Şeyh Sabah’ın Kuveyt’in bağımsızlığından bu yana gösterdiği yoğun siyasi çabalar

Şeyh Sabah, 1973'te Arap dışişleri bakanları heyetinin bir üyesi olarak ABD Başkanı Richard Nixon ile bir toplantı sırasında (Getty Images)
Şeyh Sabah, 1973'te Arap dışişleri bakanları heyetinin bir üyesi olarak ABD Başkanı Richard Nixon ile bir toplantı sırasında (Getty Images)
TT

Şeyh Sabah’ın Kuveyt’in bağımsızlığından bu yana gösterdiği yoğun siyasi çabalar

Şeyh Sabah, 1973'te Arap dışişleri bakanları heyetinin bir üyesi olarak ABD Başkanı Richard Nixon ile bir toplantı sırasında (Getty Images)
Şeyh Sabah, 1973'te Arap dışişleri bakanları heyetinin bir üyesi olarak ABD Başkanı Richard Nixon ile bir toplantı sırasında (Getty Images)

Merhum Kuveyt Emiri Şeyh Sabah el-Ahmed el-Cabir es-Sabah’ın hayatı, gençliğinin baharındayken Kuveyt’in 1961 yılında İngiltere’den ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesinden bu yana siyasi çalışmalarıyla gösterdiği başarılarla doluydu. O dönem bazı Avrupa ülkelerinde eğitim alan Şeyh Sabah, gençliğinde önemli görevlerde bulundu. Ülkenin ilk Enformasyon Bakanı olarak atanan Şeyh Sabah, ardından  ülke tarihindeki ikinci Dışişleri Bakanı oldu. Kuveyt'in 15. emiri, bağımsızlıktan bu yana ise 5. emiri oldu.

Bağımsızlıktan önce Kuveyt
Kuveyt, 19 Haziran 1961'de Kuveyt'in 11. Emiri Merhum Şeyh Abdullah es-Salim es-Sabah'ın Basra Körfezi'ndeki İngiliz Yüksek Komiseri George Middleton ile bağımsızlık belgesini imzalamasıyla tam bağımsızlığını kazandı. Ayrıca, Kuveyt'in 7. Emiri Şeyh Mübarek es-Sabah'ın 23 Ocak 1899'da İngiltere ile imzaladığı hamilik anlaşması iptal edildi.
Kuveyt, İngiltere'den ayrılarak bağımsızlığını ilan etmeden önceki sürece kadar aktif bir siyasi hayata tanık oldu. Ülke, ilk yazılı anayasasını ve Şura Konseyi'ni 1921'de tanıdı. Kuveyt, 1938'de seçimle bir yasama konseyi oluşturan ilk Körfez halkıydı ve ülke Şeyh Abdullah es-Salim es-Sabah tarafından kurulan parlamento sistemiyle de biliniyordu. Şeyh Abdullah döneminde aynı zamanda, Körfez'de türünün ilk belgesi olan anayasa onaylandı. Kuveyt’te mevcut anayasa, 11 Kasım 1962'de bağımsızlığın ardından kabul edildi, 29 Ocak 1963'te ise resmi olarak yürürlüğe girdi.
Şeyh Sabah el-Ahmed el-Cabir es-Sabah, bağımsızlıktan 7 yıl önce henüz 25 yaşındayken siyasi çalışmalarına başladı. 1954'te, dönemin Kuveyt Emiri Şeyh Abdullah es-Salim es-Sabah onu Bakanlar Kurulu hükmünde olan ve devlet dairelerini organize etmek ve eylem planlarını geliştirmekle sorumlu olan Yüksek İcra Komitesi’nin bir üyesi olarak atadı. Ardından sonraki yıl 1955'te Sosyal İşler ve Çalışma Dairesi Başkanı olarak atandı. Kuveyt’te hükümet daireleri o dönem bağımsızlıktan öncesine kadar bakanlıklar mesabesindeydi. 
Öte yandan Şeyh Sabah, 1956'da Kuveyt'te ilk halk sanatları merkezini kurdu. Bunun yanı sıra, resmi gazete olan “Kuveyt Today”i yayınladı ve yayın ihtiyacını karşılamak için hükümet matbaası kurulmasını sağladı. O dönemde ayrıca,  “el-Arabi” kültür dergisi yayın hayatına başladı.
26 Ağustos 1961'de Kuveyt Emiri Abdullah es-Salim es-Sabah'ın kararnamesiyle hükümet işlerini yürüten bir Bakanlar Kurulu hükmünde olan Yüksek Konsey kuruldu. Söz konusu kararname, tüm hükümet dairelerinin başkanlarının (iktidardaki aileden 8 üye) bu konseye üye olarak katılmalarını şart koştu. Bu nedenle Sabah el-Ahmed, Yayınlar ve Yayıncılık ile Sosyal İşler ve Çalışma departmanlarının başkanlığını üstlenmesi nedeniyle bu konseye üye oldu.
Kuveyt'in bağımsızlık sonrası tarihinde Emir Şeyh Abdullah başkanlığındaki ilk kabinenin kurulmasıyla Sabah el-Ahmed, ilk hükümete Rehberlik ve Haber (Medya) Bakanı olarak atandı ve böylece daha sonra adı değiştirilen ve ülke tarihindeki ilk Enformasyon Bakanı oldu. Sabah ayrıca, anayasayı hazırlama sürecini başlatan Kurucu Meclis’e de üye oldu. 1963 yılında Dışişleri Bakanı olarak atanan Şeyh Sabah, 40 yıl bu görevi sürdürdü.
Kuveyt'te ikinci hükümetin kurulmasıyla birlikte Mübarek el-Abdullah’ın bakanlıktan istifa etmesinin ardından 29 Aralık 1964'te Rehberlik ve Medya Bakanı olarak tekrar görev aldı. 2 Şubat 1971'de yeni adıyla Enformasyon Bakanlığı'nı devralarak bu görevi 3 Şubat 1975'e kadar sürdürdü. 3 Mart 1985'e kadar Enformasyon Bakanlığı görevini dönüşümlü olarak üstlendi.
Şeyh Sabah, Maliye ve Petrol Bakanlıkları’nda da bağımsızlıktan sonraki beşinci bakanlık oluşturulduğunda 4 Aralık 1965'ten 28 Ocak 1967'ye kadar vekil olarak görev yaptı. Ardından Arap Ekonomik Kalkınma Kuveyt Fonu’na (KFAED) başkanlık etti. Aynı zamanda, 16 Şubat 1978 ile 18 Mart 1978 tarihleri ​​arasında İçişleri Bakanı vekili olarak görev yaptı.
2003 yılında Bakanlar Kurulu’na başkan olarak atanmasına ilişkin bir emirlik kararnamesi çıkarıldı. 24 Ocak 2006'ya kadar bu görevi üstlendi. Bakanlar Kurulu onu ülkenin Emiri olarak önerdi ve Kurul üyeleri 5 gün sonra yapılan özel bir oturumda oybirliğiyle ona biat etti. Şeyh Sabah böylece Kuveyt’in 3. Emiri oldu. Kuveyt tarihinde Kuveyt Ulusal Meclisi huzurunda yemin etti ve 1965'ten beri Meclis'te yemin eden ilk Emir oldu.



Suudi Arabistan'ın 2025 bütçesi: Petrol dışı gelirlerde tarihi artış

Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad, (SPA)
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad, (SPA)
TT

Suudi Arabistan'ın 2025 bütçesi: Petrol dışı gelirlerde tarihi artış

Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad, (SPA)
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad, (SPA)

Suudi Arabistan ekonomisi, 2025 mali yılını güçlü bir büyüme ivmesiyle tamamladı ve cesur genişleme harcamaları ile sağlam bir mali pozisyonu koruma arasında benzersiz bir stratejik denge kurdu. Bütçe, toplam gelirlerin 1,112 trilyon Suudi Arabistan Riyali (296,5 milyar ABD doları) olduğunu gösterdi; bunun en dikkat çekici özelliği ise petrol dışı gelirlerdeki önemli artış oldu. Petrol dışı gelirler 505,2 milyar Suudi Arabistan Riyali'ne (134,7 milyar ABD doları) ulaştı. Bu durum, Vizyon 2030'un ulusal gelir kaynaklarını enerji piyasalarının oynaklığından uzaklaştırarak çeşitlendirmedeki başarısını yansıtıyor.

Buna karşılık, toplam fiili giderler 1,388 trilyon riyal (370,2 milyar dolar) olarak gerçekleşti. Bu giderler, vatandaşların refahını artırmak amacıyla sağlık ve eğitim gibi hayati sektörlere yönlendirildi.

Krallık, 276,6 milyar riyal (73,7 milyar dolar) mali açık kaydetmesine rağmen, projelerin sürdürülebilirliğini sağlayan iyi düşünülmüş finansman stratejileri sayesinde 399 milyar riyal (106,4 milyar dolar) tutarındaki devlet rezervlerini korudu.

2026 bütçesi ise Krallık’ın dönüştürücü projelerini tamamlamaya odaklanarak, sürdürülebilirlik yaklaşımını öncelemektedir.


Faysal bin Ferhan ve eş-Şeybani Suriye'deki son gelişmeleri görüştü

Prens Faysal bin Ferhan, şubat ayında Riyad'da Bakan Esad eş- Şeybani ile yaptığı görüşmede (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Prens Faysal bin Ferhan, şubat ayında Riyad'da Bakan Esad eş- Şeybani ile yaptığı görüşmede (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
TT

Faysal bin Ferhan ve eş-Şeybani Suriye'deki son gelişmeleri görüştü

Prens Faysal bin Ferhan, şubat ayında Riyad'da Bakan Esad eş- Şeybani ile yaptığı görüşmede (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Prens Faysal bin Ferhan, şubat ayında Riyad'da Bakan Esad eş- Şeybani ile yaptığı görüşmede (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Suriyeli mevkidaşı Esad eş- Şeybani ile Suriye ve bölgedeki son gelişmeleri ve sürdürülen çabaları görüştü.

Prens Faysal bin Ferhan'ın Bakan Şeybani ile dün akşam yaptığı telefon görüşmesinde taraflar, iki ülke arasındaki ikili ilişkileri gözden geçirdi.


Muhammed bin Selman ve Sisi bölgedeki gelişmeleri görüştü

TT

Muhammed bin Selman ve Sisi bölgedeki gelişmeleri görüştü

Muhammed bin Selman ve Sisi bölgedeki gelişmeleri görüştü

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Ortadoğu’daki gelişmeleri ve bu çerçevede yürütülen çabaları ele aldı. Görüşmede özellikle bölgenin güvenliği ve istikrarıyla ilgili dosyalar üzerinde duruldu.

İki lider, Pazartesi akşamı Cidde’deki Selam Sarayı’nda iftar sofrasında bir araya geldikleri görüşmede, iki ülke arasındaki köklü ve tarihi ikili ilişkileri ve bunların farklı alanlarda geliştirilmesine yönelik yolları ele aldı. Ayrıca Arap ve İslam dünyasını ilgilendiren bir dizi konu da masaya yatırıldı.

frgtyh
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Cidde’de Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’yi karşılarken (SPA)

Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Pazartesi öğleden sonra Cidde’deki Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’nda, Cumhurbaşkanı Sisi’yi karşılamıştı. Ziyaretin, “iki ülke arasındaki tarihi kardeşlik ilişkilerini güçlendirme ve ortak ilgi alanına giren bölgesel ve uluslararası meselelerde istişare ve koordinasyonu sürdürme” çerçevesinde gerçekleştiği belirtildi.

Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Büyükelçi Muhammed eş-Şennavi, Veliaht Prens’in görüşmede iki ülke arasındaki köklü ilişkilerin merkezi önemini vurguladığını ve bunları iki kardeş halkın çıkarları doğrultusunda daha ileri ufuklara taşımayı arzu ettiğini ifade ettiğini aktardı. Sisi’nin ise Mısır ile Suudi Arabistan arasındaki kardeşlik ilişkilerinde kaydedilen büyük gelişmeye işaret ederek, ikili iş birliğinin farklı alanlarda ilerletilmesinin önemini vurguladığını kaydetti.

dfrthy
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Cidde’de Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’yi karşılarken (SPA)

Sözcü, görüşmede Gazze’deki durumun da ele alındığını belirterek, tarafların savaşın durdurulmasına ilişkin anlaşmaya tüm tarafların bağlı kalmasının ve ABD Başkanı Donald Trump’ın barış planının uygulanmasının gerekliliğini teyit ettiğini söyledi. Ayrıca Gazze’ye insani yardımların engel olmaksızın ulaştırılmasının artırılması ve erken toparlanma ile yeniden imar sürecinin hızla başlatılmasının önemine dikkat çekildi.

Açıklamada, Filistin halkının toprakları dışına zorla göç ettirilmesine yönelik her türlü girişimin reddedildiği vurgulanarak, çözümün iki devletli çözümün hayata geçirilmesine götürecek kapsamlı bir siyasi sürecin başlatılmasında yattığı ifade edildi.

xscdfgt
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Cidde’de Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’yi kabulü sırasında (SPA)

Görüşmede ayrıca ortak ilgi alanına giren bir dizi bölgesel ve uluslararası dosya ele alındı. Bölgede gerilim ve tırmanıştan kaçınılmasının, krizlerin diyalog yoluyla barışçıl çözümlerle ele alınmasının ve Arap dayanışmasının güçlendirilmesinin önemi vurgulandı. Devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi ile iç işlerine müdahale edilmemesi gerektiğinin altı çizildi.

Tarafların, bölgesel istikrarın korunması amacıyla siyasi istişare ve koordinasyonu sürdürme ve güçlendirme konusunda mutabık kaldıkları bildirildi.

Görüşmeye Suudi tarafından Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Devlet Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Musaid el-Ayban, Şura Konseyi İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı İsam bin Said ve Genel İstihbarat Başkanı Halid el-Humeydan katıldı. Mısır tarafından ise Cumhurbaşkanlığı Divan Başkanı Tümgeneral Ahmed Ali, Dışişleri ve Uluslararası İş Birliği ile Yurtdışı Mısırlılar Bakanı Bedr Abdülati, Genel İstihbarat Başkanı Tümgeneral Hasan Reşad ve Cumhurbaşkanlığı Ofis Müdürü Müsteşar Ömer Mervan hazır bulundu.

frgth
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Cidde’de Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’yi kabulü sırasında (SPA)

Cumhurbaşkanı Sisi, Pazartesi akşamı Cidde’den ayrıldı. Sisi’yi Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’ndan Veliaht Prens Muhammed bin Selman uğurladı.

Riyad ile Kahire, bölgede gerilimin düşürülmesinin önemi konusunda görüş birliği içinde bulunuyor. Mısır eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Hüseyin Heridi, daha önce Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan ve Mısır’ın gerilimi azaltmaya yönelik çabalara angaje olduklarını ve diğer ülkelerle birlikte bölgeyi ateşe atabilecek bir savaşın önüne geçmek için siyasi çözümler üzerinde çalıştıklarını söylemişti.

Heridi, iki ülke arasında Sudan’daki savaşın sona erdirilmesi konusunda da mutabakat bulunduğunu belirterek, tarafların ateşkese ulaşılması ve tüm güçlerin katılacağı siyasi çözümlerin hayata geçirilmesi için çalıştıklarını ifade etti.

Geçen Ocak ayı başında Cumhurbaşkanı Sisi, Suudi Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan’ı Kahire’deki İttihadiye Sarayı’nda kabul etmişti. İki ülke, özellikle Sudan, Yemen, Somali ve Gazze Şeridi başta olmak üzere bölge krizlerine barışçıl çözümler bulunması, devletlerin birliği ve toprak bütünlüğünün korunması konusunda görüş birliği içinde olduklarını teyit etmişti.

67jı8
Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cidde’deki Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’nda Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’yi uğurlarken (SPA)

İkili düzeyde ise Suudi Arabistan ile Mısır, Kahire ile Riyad arasındaki kapsamlı kurumsal iş birliği çerçevesini oluşturan ve stratejik ortaklığın tüm boyutlarının takibini sağlayacak olan Yüksek Koordinasyon Konseyi’nin ilk toplantısının düzenlenmesine yönelik hazırlıkları sürdürüyor.

Pazar akşamı Mısır Devlet Enformasyon Bakanı Diya Reşvan, Kahire’de Suudi Kraliyet Divanı Danışmanı ve Eğlence Otoritesi Yönetim Kurulu Başkanı Turki el-Şeyh’i kabulü sırasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin kader birliği ve çıkarların örtüşmesine dayanan, köklü bir Arap bütünleşmesi ve stratejik ortaklık modeli teşkil ettiğini, Arap ulusal güvenliğini tehdit eden tüm meydan okumalar karşısında uzun bir koordinasyon ve dayanışma geçmişine sahip olduğunu söyledi.