Yemen ordusu Taiz’de operasyona hazırlanıyor

Hacca’daki Yemen hükümet güçleri. (AFP)
Hacca’daki Yemen hükümet güçleri. (AFP)
TT

Yemen ordusu Taiz’de operasyona hazırlanıyor

Hacca’daki Yemen hükümet güçleri. (AFP)
Hacca’daki Yemen hükümet güçleri. (AFP)

Yemen’in kuzeybatısındaki Hacca’da dün Husilere yönelik operasyon düzenleyen ulusal ordu, yoğun nüfusun bulunduğu Abs bölgesini kurtarma yolunda, birçok köyü geri almayı başardı. Ordu güçleri, son günlerde kuzeybatı yönünde kaydettiği ilerlemenin ardından Taiz’de geniş çaplı operasyonlar başlatmaya hazırlanıyor.
Diğer yandan, resmi kaynaklara göre Yemen hükümeti, Avrupa Birliği'nden (AB) Yemen’e yönelik müdahalesini durdurması ve Husi milislere destek vermeyi bırakması için İran rejimine baskı yapması talebinde bulundu.
Talep, Yemen Dışişleri ve Göçmen İşleri Bakanı Ahmed Avad’ın AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi ve Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Josep Borrell ile gerçekleştirilen telefon görüşmesinde iletildi.
SABA haber ajansının bildirdiğine göre Husilerin totaliter, ırkçı ve saldırgan yapısının Yemen ve bölgenin geleceği için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirten Avad, milislerin fikir ve inançlarını zorla empoze etme yönünde faşist bir yaklaşım sürdürdüğünü kaydetti. Eğitim müfredatını değiştirdiklerini, ölüm ve saldırganlık sloganlarını yaymak, çocuklara nefret kültürü aşılayarak kendi düşmanlıklarına alet etmek için yaz kursları yürüttüklerini vurguladı.
İran’ın Yemen’de yürüttüğü projenin başarılı olmayacağını belirten Bakan Avad, bölgenin güvenliğini istikrarsızlaştırma çabalarını durdurması için İran rejimine, aynı zamanda Yemen ve Suudi Arabistan’a yönelik saldırgan eylemlerini durdurmaları için Husi milislere baskı yapılması gerektiğinin altını çizdi.
Avad, Yemen meşru hükümetinin barışı sağlama, Birleşmiş Milletler'in (BM) Yemen Özel Temsilcisi Martin Griffiths’in çabalarını destekleme, aynı zamanda siyasi bir çözüme ulaşma yolundaki tüm samimi uluslararası çabaları olumlu bir şekilde ele alma yönündeki çabalarını sürdüreceğini belirtti.

Operasyonlar sürüyor
Yemen Ulusal Ordusu'na bağlı 5. Askeri Bölge Kuvvetleri, Hacca sınır ilindeki geniş alanların Husilerden kurtarıldığını duyurdu.
Ordu güçlerinin kapsamlı bir saldırı başlattığını bildiren askeri medya, milis saflarının tamamen dağıldığını ve birçok köyün kurtarıldığını ifade etti. Nitekim el-Ukkaşiye, el-Curf, el-Kelfud, el-Hamra, eş-Şebeke, el-Measır, ez-Zahr ve Şaab ed-Devş köylerinin yanı sıra birçok silah ve aracın geri alındığı, milislerin ağır kayıplar verdiği belirtildi.
Şarku’l Avsat’a konuşan iki askeri kaynak, Yemen kuvvetlerinin Beni Hasan’daki bölgeleri, aynı zamanda Abs bölgesi tepeleri ve çevresini kurtarmayı, sahil tarafından el-Luhayya şehri ve limanına nüfuz etmeyi, Abs ve Şefer bölgelerini doğudan, Harad-Hudeyde yolu üzerindeki kasabaları ise güneyden kuşatmayı amaçladığını bildirdi.
Cephelerdeki bu gelişmeler, bölgede yaklaşık bir buçuk yıl süren durağanlığın ardından kaydedildi. Nitekim gözlemciler, 5. Askeri Bölge Kuvvetleri’nin Husilerin Marib ve el-Cevf üzerindeki baskısını hafifletmeye çalışacağı görüşünde.
Hacca’daki hükümet güçleri, Harad’ın büyük bölümünü, Midi, Hayran ve Musteba bölgelerini ve aynı zamanda Abs bölgesinin bazı kısımlarını kontrolü altında tutuyor. Husi milisler ise çoğu engebeli dağlık alanlar olmak üzere kalan 31 müdürlüğü elinde bulunduruyor.
Ordu, Taiz halkından Husiler tarafından kandırılanları sağduyuya, anavatanları ve haysiyetlerini korumak için ulusal ordu saflarına katılmaya davet etti. Açıklamada, güvenliklerinin sağlanacağı vurgulandı.
Mihver Komutanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, tüm birim ve saha komutanları sorumluluk üstlenmeye, iyi örnek olmaya, güven sağlamaya çağrıldı.
Ordunun Taiz'deki direktifleri, özellikle de kuvvetlerin Husilerin Meafir ve Cebel Habeşi’deki son mevzilerini yok etmesinin ardından yerel yönetimin yaptığı ilin tamamen kurtarılmasını sağlama yönünde genel seferberlik çağrısının ardından geldi.
Marib cephelerindeki çatışmalar, Meşruiyeti destekleyen Arap Koalisyonu Hava Kuvvetleri’nin desteğiyle devam etti. Resmi kaynaklar Ulusal Ordu’nun ve Murad cephesindeki halk direnişinin perşembe günü Marib’in güneyinde açtığı ateşte Husilerden onlarca ölü ve yaralı kaydedildiğini bildirdi.
Silahlı Kuvvetler’e bağlı medya merkezinin askeri kaynaklardan aktardığına göre ordu ve direniş savaşçıları, Husi milislerinin Murad cephesindeki askeri alanlara başlattığı saldırıyı püskürttü.
Askeri medya kaynaklarına göre Husi milisler, son günlerde Marib cephesinde yüksek askeri rütbelerde bulunan birçok saha komutanını kaybetti. Mani Ali Gazi, Musallah Yahya Şemile, Yahya Hamin el-Hamzi, Salih Mehdi Musallah eş-Abadi, İsmail Zeyd el-Mueyyed ve Taha Muhammed Yahya el-Maruni’nin de söz konusu kişiler arasında yer aldığı biliniyor.
Kaynaklar, son beş hafta içerisinde Marib ve el-Cevf’te kaydedilen çatışmalarda en az 4 bin Husi milisin öldürüldüğü tahmininde bulunuyor. Husiler, geçtiğimiz 10 gün içerisinde Sana ve kontrolleri altında tuttukları diğer bölgelerde 250’den fazla üyesini kaybetti.

 


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.


İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
TT

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)

Irak sahnesinde derin bir siyasi kriz, ülkenin iç işlerine yönelik açık bir ABD müdahalesi ve komşu İran’da olası bir savaş riski bulunuyor. Bu tablo karşısında, Irak’ın geçmişte yaşadığı ve ancak kısmen toparlanabildiği yeni bir istikrarsızlık sürecine yeniden sürüklenip sürüklenmeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Yıllar boyunca ülkeyi yıkım ve kaosa sürükleyen çatışmaların ardından Irak son dönemde görece bir istikrar yaşamaya başladı. Ancak siyasi alandaki derin görüş ayrılıkları ve İran ile ABD arasındaki ilişkilerde denge kurmanın zorluğu, bu kırılgan istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor.

Bağdat’ta hükümet kurma süreci, çoğu zaman Tahran ve Washington’un çıkarları ile siyasi nüfuzundan etkilenen karmaşık bir süreç olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi hâlinde Washington’un Bağdat’a yönelik tüm desteğini keseceğini dile getirdi. ABD yönetiminden bazı temsilcilerin de kulislerde Iraklı siyasetçiler üzerinde aynı yönde baskı kurduğu belirtiliyor.

erregt
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

Siyaset analisti İhsan eş-Şemmeri’ye göre“Başkan Trump’ın yönetimi İran ile Irak arasında bir ayrım yapmıyor; iki ülkeyi tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında net bir çizgi çekmiyor.”

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, Tahran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve parlamentodaki en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, cumartesi günü Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakanlığına aday gösterdiğini duyurdu.

75 yaşındaki Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapmış; bu süreçte ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep temelli şiddetin tırmanması ve DEAŞ’ın ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmeler yaşanmıştı. İkinci döneminde Washington ile ilişkileri soğurken, İran ile bağları güçlenmişti.

Trump, salı günü Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda Maliki’yi “son derece kötü bir seçenek” olarak nitelendirerek, “çılgın politikaları ve ideolojisi” nedeniyle seçilmesi hâlinde ABD’nin Irak’a gelecekte hiçbir yardım sağlamayacağını söyledi.

dwfrgty6
Nuri el-Maliki (Reuters)

AFP’nin Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki döneme ilişkin yoğun görüşmeler yürütülüyor. Siyasi kaynaklar, ittifak içinde bir bölünme yaşandığını; bazı liderlerin Irak’ı Trump’ın tehditlerinden korumak için Maliki’ye geri çekilme çağrısı yaptığını, bazılarının ise ABD müdahalesini reddederek tutumlarını sürdürmekte ısrar ettiğini aktarıyor.

Maliki’ye yakın bir Iraklı yetkili ise, Maliki’nin ABD yönetimiyle “çatışma arayışında olmadığını”, ekibinin Washington ile “uzlaşı yolları bulmaya çalıştığını” söyledi. Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil; bunun için zamana ihtiyaç var” dedi.

ABD’nin nüfuzu

ABD, Irak üzerinde önemli bir nüfuza sahip. Özellikle Irak’ın petrol ihracatından elde edilen gelirlerin, 2003’te Saddam Hüseyin rejimini deviren ABD işgalinin ardından yapılan bir düzenleme uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutulması bu etkinin başlıca unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Son yıllarda birçok ABD’li şirket Irak’ta büyük ölçekli yatırımlara imza atarken, Washington ile iyi ilişkilere sahip olan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de özellikle ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan petrol sektöründe yeni yatırımlar çağrısı yapıyor.

fgt
Muhammed Şiya es-Sudani (DPA)

Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde Trump’ın Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu belirtti. Ekonomik büyümede zorluklar yaşayan Irak için, daha önce İran’a yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanan Iraklı kuruluşlara yaptırım uygulayan ABD’nin yeni cezai adımlar atması büyük bir risk olarak görülüyor.

Şemmeri, Irak’ın bir sonraki hükümette “İran merkezli bir çizgide ilerlemesi” durumunda ülkenin “büyük bir kırılma noktasına” sürükleneceğini, bunun da Trump’ın uyguladığı “azami baskı politikası” kapsamında ekonomik ve mali alanları kapsayan bir izolasyona yol açabileceğini ifade ediyor.

İran’da savaş ihtimali

Irak için komşu İran’ı denklemin dışında tutmak zor görünüyor. Özellikle Tahran’ın, son yirmi yılda bölgesel nüfuzunu genişletmede kilit rol oynayan Irak’taki kazanımlarını koruma çabası ve Gazze savaşı sonrası bölgedeki müttefiklerinin ağır kayıplar vermesi bu durumu daha da karmaşık hâle getiriyor.

Tahran, yıllardır Irak’ta; başbakanların belirlenmesinde etkili olan Şii partiler veya direniş ekseninin bir parçası olan ve ABD ile İsrail karşıtı silahlı gruplar aracılığıyla belirleyici bir etkiye sahip. Bu gruplar, İran’ı savunmak için müdahalede bulunacaklarını sık sık dile getirmiş olsa da, örneğin haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran çatışmasında fiilen devreye girmediler.

Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesi ve Tahran’ın “ezici bir karşılık” sözü vermesi üzerine, bu hafta Irak’taki iki önde gelen silahlı grup olan “Hizbullah Tugayları” ve “Nüceba Hareketi”, İran’a destek amacıyla “kapsamlı savaşa” hazır olduklarını açıkladı ve “düşmanlara” karşı “intihar operasyonları” için gönüllü başvuru merkezleri kurduklarını duyurdu.

Şemmeri, ABD’nin İran’a yönelik olası bir savaşının Irak’ı “bir savaş alanına, bir misilleme platformuna ya da askeri baskı sahasına” dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Washington’un “İran rejimini devirmek, dini lider Ali Hamaney’i hedef almak ve askeri saldırı düzenlemek” yönündeki tehditlerinin Irak iç siyasetinde her düzeyde güçlü yankılar uyandıracağını belirtiyor.

Şemmeri’ye göre İran’da rejimin çökmesi hâlinde Irak’taki müttefik güçler askeri ve siyasi düzeyde “varoluşsal bir mücadeleye” girmek zorunda kalacak. Bu durumun ise Irak’ta siyasi sistemin yeniden şekillendiği yeni bir senaryonun önünü açabileceği ifade ediliyor.