BM Genel Sekreteri Guterres’ten aşı çalışmalarına destek verin çağrısı

Guterres, 22 Eylül'de BM Genel Kurulu’nda konuşma yaparken (EPA)
Guterres, 22 Eylül'de BM Genel Kurulu’nda konuşma yaparken (EPA)
TT

BM Genel Sekreteri Guterres’ten aşı çalışmalarına destek verin çağrısı

Guterres, 22 Eylül'de BM Genel Kurulu’nda konuşma yaparken (EPA)
Guterres, 22 Eylül'de BM Genel Kurulu’nda konuşma yaparken (EPA)

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, dün (çarşamba) yaptığı açıklamada Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) küresel aşı programı COVAX’ı finanse etmeye destek olmak için ülkelerin Kovid-19 ile mücadelede tahsis ettikleri ulusal fonları kullanma zamanının geldiğini söyledi.
WHO’nun küresel aşı ve tedavi programı ACT Accelerator ve buna bağlı COVAX programı için şu ana kadar 3 milyar dolar toplanabildi. Ancak programın 35 milyar dolara daha ihtiyacı olduğu kaydedildi. Program, 2021 yılının sonuna kadar 2 milyar doz aşı, 245 milyon tedavi ve 500 milyon test sağlayabilmeyi hedefliyor.
Guterres, BM’nin üst düzey etkinliğinde yaptığı açıklamada, "ACT-Accelerator, küresel ekonominin olabildiğince hızlı bir şekilde yeniden canlanmasının tek güvenli ve kesin yolunu sunuyor. Bir avuç ülkenin aşı üretme çabaları, küresel ekonominin kapılarını açmanın ve yaşam standartlarının yeniden düzelmesinin kapısını aralayamayacak" dedi.
Guterres, WHO ve Güney Afrika’nın yanı sıra toplantıya ev sahipliği yapan İngiltere Dışişleri Bakanı Dominic Raab ise, diğer ülkeleri de bu küresel girişime katılmaya çağırarak, "Bu program salgını kontrol altına almak için en iyi umut" dedi.
WHO Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, dünya nüfusunun yüzde 70'ini temsil eden 167 ülkenin COVAX’a katıldığını belirterek, "Liste her geçen gün artıyor" dedi. Ghebreyesus açıklamasında, Kovid-19 nedeniyle bir milyon kişinin öldüğü doğrulanmasına rağmen, "Gerçek sayı kesinlikle daha yüksek" uyarısında bulundu.
Guterres, programın ön satın alma, üretim ve ruhsatlandırma, araştırmaları güçlendirme ve ülkelerin hazırlanmalarına yardımcı olma ile paralel olarak stokları oluşturmak için acilen 15 milyar dolara ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.
Guterres, tüm ülkeleri önümüzdeki üç ay içinde çabalarını önemli ölçüde artırmaya çağırdı. Gelişmiş ülkelerin krizin sosyal ve ekonomik etkileri için trilyonlarca dolar harcadıklarına dikkati çeken Guterres, “Bu nedenle kesinlikle bunun küçük bir kısmını salgının tüm dünyada yayılmasını durdurmak için yatırabiliriz” dedi.
Milyarder iş insanı Bill Gates, Bill&Melinda Gates Vakfının aşı üretiminin hızlandırılması için dün 16 ilaç şirketiyle anlaşma imzaladığını açıkladı. Gates yaptığı açıklamada, "Bu anlaşmada şirketler, üretimi benzeri görülmemiş bir hızda artırmaya ve onaylanmış aşıların mümkün olan en kısa sürede büyük ölçekte dağıtılmasını sağlamaya kararlılar" ifadelerini kullandı.



Rusya’nın gizli nakit operasyonu: “İran’a 2,5 milyar dolar gönderildi”

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le İran'ın dini lideri Ali Hamaney, en son 2022'de Tahran'da görüşmüştü (AFP)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le İran'ın dini lideri Ali Hamaney, en son 2022'de Tahran'da görüşmüştü (AFP)
TT

Rusya’nın gizli nakit operasyonu: “İran’a 2,5 milyar dolar gönderildi”

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le İran'ın dini lideri Ali Hamaney, en son 2022'de Tahran'da görüşmüştü (AFP)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le İran'ın dini lideri Ali Hamaney, en son 2022'de Tahran'da görüşmüştü (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump ilk döneminde İran'a yaptırım uyguladıktan sonra Rusya, Tahran yönetimine gizlice 2,5 milyar dolar göndermiş.

Telegraph'ın haberinde bu miktarın, Rus devletine ait Promsvyazbank tarafından 2018'de Tahran yönetimine gönderildiği savunuluyor. 

Küresel ticaret ve gümrük verilerini derleyen ImportGenius'un sağladığı bilgileri inceleyen gazete, bankanın nakit paraları 4 ay boyunca tren ve gemi yoluyla İran'a ulaştırdığını yazıyor.

Her biri 57 milyon ile 115 milyon dolar arasında değişen nakit para transferlerinin toplamda 34 sevkıyatla tamamlandığı aktarılıyor. 

Bu kapsamda Rusya'dan İran'a yaklaşık 5 tonluk banknot taşındığı iddia ediliyor. 

İlk sevkıyat 13 Ağustos 2018'de, Trump'ın yaptırım kararından bir hafta sonra yapılmış.  Yaklaşık 57,3 milyon dolar değerindeki toplam 110 kilogramlık banknotlar, trenle Rusya'nın Astrahan limanına gönderilip gemiye yüklenmiş. Hazar Denizi üzerinden İran'ın Emirabad limanına varan gemideki banknotlar, tekrar trenle Tahran'a ulaştırılmış. 

Ağırlık ve değer hesaplarına göre paranın büyük olasılıkla 500 euroluk banknotlar halinde taşındığı ancak kayıtların dolar cinsinden tutulduğu ifade ediliyor.

Trump'ın selefi Joe Biden'ın yönetiminde İran özel temsilciliğinde görev yapan Ariane Tabatabai, ödemelerin İran Devrim Muhafızları'ndan askeri teçhizat alımlarıyla bağlantılı olabileceğine dikkat çekiyor: 

İlk tahminim bu paranın ekipman ve silah, füze sistemleri ya da askeri bileşenler için gönderildiği yönünde. Her iki ülkeye uygulanan kapsamlı yaptırımlar ve İran'ın Swift'ten büyük ölçüde çıkarılmış olması da göz önüne alındığında nakit kullanmaları şaşırtıcı değil.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Washington Enstitüsü'nden Anna Borshchevskaya, Moskova'nın kriz dönemlerinde Tahran'ı desteklemek için "yaratıcı yollar" bulduğunu söylüyor: 

Moskova, rejimin desteğe ihtiyacı olduğunu düşünüyor. Rusya askeri müdahalede tereddüt edebilir ancak bir rejimi ayakta tutmak için yapabilecekleri pek çok başka şey var.

Eskiden özel bir banka olan Promsvyazbank, 2017'de Kremlin tarafından devralınmıştı. Rusya Merkez Bankası, kurumu "askeri-sanayi kompleksine hizmet edecek özel amaçlı banka" diye tanımlamıştı.

Bankanın CEO'su Petr Fradkov, eski Rusya Başbakanı ve Rusya Dış İstihbarat Servisi Direktörü Mihail Fradkov'un oğlu. Petr ve Promsvyazbank, 2022'deki Ukrayna işgalinin ardından Birleşik Krallık ve ABD tarafından yaptırım listesine alınmıştı. 

Öte yandan Biden yönetiminde Dışişleri Bakanlığı'nda Ortadoğu danışmanı olarak görev yapan Asha Castleberry-Hernandez, İran'daki rejim karşıtı eylemlere ve ülkenin yaşadığı ekonomik zorluklara işaret ederek, benzer nakit transferlerinin hâlâ sürüyor olabileceğini savunuyor: 

Bu spekülatif olarak mümkün. Rusya mevcut rejimin çöküşünü ciddi bir kayıp olarak görür. Bu onları büyük bir jeopolitik dezavantaja sokabilir.

ABD, Ortadoğu'daki askeri yığınağını artırırken, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, RT'ye verdiği röportajda olası bir askeri müdahalenin sadece İran'ı değil tüm bölgeyi tehlikeye atacağını söylemişti. 

Independent Türkçe, Telegraph, TASS 


SpaceX’te Çinli yatırımcı gerginliği: Pentagon göreve çağrıldı

Senatörler, SpaceX ve Pentagon işbirliğiyle ilgili bilgilerin Pekin'e sızdırılabileceğini öne sürüyor (Reuters)
Senatörler, SpaceX ve Pentagon işbirliğiyle ilgili bilgilerin Pekin'e sızdırılabileceğini öne sürüyor (Reuters)
TT

SpaceX’te Çinli yatırımcı gerginliği: Pentagon göreve çağrıldı

Senatörler, SpaceX ve Pentagon işbirliğiyle ilgili bilgilerin Pekin'e sızdırılabileceğini öne sürüyor (Reuters)
Senatörler, SpaceX ve Pentagon işbirliğiyle ilgili bilgilerin Pekin'e sızdırılabileceğini öne sürüyor (Reuters)

Çinli yatırımcıların SpaceX'ten gizlice hisse senedi aldığı iddiaları üzerine Pentagon'dan acil inceleme istendi.

Demokrat senatörlerden Elizabeth Warren ve Andy Kim, Savunma Bakanı Pete Hegseth'e gönderdikleri mektupta, SpaceX'e yapılan muhtemel Çin yatırımlarının "ulusal güvenlik tehdidi oluşturabileceğini" savundu. 

Bu yatırımlar neticesinde ABD'nin "kritik askeri, istihbarat ve sivil altyapısının riske atılabileceği" gerekçe gösterilerek, Elon Musk'ın firması hakkında inceleme başlatılması talep edildi.

Senatörler, mektupta şu ifadelere yer verdi: 

Çinli yatırımcıların, şirketin sözleşmeleri veya tedarik zinciriyle ilgili ayrıntıları dahil kamuya açık olmayan bilgileri ele geçirerek Çin'in, ABD'nin ulusal güvenliğini tehlikeye atabilecek bilgi ve teknolojilere erişmesini sağlamasından endişeleniyoruz.

Musk'ın firması, Pentagon'un kullandığı Starlink ağını işlettiği gibi, Amerikan ordusuna ait istihbarat uydularını da yörüngeye fırlatıyor. 

Diğer yandan Çin bağlantılı yatırımcıların Cayman Adaları ve Britanya Virjin Adaları'ndaki şirketler üzerinden fon yönlendirerek SpaceX hisselerini satın aldığı iddiaları tartışma yaratmıştı.

ABD'de SpaceX'le ilgili bir yatırım anlaşmazlığının ele alındığı 2021 tarihli davada, Musk'ın firması Çinli bir şirketi devre dışı bırakmıştı. 

Fon yöneticisi Iqbaljit Kahlon, SpaceX hisselerine yatırımı kolaylaştırmak için özel bir fon kurmuş, Hong Kong merkezli Leo Investments firması da 50 milyon dolarlık yatırım yapmıştı. 

Ancak Çinli şirketin yatırımının tartışma yaratması üzerine SpaceX işlemi durdurarak 50 milyon doları firmaya geri ödemişti. Kahlon da Leo Investments firmasını fondan çıkarmıştı.

Çinli şirketin süreçte usulsüzlük yapıldığı iddiasıyla Kahlon'a karşı açtığı davada Delaware'deki mahkeme, ABD'li fon yöneticisinin firmayı fondan çıkarma kararını haklı bulmuştu. 

Kahlon, olayla ilgili 2024'te yapılan duruşmada, SpaceX'in Çin bağlantılı yatırımcıların Cayman Adaları ve Britanya Virjin Adaları'ndaki offshore hesaplar üzerinden yatırım yapmasına müsaade ettiğini savunmuştu. 

Elizabeth Warren ve Andy Kim, Hegseth'e yazdıkları mektupta Musk'ın şirketine yapılan Çin bağlantılı yatırımların boyutunun açıklanmasını istedi. Ayrıca firmaya yapılan yabancı yatırımların, ABD'deki Yabancı Yatırımlar Komitesi (CFIUS) tarafından incelenip incelenmemesi gerektiğinin belirlenmesi talep edildi. Senatörler, Bakanlık'tan 20 Şubat'a kadar yanıt bekliyor.

Independent Türkçe, Reuters, Truthout


Çin, İran'ın çıkarlarını savunmasına desteğini teyit ediyor ve "zorbalığı" reddediyor

 Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)
TT

Çin, İran'ın çıkarlarını savunmasına desteğini teyit ediyor ve "zorbalığı" reddediyor

 Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)

Çin, bugün Umman'da Tahran ve Washington arasındaki görüşmelerle eş zamanlı olarak yaptığı açıklamada, İran'ın çıkarlarını savunmasına ve "tek taraflı zorbalığa" karşı çıkmasına verdiği desteği yineledi.

Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan açıklamada, Pekin'in "İran'ın egemenliğini, güvenliğini, ulusal onurunu, meşru haklarını ve çıkarlarını korumasını desteklediği" ve "tek taraflı zorbalığa karşı olduğu" belirtildi.

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Miao Diu ve İranlı mevkidaşı Kazım Garibabadi dün Pekin'de bir araya geldi. Diplomatlar görüşmede ikili ilişkiler ve İran'daki iç durumu değerlendirdi.