ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood, Şarku’l Avsat’a konuştu: ‘Arap bölgesini göz ardı etmedik’

Joey Hood, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada Irak'ın refahının önündeki en büyük engel İran'ın müttefikleri olduğunu söyledi. Esed ile normalleşmeye karşı da uyarıda bulundu.

ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood. (ABD Dışişleri Bakanlığı)
ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood. (ABD Dışişleri Bakanlığı)
TT

ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood, Şarku’l Avsat’a konuştu: ‘Arap bölgesini göz ardı etmedik’

ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood. (ABD Dışişleri Bakanlığı)
ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood. (ABD Dışişleri Bakanlığı)

ABD dış politikasını yakından takip eden birçok kimse, Başkan Joe Biden yönetiminin Ortadoğu bölgesine veya doğuda Afganistan’dan batıda Fas’a kadar uzanan, ABD Dışişleri Bakanlığı’nda “Yakın Doğu” olarak isimlendirilen bölgeye doğrudan ve etkin bir şekilde dahil olma arzusundan uzun süredir şüphe duyuyor. Bu durumu kabul etmeyen ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood, Washington’ın bölgeye olan bağlılığının “uzun vadeli ve derin” olduğunu söyledi.
Hood, Şarku’l Avsat ile yaptığı röportajda ABD’nin bölgedeki birçok konuda öncelikle ülkenin çıkarlarını gözettiğini, ortakların ve müttefiklerin reformlarını güçlendirdiğini, yolsuzlukla mücadele ettiğini ve insan haklarını desteklediğini söyledi. Bölge ülkeleriyle olan ilişkilerinde bu büyük çerçeveyi gözettiğini vurguladı.
Hood, Suriye meselesinde Sezar Yasası’nın devam ettiğini ve ABD güçlerinin SDG ile birlikte DEAŞ’a karşı mücadelesini sürdürdüğünü söyledi. Esad rejimiyle ilişkileri normalleştirmek isteyen ülkeleri de uyardı.
Lübnan meselesinde politikacıları farklılıkları bir kenara bırakarak halkın çağrısına cevap vermeye çağıran Joey Hood, Irak konusunda da ülkenin bölgedeki önemli rolünü, yaklaşan seçimlerin bütünlüğünü desteklediğini ve milislerin ellerinden silahların alınmasının gerekliliğini vurguladı. Hood’un gündeminde Libya da vardı. Hood, Halife Hafter'in cumhurbaşkanı seçilmesinin Libya halkının vereceği bir karar olduğunu belirterek tüm yabancı güçlere ve paralı askerlere ülkeyi terk etmeleri çağrısında bulundu.
ABD Yakın Doğu Asya İşlerinden Sorumlu Dışişleri Müsteşar Vekili Joey Hood Ortadoğu’daki denklemlerden ABD’nin uluslararası arenada yaşanan son gelişmelere ilişkin tutumuna kadar birçok başlıkta Şarku’l Avsat’ın sorularını yanıtladı:

Orta doğu'yu birkaç kez ziyaret ettiniz. Bize Biden yönetiminin bölgeye yönelik politikasını anlatır mısınız?
Başkan Biden, ABD’nin çıkarlarını dünya çapında geliştirmek için ortaklarımızla yeniden ittifaklar kurarak ülkenin diplomasisini canlandırıyor. Gelecek nesiller için iklimimizi korurken çatışmaları sona erdiren, yolsuzluğa karşı mücadele veren, insan haklarını gözeten ve istihdam yaratan politikalar geliştirmek hepimizin çıkarınadır. ABD, tüm bu zorlukların üstesinden gelmek için Ortadoğu'daki dostlarımızla birlikte çalışıyor.

Birçok kişi Ortadoğu'nun artık ABD için önemli olmadığını düşünüyor. Buna katılıyor musunuz?
Dünyanın her yerindeki bölgesel çatışmalara diplomatik çözümler bulmaya, en yakın ortaklarımızla ittifakları ve ilişkileri yeniden kurmaya, insan haklarına ve demokratik değerlere öncelik vermeye ve iklim değişikliği sorununu ele almak için adımlar atmaya kararlıyız; Tüm bu konular Ortadoğu ve Kuzey Afrika'daki ilişkilerimiz için de temel teşkil etmektedir. Bölgeye karşı uzun vadeli, derin taahhütlerimiz var. Güvenlik taahhütlerimizde gayet açık ve kararlıyız. Fas, Ürdün, İsrail, Bahreyn ve Umman ile serbest ticaret anlaşmalarımız bulunuyor. Suudi Arabistan, Mısır, Kuveyt, BAE ve Katar da dahil olmak üzere bölgedeki diğer ülkelerle milyarlarca dolarlık ticaret ve yatırımımız var. Bölgedeki insanların hayat standartlarını yükseltmek, refah ve yenilik getirmek amacıyla doktor ve bilim insanı olmak veya teknolojik gelişimler için şirket kurmak için 70 bini bölgeden olmak üzere ABD üniversitelerinde ve kurumlarında eğitim gören 1,5 milyon öğrenci, ilişkilerimizin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. İsrail, BAE, Bahreyn ve Fas arasındaki normalleşme anlaşmalarının ve onlardan önce de İsrail, Mısır ve Ürdün arasındakilerin sağladığı faydaları da unutamayız. Bu anlaşmalar, bölgedeki sorunların geçmişte kaldığı anlamına gelmese de iş birliği için önemli yollar açıyor. ABD’nin hem İsraillilerin hem de Filistinlilerin eşit özgürlük, güvenlik, refah ve haysiyet haklarını hak ettiğine inanmaya devam ettiğini vurgulamak istiyorum.

Suriye

Suriye 10 yıldır savaş halinde ve bir çözüm bulunamadı. Son seyahatinize dair görüşleriniz nelerdir? Suriye'yi kaç kez ziyaret ettiniz?
Suriye halkı, Beşşar Esed rejiminin elinde akıl almaz acılar çekti. Onun acımasız yönetimi ve yozlaşmışlığı nedeniyle yaşanan bir insani felakete tanık olduk. Suriye'de istikrarın ancak bugün gördüğümüz çatışma ve krizlerin arkasındaki faktörleri ele alan siyasi bir süreçle sağlanabileceğine inanıyoruz. Suriye'deki çatışmanın bir sonu olacaksa bunun için Esed rejiminin davranışını değiştirmesi gerekiyor. Bu süreç tüm Suriyelilerin iradesini temsil etmelidir. Kalıcı bir siyasi çözümün ulaşılabilir olmasını sağlamak için müttefikler, ortaklar ve Birleşmiş Milletler ile birlikte çalışmaya kararlıyız. Koalisyon’un DEAŞ’ı yenmek için yaptığı bakanlar toplantısına ek olarak Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ı, İtalyan Dışişleri Bakanı ile birlikte 28 Haziran’da Suriye konulu bakanlar toplantısı düzenlemeye sevk eden sebep de budur. Böylece Suriyelilerin Birleşmiş Milletler’e etkin katılımı için destek sağlamaya, Güvenlik Konseyi’nin 2254 sayılı kararını desteklemek üzere siyasi sürece ve diğer diplomatik çabalara destek vermeye devam ediyoruz. Bu noktaları ve Suriye politikamızın diğer unsurlarını, DEAŞ karşıtı Koalisyonu'nun yerel ortaklarıyla birlikte teyit etmek için geçen mayıs ayında kuzeydoğu Suriye'yi ziyaret ettim. Kurtarılmış bölgelerin istikrara kavuşturulmasına yardım etmek de dahil olmak üzere DEAŞ’ı yenme planımızın parçası olarak kuzeydoğudaki varlığımıza bağlılığımızı sürdürüyoruz.

Kongre'nin bazı üyeleri Suriye ile ilgili görüşlerini dile getirdiler ve Biden yönetimine, ekonomik duruma önemli yansımaları nedeniyle Esed rejimine uygulanan Sezar Yasası yaptırımlarını kaldırma çağrısında bulundular. Dışişleri Bakanlığı Kongre’deki bu tür düşünceleri nasıl karşılıyor?
Mevcut yaptırımların kaldırılmasına yönelik bir plan yok. Yönetim, Suriye'deki sivilleri korumaya yönelik Sezar Yasası’nın yanı sıra diğer ABD yaptırım güçlerinin, bazıları savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar teşkil eden zulümler de dahil olmak üzere Esed rejimine karşı hesap verebilirliği teşvik etmek için önemli araçlar olduğuna inanıyor. Bu araçları kullanmaya devam edeceğiz. Suriye ile ilgili yaptırımlarımız ticaret, yardım veya insani faaliyetleri hedef almıyor. Daha ziyade Esed'in ve Suriye hükümetindeki diğer isimlerin kapasitesini sınırlamaya çalışıyor.
-Bazı Arap ülkeleri Esed rejimi ile ilişkileri normalleştirme niyetlerini bir kez daha açıkladılar. ABD'nin bu konudaki tutumu nedir? Müttefiklerinizden bunu yapmamalarını istediniz mi?
ABD'nin Esed rejimiyle diplomatik ilişkilerimizi geliştirme planı yok. Esed’in davranışlarında önemli bir değişiklik görene ve siyasi bir çözüme gidene kadar da bunu yapmayı düşünmüyor. Bu normalleşme raporlarını gördük ve üzerinde düşündük. Bölge ülkelerini, üzerinde ısrarla durarak Esed rejiminin gerçekleştirdiği vahşeti dikkatle değerlendirmeye çağırdık. Soruyoruz: Normalleşmeyi düşündüklerinde bunu Suriye halkının yararına mı yapıyorlar? Biz bunda bir fayda görmüyoruz.

Lübnan

ABD'nin Lübnan'a yönelik politikası nedir?
Lübnan liderlerini partizan siyasi farklılıkları bir kenara bırakmaya ve halk için gerçek ve radikal reformlara hazır ve yetenekli bir hükümet kurmak için yeterli esnekliği göstermeye çağırıyoruz. Halk, onlarca yıllık yolsuzluk ve kötü yönetim nedeniyle krizde olan ülkenin can çekişen ekonomisini kurtarmak adına gereken reformları uygulamak için acilen kurulması gereken bir hükümeti hak ediyor. Biz ve uluslararası toplum, Lübnan'ın uzun vadeli yapısal desteğinin kilidini açmak için somut eylemlerin son derece kritik olduğunu açıkça belirttik.
ABD’nin, Lübnan ekonomik kriz, Kovid-19 salgını ve Beyrut Limanı'ndaki korkunç patlama da dahil olmak üzere kötüleşen krizlerden çıkarken ve yeniden inşa edilirken Lübnan halkının yanında olduğunu vurgulamak isterim. ABD, Lübnan'a son iki yılda yaklaşık 560 milyon dolar insani yardımda bulundu. Buna ek olarak Başkan Biden 4 Ağustos'ta, yaklaşık 100 milyon dolar ek insani yardım sağlandığını duyurdu. Bu insani yardım, Suriyeli mülteciler ve onlara ev sahipliği yapan topluluklar da dahil olmak üzere savunmasız nüfuslara fayda sağlayacaktır.
-Mevcut ABD yönetimi, Lübnanlıları İsrail ile barış müzakerelerini sürdürmeleri ve sınır konularını tartışmaları için nasıl destekleyebilir?
Deniz sınırı, İsrail ve Lübnan tarafından alınacak bir karardır. ABD, bu tartışmalara başladığımız temele dayanarak deniz sınırıyla ilgili müzakereleri kolaylaştırmaya hazırdır.

Irak

Bazı Iraklılar, Biden yönetiminin Irak hükümetiyle aynı fikirde olmadığına ve İran'ın çirkin faaliyetlerini caydırmak için Biden’ın net bir gündemi olmadığına inanıyor. Bu konudaki düşünceleriniz nelerdir?
Biden yönetimi Irak hükümetinin ortağıdır. İlişkimize değer veriyoruz. Başkan Biden, 26 Temmuz'da Irak Başbakanı Mustafa Al-Kazimi ile ilişkilerimizi güçlendirmek için bir araya geldi. Stratejik diyalog için bir oturum gerçekleştirdik. Bundan önce de Irak'a, ABD Dışişleri Bakanlığı Danışmanı Derek Chollet, Ulusal Güvenlik Konseyi'nin Ortadoğu ve Kuzey Afrika koordinatörü Brett McGurk, Ortadoğu İşlerinden Sorumlu Savunma Bakan Yardımcısı Dana Stroul ve benim de dahil olduğu üst düzey bir heyet gönderildi. Dolayısıyla, ilişkimizin üst düzey ziyaretlerin ve güvenlik iş birliğinin ötesine geçtiğini, Irak ile Stratejik Çerçeve Anlaşması'nda tanımlandığı gibi bir dizi ikili meseleyi paylaştığımızı belirtmek gerekir. Birçok kez söylediğimiz gibi; Irak'ı bölgede güçlü bir role sahip yakın bir ortak olarak görüyoruz ve ortak hedefimiz olan güvenli, istikrarlı ve müreffeh bir Irak için çalışmaya devam etmek istiyoruz.

Yönetim Irak'taki tansiyonu düşürmek ve yaklaşan seçimlerde demokratik süreci desteklemek için neler yapabilir?
Bütünlüğe sahip, istikrarlı, müreffeh ve demokratik bir Irak'ı destekliyoruz. Stratejik Çerçeve Anlaşması ikili ilişkilerimizin temeli olmaya devam ediyor. Irak için barışçıl ve müreffeh bir gelecek isteyenlerin yanında olmaya devam edeceğiz. Irak halkının şiddet veya misilleme korkusu olmadan görüşlerini ifade etme ve barışçıl protesto etme hakkını destekliyoruz. Seçimlere gelince… ABD olarak herhangi bir adaya veya partiye destek vermiyoruz. Seçim sürecini destekliyoruz. Irak halkının demokratik bir sistemde iradesini ifade edebilmesi için özgür ve adil seçimlerin güvenli bir ortamda yapılmasını umut ediyoruz. Irak seçimlerini desteklemek bizim için en önemli önceliktir. BM Güvenlik Konseyi'nin 27 Mayıs'ta Birleşmiş Milletler Irak Yardım Misyonu'nun (UNAMI) görev süresinin uzatılmasına oybirliğiyle karar vermesinden ve Irak hükümetinin seçimleri izleme talebine yanıt veren hükümler içermesinden memnuniyet duyduk. ABD, toplam bütçesi 15,8 milyon dolar olan Genişletilmiş Seçim Gözlem Misyonu'nun görevini finanse etmek için 5,2 milyon dolar katkıda bulundu. Dolayısıyla geniş coğrafi kapsama sahip BM’nin, güçlü ve görünür varlığını içeren bu tedbirlerin üçüncü tarafların gözlemciliğinin yanı sıra sahtekârlığı engellemeye, katılımı artırmaya ve Iraklıların demokrasilerine olan güvenini yeniden inşa etmeye yardımcı olacağını umuyoruz.

Irak'ta sizi en çok endişelendiren konu hangisi?
Irak'ın refahının önündeki en büyük engel, İran'la müttefik silahlı gruplar ve Irak kurumlarını ve hukukun üstünlüğünü baltalayanlardır.

Sizce ABD güçleri Irak'tan ne zaman çıkacak?
Şu an Irak'taki ABD kuvvetleri, DEAŞ’ı yenmek için kurulan Koalisyon’un bir parçasıdır. Bu kuvvetlerin rolü tavsiye, yardım sağlamak ve DEAŞ’ın kalıcı yenilgisini sağlamak için Irak güvenlik güçlerini desteklemekle sınırlıdır. Herkesi varlığımızı başka türlü tanımlayacak bir çıkışın amaçlarını sorgulamaya davet ediyorum.

Libya

Libya’nın eski lideri Muammer Kaddafi'nin oğlu, yaklaşan seçimlerde aday olma yönündeki arzusunu açıkladı. ABD'nin bu konudaki tutumu nedir? Onu destekliyor musunuz?
4 Aralık'ta yapılması planlanan Libya ulusal seçimleri, ülkenin demokratik ilerlemesi ve birliği için çok önemli. Ülkenin dört bir yanındaki insanların Libya'nın geleceğini şekillendirmede söz sahibi olmalarına izin vererek siyasi sürecin Libya'ya ait, Libya liderliğinde ve dış müdahale veya etkiden uzak olması gerektiğine inanıyoruz. ABD'nin potansiyel adaylara ilişkin bir tutumu yok. Ancak Seyfülislam Kaddafi'nin Birleşmiş Milletler’in ve ABD’nin yaptırımlar listesinde yer aldığını, sivillerin öldürülmesi ve işkence edilmesinden dolayı hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından tutuklama emri çıkarıldığını açıkça belirtmek istiyoruz.

ABD, Rusya'nın Libya'daki güçleriyle ilgili endişelerini her zaman dile getirdi ancak Türkiye'ye bağlı güçlerle ilgili bir açıklama yapmadı. Bu, Washington'ın Ankara ve diğer NATO üyeleriyle daha önce tartıştığı bir konu mu?
Avrupa ve bölgesel müttefikler, Libya Geçici Hükümeti, Birleşmiş Milletler ve diğerleriyle tüm yabancı güçlerin ve savaşçıların dengeli bir biçimde, sırayla geri çekilmesine yönelik ilerlemenin nasıl sağlanacağı konusunda görüşmeler yürütüyoruz. İkinci Berlin Konferansı'nda askeri gerilimi düşürmeye ilişkin meseleler vurgulandı. Yabancı savaşçıların ayrılmasının nasıl operasyonel hale getirileceğine dair faydalı, ikili tartışmalar yapılmış olsa da Rusya'nın Libya’da ihtilafı derinleştiren, istikrarsızlaştırıcı müdahalesi ABD için endişe kaynağı olmaya devam ediyor. 23 Ekim 2020'de imzalanan Libya ateşkes anlaşması, Rus paralı askerlerinin, Türk kuvvetlerinin, Suriye, Çad ve Sudan da dâhil olmak üzere tüm yabancı savaşçıların ve vekillerin geri çekilmesini ve her türlü dış askeri müdahalenin sona ermesini gerektiriyordu. Çatışmaya dâhil olan tüm taraflar, ülke çapındaki ateşkes anlaşmasına saygı göstermelidir.

Berlin ve Cenevre çıkışlarından sonra ABD'nin savaşı sona erdirmek ve Libya'yı yeniden birleştirmek için Libyalıları destekleme vizyonu nedir?
ABD’nin amacı dış müdahale olmaksızın egemen, istikrarlı, birleşik, güvenli bir Libya’nın inşasına katkıda bulunmak, insan haklarını ve kalkınmayı destekleyen, kendi sınırları içinde terörle mücadele edebilecek, demokratik olarak seçilmiş bir hükümet kurmaktır. ABD Özel Elçisi Richard Norland'ın çalışmaları da dahil olmak üzere Libya'daki ilerlemeyi desteklemeye yönelik diplomasimizi artırıyoruz. Libyalı liderler, anayasal temeli oluşturmak ve onları yönetecek seçim yasasını tanımlamalı, seçimlerin başarısını sağlamak için temel hazırlıkları yapmalıdır.

General Hafter önümüzdeki seçimlerde aday olursa Biden yönetimi onu destekleyecek mi? Onunla ilişki kurmayı kabul ediyor musunuz?
Halife Hafter siyasi sürece gerçekten katılmayı seçerse, ülkenin geleceğinde oynayacak bir rolünün olup olmadığına Libyalılar kendileri karar verecektir.

Mevcut Libya hükümeti, devrimin patlak vermesinden bu yana ABD ve Batı'da dondurulan fonların bir kısmını geri almaya çalışıyor. Bu konuda herhangi bir bilginiz var mı?
ABD, BMGK’nın (2011'de kabul edilen) 1970 sayılı kararı uyarınca dondurulan Libya varlıklarının Libya halkının kullanımına ve onların yararına sunulmasını sağlamayı hedefliyor. Güvenlik Konseyi 15 Temmuz'da, söz konusu varlıkların Libya halkının yararına, ‘daha ​​sonraki bir aşamada’ sağlanması niyetini bir kez daha vurguladı.



Sisi: Afrika, uluslararası sistemin kurallarının belirlenmesinde asli ve etkin bir ortak olmalı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
TT

Sisi: Afrika, uluslararası sistemin kurallarının belirlenmesinde asli ve etkin bir ortak olmalı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)

Mısır, bugün barış ve kalkınmanın birbirinden ayrılmaz iki temel unsur olduğunu ve birinin diğerinin yokluğunda korunamayacağını vurguladı. Sürdürülebilir barışın sağlanmasının ise güçlü ve etkin ulusal kurumların inşa edilmesini, çatışmaların temel nedenlerini ele alan kapsayıcı yaklaşımların benimsenmesini gerektirdiğini bildirdi.

Bu açıklama, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati'nin bugün, bakanların geniş katılımıyla düzenlenen ve Afrika Birliği ile Birleşmiş Milletler üst düzey yetkililerinin yanı sıra bölgesel ve uluslararası kuruluşların temsilcilerini, karar alıcıları, kalkınma ortaklarını, özel sektör ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiren Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu'nun 6'ncı edisyonunun açılışına katıldığı sırada yapıldı. Açıklamayı Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nadir Zeki yaptı.

Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfasında yayımlanan açıklamaya göre açılış oturumunda Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in video mesajları yayımlandı. Ayrıca UNESCO Genel Direktörü Halid el-Anani ve Asvan Valisi Amr Laşin açılış konuşmalarını gerçekleştirdi.

Sisi, konuşmasında forumun bölgesel ve uluslararası krizlerin iç içe geçtiği son derece hassas bir uluslararası dönemde düzenlendiğini belirtti. Afrika kıtasının, özellikle enerji ve gıda güvenliği alanındaki sorunlar ile artan borç yükü nedeniyle bu krizlerin sonuçlarından daha ağır biçimde etkilendiğine dikkat çekti. Uluslararası gelişmelerin, iş birliği ve ortak hareket etmeyi geri dönülmez bir tercih ve zorunluluk hâline getirdiğini vurguladı.

Afrika'nın uluslararası sistemin kurallarını belirleyen süreçte yalnızca bu kuralları kabul eden bir taraf değil, asli ve etkin bir ortak olması gerektiğini ifade eden Sisi, ülkeleri birleştiren ortak çıkarlardan yararlanılarak yoksulluğun ortadan kaldırılması ve eşitsizliklerin azaltılması yönündeki kolektif taahhütlerin somut adımlara dönüştürülmesi çağrısında bulundu. Çatışma sonrası yeniden imar ve kalkınmanın, sürdürülebilir barışın tesis edilmesi açısından acil bir öncelik ve uluslararası toplumun ortak sorumluluğu olduğunu kaydetti.

Dışişleri Bakanı Abdülati de konuşmasında, ilk edisyonu 2019 yılında düzenlenen Asvan Forumu'nun Mısır'ın barış, güvenlik ve kalkınma arasındaki güçlü bağa ilişkin köklü inancını yansıttığını belirtti.

Forumun, benzeri görülmemiş jeopolitik ve ekonomik sorunların, artan bölgesel ve uluslararası gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleştirildiğine işaret eden Abdülati, bu gelişmelerin özellikle Afrika ülkeleri ve gelişmekte olan devletler açısından stratejik su yollarının güvenliği, enerji ve gıda piyasaları ile tedarik zincirleri üzerinde ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.

Mevcut sorunlarla mücadele etmek için dayanışmanın, kolektif hareketin ve çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Abdülati, Afrika'nın uluslararası sistemin geleceğinin şekillendirilmesi, kurallarının ve önceliklerinin belirlenmesindeki rolünün artırılmasının önemine dikkat çekti. Ayrıca uluslararası hukuka saygı gösterilmesi ve çözümlerin sahiplenilmesinde Afrika ülkelerinin öncü rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

Abdülati, Mısır'ın coğrafi ve tarihsel konumunun Afrika, Arap dünyası ve diğer bölgeler arasında diyalog ve iş birliği köprüleri kurmasına imkân sağladığını belirtti. Forum kapsamında ilk kez düzenlenen “Ortadoğu Diyaloğu”nun ise bölgede kapsamlı ve sürdürülebilir barışın tesis edilmesine yönelik bütüncül bir vizyon geliştirmeyi amaçladığını kaydetti.


Arap partilerinin Knesset’teki zaferi, benzeri görülmemiş bir düşmanlık dalgasını nasıl tetikledi?

İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)
İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)
TT

Arap partilerinin Knesset’teki zaferi, benzeri görülmemiş bir düşmanlık dalgasını nasıl tetikledi?

İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)
İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)

Halil Musa

İsrail’de Filistinlilere yönelik kışkırtma dalgası, son seçimlerde benzeri görülmemiş bir başarı elde etmelerinin ardından cami kundaklama ve araçla ezme saldırısının da aralarında bulunduğu bir dizi saldırıya maruz kalmalarına yol açtı. Önümüzdeki dönemde saldırıların artabileceği uyarıları yapılıyor. Seçim sonuçlarının açıklanması ve Arap partilerinin 19 sandalye kazanmasının hemen ardından, Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyonun önde gelen isimleri Arapları ‘oy çalmak, terörü desteklemek ve İsrail’i Yahudi devleti olmaktan çıkarmaya çalışmakla’ suçladı.

Seçimlerde usulsüzlük iddiası

İsrail Merkez Seçim Komitesi’nin reddettiği suçlamada Netanyahu, ‘Arap partilerinin rekor düzeydeki kazanımlarının seçimlerdeki usulsüzlüklerden kaynaklandığını’ söyledi.

Seçim sonuçlarının açıklanmasından iki gün sonra Yafa kentindeki bir sokakta şiddetli bir kavga çıktı. Bıçaklı saldırının da yaşandığı olayda dört kişi yaralandı.

Lod kentinin dışından gelen onlarca İsrailli, kentteki Filistin mahallelerine girerek ırkçı sloganlar attı ve kışkırtıcı danslar yaptı. Söz konusu kişiler, kentteki Filistinlilerin evlerine taşlarla saldırdı. Çatışmaların çıkmasına ve yaralanmalara yol açan olayların ardından İsrail polisi çok sayıda Filistinliyi gözaltına aldı.

İki gün önce de yerleşimciler, Merc İbn Amir Ovası’na bakan ed-Daha köyündeki caminin bir bölümünü ateşe vermiş ve çevredeki duvarlara ırkçı sloganlar yazmıştı.

Kafr Kasım kentinde ise İsrailli bir sürücünün gerçekleştirdiği araçla ezme saldırısında 8 kişi yaralandı. Yerel yetkililer olayı ‘milliyetçi saiklerle gerçekleştirilen bir saldırı’ olarak nitelendirdi.

Irkçı sloganlar

Aşırılıkçı Yahudiler, Celile bölgesindeki Karmiel kentinde Filistinlilerin evlerinin duvarlarına ve çocuk parkına ‘Araplara ölüm’ de dahil olmak üzere ırkçı sloganlar yazdı. Saldırılar kapsamında araçların lastikleri delinirken camları da kırıldı.

Geçtiğimiz ayın sonlarında yapılan Knesset seçimleri sırasında X platformunda Arap karşıtı söylemlerin oranı yüzde 400 arttı. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre bu tespit, FakeReporter adlı kuruluşun gerçekleştirdiği bir araştırmada yer aldı.

Araştırmada, Arap partilerini seçimlere hile karıştırmakla suçlayan, Arap vatandaşları ‘güvenlik tehdidi’ olarak gösteren ve oy kullanma haklarının kısıtlanmasını talep eden paylaşımların yaygınlaştığı belirlendi.

Netanyahu’nun oyların çalındığını iddia ettiği paylaşımı ise yaklaşık 1,2 milyon görüntülenme aldı.

Kışkırtma… Bir yönetim aracı

Ortak Liste, caminin kundaklanması ve vatandaşların araçla ezilmesinin ‘iki münferit olay ya da münferit bir davranış olmadığını, Arap vatandaşlara yönelik kışkırtmayı bir yönetim aracı haline getiren hükümetin oluşturduğu ortamın sonucu olduğunu’ belirtti. Ortak Liste, İsrail geçici hükümetindeki bazı bakanların ‘saldırganlara siyasi koruma sağladığını ve kimsenin kendilerinden hesap sormayacağı güvencesini verdiğini’ ifade etti.

Birleşik Arap Listesi Başkanı Mansur Abbas ise söz konusu saldırıların ‘münferit ve birbirinden bağımsız olaylar olmadığını, seçim dönemi ve sonrasında yoğunlaşan kışkırtma ve nefret söyleminin giderek arttığı bir sürecin parçası olduğunu’ söyledi. Abbas’a göre İsrail toplumu, ‘kışkırtmadan fiilî şiddete geçişin ileri aşamalarından’ geçiyor. Bu sürecin Arap vatandaşların tek bir grup olarak sınıflandırılmasıyla başladığını belirten Abbas, ardından bu kesimin meşruiyetinin ve insanlık vasfının reddedildiğini, düşmanca söylemin normalleştirildiğini ve nihayetinde onlara yönelik saldırıların gerçekleştirildiğini kaydetti. Abbas, ‘Arap toplumunun varlığının, haklarının, güvenliğinin, kimliğinin ve kamusal alandaki varlığının artık gerçek ve somut bir tehlike altında olduğunu’ vurgulayarak, mevcut gelişmelerin ‘risk yönetimi perspektifiyle ele alınması ve giderek artan tehditlerle mücadele için sistematik stratejiler geliştirilmesi’ çağrısında bulundu.

Bu sadece başlangıç

Bu çerçevede siyaset araştırmacısı Mahmud Yezbek, Arap azınlığa yönelik saldırıların, aşırı sağın seçimleri kaybetmesi ve iktidardan uzaklaşma ihtimali nedeniyle ‘yalnızca başlangıç’ olduğunu değerlendirdi. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre Yezbek, “Bunlar yaşanacak isyanların başlangıcı. Herkes önümüzdeki dönemde çok daha ağır gelişmelerin yaşanabileceğini anlamalı” dedi. Yezbek’e göre İsrail sağı, mücadeleyi Batı Şeria’dan İsrail içindeki Filistin kent ve kasabalarına taşımaya çalışacak. Yaşananlara verilecek tepkinin ‘yüksek sesle ve güçlü sloganlarla ortaya konulması, bu kişilerin Filistinlilere saldırmasının önlenmesi, İsrail polisinin görevini yerine getirmesi ve aşırılıkçıların istediklerini yapmalarına izin verilmemesi’ gerektiğini belirtti.

Alışılmadık kanlı saldırılar

Progress Center for Policies araştırmacısı Emir Mahul, İsrail’deki Filistinli azınlığa yönelik şiddet olaylarının artmasının ‘alışılmadık ölçüde kanlı saldırılara, hatta siyasi suikastlara yol açabileceğini’ değerlendirdi. Mahul, özellikle karma nüfuslu kentlerde etnik temizlik amacıyla İsrail’deki Filistinli Arap toplumuyla çatışmalar yaşanabileceğini öngördü. Mahul, İsrail’deki merkez ve liberal sağ çevrelerden yıllardır ilk kez Filistinlilere yönelik kışkırtma kampanyasını kınayan açıklamalar duyulduğuna dikkat çekti. Filistinli azınlığı hedef alan kışkırtma kampanyasının ve bu kesimi şeytanlaştırma girişimlerinin, Değişim Bloku lideri Gadi Eisenkot’un Arap partilerinin dışarıdan veya hükümet içinde vereceği destekle azınlık hükümeti kurmasını engellemeyi amaçladığını belirten Mahul, “İsrail’in içindeki Filistinlilere yönelik kışkırtma kampanyası ilk kez bu boyuta ulaşıyor. Bu son derece tehlikeli” ifadelerini kullandı. Aşırı sağın seçimleri kaybetmesinin, Filistinlilerin bu kesimin iktidardan düşürülmesinde etkili olabilme kapasitesinden dolayı Araplara yönelik saldırıların nedenlerinden biri olduğunu ifade eden Mahul, Netanyahu’nun iktidarda kalabilmek için her türlü yönteme başvurduğunu belirterek, “Bu yöntemlerden biri de Filistinlilere karşı sistematik kışkırtma kampanyası yürütmesi” değerlendirmesinde bulundu.


Irak’ın Basra kentindeki elektrik santralinde çıkan yangında 4 kişi hayatını kaybetti, 30 kişi yaralandı

Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)
Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)
TT

Irak’ın Basra kentindeki elektrik santralinde çıkan yangında 4 kişi hayatını kaybetti, 30 kişi yaralandı

Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)
Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)

Güvenlik yetkilileri, Irak’ın güneyindeki bir elektrik santralinde bugün çıkan yangında en az 4 kişinin hayatını kaybettiğini, 30 kişinin yaralandığını bildirdi. Yetkililer, can kaybının artabileceği endişesini dile getirdi.

Şarku’l Avsat'ın INA’dan aktardığına göre, itfaiye ekiplerinin müdahalesinin ardından sivil savunma ekipleri, Basra’nın kuzeyindeki Hartha Elektrik Santrali’nde çıkan yangını kontrol altına aldı.

Güvenlik yetkilileri, yangının çevredeki evlere de sıçradığını ve santralin faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldığını belirtti.

Yetkililer, Hartha Santrali’nin kurulu üretim kapasitesinin 800 megavat olduğunu, ancak yangın öncesinde yaklaşık 400 megavat kapasiteyle çalıştığını kaydetti.

Irak’ın elektrik altyapısı, onlarca yıldır yetersiz yatırım, bakım eksikliği ve özellikle aşırı sıcakların yaşandığı yaz aylarında artan talebi karşılayamama sorunlarıyla mücadele ediyor.

Daha önce de trafo merkezleri ve enerji tesislerinde çıkan yangınlar ile teknik arızalar, elektrik arzında aksamalara ve geniş çaplı kesintilere yol açmıştı.