Ekonomik kriz Lübnan mutfağını da değiştiriyor

Ekonomik kriz Lübnan mutfağını da değiştiriyor
TT

Ekonomik kriz Lübnan mutfağını da değiştiriyor

Ekonomik kriz Lübnan mutfağını da değiştiriyor

Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta yaşayan Donea, eşi ve üç çocuğuyla birlikte Lübnanlıların genellikle meze olarak yedikleri yiyecekleri ana yemek olarak yerken, ay sonuna yaklaşıldığında ise yeni maaşı almayı bekliyor. Şarku’l Avsat’a konuşan aile, bol bol mudardara (sarı mercimek salatası), mujadara / mücandara (yeşil mercimekli pilav), yağlı börülce ve makarna tarzı yemekler yiyor çünkü satın alma gücü daha zengin yemeklere izin vermiyor.
Lübnan yaklaşık iki yıldır, yakın tarihinin en kötü ekonomik krizini yaşıyor. Bu durum, gıda sektöründeki sübvansiyonların tamamen kaldırılması ve paralel piyasada doların döviz kurunun yükselmesiyle birlikte ulusal paranın dolar karşısında değerinde rekor bir düşüşe yol açtı. Dalgalanma karşısında maaşlarda değişim yaşanmaması ise vatandaşların satın alma gücünü önemli ölçüde düşürüyor.
Donea açıklamasında, “Kahvaltımızı kruvasan, yoğurt ve peynir olarak çeşitlendirirdik ama şimdi beyaz peynir veya labneli bir sandviçle yetiniyoruz” dedi.
Et, tavuk, yumurta, mandıra ve ithal peynirin artık Lübnanlılar için artık lüks olduğuna dikkati çeken Donea, “Geçmişte soframıza koyduğumuz bugün neredeyse yok. Et sofralarımızda nadir görünür hale geldi. Tavuk ise haftada bir veya iki kez karne ile alınabiliyor.  Devam edebilmek için aynı ucuz yemekleri tekrarlıyoruz. Sorun sadece liranın değer kaybetmesi değil, tüccarların açgözlülüğü ve yolsuzluk. Tüm bunlar orta sınıfı yok ediyor” ifadelerini kullandı.
Et fiyatları iki yıl önce rekor düzeyde arttı,  bir kilo et asgari ücretin neredeyse dörtte birine denk geliyor. Birçoğu, satın alma gücüne ayak uydurabilmek için etten vazgeçmek zorunda kalıyor.
Donea’nın durumu, yaşam tarzlarının değişmesi, satın alma güçlerinin düşmesi, yemek sepeti dahil faturaların yükselmesi ve seyahatler dahil değişen büyük bir orta sınıf Lübnanlının durumundan farklı değil.
Beyrut’taki bir süpermarketin önünde muhabirimizle konuşan Hüsna ise Şarku’l Avsat’a, ürünleri karşılaştırarak en ucuz fiyatı aradığını söyledi.
Küçük bir muhasebe bürosunda çalışan ve 5 kişilik ailesiyle birlikte yaşayan Hüsna’nın sepetinde, sosis, Arap ekmeği, ilk kez kalitesini test edeceği bir yağ, az tereyağı, biraz makarna, mercimek, nohut, 2 kilo mısır pirinci ve fasulye var.
Kasaya giderek kendisi için en önemli olan ürünleri koyan Hüsna, “Cebimdeki miktara göre satın almayı durdurmak için kasaya bakıyorum” dedi. Her seferinde üzgün ve gözyaşlarıyla marketten çıktığını söyleyen Hüsna, “Fiyatlar kapasitemizin üstünde. Haftada bir kez et yiyebiliyoruz. İthal malları yiyen ve istediğini satın alan Lübnan vatandaşı, bakliyat, pirinç, makarna ve sebzeye bağımlı hale geldi. Çoğu zaman, ailenin yeterince yiyebilmesi için sandviç tercih ediyoruz” şeklinde konuştu.
Eskiden Lübnan yemekleri etsiz, balıksız, sebzesiz olmazdı ancak ekonomik krizin derinleşmesi ve doların sürekli yükselmesinden sonra gıda maddelerinin fiyatları yükseldi ve bu kalemler ulaşılamaz hale geldi.
Beyrut’un Sabra bölgesinde kasap olan Ebu Halid ise, fiyatların artışının satıcılar sebebiyle değil dolar kuruyla bağlantılı olduğunu söyledi. İki yıl önce 170 koyun olan büyükbaş hayvan kesim oranı, ekonomik krizin şiddetlenmesinden sonra elli koyuna düştüğünü söyleyen Halid, bir kilo dana etinin fiyatının 170 bin Lübnan lirası (Karaborsada döviz kuru üzerinde yaklaşık 10 dolar) olduğunu ifade etti.
Mini market sahibi Muhammed ise Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, son aylarda Lübnanlıların taleplerinin öncekilerden çok farklı olduğunu söyleyerek, önceden her müşterinin fiyat sormadan alışveriş yaptığını ve şeker alabilmeleri için çocuklarını da yanında getirdiğini ancak şimdi ne çocukların olmadığını müşterilerin de bir şey aldığı sırada sürekli fiyat sorduğunu dile getirdi.
İnsanların kalite, miktar ve yemek sepetini değiştirdiğini söyleyen Muhammed, hali hazırda en çok alınan şeyin ekmek olduğunu ancak labne, peynir ve yumurta gibi gibi ürünlerin artan fiyatlar sebebiyle alıcı bulmadığını bildirdi. Uzun saatleri bulan elektrik kesintisi de bozulacak ürünlerin alınmamasının diğer sebeplerinden.
Muhammed ayrıca parmesan,  kaşar ve cips gibi ürünleri artık satmadığını belirterek alıcı bulabilmesi için uygun fiyatlı ürünler getirdiğini belirtiyor.

Finansal çöküş yeni krizleri doğuruyor
2019’da başlayan kriz, 1975 ile 1990 yılları arasında yaşanan iç savaştan bu yana ülkenin tanık olduğu en kötü çöküş olarak kabul ediliyor.
Ülkedeki kriz kritik bir noktaya ulaşırken, hastaneler ve fırınlar gibi temel hizmetler kapılarını kapatmak veya kapasitelerini azaltmak zorunda kaldı.
Akaryakıt krizi, Merkez Bankası’nın artık yakıt ithalatını büyük ölçüde sübvanse edilen döviz kurlarıyla finanse edemeyeceğini açıklamasıyla daha da kötüleşti.
Dolarda likidite eksikliği ve çoğu sektörün çöküşüne yol açan ulusal para biriminin değerinde rekor düşüş yaşandı. Beyrut Amerikan Üniversitesi'ndeki Kriz Gözlemevi, "Lübnan'ın başarısız devletler arasında düşme tehlikesi gerçek oldu. Beş yılda 36 sıra geriledikten sonra ülke, 2021'de 179 ülke arasında en başarısız 34 ülke arasında yer alıyor" dedi.
Lübnan'da yakıt krizinin devam etmesi ve dizel yakıt yetersizliği çok sayıda hayati sektör için tehdit oluşturuyor. Özellikle de hastane ve fırınlar stoklarının tükenmek üzere olduğu konusunda uyarılarda bulundu. Bu durum, devletin elektriği karne ile dağıtmasıyla birlikte yüzlerce hastanın hayatını riske atıyor.
Lübnan'daki ilaç sıkıntısının nedeni, döviz rezervlerindeki düşüş nedeniyle ithalat yapan firmaların ilaç üreticilerine karşı biriken 600 milyon doları aşkın borçları ve geçen Mayıs ayında alınan bir karar uyarınca Lübnan Merkez Bankası’nın bu firmalara yeniden ithalat için önceden onay vermemesi olarak biliniyor.
Merkez Bankası, bir süredir Lübnan hükümetine ithalat faturalarının yüzde 85'ini 1500 Lübnan lirası (lbp) resmi döviz kuru üzerinden sağlayan ilaçlara yönelik sübvansiyonları artışlara uyumlu hale getirme planını onaylaması için çağrıda bulunuyor. Karaborsada ise bugün dolar 15 bin ila 25 bin lbp arasında işlem görüyor.



İsrail tankları Gazze Şeridi’nin orta kesimlerine ilerliyor

İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
TT

İsrail tankları Gazze Şeridi’nin orta kesimlerine ilerliyor

İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)

İsrail tankları ve askeri buldozerleri, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki üç bölgede askeri operasyon başlattığını duyurmasının ardından bölgeye ilerledi. Filistin yerel basınında bugün yer alan haberlere göre, İsrail güçlerinin bölgedeki hareketliliği sürüyor.

Filistin merkezli Kudüs Ağı’nın internet sitesinde yayımlanan haberde, “İşgal güçlerine ait tanklar ve askeri buldozerler, Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, Bureyc Mülteci Kampı’nın doğusundaki Atlet el-Reis bölgesine, yoğun topçu atışı ve aralıksız silah sesleri eşliğinde ilerledi” ifadelerine yer verildi.

Şarku’l Avsat’ın Kudüs Ağı’ndan aktardığına göre bu gelişme İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, “Sarı Hat” olarak bilinen hattın çevresindeki üç bölgede askeri operasyon başlattığını duyurmasının ardından yaşandı. Operasyonun Bureyc ve Nuseyrat mülteci kampları çevresindeki üç alanı kapsadığı belirtildi.

İsrail tankı, Gazze Şeridi sınırında (AFP)
İsrail tankı, Gazze Şeridi sınırında (AFP)

İsrail ordusu yaptığı açıklamada, operasyonun 660, 661 ve 666 numaralı bölgeleri kapsadığını bildirdi. Ayrıca bu bölgelerde Selahaddin Caddesi’nin araç trafiğine kapatıldığını duyurdu.

Kudüs Ağı’nın aktardığına göre 660 numaralı bölge, Bureyc Mülteci Kampı’nın kuzeyinde ve kuzeybatısında yer alırken, 661 numaralı bölge kampın bitişiğinde bulunuyor. 666 numaralı bölge ise Nuseyrat Mülteci Kampı’nın kuzeyinde yer alıyor ve Davet bölgesi ile güneydeki Gazze Vadisi çevresini kapsıyor.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’de savaşı sona erdirmeye yönelik planını denetleyen kurul, İsrail ve Hamas’ı çatışmaları sona erdirme konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçladı. Kurul, tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesinin Gazze halkının hayat şartlarını daha da kötüleştirdiğini ve ateşkesin çökme riskini artırdığını bildirdi.

Reuters’ın incelediği 12 sayfalık Barış Konseyi raporu, ABD’nin desteklediği ateşkesin 13 ay önce yürürlüğe girmesinden bu yana Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne sunulan ikinci rapor olma özelliğini taşıyor. Raporda, söz konusu dönemde kaydedilen ilerlemeye ilişkin sahadaki gelişmeleri esas alan bir değerlendirme yapılıyor.

Trump’ın kurduğu ve başkanlığını yürüttüğü Barış Konseyi’nin, raporun sonuçlarını kasım ayının sonunda New York’ta düzenlenecek BM Güvenlik Konseyi toplantısında sunması bekleniyor.

Raporda, “Üzerinde anlaşmaya varılan hususlarla sahada yaşananlar arasındaki uçurum, sürecin karşı karşıya olduğu en büyük risk olmaya devam ediyor” denildi. Raporda ayrıca, “Somut sonuçlar üretmeyen hiçbir ateşkes sonsuza kadar sürdürülemez” uyarısında bulunuldu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi ile Hamas Siyasi Büro Sözcüsü, rapora ilişkin yorum taleplerine henüz cevap vermedi.


Washington, Sudanlı Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oluyor

ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
TT

Washington, Sudanlı Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oluyor

ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)

ABD, Sudan'da feshedilen “Ulusal Kongre Partisi”nin eski lideri Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oldu. ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos, Washington'un Harun'un gözaltına alınmasından “haberdar olduğunu” belirterek, Darfur'da sivillere yönelik vahşet olaylarındaki rolü nedeniyle kendisine uygulanan yaptırımları hatırlattı.

Feshedilmiş Ulusal Kongre Partisi'nin eski lideri Ahmed Harun’un son görüntüsü (Ulusal Kongre Partisi)
Feshedilmiş Ulusal Kongre Partisi'nin eski lideri Ahmed Harun’un son görüntüsü (Ulusal Kongre Partisi)

Boulos, Sudan'da şiddetin devam etmesinden sorumlu kişilerin hesap vermesi ve aşırılık yanlısı şiddet ağları ile Müslüman Kardeşler bağlantılı grupların savaşı körükleyen faaliyetleriyle mücadele edilmesi çağrısında bulundu. Ancak Harun'un Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne teslim edilmesi yönündeki talebini açıkça yinelemedi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Harun, mahkemede savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan 42 ayrı suçlamayla karşı karşıya bulunuyor.

ABD'den gelen açıklama, Harun'un tutuklandığına ilişkin haberlerin ortaya çıkmasından 9 gün sonra yapıldı. Açıklama, Washington'un yakalanmasına, teslim edilmesine veya mahkûm edilmesine yol açacak bilgiler için 5 milyon dolara kadar ödül koyduğu Harun'un geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Bu gelişmeler, Ulusal Kongre Partisi içinde liderliğin meşruiyetine ilişkin görüş ayrılıklarının yaşandığı ve İslamcı çevrelerin Harun'un tutuklanmasına farklı yaklaştığı bir dönemde meydana geldi. Bazı kesimler tutuklamayı uluslararası kamuoyuna güven verme mesajı olarak değerlendirirken, bazıları bunun orduya destek veren cepheyi zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.


Waltz: “Hizbullah kanseri” sona erdirilmeli

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
TT

Waltz: “Hizbullah kanseri” sona erdirilmeli

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)

ABD, Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusunda tutumunu sertleştirdi. ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi Mike Waltz, Lübnanlı yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Hizbullah'ı “kanser” olarak nitelendirerek, bütün silahların devletin denetimine alınması gerektiğini vurguladı. Waltz, “Amerika'nın mesajı açık: Tek devlet, tek ordu” ifadelerini kullandı.

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ile yaptığı görüşmeyi açık ve samimi olarak tanımlayan Waltz, silahların devletin elinde toplanmasının “isteğe bağlı olmadığını, ilerlemenin tek yolu olduğunu” ifade etti. Waltz, “Büyük Lübnan ulusunu etkisi altına alan Hizbullah kanseri devam etmemeli” dedi.

Waltz, Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam ile yaptığı görüşmeye de değinerek, ekonomik reformlar ve güvenlik konularının ele alındığını söyledi. Lübnan'ın yatırımları çekebilmesi ve krizler döngüsünü kırabilmesi için gerçek reformlara ve devlet otoritesinin ülke genelinde tesis edilmesine ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Öte yandan Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, Fransa'nın Beyrut Büyükelçisi Patrick Durel ile görüşmesinde 1701 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına bağlılığını yineledi. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Berri, kararın hükümlerini uygulayacak herhangi bir gücün Birleşmiş Milletler yetkisi altında faaliyet göstermesi, İsrail işgalinin sona erdirilmesi ve bölge sakinlerinin köylerine geri dönmesi gerektiğini belirtti.