Suriyelilerin kemer sıkma listesine şeker ve pirinç de dahil oldu

Fotoğraf (Arşiv_Reuters)
Fotoğraf (Arşiv_Reuters)
TT

Suriyelilerin kemer sıkma listesine şeker ve pirinç de dahil oldu

Fotoğraf (Arşiv_Reuters)
Fotoğraf (Arşiv_Reuters)

Suriye hükümetinin devlet destekli şekerin ve pirincin fiyatını yükseltmesi, Şam sakinlerinin öfkelenmesine yol açtı. Zira bu, fiyatların artmasıyla geçim şartlarını daha da zorlaştırdı. Yapılan değerlendirmeler bu durumun “hükümetin başarısızlığının” işareti olduğu yönünde.
Suriye Ticaret Kurumu’nun geçen çarşamba günü hükümete ait “akıllı kart” aracılığıyla dağıtılan devlet destekli bir kilo şekerin fiyatını 350’den 800 Suriye Lirası’na (SL) yükseltmesi, bir kilo pirinci de 400’den 900 liraya çıkarması Suriyeliler şoka uğrattı. Hükümet fiyatları yükseltmesinin gerekçesini, Suriye Merkez Bankası’nın havale masraflarını ve ithalat izin ücretlerini bir dolar karşısında 700 SL’den bin 250’ye yükseltmesi olarak gösterdi. Bu da “devletin başarısızlığının” bir yansıması olarak görüldü. Ertesi gün açıklama yapan İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Bakanlığı, devlet destekli bir kilo şekerin fiyatını 500, bir kilo pirincin fiyatını ise 600 olarak belirledi.
Suriye’de 2010 - 2011 yılları arasında bir kilo şeker ve pirincin fiyatı pazarda 25 lirayı aşmazken devlet destekli fiyatı ise 7 liraydı. Şu an pazarlarda ve süpermarketlerde bir kilo şekerin fiyatı bin 300 lirayı geçmiş durumda. Mısır pirinci bin 400-bin 500 liraya satılıyor. “Basmati” ve “Şalan” gibi diğer pirinç türlerinin fiyatı ise 3 bin liranın üzerinde.
Hükümet şubat ayında “akıllı kart” aracılığıyla temel gıda maddelerini (şeker, pirinç, bitkisel yağ ve çay) sübvansiyonlu bir fiyata satmaya başlamıştı. Bu uygulama ile herkes, ailenin payının aylık beş kilogramı geçmemesi şartıyla ayda 350 liraya bir kilo şeker, dört kiloyu geçmemesi şartıyla 400 liraya bir kilo mısır pirinci, bir kiloyu geçmemesi şartıyla 900 liraya 200 gram çay ve bir aile litre başına 800 liraya üç kilo bitkisel yağ alabiliyor.
Devlet destekli şeker ve pirinç fiyatlarının artırılmasının yaklaşık bir hafta önce hükümetin bu yılın sonuna kadar şekerin fiyatını 350’ye ve pirincin fiyatını 400’e sabitleyeceğine dair verdiği son vaatlerin ardından gelmesi ilgi çekici olarak değerlendirildi. Bir anaokulunda çalışan bir öğretmen konuya ilişkin Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte şunları söyledi:
“Boş vaatlerden başka bir şey almıyoruz. Akıllı kartı icat ettiklerinde ilk iki ay şeker, pirinç, yağ ve çay dağıttılar ancak daha sonra yağı ve çayı dağıtmayı bıraktılar. Şimdi de şekerin ve pirincin fiyatını yükselttiler. Bir süre sonra bunları da dağıtmayı bırakabilirler. Et, zeytinyağı, kekik, lor ve hatta her üç tabletin fiyatı 100 liraya ulaştıktan sonra falafel bile tüketim listemizden çıktı. Şimdi ise sıra pirinç ve şekerde...”
Hükümetin çarşamba günü duyurduğu fiyatlardan geri adım atmasını şaşırtıcı bulan özel bir şirkette çalışanı Ebu Mervan da Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı:
“Kararları vatandaşların konuya dair memnuniyetsizliğini teyit eder nitelikte. 100 liraya bir kilo şeker dağıtsalar bile bu, aylık maaşlarla kıyaslanınca sadece birkaç gün yeteceği için çok pahalı sayılıyor. Onlar (rejim) çözümü biliyor ancak büyüklük taslayıp sessiz kalmakta ısrar ediyorlar. İnsanların yaşamalarına izin vermeleri gerekiyor.”
Suriye iç savaş yıllarında birçok ülke tarafından ekonomik yaptırımlara maruz kaldı ve para birimi ABD doları karşısında gitgide kan kaybetmeye başladı. ABD’nin 17 Haziran’da Caesar Yasası’nı uygulamaya başlamasıyla birlikte de endeks yaklaşık 2 bin 600’e ulaştı. Savaş öncesi yıllarda ise bir ABD doları 45-50 liraydı.”
Her geçen gün kötüleşen döviz kuruna, 60-80 katına çıkan gıda fiyatlarındaki artış dalgaları eşlik ederken hükümet çalışanlarının aylık maksimum maaşı 50 bin SL (Yaklaşık 20 dolar) olarak kaldı. Bu da vatandaşların dayanma sınırını aştı ve geçim krizini kötüleştirdi. Zira yapılan çalışmalar ve yayınlanan raporlar Suriyelilerin yüzde 90’ından fazlasının yoksulluk sınırının altında yaşadığını gösteriyor.
2016 yılındaki resmi istatistikler Suriye’nin yıllık 500 bin ton şeker ithal ettiğini ortaya koyarken raporlar ülke genelinde yılda yaklaşık 600 bin ton şeker ve 300 bin ton pirinç tüketildiğini gösteriyordu. Suriye Tarım Ticareti’nin 2009 yılı raporu, yerel üretimden 149 bin 156 ton şeker tedarik edildiğine dikkat çekerken 2014 yılının ortalarında hükümet, ülkedeki şeker pancarı üretiminin 50 yıl içerisindeki en düşük seviyesini gördüğünü açıklamıştı.



Microsoft'un ardından Gmail ve Apple uygulamalarında hizmet kesintileri yaşandı

Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)
Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)
TT

Microsoft'un ardından Gmail ve Apple uygulamalarında hizmet kesintileri yaşandı

Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)
Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)

Gmail ve Apple'ın Apple Pay ile iCloud'un da aralarında bulunduğu uygulama ve hizmetlerinde dün kesintiler ve teknik sorunlar yaşandı. Dijital hizmetlerdeki aksaklıkları takip eden Downdetector internet sitesinde kullanıcılar tarafından bildirilen binlerce şikâyet, kesintilerin boyutunu ortaya koydu.

Apple'ın sistem durumu sayfasında, App Store ve Apple Music hizmetlerinde kesintiler yaşandığı, kullanıcıların fotoğraflarını, mesajlarını ve diğer dijital verilerini depolamak için kullandığı iCloud'a girişte de sorunlar meydana geldiği belirtildi.

Söz konusu aksaklıklar, ABD'de ve dünyanın diğer bölgelerinde teknolojik altyapıyı etkileyen geniş çaplı kesintilerin üzerinden henüz birkaç gün geçmişken yaşandı. Bu kesintiler, hava trafik kontrol sistemlerinden e-posta hesaplarına kadar kritik hizmetleri etkiledi.

Geniş çaplı kesintiler, geçen hafta Microsoft Outlook kullanıcılarının dünya genelinde e-posta hesaplarına ve Microsoft Office paketindeki diğer temel uygulamalara erişimde sorun yaşamasıyla başladı.

Bu kesintilerin başlamasından bir gün sonra ABD Ulaştırma Bakanlığı, iletişim sistemlerinden birinde meydana gelen arıza nedeniyle ülke genelindeki bütün uçuşların durdurulması talimatını verdi.


Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
TT

Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)

Irak, Türkiye'ye uzanan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ham petrol ihracatını günlük 120 bin varillik ilk kapasiteyle yeniden başlattı. Kapasitenin aşamalı olarak günlük 500 bin varile çıkarılması planlanıyor. Irak Petrol Bakanı'nın salı günü yaptığı açıklamaya göre bu adım, Bağdat'ın petrol ihracatında alternatif güzergâhlarını artırırken güney limanlarına ve Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltacak.

Hattın yeniden devreye alınması, Irak'ın ham petrol ihracat güzergâhlarını çeşitlendirmeye çalıştığı bir döneme denk geldi. İran'la yaşanan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin aksaması, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) en büyük ikinci üreticisi olan Irak'ı petrol üretimini ihraç edebileceği alternatif güzergâhlar aramaya yöneltti.

Petrol akışının yeniden başlamasıyla Irak, ülkenin kuzeyinde üretilen petrolü ihraç etmek için Kürdistan Bölgesi'yle bağlantılı boru hattına ek bir güzergâha kavuşmuş oldu. Böylece ülkenin güneyindeki ihracat terminallerine ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarına bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

Yaklaşık 960 kilometre uzunluğundaki Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ihracat, terör örgütü DEAŞ'ın 2014 yılında düzenlediği tekrarlanan saldırıların ardından durmuştu. Hat, daha önce dünya genelindeki petrol arzının yaklaşık yüzde 0,5'ine karşılık gelen miktarda petrol taşıyordu.

Hattın yeniden faaliyete geçirilmesinin Irak'ın toplam petrol ihracatına sağlayacağı fiili katkının ise mevcut petrol arzına ve boru hattından gönderilecek miktarların mevcut sevkiyatlara ilave olup olmayacağına ya da mevcut ihracatın bir bölümünün yerini alıp almayacağına bağlı olacağı değerlendiriliyor.


Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
TT

Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, ekim ayında yüzde 1,7'ye gerileyerek geçen yılın eylül ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Eylül ayında yüzde 1,9 olarak kaydedilen enflasyondaki gerileme, jeopolitik gelişmeler ve küresel ticaretteki aksaklıkların yol açtığı zorluklara rağmen ülke ekonomisinin fiyat baskılarını kontrol altında tutma ve fiyat istikrarını koruma kapasitesini sürdürdüğüne işaret ediyor.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından pazar günü açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Endeksin ayrıntıları incelendiğinde, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatların ekim ayında yıllık bazda yüzde 3,5 arttığı görülüyor. Konutların fiilî kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedildi. Böylece bu grup, enflasyona en fazla katkıda bulunan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 yükselirken, bu artışta sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik yükseliş etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamaları ise tatil paketlerinin yüzde 4,6 pahalanmasının etkisiyle yüzde 2,7 arttı.

Gıda ve içecek fiyatları

Ulaştırma fiyatları, yolcu taşımacılığı hizmetlerindeki yüzde 9,5'lik artışın etkisiyle yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış kaydedildi.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 artarken, bilgi ve iletişim grubundaki fiyat artışı yüzde 0,5 oldu.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve konutun rutin bakım giderleri yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ve diğer mal ve hizmetler grubunda da yüzde 0,6 düşüş yaşandı.

Aylık karşılaştırma

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatlar yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiilî kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu. Gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 yükseldi.

Veriler enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret etse de konut maliyetleri ve kiralar, hane halkı bütçeleri açısından en önemli sorun olmaya devam ediyor. Yaşam maliyetleri üzerindeki baskının sürmesi, enflasyondaki gerilemenin satın alma gücüne ve yaşam kalitesine ne ölçüde yansıdığı sorusunu gündeme getiriyor.

Küresel ticaretteki aksaklıklar

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyonun eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerilemesi, dünya ekonomilerinin jeopolitik gerilimler, ticaretteki aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle artan baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti.

Mali ve ekonomi danışmanı Hüseyin el-Attas'a göre enflasyondaki yavaşlama, fiyat istikrarını destekleyen bir dizi yerel faktörün bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Bu faktörlerin başında Suudi Arabistan riyalinin ABD dolarına sabitlenmesinin ithalat fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı sağladığı göreli koruma geliyor. Temel emtia fiyatlarının ılımlı seyretmesi, tedarik zincirlerinin etkinliği ve ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi de fiyat istikrarını destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

El-Attas, Şarku’l Avsat'a yaptığı özel açıklamada, para politikasındaki ve döviz kurundaki istikrarın yanı sıra hükümetin aldığı önlemler ve denetim mekanizmalarının, dış kaynaklı enflasyon baskılarının iç piyasaya yansımasını sınırladığını söyledi.

Gıda ve içecek fiyatlarındaki artış hızının eylül ayındaki yüzde 1,4 seviyesinden ekimde yüzde 1,1'e gerilemesinin ve konut maliyetlerindeki artışın yüzde 3,5 ile sınırlı kalmasının genel enflasyonun yavaşlamasına katkıda bulunduğunu belirten el-Attas, buna rağmen konut kiralarının fiyatlar üzerindeki başlıca baskı unsurlarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkati çekti.

scdvf

Ekim ayı verileri enflasyonun ılımlı seviyelerde kontrol altında tutulduğunu gösterse de önümüzdeki dönemde enflasyonun seyri iç talepteki gelişmelere, konut maliyetlerine ve ithal ürünlerin fiyatlarına bağlı olacak.

El-Attas, yıl sonuna kadar enflasyonun ılımlı seviyelerde kalmasını beklediğini, ancak ekonomik faaliyetlerin ve büyük ölçekli projelerin genişlemesinin yanı sıra navlun ve sigorta maliyetlerindeki olası artışlar nedeniyle sınırlı dalgalanmalar yaşanabileceğini öngördü.

Satın alma gücü

Ekonomi uzmanı Ahmed eş-Şehri de Suudi Arabistan'da enflasyonun ekim ayında yüzde 1,7'ye gerilemesini, ekonomik istikrarın ve fiyat baskılarını kontrol altında tutma kapasitesinin göstergesi olarak olumlu değerlendirdi. Eş-Şehri, bu gelişmenin özellikle küresel ekonomideki belirsizliklerin ve piyasalarda yaşanan jeopolitik ve ticari sorunların sürdüğü bir dönemde önem taşıdığını belirtti.

Şarku’l Avsat'a konuşan eş-Şehri, «Ancak rakamın tek başına düşmesinden daha önemli olan, bu istikrarın vatandaşların ve ülkede yaşayan yabancıların günlük hayatına, satın alma güçlerine ve yaşam giderlerine nasıl yansıdığıdır» dedi.

Konut maliyetleri ve kiraların daha fazla önem verilmesi gereken başlıca sorun olduğunu belirten eş-Şehri, bu kalemlerdeki artışın devam etmesinin, genel enflasyon yavaşlasa bile geniş bir kesimden ailenin mali baskılarla karşı karşıya kalmasına neden olduğunu ifade etti.

Tüketicilerin ekonomik durumu yalnızca göstergeler ve oranlar üzerinden değerlendirmediğini vurgulayan eş-Şehri, insanların konut, gıda, ulaşım ve temel hizmetler için her ay yaptıkları harcamalara baktığını söyledi. Bu nedenle yaşam maliyetlerinin kontrol altına alınmasının, fiyat istikrarının korunması kadar öncelikli olması gerektiğini kaydetti.

Ekonomik istikrar

Eş-Şehri, önümüzdeki dönemde enflasyondaki göreli istikrarın satın alma gücünü artırmak için değerlendirilmesi, kira artışlarının temel nedenlerinin ele alınması, piyasaların ve tedarik zincirlerinin verimliliğinin yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

Ekonomik başarının yalnızca enflasyon oranındaki düşüşle ölçülemeyeceğini vurgulayan eş-Şehri, bu düşüşün insanların günlük yaşamlarında ne ölçüde hissedildiğinin de önemli olduğunu ifade etti.

Eş-Şehri, gerçek ekonomik istikrarın yaşam kalitesine yansıyan, ailelerin geleceğe daha fazla güven duymasını sağlayan, planlama ve tasarruf yapma imkânlarını güçlendiren istikrar olduğunu sözlerine ekledi.