Prof. Dr. Ünal: Bazı ülkelerden alınan sahte PCR'larla Türkiye'ye giriş yapanlar var

Reuters
Reuters
TT

Prof. Dr. Ünal: Bazı ülkelerden alınan sahte PCR'larla Türkiye'ye giriş yapanlar var

Reuters
Reuters

Türkiye'de yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vakalarındaki artış sürüyor.
Delta varyantının da etkisiyle günlük vaka sayısı 12 bin 381'e yükselirken, 58 kişi yaşamını yitirdi.
Böylece 4 Temmuz'da 4 bin 418'e düşen vaka sayısı, üç haftada yaklaşık üç katına çıkmış oldu.
Bayram ve yaz tatili hareketliliğiyle vakaların daha da yükselmesinden endişe ediliyor.
Diğer taraftan aşılama hızındaki düşüş de dikkat çekici.

23 milyon kişi aşı olmadı
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'nın paylaştığı bilgilere göre ülkede 23 milyon kişi hala Kovid-19 aşısı olmadı.
İkinci dozu vurulmayanların sayısı 17 milyonu bulurken, çift doz aşı olup üçüncü doza gitmeyenlerin sayısı ise 9 milyon civarında.
Bakan Koca ve hekimler, tedbirlerin elden bırakılmaması çağrısında bulunuyor.

"Yoğun bakımlardakilerin kaçının aşılı olduğu ya da rahatsızlıklarının bulunup bulunmadığı açıklansın"
Vaka sayılarındaki artış, aşılama hızındaki düşüş ve aşı karşıtlığını, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Yoğun Bakım Bilim dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmettin Ünal değerlendirdi.
Sağlık Bakanlığı'na "daha detaylı veri paylaşımı" çağrısı yapan Prof. Dr. Ünal, "Kovid vakalarının, hastaneye yatışların, yoğun bakımlardakilerin kaçının aşılı olduğu ya da bu kişilerin farklı rahatsızlıklarının bulunup bulunmadığı açıklansın" dedi. 
Haziran ayı sonunda günde 5 bin civarı vaka yaşanırken tedbirlerin elden bırakıldığı ve kısıtlamaların erken kaldırıldığını gerekçesiyle son günlerdeki vaka artışının temmuz başının bir yansıması olduğunu savunan Ünal, "Delta" varyantı tüm dünyada pik yaparken Türkiye'deki hareketliliğin birden artmasını eleştirdi.

"Sosyal hareketliliğin faturası 2-3 hafta sonra ortaya çıkacak"
"Sosyal hareketliliğin faturası 2-3 hafta sonra ortaya çıkacak. Ağustosta vakalar daha da artacak" diyen Prof. Dr. Necmettin Ünal'a göre asıl sorun aşılama hızının günde 180 binlere kadar düşmesi.

Prof. Dr. Necmettin Ünal / Fotoğraf: Twitter / @DrNecmettinUnal
"Sağlık Bakanlığı aşı karşıtlığına destek veren hekimleri incelemeli"
Aşının büyük ölçüde Kovid-19'un ağır şekilde geçirilmesinden koruduğuna ve hastaneye yatışları azalttığına değinen Ünal, aşı karşıtlığı yapıldığını dikkati çekti ve bunların arasında bazı hekimlerinde yer aldığını söyledi. 
Aşı karşıtlarının arasında önemli bir grubun başına geçmek için çaba gösteren ve sosyal medyada takip edilmek isteyen kişilerin olduğunu aktaran Ünal, şunları kaydetti: 
"Bunların aralarına hekimlerin de katıldığını görüyoruz. Sağlık Bakanlığı, aşı karşıtlığına destek veren hekimleri incelemeli. Bu kişilerin biyografilerine bakıldığında, genellikle Anadolu'da eğitim almış ve oradan ayrılmak zorunda kalmış, özel hastanelerde dikiş tutturamamış ve aykırı yollara sapmış isimler.  'Senin bu konudaki eğitimin, bilgin nedir?' diye sormalı. Bu işin bilimiyle uğraşan kişiler dinlenmeli. İmmunologlar, biyologlar, halk sağlığı ve enfeksiyon hastalıkları uzmanları var. Bizler de onların yazdıklarını okuyor ve temkinli şekilde doğru yorumları paylaşıyoruz. Yurtdışından iki satır okuduğu ve yanlış yorumladıkları şeyleri yayıp, özel bir portföy oluşturmaya çalışıyorlar. İngilizceyi ve bilimsel içeriği tam anlamadan ‘Burada şu demeye çalışılıyor’ diyorlar. Bu kişilerin hekimlik, öğretim üyeliği titri varsa halk daha çok etkileniyor ve aşı kararsızları grubu ortaya çıkıyor. Toplumun sağlığını tehdit eden ve insanların hastalıktan ölmeleriyle sonuçlanan durum ortaya çıkıyor. Yaşananlardan aşı olmayanlar da etkileniyor." 

"Aşı karşıtlığı yapıp yoğun bakımda entübe olan hekimler var" 
Prof. Dr. Ünal, ayrıca isimleri belirtmese de "Aşı karşıtlığı yapıp yoğun bakımda entübe olan hekimler var" ifadelerini kullandı.
Aşı karşıtlığı yapanlar arasında hekimlerin yer aldığı grubun dışında bir de genel anlamda bu konuları hiç bilmeyen, duyduğu her habere inanan, bilimsel verileri incelemeden, sporadik (tekil) vakaları ele alarak oluşan bazı olayları gerekçe gösterip toplum sağlığıyla oynayanları bulunduğunu vurgulayan Ünal'a göre vakit kaybetmeden bu kişilere karşı harekete geçilmeli.

"Meslek örgütleri, Sağlık Bakanlığı ve hukuki kurumlar harekete geçmeli"
Nelerin yapılabileceğini sorduğumuz Ünal, "Toplumun sağlığı hedef alınıyor. Bireysel olarak aşı olmayabilirsin ama toplumu aşı olmamaya yönlendirirsen bu suçtur ve bir cezası olması gerekir. Meslek örgütleri, Sağlık Bakanlığı ve hukuki kurumlar harekete geçmeli. Kanıt ortaya koyamayanların belirlenip cezalandırılması gerektiği kanaatindeyim" şeklinde konuştu.

"Aşı olmayanların kalabalık ortamlara girmesi kurallara bağlanmalı"
Aşı olmayan kişilerin kalabalık ortamlara girebilmelerinin birtakım kurallara bağlanması gerektiğini savunan Ünal, şunları söyledi:
"Aşı olmama özgürlüğüne sahip olduğunu iddia edenler; İsrail, İtalya ve Fransa'da bu tür yerlere alınmayacak. Bu kişilerin -aşı olmadılarsa- Kovid-19 geçirip bağışıklık kazandıklarını belgelemesi gerekecek. Ya da PCR testini sürekli yenileyecek ve maliyetini kendi ceplerinden karşılayacaklar. Türkiye'de de böyle yapılmalı."

"İş yerleri 'aşı olmayanlarla çalışmak istemiyorum' diyebilmeli"
Son olarak her şeyi devletten beklememek gerektiğini belirterek çeşitli kurumlar ve iş yerlerine seslenen Ünal, işverenlerin "aşı olmayanlarla çalışmak istemiyorum" şartı koşabileceğini savundu.
Bireysel özgürlüklerin başkasının hakkına girildiği ya da sağlığının tehdit edildiği yerde söz konusu olamayacağını dile getiren Ünal; restoran, kafe ve alışveriş merkezleri gibi yerlere de HES koduna ek olarak aşı olmayanların alınmayacağı bir sistemin getirilebileceği önerisinde bulundu.

"Bazı ülkelerden alınan sahte PCR’larla Türkiye’ye giriş yapanlar var"
Bir diğer sorunu ise sınır kontrollerindeki eksiklikler olarak gördüğünü dile getiren Ünal, karayoluyla PCR sorgulaması yapılmadan ya da sahte testlerle Türkiye'ye giriş yapanların bulunduğunu iddia etti.
Özellikle Delta varyantının yüksek olduğu ülkelerden girişlerde sınır kontrollerinin artırılması gerektiğini savunan Ünal, önceki yıllara nazaran bayram ve yaz tatili için ülkeye gelen gurbetçi sayısında artış yaşanmasının yanı sıra, Rusya'nın başı çektiği ülkelerden Antalya ve Muğla gibi kentlerine gelişlerin arttığını söyledi. 

"Mevcut aşılardan kaçabilen varyantlar da ortaya çıkabilir"
Vaka sayıları açısından ağustos ayını "kritik" gören Ünal'a önümüzdeki dönemdeki yeni varyant ihtimallerine de değindi. 
Virüsün yayılmasını engelleyecek bağışıklık altyapısına sahip olunmadığı gerekçesiyle mevcut aşılardan kaçabilen varyantların ortaya çıkabileceğinin altını çizen Prof. Dr. Necmettin Ünal, "Virüs çoğaldıkça mutasyonlar gelişiyor. Mutasyon birikimiyle varyantlar birikiyor. Yeni varyantların ortaya çıkma olasılığı artıyor" değerlendirmesinde bulundu. 
Independent Türkçe



Uzmanlar meme kanserinin gözden kaçabilecek belirtisini açıkladı

İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)
İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)
TT

Uzmanlar meme kanserinin gözden kaçabilecek belirtisini açıkladı

İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)
İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)

Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türü ve bilim insanları, "yumru"nun bu hastalığın tek belirtisi olmadığını belirtiyor.

Hastalığın diğer türlerine kıyasla meme kanserinin hayatta kalma oranı daha yüksek olsa da ABD'de meme kanseri kaynaklı 42 binden fazla ölüm öngörülüyor. Amerikan Kanser Derneği'ne göre bu yıl ABD'de toplam 321 bin vaka görülmesi bekleniyor. Hastalığın çok fazla yayılmadan fark edilmesini sağlamak için doktorlar, kadınların dikkat etmesi gereken birkaç belirti bulunduğunu söylüyor.

Ancak bunlardan biri özellikle endişe verici; üstelik bu belirti, meme kanserinin en bilinen işareti olan yumru değil.

Bu belirti, meme derisinde çukurlaşma veya portakal kabuğu benzeri bir görünüm. Maryland merkezli kadın sağlığı kliniği Simmonds, Martin & Helmbrecht'te obstetrik ve jinekoloji uzmanı Dr. Tara Olson hafta sonu Prevention'a yaptığı açıklamada, bu belirtinin "neredeyse her zaman meme kanserine" işaret ettiğini söyledi.

Bu durum, genellikle ciltteki değişikliklerin nadir ve agresif inflamatuar meme kanseriyle bağlantılı olmasından kaynaklanıyor.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne (NIH) göre birçok farklı meme kanseri türü var ancak inflamatuar meme kanseri, tüm meme kanseri vakalarının yalnızca yüzde bir ila 5'ini oluşturuyor.

Çoğu vaka memenin süt kanallarını kaplayan hücrelerde başlıyor ve ardından yakındaki dokulara yayılıyor. Bu tür meme kanseri genellikle yumrulara yol açmaz; sağlık uzmanları bu belirtinin, kadınların tıbbi yardım alması gerekebileceğinin işareti olduğunu uzun zamandır söylüyor.

İnflamatuar meme kanseri, yumru yerine meme derisinin rengini değiştirerek memenin çürük, kırmızı, pembe ya da mor görünmesine yol açıyor. NIH'e göre bu durum ayrıca memede büyüme, ağırlık hissi, yanma veya hassasiyet, meme ucunun içe dönmesi, koltuk altı veya köprücük kemiği yakınındaki lenf düğümlerinde şişmeye yol açabilir.

M.D. Anderson Kanser Merkezi, bunun genellikle mamografi taramalarında görünmediğini ve bu nedenle sıklıkla yanlış teşhis edildiğini ifade ediyor.

Yale Medicine'a göre inflamatuar meme kanserleri, sadece birkaç hafta ila birkaç ay içinde gelişip ilerlemesiyle bilindiğinden erken teşhis hayati önem taşıyor.

Tıp fakültesi, "İnflamatuar meme kanserinin prognozu, genel itibarıyla diğer pek çok meme kanseri türünden daha kötü" uyarısında bulunuyor.

Northwestern Medicine, obez kadınlar, siyahi kadınlar ve genç yetişkinler gibi bazı kişilerin inflamatuar meme kanseri riskinin daha yüksek olduğunu belirtiyor.

Kadınlar, evde yapacakları fiziksel muayenenin dışında görüntüleme testleri veya meme dokusu biyopsisi için bir doktora başvurmalı.

İnflamatuar meme kanseri ameliyat gerekmeden önce kemoterapi ve ilaçlarla tedavi edilebiliyor. M.D. Anderson Kanser Merkezi'ne göre, kanser "her zaman en az üçüncü evrede kabul edilse de" erken evredeki vakalar iyileştirilebiliyor.

Merkez şu ifadeleri kullanıyor:

Bu nedenle 4. evreye ilerlemeden önce ne kadar erken teşhis edilip tedaviye başlanırsa, iyileşme şansı o kadar artar.

4. evreden sonra ise kanser tedavi edilse de tamamen iyileştirilemiyor.

Independent Türkçe


Elden Ring uyarlamasının kadrosu açıklandı

(FromSoftware Inc.)
(FromSoftware Inc.)
TT

Elden Ring uyarlamasının kadrosu açıklandı

(FromSoftware Inc.)
(FromSoftware Inc.)

George R.R. Martin'in Elden Ring'i, beyazperdeye uyarlanan en yeni video oyunu ve Heartstopper'ın yıldızı Kit Connor, etkileyici oyuncu kadrosunda başrolü üstleniyor.

Game of Thrones'un yaratıcısının da ortak yazarı olduğu fantastik rol yapma oyunu, 2022'de piyasaya çıktığında evrensel beğeni toplamış, birden fazla Bafta Oyun Ödülü kazanmış ve dünya çapında 30 milyondan fazla satmıştı.

Oyun, kurgusal bir yer olan Aradaki Topraklar'ın sürgün edilmiş sakinlerinden Tarnished'lerden birinin, hükümdar Kraliçe Marika tarafından parçalanan Elden Ring'i onarmaya çalışmasını konu alıyor.

Oyun, Ex Machina ve İç Savaş'a (Civil War) imza atan Alex Garland'ın yazıp yöneteceği canlı çekim bir filme uyarlanacak.

Mart 2028'de vizyona girmesi planlanan filmin yapım şirketi A24, yıldızlarla dolu oyuncu kadrosunu açıkladı; Connor'a Ayı Paddington'dan (Paddington) Ben Whishaw, Beef'ten Cailee Spaeny, Strike'tan Tom Burke ve Bottoms'tan Havana Rose Liu eşlik edecek.

Kadroda ayrıca Oscar adayı oyuncu Jonathan Pryce, Ex Machina'da rol alan Sonoya Mizuno, Margo's Got Money Troubles'tan Nick Offerman, Dear England'dan John Hodgkinson, House of the Dragon'dan Jefferson Hall, Venedik'te Cinayet'ten (A Haunting in Venice) Emma Laird ve komedyen Peter Serafinowicz yer alıyor.

Filmin konusu ve oyuncu kadrosunun hangi karakterleri canlandıracağı henüz açıklanmadı.

Daha önce Modern Warfare'da Garland'la birlikte çalışan Connor, haberi Instagram'da paylaşarak "Bu ekibin bir parçası olmaktan inanılmaz derecede gurur duyduğunu" söyledi.

BBC One'da yayımlanan bir suç dramasında rol alan Laird ise şunları ekledi:

Bu film çok heyecanlıyım!! Tüm oyun meraklısı arkadaşlarıma ve Elden Ring dersleri için kardeşime teşekkürler.

Haber, hayranlardan sıcak bir karşılama aldı; X'te bir hayran şöyle yazdı:

Oyuncu kadrosu, gişe canavarı taklidinden çok, dünyanın gerçekten ürkütücü ve harap bir yer gibi hissettirmesini istediklerini gösteriyor. Asıl sınav, gizemi koruyup koruyamayacakları.

Bir diğeriyse şöyle dedi:

Canlı çekim ELDEN RING oyuncu kadrosu muhteşem. Alex Garland mı yönetiyor?? Evet, bu gerçekten çılgınca olabilir.

Video oyunu uyarlamaları açısından son birkaç yıl başarılı geçti; Süper Mario Kardeşler Filmi (Super Mario Bros Movie), eleştirmenlerden kötü yorumlar almasına rağmen 2023'te gişe rekorları kırdı.

The Independent'tan Clarisse Loughrey'nin o dönemde filmi "rahatlatıcı bir vasatlık macerası" diye nitelendirmesine rağmen, nisanda gösterime girdikten sonra dünya çapında 1,36 milyar dolardan fazla hasılat elde etmişti.

Geçen yıl, Bir Minecraft Filmi (A Minecraft Movie) benzer bir başarıya imza atarak, açılış hafta sonunda en yüksek hasılat elde eden video oyunu uyarlaması olmuştu. Film, gişede toplamda 967 milyon dolar hasılat elde etmişti.

Independent Türkçe


Yaş ilerledikçe bağışıklık sistemine ne oluyor?

Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)
Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)
TT

Yaş ilerledikçe bağışıklık sistemine ne oluyor?

Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)
Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)

Yıllar geçtikçe birçok kişi, soğuk algınlığının daha uzun sürdüğünü ve hastalıklardan ya da yaralardan iyileşmenin eskisi kadar hızlı olmadığını fark ediyor. Bu değişimler tesadüf değil; bağışıklık sisteminin etkinliğinde meydana gelen kademeli dönüşümlerin bir sonucu. Bilimsel olarak “immün yaşlanma” olarak adlandırılan bu süreç doğal olsa da tamamen kaçınılmaz değil; sağlıklı ve dengeli bir yaşam tarzıyla etkileri yavaşlatılabiliyor.

Şarku’l Avsat’ın The Telegraph’tan aktardığı habere göre  Surrey Üniversitesi’nde bağışıklık ve yaşlanma alanında çalışan araştırmacı Natalie Riddell yaptığı açıklamada, bağışıklık sisteminin vücutta bir savunma ve onarım ağı gibi işlediğini ancak yaş ilerledikçe, özellikle 60 yaş sonrasında, etkinliğinin azaldığını belirtiyor. Bu durum, grip ve herpes gibi enfeksiyonlara yakalanma riskini artırırken hastalıkların daha ağır seyretmesine yol açabiliyor.

Temel bağışıklık hücrelerinde azalma

Yaşlanmayla birlikte en dikkat çekici değişimlerden biri, hastalık etkenlerini tanıyıp yok eden T hücrelerinin sayısındaki azalma. Bunun başlıca nedeni, bu hücreleri üreten timüs bezinin küçülmesi. Bu durum, vücudun yeni enfeksiyonlara karşı direncini zayıflatırken aşıların etkinliğini de düşürebiliyor.

Araştırmalar, düzenli fiziksel aktivitenin bu gerilemeyi yavaşlatabileceğini gösteriyor. Egzersiz, bağışıklık hücrelerinin çeşitliliğini korumaya ve yaşlanmayla ilişkili kronik iltihabı azaltmaya yardımcı oluyor. Hızlı yürüyüş veya yüzme gibi orta düzey egzersizler bile düzenli yapıldığında belirgin fark yaratabiliyor.

Antikorların etkinliğinde düşüş

Yaş ilerledikçe yalnızca antikor sayısı azalmakla kalmıyor; bu antikorların hastalık etkenlerini tanıma ve bağlanma kapasitesi de zayıflıyor. Bu da bağışıklık yanıtını düşürerek bazı aşıların yaşlı bireylerde daha az etkili olmasına neden oluyor.

Buna rağmen aşılar büyük önem taşımaya devam ediyor. Çünkü yalnızca enfeksiyonları önlemekle kalmıyor, aynı zamanda kalp hastalığı ve inme gibi ciddi komplikasyon risklerini de azaltıyor. Riddell’e göre kaliteli uyku ve düzenli egzersiz, antikor üretimini destekleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.

Kronik iltihapta artış

İltihap, vücudun doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak yaşla birlikte kronik hale gelebilir ve zararlı etkiler gösterebilir. Hücrelerin sürekli iltihap sinyalleri üretmesi, kalp hastalıkları, diyabet ve demans gibi kronik rahatsızlıkların riskini artırır.

Bu süreci kontrol altında tutmak için sağlıklı kilonun korunması ve sebze, meyve ile sağlıklı yağlar açısından zengin Akdeniz tipi beslenme öneriliyor.

Bağırsak sağlığı üzerindeki etkiler

Bağırsaklardaki faydalı bakteri dengesi bağışıklık sistemi için kritik öneme sahip. Ancak yaşla birlikte bu denge bozulabiliyor; bakteri çeşitliliği azalırken zararlı maddelerin kana sızma ihtimali artıyor ve bu da iltihabı tetikliyor.

Lif açısından zengin beslenme, bitkisel gıdalar ve yoğurt gibi fermente ürünler bağırsak sağlığını destekleyerek bağışıklık yanıtını güçlendirebilir.

Hücre içi enerji üretiminde azalma

Bağışıklık hücreleri hastalıklarla savaşmak için enerjiye ihtiyaç duyar. Bu enerji, yaşla birlikte verimliliği azalan mitokondriler tarafından üretilir. Bu düşüş, bağışıklık tepkisinin yavaşlamasına ve oksidatif stresin artmasına neden olur.

Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite, enerji üretimini destekleyerek hücrelerin daha aktif kalmasına yardımcı olabilir.

Hücrelerin kendini temizleme kapasitesinde düşüş

Yaşlanmayla birlikte vücut, hasarlı hücreleri temizleme konusunda daha az etkili hale gelir. Bu durum, bu hücrelerin birikmesine ve iltihabın artmasına yol açar.

Araştırmalar, aralıklı orucun bu süreci destekleyebileceğini ve bağışıklık sisteminin dengesini iyileştirebileceğini gösteriyor.

Sağlıklı dokulara saldırı riski

Bağışıklık sistemi yaşla birlikte daha az hassas çalışabilir ve sağlıklı dokulara saldırmaya başlayabilir. Bu durum, romatizma ve iltihaplı bağırsak hastalıkları gibi otoimmün hastalıkların riskini artırır.

Stresin azaltılması, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve güçlü sosyal ilişkiler, bu tür durumların önlenmesinde önemli rol oynar.