Sudan’da iktidarı paylaşma konusunda uzlaşı

Sudan’da iktidarı paylaşma konusunda uzlaşı
TT

Sudan’da iktidarı paylaşma konusunda uzlaşı

Sudan’da iktidarı paylaşma konusunda uzlaşı

Geçici Yasama Konseyi’nde temsil edilen boyuta dair anlaşmazlık devam ederken, Sudan hükümeti ve Sudan Devrimci Cephesi arasındaki müzakereler, geçiş otoritesi yapılarında güç paylaşımı hususunda büyük bir yakınlaşmaya tanık oldu. Bu çerçevede Sudan Halk Kurtuluş Hareketi- Kuzey (SPLM- N) Başkanı Abdulaziz el-Hillu, 7 aylık bir süre için saldırgan eylemlerin sona erdiği açıkladı.
Öte yandan Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, Facebook aracılığıyla yaptığı açıklamada, ülkede adil ve kalıcı bir barışın geçiş hükümetinin önceliklerinin esasını oluşturduğunu söyledi.
Egemenlik Konseyi ve Bakanlar Kurulu’nda siyasi liderlerin yakın istişareleri ortasında iki taraf arasındaki bir uzlaşıyla askıda kalan anlaşmazlıkların üstesinden gelmek üzere Hartum’daki hükümet heyeti ve Devrimci heyet arasındaki müzakere turları devam ediyor.
Sudan’da ‘İktidar Partiler Koalisyonu Merkezi Konsey’ lideri, Devrimcilerin geçici Egemenlik Konseyi’nde 3 veya 4 sandalye ile temsil edilmesini istedi. Hükümet tarafı ise 2 sandalyeye odaklanırken, müzakere heyetleri ile bu hususta nihai bir anlaşmaya varmak üzere öneriler görüşülüyor.
İsminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir yetkili, hükümetin müzakere tavanının, yürütme hükümetindeki altı bakanla birlikte, silahlı hareketleri içeren ‘Barış Bloğu’nun katılımı olduğunu belirtti.
Şarku’l Avsat’a konuşan yetkili, müzakere masasında Devrimci Cephe’nin Geçici Yasama Konseyi’ne katılım oranına dair askıda kalmış bir anlaşmazlık yaşandığını söylerken, konunun bugün (2 Temmuz) Egemenlik Konseyi ve Bakanlar Kurulu ile geçici hükümetin siyasi referansı olan ‘Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri’ arasındaki üçlü toplantıda çözülmesinin beklendiğini vurguladı.
Yetkili, Yasama Konseyi’nde, anayasada belirtilen 300 sandalyeden 90 sandalyesi bulunan tüm silahlı mücadele hareketlerinin katılımına ilişkin hükümet önerisine de değindi. Konsey’de Devrimci Cephe 50, Abdulvahid en-Nur ve Abdulaziz el-Hillu hareketleri de 40 sandalyeye sahip.
Öte yandan yetkili, Egemenlik Konseyi ve Bakanlar Kurulu’na katılacak ve geçiş döneminin bitimi sonrasında ülkedeki ilk genel seçimlerde yer almalarına izin verilecek silahlı hareketlerin liderlerinin istisna tutulması hakkında da bir tartışma yaşandığına dikkati çekti. Mevcut anayasanın 20’inci maddesi, geçiş otoritesinin kurumlarında görev alan isimlerin, yaklaşan seçimlere katılım gösteremeyeceğini öngörüyor.
İlgili bir kaynak da anlaşmazlık yaşanan noktalar üzerinde uzlaşı sağlanması halinde tarafların, ‘Sudan ordusunun’, ‘Hızlı Destek Kuvvetlerinin’ ve silahlı hareketlerin savaşçılarının bir ulusal orduya entegre edilmesine ilişkin bir anlaşma imzalanması amacıyla güvenlik düzenlemeleri meselesinin müzakere sürecini hızlandırmaya başlayacaklarına dikkati çekti.
Hartum’daki müzakerelere katılan Devrimci Cephe heyeti, Adalet ve Eşitlik Hareketi’nden Ahmed Tagad Lisan’ı, SPLM– N’den Yasir Arman’ı ve Sudan Kurtuluş Hareketi’nin Suliman Arcua Minnawi (Minni Minnavi) kanadından Muhammed Beşir Abdullah’ı içeriyor.
Öte yandan Hamduk, SPLM- N Başkanı Abdulaziz el-Hillu’nun saldırgan eylemleri sona erdirme yönündeki kararını memnuniyetle karşılarken, kararı ‘iyi niyet’ göstergesi olarak niteledi. Sudan Başbakanı, hükümetinin çatışma bölgelerindeki vatandaşların çektiği acılara son vermek için barış sağlama arzusuna dikkati çekti.
SPLM-N, kontrolü altındaki tüm bölgelerde 1 Temmuz 2020 tarihinden 31 Ocak 2021 tarihine kadar 7 ay boyunca saldırgan eylemleri sona erdirme yönündeki kararını tek taraflı uzatarak, Sudan’daki çatışmaların barışçıl yollarla çözülmesine olanak tanıyan iyi niyet göstergesi ortaya koydu.
Hillu yaptığı açıklamada, hareketin güçlerine, kendini savunma ve sivillerin korunması durumları dışında düşmanca eylemlerden kaçınmaya çağrısında bulundu.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.