İran: Çin ile stratejik bir ortaklık anlaşması için müzakereler yürütüldüğü sır değil

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif. (EPA)

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif bugün milletvekillerinin önünde, yuhalanmalar eşliğinde yaptığı açıklamasında İran’ın Çin ile uzun vadeli bir stratejik ortaklık anlaşması için müzakerede bulunduğunu ve bunun “bir sır” olmadığını söyledi. Zarif “Güven ve inançla çeşitli sektörlere yatırımlarda bulunulmasına ilişkin Çin ile 25 yıllık stratejik bir anlaşma imzalanması için müzakerelerde bulunuyoruz” dedi.
Çin, İran’ın ilk ticaret ortağı ve ABD İran’ın enerji sektörüne petrol ihracatının büyük ölçüde düşmesine sebep olan yaptırımları yeniden dayatmadan önce İran’dan petrol satın alan en önemli müşterilerden biriydi.
Eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad 27 Haziran’da yaptığı açıklamasında halkın içeriğinin ne olduğunu bilmediği “yabancı bir ülke ile 25 yıllığına yeni bir anlaşma imzalamak” amacıyla devam etmekte olan müzakereleri eleştirmesinin ardından birkaç gündür İran’daki sosyal medya sitelerinde tartışmalar yaşanıyor.
Ahmedinejad, kendi yerine göreve gelen Hasan Ruhani hükümetine düzenli olarak eleştiriler yöneltiyor.
AFP’ye göre Zarif milletvekillerine Pekin ile yürütülen müzakerelerde “gizli bir şey yapılmadığını” ve “anlaşmaya varıldığında” ülkenin bilgilendirileceğini söyledi. Zarif, 2016 yılının ocak ayında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Tahran’ı ziyaret ettiği bir sırada bu müzakerelerin yapılacağını duyurduğunu da sözlerine ekledi.
İki ülke, söz konusu dönemde yaptıkları ortak açıklamada “taşımacılık, limanlar, enerji, sanayi ve hizmetler” gibi çeşitli sektörlerde “karşılıklı yatırımlar yapılmasını” öngören “25 yıllık kapsamlı bir iş birliği anlaşması yapmak” üzere müzakerede bulunma sözü vermişti.
İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney yaptığı bir açıklamada “İran hükümet ve halk olarak her zamanki gibi Çin gibi bağımsız ve güvenilir ülkelerle ilişkilerini geliştirmek için çaba harcıyor” ifadelerini kullanarak Çin-İran projesini “tamamen doğru ve akıllıca bir” olarak değerlendirdi ve “stratejik kapsamlı bir ortaklık” diye niteledi.
Zarif, yeni parlamentodaki muhafazakarları kontrol altına alması ile sonuçlanan şubat ayında yapılan yasama seçimlerinin ardından mayıs ayının sonunda yeni Şura Meclisi göreve başladığından beri milletvekillerinin önünde yaptığı söz konusu ilk konuşmasında yuhalandı.
Muhafazakar blok, ​​Zarif’in 2015 yılında ülkesi adına imzaladığı ve ABD’nin Tahran’a sert ekonomik yaptırımlar uygulamadan önce 2018 yılında tek taraflı olarak geri çekilmesinden bu yana çökme tehdidi altında olan İran’ın nükleer programına ilişkin uluslararası anlaşmayı defalarca şiddetli bir şekilde protesto etmişti.