İlham et-Talibi
Yaygın anlayışın aksine, “kiloluysan güzelsin” anlayışının hâkim olduğu çöl toplumlarındaki bir kadının obeziteye varacak derecede kilolu olması, cazibeyi ve şânı temsil ediyor. Ancak yeni nesil, sağlık nedenlerinden dolayı ‘leblouh’ (zorla beslenme) uygulamasına karşı çıkıyor.
“Daha güzel gözükmek ve toplumda yer edinmek”
Sahra toplumu kültüründe kilolu kadınlar kıymet buluyor. Zayıf kadınların ise hem aileleri bu durumdan rahatsız oluyor hem de evlenme olasılıkları kilolu kadınlarınki kadar yüksek olmuyor. Zirâ zayıflık; hastalık, yoksulluk ve muhtaçlığı temsil ediyor.
Zorla beslenme uygulamasına tabi tutulan kızlara ‘bellaha’ deniyor. Laayoune’de yaşayan Menina bint Heymud, ailelerin kız çocuklarını kilo alması için küçüklüğünden başlayarak özellikle taze süt ile zorla beslediği leblouh uygulamasının Sahra kültürünün bir parçası olduğunu söylüyor.
Zorla besi
Mideyi yüklü miktarda yiyeceğe hazırlamak için öncelikle deniz suyu bir tüp ile kız çocuklarının midesine pompalanıyor ve bu aşamaya ‘hekane’ deniyor. Besleme işleminin ardından da kızın vücudunda bu işlemin başarılı olduğuna dair -çatlaklar gibi- işaretler çıkıyor. Kilonun korunması için ise hurma, badem, fındık, çeşitli otlar ve yüklü miktarlarda kakao içeren çorba tüketiliyor.
Yeni nesil ise isyan çıkarıyor
67 yaşındaki Menina bint Heymud, “Eskiden kız çocukları, bellaha olmanın ne kadar önemli olduğunun farkındaydı ve bu adetlere saygı duyuyordu. Bu geleneğe karşı çıkmaya başlayan yeni nesil ise obeziteyi bir güzellik standardı olarak görmüyor” ifadelerini kullanıyor.
Smara’da yaşayan 27 yaşındaki Muğlaha el-Habib ise “Bazı kızlar, zorla beslenmenin sağlığa zararlı olduğunun farkında. Ancak birçok erkek, eğitimli ve kültürlü olmalarına rağmen, kilolu kadınlar ile evlenmeyi tercih ediyor; zayıflara ise aşağılık gözüyle bakıyor. Ben sağlıksız olduğu için zorla beslenmeyi reddettim. İnsanları memnun etmek ya da toplumun gözünde güzel bir kadın olmak için yüklü miktarlarda yemek yiyemem.”
“Zorla beslenmek sağlığa zararlı”
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre son yıllarda, ‘leblouh’ uygulamasının kimyasal ilaçlarla yapılan şeklinin çıktığını söyleyen Muğlaha, “Zorla beslenmenin sağlığa ciddi zararları var. Örneğin annem obezite nedeniyle osteoporozdan (kemik erimesinden) muzdarip. Nitekim bugün Sahralı genç kadınlar üniversite okuyup dünyaya açılıyor, spor yapıyorlar. Dolayısıyla zorla beslenmeye eşlik eden sembolik şiddete maruz kalmayı reddediyorlar” ifadelerini kullanıyor.
“Besleme, geleneğimizin bir parçası”
56 yaşındaki Şeteviyye bint Salih, “Sahra toplumundaki kadınların geleneğimizin bir parçası olan ‘leblouh’ adetinden vazgeçmesi mümkün değil. Kızlarımı zayıf bırakamam. Zirâ zayıflık, yoksulluk ve acziyeti simgeliyor. Ayrıca kilolu kızların daha güzel olduğu ve daha hızlı evlendikleri bilinen bir gerçek” diyor.
Obeziteyi reddeden kadınların çöl Sahra topluluğunda çok fazla olmadığını söyleyen Salih, sözlerine “Fas'ın farklı şehirlerinde de kilo almak isteyen ve Sahra geleneklerini takip eden kadınlar var” diyerek devam ediyor.
“Sağlığımız her şeyden önemli”
Laayoune’de yaşayan Mübareke ise obezite hastalığı hakkında “Obezitenin neden olduğu risklerin farkında değildim, ancak şuanda fazla kilolarım nedeniyle kalp hastalığım var” diyor.
Önceden kilo almaya hevesli olduğunu söyleyen 47 yaşındaki Mübareke, “Kadınların farkındalığa ihtiyacı olduğunu düşünüyorum; sağlığımız her şeyden daha önemli” diyor.
Faslı kadınların yüzde 66’sı obez
Dünya Bankası’nın bir raporunda, obeziteden en çok etkilenenlerin Faslı kadınların olduğu söyleniyor. Nitekim Faslı kadınların yüzde 66'sı obez ya da fazla kilolu. Gelişmekte olan ülkelerdeki toplam obezite maliyetinin önümüzdeki 15 yıl içinde 7 trilyon doların üzerine çıkması bekleniyor. Rapora göre, değişen yaşam tarzlarına, kentsel gelişmeye rağmen kronik ve bulaşıcı olmayan hastalıkların 2030 yılına kadar artması bekleniyor.
Dünya Bankası, “işlenmiş gıda listeleri yapmak, tüketici farkındalığını arttırmak ve güçlü finansal politikalar hazırlamak, sağlıksız yiyeceklerin vergilendirilmesi, erken yaş çocukların beslenme programlarına yatırım yapmak, okullardaki oyun alanları, yürüyüş ve bisiklet yolları gibi kentsel tasarımların geliştirilmesi gibi” obezite ve kötü beslenme ile mücadelede bir dizi önlem geliştirdi.
Dünya Bankası, ayrıca obezite vakalarının 1975'ten bu yana neredeyse üç katına çıktığını, her yıl 4 milyon insanın bu sebeple hayatını kaybettiğini açıkladı.
