Hastalıkların tedavisi için yeni ilaçların geliştirilmesi yıllar hatta on yıllar sürebilir ancak yeni tip koronavirüs (Kovid-19) hastalarının tedavisi söz konusu olduğunda o kadar zamanımız yok. Bu nedenle, ABD’deki Northeastern Üniversitesi araştırmacıları, hastalığın yeni tedavilerini bulmak için zaten var olan ilaçları araştırdılar.
Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinin son sayısında yayınlanan çalışmada, araştırma ekinin belirttiğine göre, diğer hastalıklara karşı kullanılmakta olan sayısız ilacın incelenmesinin ardından Kovid-19 tedavisi için 4 güçlü ilaç belirlendi.
Araştırmanın baş yazarı Deisy Morselli Gysi, Cuma günü Northeastern Üniversitesi web sitesinde yayınlanan bir raporda “Herkesin aşı olması mümkün değil. Bu nedenle virüsü öldürebilen veya çoğalmasına izin vermeyen bir ilaç faydalı olur” ifadelerini kullandı.
Mevcut ilaçların incelenmesi, yeni bir şey geliştirmekten çok daha hızlı ve ucuz bir yöntem olur, çünkü ilaçlar zaten mevcut durumdadır ve genellikle düzenleyici otoriteler tarafından onaylanmış almışlardır, dolayısıyla yeni hastalık karşısında işe yarayıp yaramayacaklarının test edilmesi için doğrudan klinik testlere başlanabilir. Ancak piyasadaki tüm ilaçlara bu yöntemin uygulanması verimli olmaz zira binlerce ilaç bulunuyor.
Bu nedenle Gysi ve meslektaşları, Kovid-19 tedavisinde faydalı olabilecek özellikleri araştırmak ve mevcut ilaçların bir veri tabanını taramak için ilaç ağı (Network Medicine) yönetimini uyguladılar. Ekip, Kovid-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünün insan vücuduna yerleşmesinin ardından ortaya çıkan hücresel etkileşim ağını inceledi. Bu aşamada elde edilen bilgiler, söz konusu etkileşimi bozabilecek mevcut ilaçları tespit edebilmek için kullanıldı.
Kovid-19 tedavisi için 918 ilaç test edilecek
Araştırmacılar, yapay zeka ve diğer ağ bilimi araçlarını kullanarak, 7 bin ilacı sıraladı. Ardından Kovid -19 için uygun tedaviler olup olmadıklarını belirlemek üzere daha fazla inceleme için 918 ilacı seçtiler.
Belirlenen 918 ilaç ilk önce laboratuvarda yeşil maymun hücrelerindeki Kovid-19 tedavisi ilaç kullanıldı. Ardından, ilk 200 ilaçtan en iyi performans gösterenler insan hücrelerinde test edildi. Taranan bu ilaçlardan 6’sı, virüsün çoğalmasını engelleyerek virüsün insan hücrelerini öldürmesini engelledi.
Araştırmacılar, bu 6 ilaçtan 4’ünün Kovid-19 için yeniden düzenlenebileceğini ve potansiyel olarak Kovid-19 hastalarının tedavisinde kullanılabileceğini söylüyorlar.
Gysi, bu ilaçların insanlarda kesin işe yarayacağını söylememek için dikkatli davrandı. İnsan hücre taraması iyi sonuç vermiş olsa da, insan vücudunda kullanımlarında sürprizler yaşanabilir. Bu nedenle Gysi, bir sonraki kritik adımın Kovid-19 hastalarını tedavi etmek için bu ilaçların klinik denemelerinin gerçekleştirilmesi olacağını söylüyor.
Hazırlanan ilaç listesi, Kovid-19 tedavileri üzerine giderek çoğalan bir araştırma birikimine ekleniyor. Bu çalışma Northeastern Üniversitesi’nde profesör olan Albert-László Barabási’nin tarafından kullanılan bir yöntemin devamı olarak geldi.
Barabási çalışma ile ilgili olarak şunları söyledi:
“Daha önce potansiyel olarak Kovid-19 tedavisi ile bağlantılı olduğu bilinmeyen çok sayıda ilacı belirleyebildik ve şimdi analizimiz bunu kanıtladı. Bu çalışma ayrıca, gelecekte diğer hastalıklara da uygulanabilecek araçlar geliştirmemize yardımcı oldu.”
