ABD, Libya Seçim Komisyonu’nu destekleme sözü verdi

Sirte’de 6 yıl önce düzenlenen terör saldırılarında yer alan bir DEAŞ üyesi tutuklandı.

ABD’in Libya Özel Temsilcisi Richard Norland (solda) ve Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayeh. (ABD Büyükelçiliği)
ABD’in Libya Özel Temsilcisi Richard Norland (solda) ve Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayeh. (ABD Büyükelçiliği)
TT

ABD, Libya Seçim Komisyonu’nu destekleme sözü verdi

ABD’in Libya Özel Temsilcisi Richard Norland (solda) ve Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayeh. (ABD Büyükelçiliği)
ABD’in Libya Özel Temsilcisi Richard Norland (solda) ve Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayeh. (ABD Büyükelçiliği)

ABD, Libya’da seçimlerin bu yıl bitmeden önce, zamanında tamamlamasına yardımcı olmak için Libya Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu’na desteğini sürdürme sözü verdi.
ABD’nin Libya Büyükelçisi ve Özel Temsilcisi Richard Norland ve Libya Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayeh arasında gerekleşen görüşmede, kurumun ülkeyi 24 Aralık’ta yapılması planlanan seçimlere hazırlamada oynadığı rol ele alındı. Norland, 15 Ekim’de yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“ABD, tüm Libyalılar adına Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu’nun görevini desteklemeye devam ediyor. Libyalıların yaklaşan seçimlerde oy kullanma ve tüm ülkeyi istikrara ve refaha yakınlaştırmak için güneye, doğuya ve batıya yönelik attığı doğru adımlar bizi cesaretlendiriyor.”
İngiltere Başbakanı Boris Johnson, ABD’nin söz konusu hamlesiyle eş zamanlı olarak, geçen perşembe günü Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi ile bir araya geldi. Görüşmenin gündeminde Libya vardı. Mısır Cumhurbaşkanlığı sözcüsü Büyükelçi Bessam Radi’ye göre tüm yabancı güçlerin ve paralı askerlerin ülkeden çıkarılmasının yanı sıra seçimlerin zamanında yapılabilmesi için Libya’daki siyasi sürecin desteklenmesi konusunda uzlaşı sağlandı.
Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, her türden bölünmeyi engellemek amacıyla, doğu şehirlerden siyasi, yerel ve toplumsal oluşumlarla görüşmek üzere planlanan ziyaretler kapsamında Tobruk’a gitti. Ziyaret, Başbakan Yardımcısı Hüseyin el-Katrani, bazı bakanlar, hükümet üyeleri ve doğu bölgesinin belediye başkanları tarafından yayınlanan ve ‘kaynakların üç bölge (Sirenayka, Fizan ve Trablus) arasında doğru yasal yöntemler yoluyla adil bir şekilde dağıtılmamasını’ eleştiren bir açıklamanın ardından geldi.
Menfi’ye yakın kaynakların Şarku’l Avsat’a aktardığı bilgilere göre Menfi, Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Ulusal Ordu (LUO) komutasından sorumlu Başkomutan Korgeneral Abdurrazık en-Nazuri ile bir araya gelmeyi planlıyor. Kaynaklar görüşmede seçim süreci de dahil olmak üzere bir dizi meselenin ve ‘Ulusal Birlik’ hükümetine alternatif bir hükümet hazırlandığına dair söylentilerin ele alınacağını aktardılar.
Öte yandan güvenlik güçleri, altı yıl önce Sirte’de bir terör operasyonuna karışan DEAŞ’a mensup bir Tunusluyu tutukladı.

Operasyonlar sürüyor
Libya İç Güvenlik Birimi, 15 Ekim’de bir DEAŞ üyesinin tutuklandığını açıkladı. Zanlının, örgüt unsurlarını ülkeye getirmek ve Libya-Tunus sınırındaki hareketlerini kolaylaştırmakla suçlandığı belirtildi. Gözaltına alınan Ömer İzeddin adlı DEAŞ üyesi, bir video kaydında Tunus uyruklu olduğunu ve Sirte kentinin güneyinde örgütün başlattığı kanlı bir saldırıya katıldığını söylemişti. Zanlı, 6 yıldan uzun bir süre önce 4 kişiyi öldürdüğünü ve çok sayıda Libyalıyı da yaraladığını açıkladı.
İzzeddin, Tatavin şehrine mensup olduğunu ve Belkacem ve Salah adlı iki erkek kardeşiyle birlikte Tunus’ta DEAŞ’a biat ettiğini belirtti. Zanlı, Belkasım’ın daha önce örgütün Sabratha’dahi karargahına düzenlenen bir hava saldırısında ve Salah’ın ise 2016 yılında Ben Gardane’de düzenlenen bir saldırıda öldüğü bilgisini verdi. Ömer İzeddin, DEAŞ tarafından Bi’r Başul ve Bi’r Şalik arasını birbirine bağlayan rota üzerinden Tunus’tan Libya’ya (veya tam tersi) savaşçı kaçakçılığı yapmakla görevlendirildiğini de itiraf etti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.