Taliban: En önemli ortağımız Çin

Fitch Solutions, ülkede bir çöküş beklerken Taliban Çin’in yatırımlarına güveniyor

Taliban, Afganistan’ın ekonomisini kurtarma yönünde esas olarak Çin'den gelen fonlara güveneceğini açıkladı (AFP)

Fitch Solutions, ABD güçlerinin ülkeden hızla çekilmesi ve Taliban hareketinin yeniden iktidara gelmesi ardından Afgan ekonomisinin büyük olasılıkla çökeceğini öngörüyor. Taliban Sözcüsü Zebihullah Mücahid ise Perşembe günü İtalyan gazetesi La Repubblica'ya verdiği demeçte, yabancı güçlerin Afganistan'dan çekilmesi ardından hareketin esas olarak Çin'den gelen fonlara güveneceğini söyledi.
“Bizim en önemli ortağımız olan Çin, ülkemize yatırım yapmaya ve yeniden inşaya hazır oluşu dolayısıyla temel ve istisnai bir fırsatı temsil ediyor” ifadelerine başvuran Mücahid, Yeni İpek Yolu'nun (Çin'in ticaret yolları açıp küresel etkisini artırmak istediği bir altyapı girişimi) Taliban için çok değerli olduğunu açıkladı.
Taliban'ın iktidarı ele geçirmesi ve yabancı kuvvetlerin Kabil Havalimanı’ndan kaotik bir şekilde ayrılması neticesinde Batılı ülkeler Afganistan'a yönelik mali yardımlarını büyük ölçüde kısıtlamıştı.
Taliban'ın Çin'in yardımıyla ülkede güçlü ekonomiyi geri getirme yönünde çabalayacağını söyleyen Mücahid, “Afganistan, Çinliler sayesinde üzerinde iş yapılabilen ve modernize edilebilen bakır madenleri bakımından zengin. Aynı zamanda Çin, tüm dünyadaki pazarlara açılan kapımızdır” ifadelerini kullandı.
Kadınların üniversitelerde okumalarına izin verileceğini doğrulayan Mücahid, kadınların emniyette, hemşire veya asistan olarak çalışabileceklerini söyledi. Ancak bir kadının bakanlık pozisyonunda olamayacağını belirten Mücahid, “İtalya ile olan iyi ilişkilerimizi yeniden kurmak istiyoruz. Ülkenizin İslami hükümeti tanıyacağını umuyoruz. Bu diyalogun diplomatik ve siyasi ilişkileri güçlendireceğini, bu sayede İtalya'nın Kabil'deki büyükelçiliğinin yeniden açılacağını umuyorum” ifadelerine başvurdu.
Diğer yandan küresel ekonomik danışmanlık firması Fitch Solutions, ABD güçlerinin ülkeden hızla çekilmesi ve Taliban hareketinin yeniden iktidara gelmesi ardından Afgan ekonomisinin büyük olasılıkla çökeceğini öngördü. Ülkedeki gayri safi yerel hasılanın yüzde 9,7 küçüleceğini, gelecek yıl yüzde 5,2'lik bir düşüş daha kaydedileceğini bekleyen şirket, daha önce bu yıl için yüzde 0,4 oranında bir büyüme öngörmüştü. Analistler, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’e bağlı Fitch Solutions raporunda “ABD güvenlik güçlerinin ülkeyi son derece çalkantılı bir şekilde terk etmesi ve Taliban'ın iktidarı ele geçirmesi, ülkenin kısa vadede ciddi ekonomik sorunlar yaşayacağı anlamına geliyor. Benzer türde siyasi şoklarla karşı karşıya kalan diğer ekonomilerin de karşılaştığı çöküşler göz önüne alındığında, bu tahminlerin işaret ettiği riskler aşağı yönlü olma eğiliminde” ifadelerine başvurdu. Aynı zamanda ülkedeki durumun iyileştirilmesi yönünde yabancı yatırımın gerekli olacağını söyledi.
Afgan Merkez Bankası yönetim kurulundan üst düzey bir üye, ABD Hazinesi ve Uluslararası Para Fonu'nu (IMF), ülkenin rezervlerinden yararlanılması veya ekonomik felaket riskine girilmesi için Taliban liderliğindeki hükümete sınırlı bir alan verilmesi yönünde adımlar atmaya çağırmıştı.
Taliban’ın iktidarı ele alışı ardından, Merkez Bankası’nın büyük çoğunluğu ülke dışında olan yaklaşık 10 milyar dolarlık rezervinden yararlanması pek olası görünmüyor. Nitekim ABD Başkanı Joe Biden yönetimi Afgan hükümetinin ABD'de sahip olduğu hiçbir varlığının Taliban’a verilmeyeceğini belirtirken IMF ise Afganistan'ın kaynaklarını çekemeyeceğini söyledi.
Maryland'deki Montgomery College'den ekonominist ve 2002'den bu yana bankanın Yönetim Kurulu üyesi olan Prof. Dr. Şah Mehrabi, Reuters’a verdiği demeçte, uluslararası rezervler dondurulduğu taktirde Afganistan'ın kaçınılmaz bir ekonomik ve insani krizin eşiğinde olduğunu söyledi. Taliban adına değil de kurulun şu anki üyesi sıfatıyla konuştuğunu vurgulayan Mehrabi, bu hafta birkaç Kongre üyesiyle görüşmeyi planladığını, yakında ABD Hazinesi yetkililerine hitap edebilmeyi umduğunu da sözlerine ekledi.
Mehrabi, ABD'nin Kabil'deki yeni hükümetin her ay sınırlı bir miktar almasına (başlangıçta 100 ila 125 milyon dolar) izin vermesi, bunun bağımsız bir denetçi tarafından izlenmesi önerisinde bulundu.