Ahvaz’daki protestolar İran’ın tüm bölgelerine yayılıyor

Uluslararası toplum İran’da yaşanan şiddeti kınarken Hamaney yetkilileri sorunu çözmemekle suçladı.

İran’da su kıtlığı nedeniyle başlayan protestolar hız kazandı. Bir polis yetkilisi, protestoların petrol zengini bir bölge olan güneybatıdaki Ahvaz şehrine komşu bir bölgeye sıçradığını ve 1 gencin öldüğünü, 7 kişinin de yaralandığını açıkladı. Loristan eyaletindeki Aligudarz’daki eylemciler, protestoların yedinci gecesinde, geçen perşembe geç saatlerde Ahvaz’daki protestolara desteklerini ifade etmek için bir miting düzenlediler.
Video görüntüleri iki gencin vurulduğunu gösterirken, Aligudarz bölgesinden alınan diğer görüntülerde de eylemcilerin Hamaney karşıtı sloganlar attığı görüldü. Yarı resmi Fars haber ajansının aktardığına göre bir polis yetkilisi, Aligudarz’daki kargaşa ve silahlı çatışmanın ardından çok sayıda kişinin tutuklandığını bildirdi.
Önceki protestolarda en az bir polis memuru ve 3 genç yaşamını yitirirken yetkililer ölümlerden ‘fitnecileri’ sorumlu tuttu. Ancak sosyal medyadaki aktivistler, eylemcilerin Ahvaz’da güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü savundu.
Uluslararası Af Örgütü, 23 Temmuz’da bir hafta süren gösteriler sırasında en az 8 kişinin öldüğünü duyurdu. Örgüt, video kayıtlarının gerçek olduğunu belirterek güvenlik güçlerinin otomatik silahlar, tabancalar ve göz yaşartıcı gaz bombaları kullandığını vurguladı. Ayrıca Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet de 23 Temmuz’da, İranlı yetkililerin protestoları şiddet kullanarak bastırmaktansa ülkenin güneybatısındaki su sorununu çözmesinin daha iyi olduğunu söyledi. Bachelet, İran hükümetini ‘kaos durumu’ karşısında ihmalkâr davranmakla suçladı. “İnsanlara ateş açmak ve onları tutuklamak, yalnızca öfke ve umutsuzluğu artıracaktır” diyen BM yetkilisi, yaralıların tutuklanacaklarından kokmaları dolayısıyla hastaneye gitmediğine dikkat çekti.
İnternet yönetiminin izleyen ‘NetBlocks’ kuruluşu, protestoları kontrol etmek amacıyla bölgelerde internet hizmetlerinin kesildiğini ve aynı şekilde cep telefonu kullanıcılarının da sorunlar yaşadığını bildirdi.
İran’ın güneybatısındaki Ahvaz’daki on şehirde, sekizinci gece de üst üste su kıtlığına karşı protestolar patlak verdi. ‘Iran International’ sitesinin 23 Temmuz’daki haberine göre İranlı yetkililer, protestoların düzenlendiği bölgelere binlerce güvenlik gücü ve özel birlik gönderdi. Haberlere göre göz yaşartıcı gaz kullanıldı ve protestoculara ateş açıldı. Aynı şekilde Loristan eyaletinde de protestoların patlak verdiği ve Devrim Muhafızları’nın onlarca eylemciyi tutukladığı belirtildi.
Diğer yandan Dini Lider Ali Hamaney, Ahvaz sakinlerinde ‘İran’ın düşmanlarına bahane sağlamama’ çağrısı yaptı. Hamaney vatandaşlardan ‘İran’ın düşmanlarına karşı dikkatli olmalarını’ istedi. Dini Lider açıklamasında “Halk, düşmanın vatana- devrime ve halkın çıkarlarına karşı her küçük sebepten faydalanmak istediğini bilmelidir” ifadelerini kullandı.
‘Irib News’ internet sitesi, Aligudarz sokaklarında patlak veren eylemlerin saatlerce sürdüğünü aktardı. Sitenin haberine göre 20 yaşlarındaki bir genç öldü, iki kişi de yaralandı. İran medya organları, protestoların başlamasından bu yana ilk kez Huzistan dışında da can kayıplarının yaşandığını bildirdi.
Televizyon kanalları da halkın, ülkenin güneyinde yer alan Loristan’ın yakınındaki Huzistan’da su sorunu nedeniyle sokaklara döküldüğünü duyurdu.
Kanallar daha sonra, güvenlik güçlerinin müdahalesinin ardından durumun normale döndüğünü bildirirken Loristan’da güvenlik güçleri ve eylemciler arasında çatışma yaşanıp yaşanmadığı hakkında ise bilgi vermedi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), yetkililerin protestoculara karşı aşırı güç kullandığının altını çizdi. İran hükümetine ‘ölümler hakkında şeffaf soruşturma yürütme’ çağrısı yaptı. New York merkezli kuruluş ayrıca internet kesintisi yaşandığı yönündeki haberlere dikkat çekti.
Körfez’e uzanan Huzistan, İran’ın en önemli petrol üretim bölgesi ve en zengin 31 eyaletinden biri. Aynı zamanda İran’da Arap nüfusun yaşadığı birkaç bölge arasında. Bölge sakinleri, daha önce yetkililer tarafından dışlanmaktan şikâyet etmişti. Huzistan 2019 yılında, ülkenin diğer bölgelerini de etkileyen hükümet karşıtı protestolara sahne olmuştu. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani, 23 Temmuz’da Twitter üzerinden yaptığı açıklamada ayrımcılık hissinin, kuraklık ve su kıtlığından daha acı verici olduğunu vurguladı. Huzistan’dan bir yetkili de yerel halkın ‘bölgedeki petrol şirketlerinden ve büyük sanayiden faydalanmamasından’ duyduğu üzüntüyü dile getirdi.