Suudi Arabistan’da koruyucu önlemler vaka sayılarında istikrarın sağlanmasında katkıda bulunuyor

Kuveyt Ulusal Meclisi, 5 milletvekilinde koronavirüs tespit edilmesinin ardından oturumları erteledi.

Suudi Arabistan’da iyileşen hasta sayıları artarken vaka sayıları azalmaya devam ediyor (Fotoğraf: Beşir Salih)
Suudi Arabistan’da iyileşen hasta sayıları artarken vaka sayıları azalmaya devam ediyor (Fotoğraf: Beşir Salih)
TT

Suudi Arabistan’da koruyucu önlemler vaka sayılarında istikrarın sağlanmasında katkıda bulunuyor

Suudi Arabistan’da iyileşen hasta sayıları artarken vaka sayıları azalmaya devam ediyor (Fotoğraf: Beşir Salih)
Suudi Arabistan’da iyileşen hasta sayıları artarken vaka sayıları azalmaya devam ediyor (Fotoğraf: Beşir Salih)

Suudi Arabistan’da yükselen iyileşen vaka eğrisi, hükümetin 1 Ocak 2021 tarihi itibariyle sınırların açılması başta olmak üzere birçok alanda normal hayata dönme konusunda aldığı kararları destekler nitelikte.
Ülkede bin 60 hastanın daha sağlığına kavuşması ile iyileşenlerin sayısı 303 bin 930 kişiye yükseldi. Son 24 saatte 607 yeni vaka kaydedilmesi ile günlük vaka sayılarında düşüş devam etti. Bu gelişme hükümetin, ülkedeki sağlık durumunun istikrarının sağlanması ile sınırları yeniden açma kararını ve ülkede salgının başladığı dönemde geçici bir düşüşün olduğu diğer alanların faaliyetlerini artırma imkanlarını destekliyor.
Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı dün günlük hayatın birçok alanında koruyucu ve ihtiyati önlemlerin uygulanmasının ardından kritik vaka verilerinde düşüş olduğunu gösteren rakamlar yayınladı.
Ülkede doğrulanan toplam hasta sayısı 326 bin 258 kişiye yükselirken, 19 bin 23 aktif vakanın tedavi görmekte olduğu ve sağlık durumlarının güven verici olduğu belirtildi.
 
Kuveyt: Ulusal Meclis oturumları ertelendi
Kuveyt’te beş milletvekilinde yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tespit edilmesinin ardından Kuveyt Ulusal Meclisi'nin bugün ve yarın (Çarşamba) düzenlenmesi planlanan olağan oturumu, tüm milletvekillerine cumartesi günü test yapılması için gelecek hafta salı ve çarşamba günlerinde ertelendi.
Kuveyt Haber Ajansı’nın (KUNA) aktardığına göre, Kuveyt Ulusal Meclis Başkanı Marzuk el-Ganim’in Meclis’in olağan oturumunun, tüm milletvekillerine koronavirüs testinin yapılması için gelecek hafta salı ve çarşamba günlerine ertelendiğini duyurdu.
El-Ganim’in açıklaması, Sağlık Bakanı Şeyh Basil es-Sabah’ın beş milletvekilinde yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tespit edilmesinin ardından Meclis toplantısının iptal edilmesini tavsiye ettiği mektubunun ardından geldi.
El-Ganim “Şu ana kadar 5’ten fazla milletvekilinde koronavirüs tespit edildiğini ancak henüz tüm milletvekillerine test yapılmadığını” açıkladı.
El-Ganim sözlerini şöyle sürdürdü:
“Art arda üç gün boyunca gerçekleştirdiğimiz oturumlarda bir çeşit yayılma olduğu ortada, milletvekilleri ve Meclis personelinin hastalığa yakalanmadığından emin olunması için gelecek cumartesi günü test yapılması gerekiyor. Bu, Meclis Başkanı veya Meclis Ofisi tarafından değil, sağlık yetkilileri ve Sağlık Bakanı tarafından belirlendi.”
El-Ganim yarın sağlıklı milletvekillerinin katılımıyla bir oturumun düzenlenemeyeceğini vurguladı. Ancak cumartesi günü tüm milletvekillerine test yapılmasının ardından gelecek hafta oturum düzenlenebileceğini belirtti.
Kuveyt Sağlık Bakanlığı 708 yeni vakanın daha kaydedilmesiyle ülkedeki toplam hasta sayısının 95 bin 472 kişiye yükseldiğini ve üç kişinin daha virüs sebebiyle yaşamını yitirmesi ile toplam ölüm sayısının 563 kişiye çıktığını açıkladı. Bakanlık ayrıca 506 hastanın daha sağlığına kavuşması ile ülkede iyileşenlerin sayısının 85 bin 501 kişiye yükseldiğini kaydetti.

Umman: 476 yeni vaka kaydedildi
Umman Sağlık Bakanlığı dün (Pazartesi), 476 yeni vakanın kaydedilmesi ile ülkede kaydedilen toplam hasta sayısının 90 bin 222 kişiye yükseldiğini duyurdu.
Umman Haber Ajansı'nın aktardığına göre, Sağlık Bakanlığı 90 bin 222 hastadan 83 bin 928’inin sağlığına kavuştuğunu ve 790 kişiinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bahreyn: 721 yeni vakanın kaydedildi
Bahreyn Sağlık Bakanlığına bağlı, ülkedeki sağlık durumunun takibine özel oluşturulan “Bahreyn’de Korona” web sitesinde yayınlanan verilere göre, 721 yeni vakanın kaydedilmesi ile ülkedeki toplam vaka sayısı 60 bin 307'ye yükseldi. 489 kişinin daha sağlığına kavuşması ile iyileşenlerin sayısı ise 53 bin kişiyi geçti. Bahreyn Sağlık Bakanlığı dün bir kişinin daha salgın sebebiyle hayatını kaybetmesinin ardından toplam ölüm sayısının 212 kişiye yükseldiğini duyurdu.

Katar: 235 yeni vaka kaydedildi
Katar Halk Sağlığı Bakanlığı dün iki kişinin daha salgın sebebiyle hayatını kaybettiğini böylece ülkede kaydedilen toplam ölüm sayısının 207 kişiye yükseldiğini duyurdu.
Sağlık Bakanlığı, 235 yeni koronavirüs vakasının kaydedilmesi ile toplam vaka sayısının 121 bini geçtiğini ve 249 hastanın iyileşmesi ile toplam iyileşen hasta sayısının 118 bin 931 kişiye ulaştığını açıkladı.



Vizyon 2030: Geleneksel yönetimden küresel dijital liderliğe geçiş öyküsü

Vizyon 2030: Geleneksel yönetimden küresel dijital liderliğe geçiş öyküsü
TT

Vizyon 2030: Geleneksel yönetimden küresel dijital liderliğe geçiş öyküsü

Vizyon 2030: Geleneksel yönetimden küresel dijital liderliğe geçiş öyküsü

Suudi Arabistan, Vizyon 2030 kapsamında dijital dönüşüm ve bilgi ekonomisi alanında başlattığı süreci kararlılıkla sürdürüyor. Ülke, gelişmiş dijital altyapısına ve uzun yıllara dayanan bilgi birikimine dayanarak geleceğin ekonomilerinde rekabet gücünü artırmayı hedefliyor. Bu dönüşümün, ekonomik çeşitliliği artırma, yeni istihdam alanları oluşturma ve genç nüfusu güçlendirme amacı taşıyan ulusal bir vizyonla desteklendiği belirtiliyor. Söz konusu strateji, inovasyon, araştırma ve teknolojiye dayalı entegre bir ekosistem inşa edilmesi üzerine kurulurken, Suudi Arabistan’ın küresel ölçekte bilgi temelli ekonomiler arasında konumunu güçlendirmeyi amaçlıyor.

Kağıtsız hükümet

Suudi Arabistan, Vizyon 2030 kapsamında yürüttüğü dijital dönüşüm sürecinin bir parçası olarak ‘kâğıtsız hükümet’ politikasını hayata geçirdi. Söz konusu uygulama, vatandaşların kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla farklı sektörleri kapsayan tek bir dijital platform sistemi üzerine inşa edildi. Adalet, sağlık, turizm, yatırım, konut, lojistik ve gayrimenkul gibi birçok alanın entegre edildiği bu platformlar sayesinde işlemlerin dijital ortamda yürütülmesi sağlanıyor. Bu yaklaşımın, işlem sürelerini önemli ölçüde kısalttığı ve bürokratik süreçleri basitleştirdiği belirtiliyor. Böylece vatandaşlar, ülkede yaşayan yabancılar, yatırımcılar ve ziyaretçiler; fiziksel olarak bir kuruma gitmeden işlemlerini tamamlayabiliyor.

vefrthyju
Beem devlet uygulamasının Dijital Hükümet Forumu’nda tanıtımı (Suudi Arabistan Dijital Hükümet Otoritesi)

‘Bütünleşik Hükümet’ programı

Suudi Arabistan Dijital Hükümet Otoritesi, 2022 yılında Bütünleşik Hükümet programını başlattı. Programın amacı, dijital dönüşüm sürecini hızlandırmak, kamu kurumları arasındaki entegrasyon seviyesini yükseltmek ve vatandaşlara daha bütüncül bir dijital hizmet deneyimi sunarak kamu kaynaklarının dijital alanda daha verimli kullanılmasını sağlamak olarak açıklandı.

Bu dönüşümün somut sonuçlarından biri olarak ‘Balady Platform’ öne çıktı. Platformun, 37 farklı kamu platformunun kapatılmasına katkı sağladığı ve yüzde 80’in üzerinde bir entegrasyon başarısına ulaştığı belirtildi. Ayrıca ‘LOGISTI Platform’ 200’den fazla hizmet sunarak dikkat çekerken, ‘Sehhaty Platform’ ise 30 milyondan fazla kullanıcıya hizmet vererek geniş bir kullanıcı kitlesine ulaştı.

Uluslararası yapay zekâ merkezi

Suudi Arabistan, yapay zekâ alanında da küresel ölçekte ileri bir merkez konumunu güçlendirdi. Ülkenin enerji kaynakları, gelişmiş dijital altyapısı ve veri merkezleri sayesinde, yapay zekâ teknolojileri için cazip bir yatırım ve geliştirme üssü haline geldiği belirtiliyor.

Bu kapsamda, yapay zekâ teknolojilerinin yerelleştirilmesini hedefleyen ulusal bir girişim olarak HUMAIN projesi hayata geçirildi. Proje, Arapça içerik üretimini destekleyen büyük dil modelleri geliştirmeyi ve veri merkezlerinde ileri yapay zekâ uygulamalarını işletmeyi amaçlıyor. Bu çerçevede özellikle Dammam’daki yapay zekâ altyapıları da öne çıkan unsurlar arasında yer alıyor.

fbnyju
Riyad’da düzenlenen Geleceğe Yatırım Girişimi Konferansı sırasında Suudi yapay zekâ şirketi HUMAIN’in standını inceleyen ziyaretçiler (AFP)

Ayrıca ülke, insan kaynağı kapasitesini artırmak için eğitim sistemine yapay zekâ derslerinin entegre edilmesine ve öğrencilere ile ulusal yeteneklere yönelik eğitim programlarının başlatılmasına yatırım yapıyor. Bu adımların, gelecek nesillerin dijital ekonomiye ve yapay zekâ temelli sektörlere hazırlığını güçlendirmeyi hedeflediği ifade ediliyor.

HUMAIN şirketi

HUMAIN, 2025 yılında resmen faaliyete geçirilerek yapay zekâ alanında kapsamlı çözümler geliştirmeye başladı. Şirketin geliştirdiği projeler arasında Arapça destekli akıllı bir asistan, ileri düzey büyük dil modelleri ve tamamen yapay zekâ ile çalışan bir işletim sistemi yer alıyor. Ayrıca Suudi Arabistan içinde geliştirilen donanım ve teknolojilerin de bu ekosisteme entegre edildiği belirtiliyor. HUMAIN’in hizmetlerinin yüz binlerce kullanıcıya ulaştığı, aktif kullanıcı sayısının 300 bini aştığı ifade ediliyor. Şirketin faaliyet alanının 5 farklı pazara yayıldığı ve 150’den fazla dijital uygulama ve hizmeti desteklediği de aktarılan bilgiler arasında yer alıyor.

Dijital adalet sektöründeki dönüşüm

Suudi Arabistan’da yargı alanında dijital hizmetler, kayda değer bir dönüşüm sürecinden geçti. Bu kapsamda 160’tan fazla elektronik hizmet sunularak yıllık yaklaşık 90 milyon kâğıt kullanımının önüne geçildiği bildirildi. Dijitalleşme sayesinde 65 milyon fiziksel başvurunun da ortadan kalktığı ifade ediliyor. Ayrıca 200 milyondan fazla gayrimenkul belgesinin dijital ortama aktarıldığı, e-dava sisteminin uygulanmasıyla dava süreçlerinin ortalama süresinin yüzde 79 oranında azaldığı belirtildi. Bu süreçte ‘Virtual Enforcement Court’ ve ‘Virtual Notary’ gibi uygulamalar da hayata geçirildi.

gthyju
Suudi Arabistan Adalet Bakanı Dr. Velid es-Samani, Dijital Hükümet Forumu’nda yaptığı konuşmada (SPA)

Söz konusu gelişmelerin, gelişmiş dijital altyapı ve güvenli bir dijital ekosistem üzerine inşa edildiği vurgulanıyor. Bu dönüşümün, hizmet sunumunun ötesine geçerek kullanıcı deneyimini iyileştirmeyi ve bürokratik karmaşıklığı azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.

Dijital ve bilgi ekonomisi

Suudi Arabistan, dijital ve bilgi ekonomisi alanında geleceğin yükselen ekonomileri arasında yerini güçlendirmeye devam ediyor. Ülke, bu kapsamda kapsamlı bir yasal ve kurumsal ekosistem geliştirerek teknoloji ve inovasyon temelli büyüme modelini destekliyor. Bu çerçevede Suudi Arabistan Fikri Mülkiyet Otoritesi (SAIP), Araştırma, Geliştirme ve İnovasyon Kurumu ve Suudi Uzay Ajansı gibi kurumlar oluşturuldu. Ayrıca İletişim, Uzay ve Teknoloji Komisyonu yeniden yapılandırılırken, bilgi teknolojileri sektörünü geliştirmek amacıyla Ulusal Bilgi Teknolojileri Geliştirme Programı da hayata geçirildi. Bunun yanı sıra araştırma ve inovasyon merkezlerinin rolü güçlendirildi. Bu kapsamda Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (KAUST) ile Kral Abdulaziz Bilim ve Teknoloji Şehri (KACST) gibi kurumlar, bilimsel araştırma ve teknolojik yeniliklerin geliştirilmesinde önemli merkezler olarak öne çıkıyor.

Siber güvenlik

Suudi Arabistan, siber güvenliği ulusal güvenliğin bir parçası olarak ele alan ulusal bir çerçeve oluşturdu. Bu yaklaşımın ekonomik ve sosyal istikrarı desteklemeyi, teknoloji şirketlerini güçlendirmeyi ve dijital hizmetlerin büyümesini hızlandırmayı hedeflediği bildirildi. Söz konusu strateji, Suudi Arabistan Veri ve Yapay Zekâ Kurumu (SDAIA) ve Ulusal Siber Güvenlik Otoritesi (NCA) gibi kurumların kurulmasıyla desteklendi. Ayrıca, siber alanda çocukların korunmasına yönelik uluslararası girişimler de bu sürece dahil edildi. Bu adımların, Suudi Arabistan’ın teknoloji, yapay zekâ ve siber güvenlik alanlarında küresel liderliğini pekiştirmesine katkı sağladığı ifade ediliyor.

rgthy
Suudi Arabistan Veri ve Yapay Zekâ Kurumu’nun (SDAIA) LEAP Fuarı’ndaki standı (SPA)

Dijital ekonomi pazarı

Suudi Arabistan’da dijital dönüşümün ekonomik göstergelere de güçlü şekilde yansıdığı bildirildi. Ülkede dijital ekonomi pazarının büyüklüğünün 745,98 milyar riyale (198,9 milyar dolar) ulaştığı, iletişim ve bilgi teknolojileri pazarının ise 199 milyar riyal seviyesine çıktığı kaydedildi. Söz konusu büyüme, dijital sektörün ölçeğini ve olgunlaşma hızını ortaya koyarken, Suudi Arabistan merkezli çok sayıda teknoloji şirketinin de ‘milyar dolarlık şirket’ statüsüne yükseldiği ifade edildi. Bu gelişmeler, dijital ekonominin büyümesini hızlandırırken sektörün daha olgun ve küresel rekabete açık bir yapıya evrildiğine işaret ediyor.

Küresel endekslerde lider konumda

Uluslararası ileri göstergelerin, Suudi Arabistan’ın dijital ve teknolojik alanda elde ettiği konumu güçlendirdiği bildirildi. Buna göre ülke, iletişim ve teknoloji gelişim endeksinde dünya birincisi olurken, küresel rekabet raporuna göre siber güvenlik endeksinde üst üste ikinci kez yine dünya birinciliğini elde etti. Ayrıca Stanford Üniversitesi tarafından hazırlanan endekste, yapay zekâ alanında kadınların güçlendirilmesi kategorisinde de küresel ölçekte ilk sırada yer aldı. Bu sonuçların, Suudi Arabistan’ın dijitalleşme, siber güvenlik ve yapay zekâ alanlarında küresel liderlik iddiasını pekiştirdiği değerlendiriliyor.

bghyju
LEAP Fuarı’ndaki bilgi ekranının önünde duran bir kadın (SPA)

Suudi Arabistan, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından yayımlanan 2025 Dijital Hazırlık Endeksi’nde dünya birincisi oldu.

Bölgesel düzeyde ise Yapay Zekâ Güvenlik Endeksi’nde birinci sırada yer alırken, küresel sıralamada 11. basamağa yükseldi. Ayrıca süper bilgisayar alanında Şahin 3 süper bilgisayarı ile bölgesel liderliğini koruyan Suudi Arabistan, dünya genelinde 18. sıraya yerleşti.

Oxford Insights raporuna göre ülke, yapay zekâya hazır hükümetler endeksinde de bölgesel olarak ilk sırada bulunuyor.

Küresel göstergeler açısından Suudi Arabistan; dijital hükümet olgunluk endeksinde dünya ikincisi, yapay zekâ iş büyüme oranında ve önde gelen yapay zekâ model sayısında dünya üçüncüsü konumunda yer aldı. Stanford Üniversitesi verilerine göre ayrıca dünyada öncü yapay zekâ modelleri geliştiren 7 ülke arasında bulunuyor.

Bunun yanında G20 ülkeleri arasında iletişim ve teknoloji düzenlemeleri gelişmişlik endeksinde ikinci sırada, e-devlet gelişiminde altıncı sırada ve sürdürülebilir kalkınma için kalite altyapısı endeksinde ise 20. sırada yer aldığı kaydedildi.


Suudi Arabistan Kralı: Suudi Arabistan, Vizyon 2030'un kazanımlarıyla daha iyi bir geleceğe doğru ilerliyor

Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad’dan genel bir görünüm (SPA)
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad’dan genel bir görünüm (SPA)
TT

Suudi Arabistan Kralı: Suudi Arabistan, Vizyon 2030'un kazanımlarıyla daha iyi bir geleceğe doğru ilerliyor

Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad’dan genel bir görünüm (SPA)
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad’dan genel bir görünüm (SPA)

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz, Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030'un kazanımlarıyla ve kararlı adımlarla daha iyi bir geleceğe doğru ilerlediğini vurguladı. Kral Selman, ülkenin potansiyelini, zenginliklerini ve rekabet avantajlarını değerlendirerek vatandaşların bizzat tecrübe edebilecekleri kapsamlı bir kalkınmayı hayata geçirmede küresel bir örnek olma konumunu pekiştirdiğini belirtti.

Veliaht Prens ve Başbakan Prens Muhammed bin Selman ise kapsamlı kalkınmanın üzerinden geçen on yılın ardından Suudi Arabistan'ın, vatandaşlarının iradesi ve etkin kurumlarının çalışmasıyla vizyonları gerçeğe dönüştürmede istisnai bir örnek sergilediğini vurguladı.

Prens Muhammed bin Selman, yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Geçmiş yıllarda elde ettiğimiz başarılar, kazanımları pekiştirmek ve etkinin sürdürülebilirliğini güvence altına almak amacıyla çabalarımızı ikiye katlamak, plan ve araçlarımızı yoğunlaştırmak adına bizi büyük bir sorumlulukla yüz yüze getiriyor. Gözümüz daima bu vatanın ve halkının daha yüce bir geleceğindedir.”

Bu açıklamalar, Vizyon 2030'un 2025 yılı yıllık raporunda yer aldı. Rapor, ulusal dönüşüm programlarının uygulanmasındaki olağanüstü verimliliği gözler önüne serdi. Suudi Arabistan, Vizyon 2030 performans göstergelerinin yüzde 93’ü yıllık hedeflerine ulaştırmayı ya da bu hedeflere yaklaşmayı başarırken pek çok gösterge de belirlenen takvimin öncesinde orta ve uzun vadeli hedefleri fiilen aştı.

Toplamda bin 290 girişimin hayata geçirilmesine dayanan bu kurumsal disiplin, Suudi Arabistan ekonomisinin tarihinde ilk kez bir trilyon dolar eşiğini aşmasını ve geçtiğimiz yıl yüzde 4,5 büyüme kaydetmesini sağladıktan sonra 2026-2030 dönemine ait üçüncü aşamanın güçlü bir konumdan başlayabilmesinin önünü açtı.


Suudi Arabistan’dan Hac düzenine sıkı denetim: İhlallere 26 Bin doları aşan ceza

Suudi Arabistan, hacıların ibadetlerini güvenli ve düzenli bir ortamda yerine getirmelerini sağlamaya büyük önem veriyor (Fotoğraf: Muhammed Al-Mana)
Suudi Arabistan, hacıların ibadetlerini güvenli ve düzenli bir ortamda yerine getirmelerini sağlamaya büyük önem veriyor (Fotoğraf: Muhammed Al-Mana)
TT

Suudi Arabistan’dan Hac düzenine sıkı denetim: İhlallere 26 Bin doları aşan ceza

Suudi Arabistan, hacıların ibadetlerini güvenli ve düzenli bir ortamda yerine getirmelerini sağlamaya büyük önem veriyor (Fotoğraf: Muhammed Al-Mana)
Suudi Arabistan, hacıların ibadetlerini güvenli ve düzenli bir ortamda yerine getirmelerini sağlamaya büyük önem veriyor (Fotoğraf: Muhammed Al-Mana)

Suudi Arabistan İçişleri Bakanlığı, hac izni olmadan ibadet etmeye çalışan ya da bu amaçla Mekke ve kutsal bölgelere giren kişiler adına ziyaret vizesi düzenleyenlere 100 bin riyale (yaklaşık 26 bin 600 dolar) kadar para cezası uygulanacağını duyurdu.

Bakanlık, söz konusu cezaların, kuralları ihlal eden kişiler adına çıkarılan vize sayısına göre katlanarak artırılacağını belirtti.

Açıklamada, hac sezonuna ilişkin düzenlemelere uyulması ve hacıların güvenliğinin sağlanması için yetkili makamlarla iş birliği yapılması çağrısında bulunularak, talimatlara aykırı davrananların yasal yaptırımlarla karşılaşacağı vurgulandı.

Yetkililer ayrıca, ihlallerin Mekke, Medine, Riyad ve Doğu bölgelerinde 911, diğer bölgelerde ise 999 numaralı hatlar üzerinden ihbar edilebileceğini bildirdi.

Öte yandan Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı, resmi hac izinlerine sıkı şekilde uyulmasının tüm hacıların güvenliği açısından temel bir gereklilik olduğunu vurguladı.

Bakanlık, izin sisteminin kalabalık yönetimi ve hacıların kutsal bölgelerde dengeli dağılımı açısından kritik rol oynadığını, bu sayede saha hizmetlerinin belirlenen zaman ve mekanlarda ihtiyaçlara uygun şekilde planlandığını ifade etti.

Açıklamada, kurallara aykırı davranışların yalnızca ihlal edenleri cezai yaptırımlarla karşı karşıya bırakmakla kalmadığı, aynı zamanda genel hac güvenliğini ve hizmet altyapısının etkinliğini de olumsuz etkilediği uyarısı yapıldı.