Batı'da onaylanan ilk Kovid-19 aşısının hikayesi nasıl başladı?

Prof. Dr. Uğur Şahin ve eşi Dr. Özlem Türeci (New York Times)

Araştırmacı çift bir kış sabahı Almanya'daki evlerinin mutfağında kahvaltı yapmak için masada otururken, Alman biyoteknoloji şirketi Biontech’in Türk kökenli CEO'ları Prof. Dr. Uğur Şahin ve eşi Dr. Özlem Türeci, Çin’de ortaya çıkan yeni tip kronavirüse (Kovid-19) karşı bir aşı geliştirmek için bir araştırma başlatmak üzere anlaştılar.  
Şarku’l Avsat’ın AFP haber ajansından aktardığına göre, Prof. Dr. Uğur Şahin, virüsün Vuhan'da büyük bir salgına neden olduğunu anlatan bilimsel bir makaleyi henüz okumuşken eşi Türeci, "Buradan yola çıkarak büyük bir pandeminin kapıda olduğu sonucuna varıyorum" dedi.
Bu, Batı dünyasında rekor bir sürede ulaşılan ilk onaylı Kovid-19 aşısının geliştirilmesine yol açacak hikayenin başlangıç noktası oldu. 
Çift, 24 Ocak'ta, şu ana kadar kanser için immünoterapi tedavilerine odaklanmış olan şirketlerinin tüm kaynaklarını, kaynağı bilinmeyen viral pnömoni için bir tedavi geliştirmek için ayırmaya karar verdi.
Özlem Türeci, "ışık hızı" olarak adlandırdığı bu süreçte hız faktörünün önemli olduğunu belirterek, "O tarihten bu yana, bu proje üzerinde çalışmadığımız bir gün bile geçmedi" dedi.
Almanya, dört gün sonra 28 Ocak'ta, Avrupa topraklarındaki kaydedilen ilk Kovid-19 vakasını duyurdu.
İki haftadan kısa bir süre sonra, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ilk kez yeni salgının adını açıkladı: Kovid-19.
İlkbaharda Çin'de yayılan salgının küresel bir sağlık krizine dönüşmesiyle birlikte Biontech şirketinin genel merkezinin bulunduğu Mainz'de yoğun çalışmalar başladı.
Vakaların artması hükümetleri sınırları, okulları, kültür ve spor kurumlarını ve işletmeleri kapatmaya zorlayınca dünya karantina dönemine girdi.
Almanya ekonomisinin başarısının arkasındaki küçük ve orta ölçekli işletmeler ağı, yeni zorluğun üstesinden gelmek için faaliyetlerine başladı.
130 yıl önce kurulan küçük ve orta ölçekli bir işletme olan Schott AG, Biontech’in hızına benzer şekilde kısa bir sürede üretim hızını artırdı.
Cam ve cam seramik üretiminde uzmanlaşmış çok uluslu bir Alman cam şirketi olan Schott AG, henüz net bilinmemekle birlikte, virüsle ilgili klinik araştırmalarda kullanılan milyonlarca şişe sayesinde ilaç endüstrisinde kilit bir rol oynadı.
Ürettiği cam şişeler aynı zamanda işletme sahibinin uzmanlık alanıydı. Eksi 80 dereceden 500 dereceye kadar aşırı sıcaklıklara dayanabilen acil cam şişelere ihtiyaç duyulduğu için bu büyük bir avantaj sağladı. Pfizer-Biontech aşısının ise eksi 70 derecede saklanması gerekiyordu.
Schott AG fabrikası, 2021'in sonunda iki milyar doz aşı için şişe üretmeye karar verdi.
Şirket, Kovid-19 ile genel merkezinde bile karşı karşıya kaldı. Bir bira partisinin ardından Bavyera'nın Metternich kentindeki önemli bir üretim merkezinde hızla yayılan virüs, bölgeyi Kovid-19'un yayılımında ilk odak noktası haline getirdi.
Sınırların kapatılmasıyla Çekya’dan gelen işçiler haftalarca arkadaşlarını ve yakınlarını göremediler.
Salgın, dünya çapında uçuşların iptal edilmesine neden olurken, normalde aşırı kalabalık olan havalimanlarını ıssız binalara dönüştürdü.
Frankfurt havalimanındaki Lufthansa Havayolu Şirketi’nin ilaç sevkiyatları merkezinde faaliyetler hız kazanırken gerilim de arttı.
Geçen yıl 120 bin ton ilaç taşıyan Avrupa'nın en büyük ilaç taşıma merkezi, milyonlarca doz aşı nakletmeye hazırlanıyor.
Merkez, bu tür ürünlere ayrılmış 12 bin metrekarelik klimalı alana sahip olup, sıfırın altında 78,9 derece sıcaklıklarda katı haldeki kuru buz, karbondioksit blokları ile gerekli sıcaklıkları sağladığı için özel taşımaları güvence altına alıyor.
Frankfurt Havaalanı Hizmetleri (Fraport AG), soğutma sektörüne yatırım yapan tek şirket değil.
Baden-Württemberg eyaletinde (Güneybatı Almanya) bulunan, küçük ve orta ölçekli bir Alman şirketi olan Binder, sahada çok bilinmeyen şirketlerden biri.
Bu şirketin uzmanlık alanı nedir? Almanya medyasına göre, derecesinin Kuzey Kutbu’ndan daha soğuk olduğu ve bu nedenle sıcaklık derecelerinin eksi 90 santigrat dereceye kadar ulaşabildiği "süper soğuk buzdolapları" üretmek.
Pazarın önde gelen firmalarından Tuttlingen Vakfı, önce laboratuvarları daha sonra lojistik imkanları sağladı ve aşılama merkezlerinin donatılması için Alman yetkililerle işbirliği yaptı.
Binder şirketinin sözcüsü Anne Lenze, "Her şey Ağustos ayında lojistik şirketlerinden talepler aldığımızda başladı. Bu durumda depolama merkezlerimizi buzdolaplarıyla donatmamız gerektiğine karar verdik" dedi.
Lenze açıklamasında, "O zamandan beri talepler, 24 saat çalıştığımız ve işe almak için daha fazla çalışan aradığımız noktaya kadar arttı" ifadelerini kullandı.
Biontech şirketi, bilimsel yolculuğunun başlamasından 10 ay sonra 18 Kasım'da, Amerikalı ortağı Pfizer ile birlikte Kovid-19'a karşı geliştirdiği aşının yüzde 95 oranında etkili ve güvenli olduğunu açıkladı. Bu oran, salgınla mücadelede aynı teknolojiyi geliştirmek için onunla rekabet eden Moderna şirketine yakın bir yüzde.
Bu haberin etkisiyle küresel borsalar iyileşti ve tüm dünyada umutlar yeniden canlandı.
Almanya'nın her yerinde 450 aşılama merkezi kuruldu. Bunlardan en büyüğü Hamburg'da bulunuyor ve bu amaçla hazırlanan 64 küçük odada günde 7 bin kişi aşılanabiliyor.
Berlin’de olduğu gibi Hamburg'da da her ziyaretçinin kimlik doğrulamasından aşılama sürecine kadar bir dizi prosedürü takip etmesi gerekiyor.
Her birey aşı olmadan önce tıbbi muayeneden geçecek ve günün sonunda tüm sürecin düzgün bir şekilde yürütülmesini sağlamak için bir bekleme odası olacak.
Öte yandan İngiltere, 2 Aralık'ta Pfizer-Biontech aşısının acil kullanımını onaylayan ilk Batı ülkesi oldu.
İngiltere’yi Suudi Arabistan ve Singapur takip etti. İkinci bir Kovid-19 dalgasından ağır darbe alan Almanya’nın ise sabrı tükenmeye başladı.
Bu nedenle Almanya, en geç 29 Aralık'ta yapılması planlanan aşı ile ilgili karar alması için düzenleyici kurum Avrupa İlaç Ajansı'na (EMA) baskı yaptı.
EMA planlanan tarihten bir haftadan önce 21 Aralık’ta aşı için yeşil ışık yaktı ve Avrupa Birliği (AB) bu ayın 27'sinde aşılama kampanyasının başladığını duyurdu.
Hamburg'taki aşılama merkezinde sağlık yetkilileri hazırlandıklarını belirtti. Biontech, doktorlar ve hemşirelerle internette eğitime başladı ve şirket sağlık ekiplerinden gelen binden fazla soruyu yanıtladı.
Aşı dozlarının yüklendiği ilk tırlar Çarşamba günü Belçika'nın Pfizer üretim tesisinden yola çıktı.
Biontech'e göre tırlar, daha sonra onları ülkenin 294 bölgesine taşıyacak olan Alman federal yetkilileri tarafından belirlenen 25 dağıtım merkezine gitmek üzere yola çıktı.
Yol boyunca yük araçlarına polisler eşlik edecek. Almanya, aşıyı reddedenlerin ve virüsün varlığına inanmayanların sayısının yaz aylarından itibaren artmasının ardından olası sabotaj operasyonlarından endişe ediyor.
Ülkede ilk aşamada 80 yaşın üzerindeki risk grubundan vatandaşlar aşılanacak.
Kovid-19 bir dizi yaşlı bakımevinde hızlı bir şekilde yayılırken, günlük ölümlerin sayısı hala yüksek.
Almanya Başbakanı Angela Merkel, her aşının bir insan hayatını kurtaracağını belirterek, "Bu virüsten ölenlerin sayısını gördüğümüzde, aşının ne kadar hayat kurtaracağını anlıyoruz" dedi.
Halberstadt (doğuda) kentindeki bir huzurevinden yetkililer, aşı kampanyasını Cumartesi günü başlatmaya karar vererek, aşıyı ilk alan kişi olarak 101 yaşındaki Edith Kwoizalla'ya öncelik verdi.
Aşılama kampanyası bugün (Pazar) ülke genelinde ve Avrupa Birliği'nin diğer ülkelerinde resmi olarak başlatılacak.
Böylece Prof. Dr. Uğur Şahin ve eşi Dr. Özlem Türeci, belki de kahvaltılarında yeni bir fincan çayı yudumlayabilecek.