Avrupa “yorucu” bir aya hazırlanıyor

Almanya Kovid-19 vaka sayılarında “oldukça tehlikeli” bir artışla karşı karşıya… Fransa sokağa çıkma yasağının kapsamını genişletiyor

Avrupa “yorucu” bir aya hazırlanıyor
TT

Avrupa “yorucu” bir aya hazırlanıyor

Avrupa “yorucu” bir aya hazırlanıyor

Avrupa ülkeleri dün kış mevsiminin yaklaşması ile birlikte yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının ikinci dalgasının tehlikesine ilişkin uyarıda bulundu. Bazıları “durumun ciddiyetine” işaret ederken bazıları da önümüzdeki ayın “yorucu” olacağına dair uyarıda bulundu. Robert Koch Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü’nün Başkanı dün yaptığı açıklamada Almanya’nın vaka sayıları açısından “oldukça tehlikeli” bir artışla karşı karşıya olduğunu belirterek hastalığın yayılmasını engellemek için sosyal mesafe kurallarına dikkat edilmesi gerektiğini söyledi. Lothar Wieler “Genel durum oldukça kötüleşti” dedi. Uyarılar Almanya’da son 24 saatte vaka sayılarında rekor bir artış yaşanarak 11 bin 287 kişinin daha Kovid-19’a yakalandığı bir sırada geldi.
Fransa Başbakanı Jean Castex, dün yaptığı açıklamada Kovid-19’un ikinci dalgası ile mücadele etmek amacıyla Fransa’nın büyük şehirlerinde gece uygulanacak olan sokağa çıkma yasağının kapsamının cumartesiden başlayarak yaklaşık 46 milyon insanı kapsayacak şekilde genişletildiğini duyurdu. Bu da her üç Fransa vatandaşından ikisine tekabül ediyor. Akşam saat 21.00 ila sabah 06.00 saatleri arasında uygulanacak olan sokağa çıkma yasağının kapsamının genişletildiğine dair açıklamalarda bulunan Castex, “Önümüzdeki haftalar zor geçecek ve hastane hizmetlerimiz ağır bir baskıya maruz kalacak” şeklinde uyarıda bulundu. Castex aynı zamanda kasım ayının “yorucu” geçeceğini ve ölü sayısının da “artmaya devam edeceğini” belirtti.

Sokağa çıkma yasağı altı hafta sürecek
Sokağa çıkma yasağı cumayı cumartesiye bağlayan gece başlayarak altı hafta boyunca sürecek. Bu da kararın geçerliği olduğu bölgelerde bulunan barların, restoranların ve mağazaların saat 21.00’da kapanacağı anlamına geliyor. İlk dalganın ardından ilk baharda 30 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti. Şimdi ise Fransa birkaç haftadan beri ikinci dalga ile boğuşuyor. Ülke genelinde Kovid-19 yüzünden toplamda 34 binden fazla insan hayatını kaybetti. 2 bin 239 hasta yoğun bakımda yatıyor ki bu da mayıs ayından beri görülen en yüksek sayı olarak kayıtlara geçti.
Jean Castex “Salgını toplu olarak kontrol altına alma konusunda başarısız olursak trajik bir durumla karşı karşıya kalacağız ve daha sıkı önlemler alma seçeneğini gözden geçirmek zorunda kalacağız” dedi. Fransa ilkbaharda iki aylığına ulusal düzeyde genel bir karantina uygulamıştı. Hükümet, mevcut epidemiyolojik duruma göre en az 1 Nisan 2021 tarihine kadar ulusal toprakların tamamını ya da bir kısmını kapsayacak şekilde seyahat ve toplanmalara ya da tesislerin ve kurumların açılmasına yönelik kısıtlamaları onaylamaya çalışıyor.
İngiltere hükümeti dün bir aydır ilk kez, getirilen kısıtlamalardan zarar gören şirketlere yönelik yardımlarını artırmaya karar verdi.
Fransız haber ajansının (AFP) dün hazırladığı verilere göre Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) aralık ayının sonlarında Çin’de bir hastalığın çıktığına dair bildiri yayınladığından beri Kovid-19 yüzünden dünya çapında en az 1 milyon 133 bin 136 kişi hayatını kaybetti. 41 milyon 300 binden fazla vaka kaydedilirken bunların içerisinden en az 28 milyon 300 hasta iyileşti. ABD 222 bin 220 ölü ile dünya çapında salgından en çok zarar gören ülke konumunda bulunuyor. Bunu sırayla Brezilya (155 bin 403), Hindistan (116 bin 616), Meksika (87 bin 415) ve İngiltere (44 bin 158) takip ediyor.

Fransa’nın en büyük pazarı olan Noel pazarı bu yıl kurulmayacak
Sağlık durumunun kötüleşmesi karşısında Strazburg (kuzeydoğu) şehri Noel münasebeti ile kurulan ünlü pazarını bu yıl kurmayacağını duyurdu. Fransa’nın en büyük pazarı olan Noel pazarı, ışıklarla süslenmiş 300 ahşap kulübenin arasında gezmek için genellikle dünyanın dört bir yanından iki milyon turisti ülkeye çekiyor.
İrlanda’da çarşamba günü gece yarısı altı hafta boyunca uygulanacak tecrit kararı yürürlüğe girdi. Ancak karar okulları kapsamıyor. Temel ihtiyaçlara hizmet etmeyen dükkanlar kepenklerini kapatacak ve vatandaşların ikamet ettikleri yerden beş kilometreyi geçmeyecek şekilde sadece egzersiz için evlerinden çıkmalarına izin verilecek. Karara uymayanlar para cezasına çarptırılacak.
Çek Cumhuriyeti, insanların seyahat etmesine kısıtlamalar getirerek eczaneler ve gıda mağazaları dışındaki tüm mağazaların faaliyetlerini dünden itibaren bir sonraki ayın üçüne kadar askıya aldı.
Kuzey İtalya’da ekonominin bel kemiği sayılan ve ülke çapında salgından en çok etkilenen bölge olarak Lombardiya, dün akşamdan itibaren üç haftalığına sokağa çıkma yasağı kararı aldı.
Ülkenin güneyindeki Campania’da da cuma akşamından itibaren aynı uygulamaya geçilecek. İtalya’da bir haftadır her gün 10 binden fazla yeni vaka kaydediliyor.
Avrupa Birliği’nin en az gelişmiş ülkesi Bulgaristan, açık alanlarda maske takılmasına karar verdi. Sağlık Bakanı Kostadin Angelov, sağlık personellerinin durumuna ilişkin uyarıda bulunarak “Hepsi yorgun, büyük bir kısmı virüse yakalanıp hasta oldu. Bazıları da resüsitasyonda. Yardıma ihtiyacımız var” dedi.
Diğer taraftan Polonya, salgının yeniden artmasını önlemek için geçtiğimiz hafta bölgenin neredeyse yarısında yürürlüğe giren kısıtlamaların kapsamını tüm ülkeyi kapsayacak şekilde genişletmek istediğine dair açıklamalarda bulunan başbakanın açıklamalarından hareketle önlemlerini sıkılaştırabilir.
Hırvatistan hükümeti dün sağlık durumunun “ciddi” olduğuna dair uyarıda bulunarak son günlerde rekor sayıda vaka kaydedilen ülkede vatandaşların “sorumsuz bir şekilde davranmasını” kınadı. Nüfusu 4,2 milyon olan Hırvatistan’da son 24 saatte bin 563 kişide daha Kovid-19 tespit edilirken, 13 kişi de hayatını kaybetti. Ülke genelinde toplam vaka sayısı 30 bine yaklaşırken ölü sayısı da 406’ya çıktı.



Uygur kamplarını ifşa eden Çinli, ABD’de sığınma hakkı kazandı

Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
TT

Uygur kamplarını ifşa eden Çinli, ABD’de sığınma hakkı kazandı

Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)

Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde gizlice görüntü çeken Guan Heng'e ABD'de sığınma hakkı tanındı. 

New York şehrinde 28 Ocak'ta düzenlenen duruşmada yargıç Charles Ouslander, Guan'ın Çin'e geri gönderilmesi halinde zulüm göreceğine dair "haklı bir korkusu" olduğunu söyleyerek kendisine sığınma hakkı tanınmasına karar verdi. 

38 yaşındaki Çinli, Sincan'da Uygurların tutulduğu gözaltı merkezleriyle bölgedeki yoğun güvenlik uygulamalarının görüntülerini 2020'de çekmişti. 

Yaklaşık 20 dakikalık videoları yayımladıktan sonra tutuklanma korkusuyla ülkeyi 2021'de terk etmiş, Hong Kong'dan Ekvador'a oradan da Bahamalar'a geçip küçük bir şişme botla ABD'ye ulaşarak iltica başvurusunda bulunmuştu. 

Guan, geçen yıl ağustosta Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ekipleri tarafından New York'ta yakalanıp gözaltına alınmıştı. 

Donald Trump yönetimi, Guan'ın Uganda'ya sınır dışı edileceğini duyurmuş, insan hakları örgütleri de karara tepki göstermişti. 

New York Times'ın aktardığına göre Guan henüz serbest bırakılmadı. İç Güvenlik Bakanlığı'nın mahkeme kararına itiraz etmeyi planladığı, bu süre zarfında Çin vatandaşının gözaltında tutulacağı belirtiliyor. 

Guan, videokonferans yöntemiyle katıldığı duruşmada Bahamalar'dan Florida'ya geçerken yaşamını yitirebileceği için videoyu YouTube'dan yayımlama kararı aldığını söyledi. Görüntüleri paylaşmasının ardından, Çin'de yaşayan babasının polis tarafından üç kez sorgulandığını ifade etti. 

Guan'ın avukatı Chen Chuangchuang, ABD'nin müvekkiline sığınma hakkı sağlamakta "ahlaki ve hukuki bir sorumluluğu" olduğunu vurguladı. 

Göçmenlere karşı sert uygulamalarıyla gündemden düşmeyen Trump yönetiminde iltica başvuruları da iyice zorlaştı. 

ABD merkezli kâr amacı gütmeyen Mobile Pathways'in derlediği federal verilere göre, sığınma başvurularının onaylanma oranı 2010-2024'te yüzde 28 iken, bu oran geçen yıl yüzde 10'a kadar geriledi. 

Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde zorla çalıştırma, işkence ve "yeniden eğitim kampı" adı altında alıkoyma suçlamalarıyla karşı karşıya.

İnsan hakları örgütleri, bölgedeki yaklaşık 1 milyon kişinin zorla toplama kamplarına ve hapishanelere yerleştirildiğini öne sürüyor. ABD de Uygurlara yönelik muameleyi "soykırım" diye niteliyor.

Pekin yönetimiyse iddiaların gerçeği yansıtmadığını savunuyor.

Independent Türkçe, Guardian, New York Times


Rusya-Ukrayna savaşının geleceğine dair üç senaryo

Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
TT

Rusya-Ukrayna savaşının geleceğine dair üç senaryo

Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)

ABD arabuluculuğundaki ateşkes müzakerelerinden henüz sonuç çıkmazken, Rusya ve Ukrayna karşılıklı saldırıları sürdürüyor. 

Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) raporuna göre, Rusya'nın Şubat 2022'deki saldırısıyla başlayan savaşta yaklaşık 2 milyon kişi öldü, yaralandı ya da kayboldu. 

Çalışmada, Rusya'nın yaklaşık 1,2 milyon kayıp verdiği ifade ediliyor. Ukrayna içinse bu rakam 600 bin civarında. 

Rus ordusunda 275 bin ila 325 bin askerin hayatını kaybettiği, Ukrayna ordusundaysa 100 bin ila 140 bin askerin yaşamını yitirdiği aktarılıyor.

Wall Street Journal, bu yıl savaşın gidişatını değiştirebilecek üç senaryoyu inceledi.

Savaş sürecek, müzakereler devam edecek

Analize göre en muhtemel senaryo, görüşmelerin sonuçsuz kalırken savaşın 5. yılında da devam etmesi. 

Trump yönetimi, müzakereler kapsamında Donbas’ın geri kalanının Rusya’ya verilmesi halinde ateşkes sağlanabileceğini savunuyor ancak Kiev yönetimi toprak tavizine yanaşmıyor. 

Eski Ukrayna Savunma Bakanı Andriy Zahorodniyuk, “Ukrayna halkı, ABD öncülüğündeki görüşmelere büyük şüpheyle yaklaşıyor” diyor. 

Rusya'daki her askeri, endüstriyel ve siyasi gelişmenin savaşın süreceğini işaret ettiğini, Donbas’ın Moskova tarafından işgali tekrar başlatmak için kullanılabileceğini savunuyor. 

Ukrayna geri adım atacak

Yıllardır savaşan Ukrayna ordusunun gücünün nihayetinde tükenmesi de savaşın gidişatını belirleyecek olasılıklar arasında yer alıyor. 

Ukrayna ordusu, piyade açığını drone geliştirerek kapatmaya çalışsa da bu, Rusya’nın yıpratma taktikleri ve yoğun cephe saldırılarına karşı yeterli olmayabilir. 

Berlin merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nin direktörü Alexander Gabuev, şu değerlendirmeleri paylaşıyor: 

Yıpratma savaşları önce yavaş yavaş, sonra da aniden kaybedilebilir.

Askeri tarihçiler de I. Dünya Savaşı'nın sonunda Alman ordusunun, çatışmanın büyük bir bölümünde taktiksel üstünlüğüne rağmen yorgun düştüğünü hatırlatıyor.

Rusya saldırıları durduracak 

Analize göre Rus ekonomisi hem Batı yaptırımlarının hem de savaşın etkisiyle güçlük çekiyor.

Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli saldırıları ve ABD’yle Avrupa’nın “gölge filoya” karşı aldığı önlemler de Kremlin’in enerji sektöründen elde ettiği gelirlere darbe vurdu. 

Rus iş insanları da savaşın ekonomiyi kötü etkilediğini, Moskova’yı parça tedariki ve petrol alımında Çin’e bağımlı hale getirdiğini söylüyor. 

Analizde, daha sıkı yaptırımlarla ekonomiye yük bindirilmesi halinde Rusya’nın savaşı uzatma kapasitesinin de zayıflayabileceği yorumu yapılıyor. 

Independent Türkçe, Wall Street Journal, New York Times


Trump, İran’da “rejim değişikliği” planlıyor

Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
TT

Trump, İran’da “rejim değişikliği” planlıyor

Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da rejim değişikliği planladığı öne sürülüyor. 

Adlarının paylaşılmaması şartıyla Reuters'a konuşan ABD'li yetkililer, Washington'ın protestolardan sorumlu tuttuğu İranlı güvenlik kurumları ve komutanlara saldırı planladığını iddia ediyor. 

Bu saldırılarla protestoları kışkırtarak İran'da "rejim değişikliğinin önünü açacak koşulların oluşturulmasının" hedeflendiği savunuluyor. 

Yetkililer, İran'ın misilleme kapasitesini azaltmak için balistik füze tesislerine geniş çaplı saldırıların da masadaki seçenekler arasında yer aldığını söylüyor. Buna ek olarak uranyum zenginleştirilen nükleer tesislerin hedef alınabileceği aktarılıyor.

Diğer yandan kaynaklar, Beyaz Saray'ın askeri harekat da dahil henüz bir eylem planında karar kılmadığını belirtiyor. 

Trump, dünkü açıklamasında Tahran yönetimine nükleer anlaşma için müzakere çağrısı yapmış, herhangi bir saldırının hazirandaki askeri harekattan daha şiddetli olacağı tehdidinde bulunmuştu.

İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.

Çatışmalarda ABD'ye ait bombardıman uçakları İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.

Kimliğinin gizli tutulmasını isteyen İranlı bir üst düzey yetkili, Tahran yönetiminin "hem çatışmaya hazırlandığını hem de diplomatik diyaloğu sürdürdüğünü" söylüyor.

Diğer yandan İsrailli bir üst düzey yetkiliyse Tahran yönetiminin sadece hava saldırılarıyla devrilemeyeceğine dikkat çekiyor: 

Rejimi devirmek istiyorsanız, asker göndermeniz gerekir.

Kaynak, İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesi durumunda Tahran yönetiminin onun yerine birini geçireceğini belirtiliyor. Yalnızca dış baskı ve ülke içinde örgütlenmiş bir muhalefetin birlikte hareket ederek rejimi yıkabileceğini savunuyor.

"İran hâlâ ölümcül bir güç"

Wall Street Journal'ın analizinde, olası bir saldırıya karşı İran'ın kuvvetli misilleme yapabileceği yazılıyor. 

Devrim Muhafızları'nın elinde İsrail'e ulaşabilecek yaklaşık 2 bin adet orta menzilli balistik füze ve önemli miktarda kısa menzilli füze stoku bulunduğu belirtiliyor. 

Washington merkezli düşünce kuruluşu Demokrasileri Savunma Vakfı'nın İran programının kıdemli direktörü Behnam Ben Taleblu, "Tahran zayıf olabilir ancak füze gücü sayesinde hâlâ ölümcül bir güç" diyor. 

Trump, İran riyalinin döviz karşısında çakılmasıyla 28 Aralık'ta patlak veren eylemlerde, göstericilerin vurulması veya idam edilmesi halinde askeri müdahale tehdidinde bulunmuş, daha sonra operasyonu askıya almıştı.

İran devleti eylemlerdeki can kaybına dair ilk açıklamayı 21 Ocak'ta yapmıştı. Güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği duyurulmuştu. 

Ancak ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde çıkan olaylarda 6 bin 373 kişinin hayatını kaybettiğini, 42 bin 486 kişinin gözaltına alındığını savunmuştu.

BBC'nin aktardığına göre eylemlerde yakalananlar, polis tarafından gözaltına alınma endişesiyle hastanelere tedavi olmaya bile gidemiyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Reuters, Times of Israel, BBC