Yol ayrımında iki kriz: Macron’un cumhurbaşkanlığı en önemli sınavını veriyor

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron (AFP)
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron (AFP)
TT

Yol ayrımında iki kriz: Macron’un cumhurbaşkanlığı en önemli sınavını veriyor

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron (AFP)
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron (AFP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, görev süresi yol ayrımına girerken koronavirüs (Kovid-19) salgınının ikinci dalgasıyla mücadele ve terör saldırılarının yeniden başlamasıyla aynı anda iki krizle mücadele etmek durumunda kaldı. Macron’un görevi süresince kaydettiği başarı ve başarısızlıklar, yeniden seçilme şansını belirleyecek.
Macron, ülkede bir dönüşüm gerçekleştirebilecek, Fransa’nın umutsuz bir şekilde ihtiyaç duyduğu reformları yapabilecek ve ülkenin dünya sahnesindeki konumumu yeniden kazanabilecek bir lider olarak görüldüğü iyimser atmosferden yararlanarak 2017 yılında cumhurbaşkanı koltuğuna geçmişti.
Ancak genç Cumhurbaşkanı, iki yıldır 2018 yılında başlayan ve bir yıl içinde oldukça ivme kazanan ‘Sarı Yelekliler’ hareketiyle patlak veren bir kriz silsilesiyle karşı karşıya kaldı. Bunun ardından ülkenin emeklilik sistemini değiştirmesi üzerine geçtiğimiz kış aylarında genel grevler gerçekleştirildi.
Grevlerle katılım oranının düşmeye başlamasıyla Macron görev süresinin ikinci yarısı için projeler geliştirmeye başladı. Koronavirüs (Kovid-19) salgınının dünyaya yayıldı. Bu durum da Fransa’yı, salgını kontrol altına almak için sınırları tamamen kapatmaya sevk etti. Fransız ekonomisi, kapanmanın yansımalarından kurtulmaya başladığında Kovid-19 salgınının ikinci dalgası patlak verdi. Bu durum Macron’u geçtiğimiz hafta ikinci bir ülke geneli karantina ilan etmek zorunda bıraktı.
Fransa şu an bir öğretmenin kafasının kesilmesi ve bir kiliseye gerçekleştirilen sonucunda 3 kişinin hayatını kaybettiği radikal saldırılar nedeniyle bir şok yaşıyor. Söz konusu saldırılar terörizmle mücadeleyi hükümetin öncelikler sıralamasının en tepesine taşıdı.
Geçtiğimiz Cumartesi günü ise Lyon kentinde bir rahibe, nedeni henüz belirlenemeyen bir silahlı saldırının hedefi oldu.
Fransız Siyasi Hayatı İnceleme Merkezi'nde siyasi araştırmacı olan Bruno Cotter, mevcut aşamanın Macron için iktidara geldiğinden beri en zoru olduğunu söyledi.
Fransa Cumhurbaşkanı’nın ismini açıklamak istemeyen bir danışmanı, “Bu sürekli baskı bize nefes aldırmıyor. Gündemin kontrolünü kaybettik” şeklinde konuştu.
Pandeminin ortaya çıkmasından Macron sorumlu tutulamaz, ancak muhalifler hükümeti, ikinci dalgaya hazırlanmamakla suçluyor.
Macron, ikinci bir sokağa çıkma yasağı ilan ettiği ulusa sesleniş konuşmasında, virüsün Fransa’da en kötümser beklentileri aşan bir hızla yayıldığını açıkladı. Bu durum, bu senaryo konusunda daha önce uyarıda bulunan sağlık uzmanlarını umutsuzluğa itti.
Kanlı saldırılara duyulan öfke Fransızları birleştirirken, güvenlik güçlerinin faillerini izlememesinin nedenleri hakkında, aşırılık yanlılarıyla mücadelede benimsenen stratejinin çok katı mı yoksa çok esnek mi olduğu tartışmaları sürüyor.
Cotter, Macron'un yaklaşık iki yıldır uygulamak istediği projelerle ilgili programını empoze etmeye çalıştığını, ancak hızlı değişikliklerle karşı karşıya olduğunu söylüyor. Araştırmacı, Fransızların sonu gelmeyecek bir kriz silsilesi içinde oldukları hissine kapıldıklarına işaret ediyor.
Fransa, salgının ikinci dalgasının vahşetinden uzak, nispeten normal bir yaz geçirdikten sonra, Macron, 100 milyar euro (116,77 milyar dolar) tutarında bir ekonomik iyileşme planı ve ‘virüsle bir arada yaşama’ stratejisiyle yeniden canlandırmayı umdu.
O zamandan beri, çevre koruma projelerinin uygulanmasını ilerletme, mevcut ekonomik modeli değiştirme ve emeklilik sisteminde reform yapma çabaları dış faktörler tarafından engellendi.
Fransız Kamuoyu Enstitüsü IFOP anketleri tarafından ortaya konan yüzde 38’lik onay, hiçbir zaman büyük bir popülariteye sahip olmayan başkan için büyük bir endişe kaynağı oluşturuyor. Öte yandan partisinin bu yıl yapılan yerel seçimlerde iyi sonuçlar alamadığı biliniyor.
Tüm gözler, Macron'un aşırı sağın lideri Marine Le Pen ile karşı karşıya kalacağı 2022 için planlanan başkanlık seçimlerine çevrilmiş durumda. Macron, kaderinin saltanatları bir dönem cumhurbaşkanlığı ile sınırlı kalan Nicolas Sarkozy ve Francois Hollande ile benzeşmemesini umuyor.
Siyasi yorumcu Philip Morrow Chevrolet, Macron'un liyakat konusundaki zaferinin ‘nihai sonuçlara varılmasına’ bağlı olduğunu söylüyor. Yıl onu ya da 2021 başında sağlık koşulları düzelmediği takdirde Macron’un zor durumda kalacağını söyleyen Chevrolet, “Her şeyden doğrudan o sorumlu tutulacak. Endişe dolu bu zamanda Emmanuel Macron sanırım dünyanın en kötü işine sahip” ifadelerini kullandı.
Ancak siyasi analist Pascal Perino, Fransızların çoğunluğunun ‘başkana inanmadıklarını’ düşünüyor. Ancak aynı çoğunluğun Macron’a oranla muhalefete daha az inandığına dikkat çekti.



ABD ordusu: İran’a yönelik operasyonlarda 3 asker öldü, 5 asker ağır yaralandı

ABD ordusu, İran’a karşı ana muharebe operasyonlarının sürdüğünü açıkladı (Arşiv – Reuters)
ABD ordusu, İran’a karşı ana muharebe operasyonlarının sürdüğünü açıkladı (Arşiv – Reuters)
TT

ABD ordusu: İran’a yönelik operasyonlarda 3 asker öldü, 5 asker ağır yaralandı

ABD ordusu, İran’a karşı ana muharebe operasyonlarının sürdüğünü açıkladı (Arşiv – Reuters)
ABD ordusu, İran’a karşı ana muharebe operasyonlarının sürdüğünü açıkladı (Arşiv – Reuters)

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bugün (pazar) yaptığı açıklamada, İran’a yönelik askeri operasyonlar kapsamında 3 ABD askerinin hayatını kaybettiğini, 5 askerin ise ağır yaralandığını duyurdu.

United States Central Command (CENTCOM), “X” platformu üzerinden yayımladığı açıklamada, ayrıca bazı askerlerin şarapnel parçaları ve beyin sarsıntıları nedeniyle hafif yaralandığını, bunların şu anda yeniden göreve döndürülme sürecinde olduğunu belirtti. Açıklamada, ana muharebe operasyonlarının sürdüğü ve müdahale çalışmalarının devam ettiği vurgulandı.

Komutanlık, durumun hâlâ gelişmekte olduğunu kaydederek, “Hayatını kaybeden askerlerin ailelerine saygı gereği, kimlik bilgileri de dahil olmak üzere ek bilgiler, yakınlarına bildirim yapılmasından itibaren 24 saat geçene kadar açıklanmayacaktır” ifadelerini kullandı.

ABD ve İsrail, dün şafak vakti İran’a yönelik geniş çaplı hava saldırılarıyla doğrudan askeri bir çatışma başlatmış, İran’ın askeri kapasitesini imha etmeyi ve yönetimi devirmeyi hedefleyen bu adım, Haziran 2025 savaşından bu yana en tehlikeli tırmanış olarak değerlendirilmiş ve Ortadoğu’yu açık bir çatışma sürecine sokmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump ise dün akşam yaptığı açıklamada, İran lideri Ali Hamaney’in saldırılarda öldürüldüğünü duyurdu.

Trump, sahibi olduğu sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, “Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldürüldü” ifadelerini kullanarak, ölümünü “İran halkı, Amerikalılar ve çeşitli ülkelerdeki mağdurlar için adalet” olarak nitelendirdi.

Trump ayrıca, Hamaney’in “istihbarat ve gelişmiş takip sistemlerinden kaçamadığını” belirtti; operasyonun “İsrail ile yakın koordinasyon içinde” gerçekleştirildiğini ve “onunla birlikte başka liderlerin de öldürüldüğünü” kaydetti. Ancak bu konuda ayrıntı vermedi.


Hamaney’in ölümü Irak siyasetini sarstı

Irak güvenlik güçleri, Yeşil Bölge’ye giden Asma Köprü’yü kapattı (Şarku’l Avsat)
Irak güvenlik güçleri, Yeşil Bölge’ye giden Asma Köprü’yü kapattı (Şarku’l Avsat)
TT

Hamaney’in ölümü Irak siyasetini sarstı

Irak güvenlik güçleri, Yeşil Bölge’ye giden Asma Köprü’yü kapattı (Şarku’l Avsat)
Irak güvenlik güçleri, Yeşil Bölge’ye giden Asma Köprü’yü kapattı (Şarku’l Avsat)

Tahran’a yönelik saldırı haberleri, Bağdat’ta Koordinasyon Çerçevesi liderlerinden Ammar el-Hekim’in akşam düzenlediği bir seminere katılan Iraklı siyasetçi ve gazetecilerin telefonlarına peş peşe düşüyordu.

İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in akıbetine ilişkin sorular, ABD ile İsrail’in rolleri paylaştığı ve cumartesi erken saatlerde gerçekleşen saldırıların gölgesinde neredeyse duyulmaz hâle gelmişti.

Bağdat saatiyle sabah 05.00’e gelindiğinde, Bağdat ve Necef’teki Şii siyasi figürler Hamaney’in öldürüldüğünü artık kesin olarak biliyordu. Bazılarının eline cesedine ve bulunduğu yere ait görüntüler ulaştı.

Akşam saat 22.00’de ise Ammar el-Hekim, “Irak Evi” Vakfı’nda düzenlenen oturumda, kendi ifadesiyle “aşırıya kaçmayan bir iyimserlik” tonunu korumaya çalışıyordu. Gazeteci Ömer eş-Şahir’in “Hedef alındı mı? Hayatta mı? Tasfiye edildiğine dair haberler ne kadar doğru?” şeklindeki doğrudan sorusundan kaçınmadı.

Sanki ölmemiş gibi

El-Hekim’in sözleri net bir yanıt içermedi. Bu büyüklükte bir haberin “gizlenemeyeceğini” söyledi ve “İranlı yetkililerden duyduğuna göre liderin iyi olduğu” bilgisini aktardı. Ardından tartışma hızla Nuri el-Maliki’nin başbakanlık adaylığı çıkmazına kaydı. Irak’taki birçok kişi için tarihsel bir figür olan lider sanki hiç ölmemiş gibiydi.

fvfdvfd
Ammar el-Hekim, 28 Şubat 2026 akşamı Bağdat’ta düzenlenen siyasi bir seminerde (Hikmet Akımı’nın internet sitesi)

Oysa gerçekte herkes haberi doğrulamıştı. Bilgili kaynaklara göre Şii parti liderlerinin büyük çoğunluğu, pazar akşamı iftardan kısa süre önce Hamaney’in öldürüldüğüne dair kesin teyit aldı. Bazıları “aşırı endişe nedeniyle neler olabileceğini öğrenmek için art arda telefon görüşmeleri yaptı.” İranlıların ise Iraklı müttefiklerine aktarabilecekleri en küçük bir yol haritası dahi yoktu.

Necef

Necef’te ise kaynaklar, Şii merci Ali el-Sistani’nin ofisine Hamaney’in öldürüldüğünü ve İranlıların şoku mümkün olduğunca yönetmek için yürüttüğü adımları doğrulayan bilgiler ulaştığını aktardı. Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr da Tahran’daki saldırı yerinde Hamaney’in cesedini bulma çabalarına ilişkin özel bir brifing aldı ve ardından haberi teyit etti.

dv
Irak güvenlik güçleri, Yeşil Bölge’ye giden Asma Köprü’yü kapattı (Şarku’l Avsat)

Kaynaklar daha sonra Koordinasyon Çerçevesi içindeki Ammar el-Hekim, Nuri el-Maliki ve diğer bazı liderlerin de İran liderinin cesedine ait görüntüleri gördüğünü belirtti.

Bağdat üzerinde kara bulut

Saat 23.00’e doğru Ammar el-Hekim’in toplantısı sona erdi. Bağdat’ın üzerinde ağır bir bulut çökmüş gibiydi. Yeşil Bölge’nin girişlerinde, özellikle ABD Büyükelçiliği’ne giden noktalarda onlarca İran yanlısı toplanmış, İran ve silahlı grupların bayraklarını taşıyordu. Öfkeliydiler ve intikam sloganları atıyorlardı.

Bir saat sonra televizyon kanallarında ABD Başkanı Donald Trump’a atfen “Hamaney öldürüldü” son dakika haberleri yayımlandı. Gece yarısından sonra ABD Büyükelçiliği’nin vurulacağına dair söylentiler dolaştı, ancak bu gerçekleşmedi.

Yeşil Bölge

Köprülerde güvenlik güçleri, gösterileri dağıtmaya yetecek ve daha fazlasını karşılayabilecek teçhizatla konuşlandı. Sabah saatlerinde göz yaşartıcı gaz dumanı Yeşil Bölge çevresini kapladı; insanların yüzlerinde şaşkınlık, şok ve endişe okunuyordu.

Pazar sabahı saat 09.00’da bir gösterici, asma köprüyü kapatan çelik takviyeli büyük kapıya doğru bir iş makinesini hızla sürdü. ABD Büyükelçiliği’ni basma girişimi izlenimi veren bu hamle başarısız oldu.

İş makinesi kapıya ulaşamadan etkisiz hâle getirildi. “Amerika’ya ölüm” sloganları atılıyordu. Yeşil Bölge’den daha uzaktaki mahallelerde ise Bağdat halkı, Ramazan’ın olağan ritüelleri ile haberin olağanüstülüğü arasında sıkışmıştı. Pek çok kişi kentin “hızlı hatta çok hızlı hedefler” listesinde olup olmadığını soruyordu. Birçok aile çocuklarını okula göndermedi. Zaten pazar günü eğitim kurumları açık değildi.

Resmî yas

Günün ilerleyen saatlerinde yetkililer resmî yas ilan etti; vilayetlerde tatil kararı alındı.

Bağdat’taki Şii siyasi liderler, büyümelerini ve karar alıcı konuma yükselmelerini İran liderinin gölgesinde yaşamış isimlerdi. Ölümünün ertesi ilk gününde her birinin ne hissettiğini ve onsuz siyasi hayatlarını nasıl tasavvur ettiklerini tarif etmek mümkün değildi.

Alternatif ne?

Şarku’l Avsat’ın, pazar gününden itibaren liderin akıbetine ilişkin özel raporlara vakıf olan önde gelen bir Şii siyasetçiden aktardığına göre durum onlar için “yüksek hızla bulutların üzerinde uçan bir yolcu uçağının motorunun aniden parçalanmasına benziyor: “Nasıl düşeceğiz? Alternatif motor ne? Hamaney’den sonra şu an yerçekimsiz bir durumdayız.”

5hy657j
Iraklı göstericiler Yeşil Bölge’ye doğru ilerliyor (Şarku’l Avsat)

Pazar günü iftar saatine yaklaşıldıkça Yeşil Bölge girişlerindeki öfkeli göstericilerin sayısı arttı. ABD Büyükelçiliği ise “yaklaşılmaması” uyarısında bulundu. Dicle Nehri üzerindeki köprü, adeta “intikam isteyen” ile “pusuya yatmış” olan arasında son bir sınır gibiydi.

fdvfd

Son saatlerde Bağdat sorularla doluydu: İran’a bağlı Şiiler lidersiz mi kalacak? Tahran’ın en büyük ve en tehlikeli yarasını sarmasını mı bekleyeceğiz? Ve eğer toparlanırsa, müttefiklerinin üzerindeki gölgesini sürdürmeye devam edecek mi?

Bağdat’ta her şey her şeye açık; çatışma ve patlamaya elverişli bir anın içinde, belki de henüz görünmeyen yeni bir denklemin eşiğinde.


İran'da 3 üyeli geçici liderlik konseyi oluştururken İsrail saldırılarını yoğunlaştırdı

İran'da 3 üyeli geçici liderlik konseyi oluştururken İsrail saldırılarını yoğunlaştırdı
TT

İran'da 3 üyeli geçici liderlik konseyi oluştururken İsrail saldırılarını yoğunlaştırdı

İran'da 3 üyeli geçici liderlik konseyi oluştururken İsrail saldırılarını yoğunlaştırdı

İsrail ordusu, pazar günü yaptığı açıklamada, İran’ın başkenti Tahran’ın merkezine bir dizi hava saldırısı düzenlediğini duyurdu. Açıklamada, aralarında İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in de bulunduğu 40 İranlı yetkilinin etkisiz hâle getirildiği öne sürüldü.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani ise ABD ve İsrail’i “benzeri görülmemiş” saldırılarla hedef almakla tehdit etti. Öte yandan Anayasayı Koruyucular Konseyi Sözcüsü, Hamaney’in yerine bir halef seçilinceye kadar sorumluluğu üstlenecek bir “Liderlik Konseyi”nin oluşturulduğunu açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, ülkesinin ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı ve rejimi devirmeyi hedefleyen eşi benzeri görülmemiş saldırılarda Hamaney’in öldürüldüğünü duyurmuştu.

Trump bugün de, İran’ın ABD ve İsrail saldırılarına karşılık vermesi hâlinde Washington’un Tahran’ı “daha önce görülmemiş bir güçle” vuracağını belirtti.