Libya hükümeti, göçmen gözaltı merkezlerinin kapatılması yönünde baskı altında

Çoğu şantaja ve tecavüze uğrayan göçmenlerin sayısı 575 binin üzerinde.

Akdeniz’de kurtarılan 49 göçmen Yasadışı Göçle Mücadele Dairesi’nin Trablus şubesi tarafından teslim alındı. (Yasadışı Göçle Mücadele Dairesi)

Libya’nın batısındaki şehirlere yayılmış durumdaki yasa dışı göçmen gözaltı merkezlerinin kapatılmasına yönelik uluslararası baskılar artıyor. Baskı, göçmenlerin gardiyanlar tarafından suistimal edildiğine yönelik haberler ile eş zamanlı olarak yapılıyor. Bu durum, ülkenin idaresinden sorumlu otorite için ciddi bir baş ağrısına dönüşüyor.
Konu cuma akşamı Başkanlık Konseyi üyesi Musa el-Kuni ile Ulusal Birlik Hükümeti İçişleri Bakanı Halid Mazin arasında yapılan görüşmede ele alındı. Toplantı, göçmen gözaltı merkezlerinin durumunu inceleme ve önceki rejimin düşüşünden bu yana devam eden bu krizi çözmenin yollarını incelenmesi için gerçekleşti.
Başkanlık Konseyi üyesi Kuni yaptığı açıklamada “Ekonomik veya siyasi koşullar nedeniyle topraklarımız üzerinden Avrupa’ya ulaşmaya çalışan göçmenlerin kaldığı gözaltı merkezlerinin sorunlarını İçişleri Bakanı ile görüştük.” dedi. Kuni, Libya’yı ikileme sokan bu sorunun çözümüne yönelik vizyonunu açıkladığı konuşmasında “Avrupalı ortaklarımız ve Birleşmiş Milletler ile hızlı bir şekilde göçmenlerin gitmek istedikleri ülkeye geçişlerinin tamamlanması veya vatanlarına dönmelerinin sağlanması ile ilgili görüşüyoruz” ifadesini kullandı.
İçişleri Bakanlığı’nın açıkladığına göre Libya’nın dört bir yanında yasa dışı 575 binden fazla göçmen bulunuyor. Bunlardan 6 bin 200’ü Yasadışı Göçle Mücadele Dairesi tarafından yönetilen gözaltı merkezlerinde kalıyor. Bununla birlikte Birleşmiş Milletler (BM) raporları, başkent Trablus’ta silahlı milisler tarafından denetlenen kamplarda da göçmenler bulunduğuna işaret ediyor.
Üst düzey bir güvenlik yetkilisi Uluslararası Af Örgütü’nün tutuklu göçmen kadınlara yönelik ihlallerin meydana geldiğine yönelik suçlamalarına yanıt olarak Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada tüm tutukluların resmi gözaltı merkezlerinde olduğunu belirtti. Yetkili şu ifadeleri kullandı:
“İyi muamele görüyorlar ve uluslararası kuruluşlar belirttiği gibi herhangi bir can sıkıcı veya pazarlıkçı davranışlara maruz kalmıyorlar. Ancak biz sadece gözetimimiz altındaki göçmenlerden sorumluyuz. Bazı göçmenler, yetkimizin olmadığı silahlı örgütler tarafından tutuluyor olabilir.”
Uluslararası Af Örgütü perşembe günü yayınladığı bir raporda, kamplarda tutuklu olan göçmen kadınların gardiyanlar tarafından cinsel şiddete maruz kaldıklarını ve temiz su ve yiyecek karşılığında cinsel ilişkiye zorlandıklarını belirtmişti.
Medyaya konuşma yetkisi olmadığı için ismini vermeyen bir yetkili, Yasadışı Göçle Mücadele Dairesi Başkanı Albay Memruk Abdelhafiz’ın dairesinin sorumluluğunu devralmasından ardından tüm güçlere, gözaltına alınan göçmenlere onurlarını ve insanlıklarını koruyacak şekilde muamele etmelerine yönelik direktifler verdiğini söyledi.
İçişleri Bakanı Halid Mazin’e göre Libya Sahil Güvenlik güçleri, geçen yıl yaklaşık 7 bin yasa dışı göçmen kurtarırken bu yıl bu sayı 9 bin oldu. Uluslararası Göç Örgütü’nün raporlarına göre Avrupa Birliği tarafından desteklenen Sahil Güvenlik güçleri, bu yıl ocak ve haziran ayları arasında Akdeniz’de 15 binden fazla kişinin geçişine engel olarak Libya’ya geri gönderdi. Trablus’a geri gönderilen göçmenlerin ifadelerine göre Libya’da keyfi olarak tutuklanmaları, şantaja maruz kalmaları, kayıplar yaşamaları ve işkence görmeleri göz önüne alındığında geri gönderilmeleri büyük bu bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Trablus’taki yetkililer tarafından denetlenen sığınma merkezleri Afrika ve Asya uyruklu binlerce yasa dışı göçmenle dolu. Yerel haberler ve BM raporları, birçoğunun silahlı milislerin hakimiyeti altında olduğunu ve şiddet, haraç alma ve cinsel saldırılar gibi çeşitli suçlara maruz kaldıklarını gösteriyor.
Küresel İşbirliği ve Yardım Örgütü Başkanı Cemal el-Mebruk, Şarku’l Avsat ile yaptığı röportajda bu merkezlerden bazılarının halihazırda çok kötü insani koşullardan muzdarip olduğunu ve şimdi daha kötü bir şekilde yönetildiğini beliriyor. Mebruk söz konusu merkezlerle ilgili olarak şunları söyledi:
“Çoğu  eski fabrikalar, okullar ve depolar olması sebebiyle insanların kalması için elverişli yerler değil. Bu nedenle göçmenlerin buralarda tutulması ahlaki ve insani açıdan kabul edilemez. Uluslararası standartlar da sağlanamıyor.”
Libyalı yetkililer uluslararası örgütlerin daima kendilerine karşı önyargılı davrandığından şikayetçiler. Ülkenin geniş sınırlarının kullanılması ile yasa dışı göç operasyonların kurbanı olduğunu, bunun on yıllardır sıkıntı çekilen bir kanunsuz hale yol açtığını savundular. Bu tutum geçtiğimiz günlerde Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe tarafından da dile getirildi. Dibeybe, Avrupa Birliği İçişleri Komiseri Ylva Johansson ile yaptığı görüşmede, “Libya transit ülke olması sebebiyle bunu tek başına durduramayacak. Bu sorun Avrupa Birliği ve diğer ülkelerle ciddi bir iş birliği gerektiriyor” ifadelerini kullandı. 
BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, Libya’da başta şiddet ve sistematik insan hakları ihlallerinin rapor edildiği merkezler olmak üzere göçmen gözaltı merkezlerinin kademeli olarak kapatılması gerektiğini söyledi.