عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

İsviçre Dışişleri Bakanı Cassis, Şarku’l Avsat’a konuştu: ‘Riyad Anlaşması, Yemen'de siyasi çözüm için doğru yönde atılmış bir adımdır’

Cassis, Tahran'ın ‘nükleer’ müzakerelere geri dönmesi gerektiğini vurguladı.

İsviçre Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis. (Şarku'l Avsat)
İsviçre Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis. (Şarku'l Avsat)
    Fethurrahman Yusuf
TT
TT

İsviçre Dışişleri Bakanı Cassis, Şarku’l Avsat’a konuştu: ‘Riyad Anlaşması, Yemen'de siyasi çözüm için doğru yönde atılmış bir adımdır’

İsviçre Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis. (Şarku'l Avsat)
İsviçre Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis. (Şarku'l Avsat)

İsviçre Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, Tahran’ın nükleer programla ilgili müzakerelere dönmesinin önemini vurguladığı açıklamasında. Riyad ile bölgenin güvenliği ve istikrarı konusunda olumlu sonuçlar verecek görüşmeleri sabırsızlıkla beklediğin, söyledi. Cassis, Yemen krizine siyasi bir çözüm bulma yönünde çağrı yaptı. “Riyad Anlaşması, Yemen'de siyasi çözüm için doğru yönde atılmış bir adımdır” diyen İsviçre Dışişleri Bakanı, Riyad’da ülkesinin Suudi Arabistan ile ilişkilerini güçlendirme ve kalkınma iş birliğini derinleştirme stratejisini uygulamanın yollarının ele alındığını kaydetti.
Cassis, Şarku'l Avsat’a verdiği röportajda, Suudi Arabistan ile İsviçre arasındaki güçlü ikili ekonomik ilişkilerin, özellikle de genç, iyi eğitimli bir işgücünün potansiyelinden yararlanmak ve dijitalleşme ile yeni teknolojileri teşvik etmek için eğitim, bilim ve inovasyon alanlarında iş birliğinin de ziyaretinin gündeminde olduğunu söyledi.
Cassis açıklamasında ülkesinin Libya'ya verdiği desteği ve sürdürülebilir barış ve birlik yolunda yanında olduğunu vurguladı. Ülkenin 10 yılı aşkın süredir çatışmalardan muzdarip olduğunun altını çizen İsviçre Dışişleri Bakanı, bu nedenle Ekim 2020’de Cenevre’de imzalanan ateşkes anlaşmasının ilk umut ışığı niteliğinde olduğunun altını çizdi. 
Cassis, savaşın paramparça ettiği bölgelerden kaçış ve göç nedeniyle mülteci krizi yaşandığını belirterek İsviçre’nin diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte, söz konusu yönetimleri desteklemek ve en fazla ihtiyacı olanlara koruma sağlamak için büyük çaba sarf ettiğini söyledi. İsviçre'nin risk altındaki mültecileri ülkeye almasının yanı sıra sığınmacılar tarafından yapılan toplam başvuruların yüzde 60'ından fazlasını kabul ettiğini kaydetti.
İsviçre Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, Şarku'l Avsat’a verdiği röportajda bölgesel gelişmelerden uluslararası alanda yaşanan tartışmalara kadar birçok başlıkta soruları cevapladı:

Suudi Arabistan ziyaretinizde öne çıkan konuları nelerdir? Krallık'taki yetkililerle görüşeceğiniz en önemli dosyalar arasında hangileri var?
Elbette ki Suudi Arabistan ile İsviçre arasındaki güçlü ikili ve ekonomik ilişkiler söz konusu. Özellikle eğitim, bilim ve inovasyon alanındaki iyi iş birliğimiz gündemde. Ayrıca İsviçre geçtiğimiz ekim ayında Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesi stratejisini benimsedi. Ziyaretim büyük ölçüde İsviçre'nin çatışmaları önleme, insani yardım ve kalkınma iş birliğini teşvik etme konusundaki uzun süredir devam eden taahhüdüne dayanan bu stratejinin uygulanmasına odaklanıyor. Ayrıca Suudi pazarındaki İsviçreli şirketlerin sahip olduğu fırsatların yanı sıra genç, iyi eğitimli işgücünün potansiyelini kullanmak için aralıksız arayışımızın yanı sıra dijitalleşmeyi ve yeni teknolojileri teşvik etmeye çalışıyoruz. Bunun yanı sıra Suudi Arabistan Vizyon 2030 projesi çerçevesinde, özellikle kadınların güçlendirilmesiyle ilgili son gelişmelerle de yakından ilgileniyorum.

Daha önceki anlaşmalarla ilgili neler yapıldı ve bu ziyaret yeni anlaşmalara sahne olacak mı? Olacaksa kapsamları neler?
Avrupa Serbest Ticaret Birliği ile Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması, çifte vergilendirme anlaşması ve ikili yatırım anlaşması ile ilişkilerimizin sağlam temellere dayandığını söyleyebiliriz. Burada, yakın zamanda İsviçre Menkul Kıymetler Borsası ‘SIX’ ve Suudi Menkul Kıymetler Borsası ‘Tadawul arasında iş birliğine ilişkin bir mutabakat zaptı imzalandığını belirtmek isterim. Doğal olarak, iki ülke arasındaki bu verimli ilişkiyi güçlendirmek gayretindeyim.

Suudi Arabistan kısa süre önce Suudi Yeşil Girişimi ve Ortadoğu Girişimi'ni başlattı. Diğer yandan iklim değişikliğiyle mücadele, karbon emisyonlarını azaltma ve karbon ekonomisini geri dönüştürmedeki rolünü de güçlendirme eğiliminde. Bu girişimler iki ülke arasındaki iş birliğinde ne kadar yer kaplıyor?
İsviçre, iklim değişikliği tehdidini azaltmak ve buna uyum sağlamak için tüm ülkelerin gösterdiği çabaları memnuniyetle karşılamaktadır. Çünkü iklim değişikliği ancak birlikte karşı çıkabileceğimiz küresel bir mücadele için mükemmel bir örnektir. Daha önce de belirttiğim gibi; kalkınma iş birliği MENA bölgesindeki önceliklerimizden biridir. Ancak özellikle iki ülke, İsviçre ve Suudi Arabistan, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’nde birçok çıkarı paylaşıyor. Öncelikli başlıklarımız arasında suyun ve sağlığın iyileştirilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele, tarım ve gıda güvenliğinin teşvik edilmesi yer alıyor. Burada söz konusu başlıkların Suudi Arabistan Krallığı Vizyon 2030 projesi açısından da ele alındığını belirtmek istiyorum. Bu sürdürülebilirlik gündemle ilgili uzun vadeli stratejik ortaklıklarla ilgileniyoruz.

Husilerin Krallık’a yönelik saldırılarını artırdığı bir zamanda Suudi Arabistan, Yemen krizini çözmek için Riyad Anlaşması’nın uygulanmasını istiyor..
Çatışmanın şiddetini azaltmayı destekleyen ve Yemen halkının acılarını dindiren her anlaşma doğru yönde atılmış bir adımdır. Bu noktada Riyad Anlaşması'nın önemi ortaya çıkıyor. Bu anlaşma, Yemen'in geleceği için kapsamlı, barışçıl ve kapsamlı bir çözümdür. Bu nedenle İsviçre, tüm tarafları uluslararası hukuka uymaya ve sivillere yönelik saldırıları durdurmaya çağırıyor. Aynı zamanda tüm taraflara şiddeti sona erdirmek ve siyasi bir çözüm bulmak için müzakerelere yeniden katılma çağrısında bulunuyoruz. Bence uluslararası toplumun, özellikle de bölgesel aktörlerin bu hedefi desteklemesi önemli. Sürdürülebilir barışı ancak diyalog yoluyla sağlayabiliriz. Bu nedenle İsviçre, Birleşmiş Milletler Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg'in çalışmalarını desteklemektedir.

Hem Suudi Arabistan hem de İran, iki ülke arasında birçok müzakere turu gerçekleştirildiğini açıkladı. Bu turları nasıl değerlendiriyorsunuz ve İsviçre'nin bunda bir rolü var mı?
Ben bölge ülkeleri arasında yalnızca kapsamlı bir uzlaşının, uzun vadeli barış, istikrar ve refaha yol açacağına eminim. Yani Suudi Arabistan ve İran arasında devam eden görüşmeler iyiye işaret.

İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Tahran’ın bölgedeki faaliyetlerinin riskleri nelerdir?
Bize göre Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) ilerleme süreci uluslararası güvenliğe ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine önemli bir katkıdır. Ama elbette ki anlaşmaya imza atan bir ülke olmayan İsviçre, Viyana görüşmelerine doğrudan katılmıyor. Ancak müzakerelerin yakında yeniden başlayacağı haberini memnuniyetle karşılıyoruz ve bu müzakerelerin tüm tarafların taahhütlerine hızlı ve tam bir dönüşe yol açmasını umuyoruz.

Lübnan'ın Suudi Arabistan ile yaşadığı krizi nasıl değerlendiriyorsunuz?
Genel olarak, İsviçre bölgede diyalogu teşvik eden birçok barış girişimini zaten destekliyor. İlgili taraflar bizden bunu istiyorlarsa daha fazlasını yapmaya da hazırız.

Libya krizine ilişkin vizyonunuz ve bunu farklı seçim atmosferi ışığında çözmenin yolları nelerdir?
Elbette Libya 10 yılı aşkın süredir çeşitli çatışmalardan muzdarip. Bu nedenle 2020 yılının ekim ayında Cenevre'de imzalanan ateşkes anlaşması ilk umut işaretiydi. O zamandan bu yana birçok önemli kazanıma tanık olduk. Yılın sonunda birine daha tanık olacağız: Libya halkı için özgür ve kapsayıcı seçimler. Bu nedenle İsviçre, BM liderliğindeki barış sürecini uzun yıllardır desteklemektedir ve Berlin sürecinin de aktif bir üyesidir. Tabii ki uluslararası insan hakları hukuku konusunda çalışma grubuna da eş başkanlık ediyoruz. Ev sahibi ülke olarak Libyalı aktörlerin birçok önemli toplantısını destekledik. Hizmetlerimizi sunmaya ve sürdürülebilir barış ve birlik yolunda Libya'nın yanında olmaya devam edeceğiz.

Mülteci sorunu Avrupa için ne ölçüde bir gerçekliğe sahip?
Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki birçok ülke binlerce mülteciye ev sahipliği yapıyor. İsviçre, Avrupa düzeyinde diğer ülkelerle birliktedir. Bu ülkeleri desteklemek için büyük çaba sarf ediyoruz. Avrupa ayrıca en çok ihtiyacı olanlara koruma sağlıyor. Sığınmacılardan gelen tüm başvuruların yüzde 60'ından fazlası kabul ediliyor. Özellikle büyük risk altındaki mültecilere ev sahipliği yapan ülkelerin başında geliyoruz. Bununla birlikte İsviçre ve genel olarak Avrupa için söz konusu ülkeler için mültecilere güvenli, onurlu ve sürdürülebilir bir dönüş sağlanabildiği sürece korumaya ihtiyacı olmayanları ülkelerine geri göndermeleri esastır.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Hamas’tan arabuluculara mesaj: Saldırı planlamıyoruz… İsrail seçimlerinin sonuçlarını bekliyoruz

Gazze kentindeki Şifa Hastanesi'nde İsrail hava saldırısı sonucu hayatını kaybeden 3 Filistinlinin cenaze törenindeki yas tutanlar (AFP)
Gazze kentindeki Şifa Hastanesi'nde İsrail hava saldırısı sonucu hayatını kaybeden 3 Filistinlinin cenaze törenindeki yas tutanlar (AFP)
TT
TT

Hamas’tan arabuluculara mesaj: Saldırı planlamıyoruz… İsrail seçimlerinin sonuçlarını bekliyoruz

Gazze kentindeki Şifa Hastanesi'nde İsrail hava saldırısı sonucu hayatını kaybeden 3 Filistinlinin cenaze törenindeki yas tutanlar (AFP)
Gazze kentindeki Şifa Hastanesi'nde İsrail hava saldırısı sonucu hayatını kaybeden 3 Filistinlinin cenaze törenindeki yas tutanlar (AFP)

Hamas, yarın yapılacak İsrail Parlamentosu (Knesset) seçimlerine ilgi gösteriyor. Hareket, seçimlerin ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi’nde ateşkesin uygulanmasına yönelik planındaki tıkanıklığın aşılması için bir dönüm noktası olabileceğini umuyor. Özellikle Gazze’nin yeniden imarı ve bölgenin yönetiminin Gazze’yi Yönetmekle Görevli Ulusal Komite’ye devredilmesi konuları öne çıkıyor.

Hamas’tan iki kaynak Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, hareketin liderliğinin İsrail’in ihlallerine ilişkin düzenli mesajları kapsamında arabuluculara ve “Barış Kurulu”na bir mesaj ilettiğini bildirdi. Mesajda, “ABD Başkanı’nın planının ve Mısır’ın başkenti Kahire’de aylar önce üzerinde uzlaşılan yol haritasının, Knesset seçimlerinin ardından uygulanmaya devam etmesi” yönündeki beklenti dile getirildi.

Ekim 2025’te Gazze’de ateşkes anlaşmasının ilan edilmesinden bu yana İsrail, işgal ettiği bölgelerden çekilmeyi reddediyor ve günlük hava saldırıları düzenliyor. Bu saldırılarda bin 600’den fazla Filistinlinin hayatını kaybettiği belirtiliyor.

Hamas’ın, mevcut İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun iktidardan düşmesini umut ettiği anlaşılıyor. Hareket, Netanyahu’yu varılan anlaşmaların uygulanmasını engellemekle suçluyor. İsrail’in ise suikastlar, öldürme eylemleri, bombardıman ve yıkımlarla Gazze’ye yönelik saldırılarını sürdürdüğü ifade ediliyor.

Kaynaklardan biri, Hamas’ın İsrail’in Gazze’deki ihlallerine ilişkin olarak arabuluculara ve Barış Kurulu temsilcilerine düzenli biçimde mesajlar ilettiğini ifade etti. Bu girişimlerin, Netanyahu hükümetinin varılan anlaşmalara bağlı kalmadığını ve bunları uygulamaktan kaçındığını ortaya koymayı amaçladığını söyledi.

Kaynak, son mesajda Hamas’ın varılan anlaşmalara tam bağlılık konusundaki tutumunun yeniden vurgulandığını aktardı. Buna, Barış Kurulu’nun Gazze Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov tarafından sunulan ve bir dizi değişikliğin ardından üzerinde uzlaşılan “yol haritası” da dâhil.

Diğer kaynak ise ayrı bir açıklamada, Hamas’ın son mesajında İsrail’in, hareketin 7 Ekim 2023 saldırılarına benzer yeni saldırılar düzenlemeyi planladığı yönündeki iddialarını kesin bir dille reddettiğini belirtti. Kaynağa göre Hamas, Gazze’deki gelişmeleri takip eden herhangi bir BM yetkilisi veya başka bir taraf aracılığıyla bu yönde bir mesaj iletildiği iddiasını da yalanladı.

Filistinliler, 7 Ekim 2023’te Gazze’nin güneyindeki Han Yunus yakınlarında, İsrail sınır duvarı üzerindeki bir tankın üzerinde kutlama yapıyor (AP)
Filistinliler, 7 Ekim 2023’te Gazze’nin güneyindeki Han Yunus yakınlarında, İsrail sınır duvarı üzerindeki bir tankın üzerinde kutlama yapıyor (AP)

İsrail basınında, Hamas yetkililerinin Gazze’de bir BM yetkilisiyle yaptıkları görüşmede “7 Ekim saldırısını tekrarlamakla” tehdit ettikleri ileri sürülmüştü. Ancak Hamas bu iddiayı kamuoyu önünde reddetti.

Kaynak, Hamas’ın son dönemde BM yetkililerinin Gazze’ye gerçekleştirdiği ziyaretlerin yalnızca insani durumun takibi, halkın yaşam koşullarının ve ihtiyaçlarının incelenmesi amacı taşıdığını vurguladığını belirtti. Bu ziyaretlerin, yardımların yetersiz kaldığı ve İsrail’in insani ihtiyaçları karşılayacak miktarda yardımı düzenli biçimde girişine izin vermediği bir dönemde gerçekleştirildiğine dikkat çekildi.

Kaynakların aktardığına göre Hamas, mesajında kendisinin ve Filistinli grupların ateşkes anlaşmasına, Trump’ın planının bütünüyle uygulanmasına ve yol haritasına bağlı olduğunu yineledi. Bu adımların, Ulusal Yönetim Komitesi’nin Gazze’ye girerek görevlerini üstlenmesine, “silahların envanterinin çıkarılması” sürecinin ilerletilmesine, İsrail’in Gazze’den tamamen çekilmesine, sınır kapılarının açılmasına, ağır iş makinelerinin bölgeye girişine ve herhangi bir ön koşul olmaksızın yeniden imar çalışmalarının başlatılmasına imkân sağlaması gerektiği belirtildi. Ayrıca Filistin meselesine ilişkin kapsamlı bir siyasi sürecin başlatılması çağrısı yapıldı.

İsrail seçimleri öncesinde Gazze’de saldırılar sürüyor

İsrail’deki seçimlerin arifesinde Gazze Şeridi’ndeki askerî gerilim devam etti. Gazze’nin güneyindeki Han Yunus’un Mevasi bölgesinde bulunan “el-İklimi” mevkiine düzenlenen bir dizi saldırıda üç Filistinli hayatını kaybetti.

Olayların, silahlı bir grubun yerinden edilmiş sivillerin çadırlarına sızmaya çalışmasıyla başladığı belirtildi. Grubun, Hamas güvenlik birimlerinin kurduğu pusuya yakalandığı aktarıldı.

Hayatını kaybeden 3 kişi arasında bir çocuk da bulunuyordu. Bugün sabaha karşı bölgede şiddetli patlamalara yol açan hava saldırılarında 6’dan fazla kişi de yaralandı. Saldırıların, silahlı grubun geri çekilmesini sağlamak amacıyla düzenlendiği ifade edildi.

Dün Gazze kentindeki Şifa Hastanesi’nde, İsrail saldırısında hayatını kaybeden 3 Filistinlinin cenaze törenine katılanlar (Reuters).
Dün Gazze kentindeki Şifa Hastanesi’nde, İsrail saldırısında hayatını kaybeden 3 Filistinlinin cenaze törenine katılanlar (Reuters).

Bugün öğleden önce, Han Yunus’un Mevasi bölgesinde bir çadırı hedef alan İsrail hava saldırısında bir Filistinli daha hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. Gazze kentinin batısında bir çadırı hedef alan başka bir saldırıda da yaralılar olduğu, bunlardan birinin durumunun ağır olduğu bildirildi.

Bugün sabaha karşı insansız hava araçları (İHA), Gazze kentinin doğusundaki Şucaiyye Mahallesi kavşağı çevresinde yerinden edilmiş sivillerin çadırlarını ateşe verdi. İsrail güçlerinin yoğun topçu ateşi altında gerçekleşen olayın ardından çoğu kadın ve çocuklardan oluşan 800’den fazla Filistinli bölgeyi terk etmek zorunda kaldı. Silahlı grupların iki gün önce bölgeye girerek çok sayıda çadırı ateşe verdiği aktarıldı.

Bu gelişmeler sırasında İsrail ordusu, gece saatlerinde Gazze Şeridi’ne doğru ilerleyen bir İHA’nın teknolojik sistemlerle engellendiğini açıkladı. İsrail’in Kanal 12 televizyonu ise ŞHA’nın büyük miktarda uyuşturucu taşıdığını bildirdi.

Kanalın askerî muhabiri, söz konusu aracın 80 kilogram yük taşıma kapasitesine sahip DJI FlyCart modelinde olduğunu belirtti. Muhabir, aracın Hamas’ın eline geçmesi ve patlayıcılarla donatılarak İsrail askerî mevzilerine veya Gazze çevresindeki yerleşimlere yönlendirilmesi durumunda ölümlere ve yaralanmalara yol açabilecek bir silaha dönüşebileceğini öne sürdü.

Muhabir ayrıca İsrail ordusunun yürüttüğü soruşturmanın, taşınan uyuşturucunun miktarından ziyade İHA’nın kendisine ve aracı kullanan tarafın kimliğine odaklandığını aktardı.

ARAP DÜNYASI

Şengal’de entegrasyon anlaşması: 4 bini aşkın YBŞ savaşçısı Irak ordusuna katıldı

Fotoğraf: X
Fotoğraf: X
TT
TT

Şengal’de entegrasyon anlaşması: 4 bini aşkın YBŞ savaşçısı Irak ordusuna katıldı

Fotoğraf: X
Fotoğraf: X

Irak’ın Musul vilayetine bağlı Êzidî kenti Şengal’de, Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ) ile Irak Federal Hükümeti arasındaki entegrasyon sürecinde yeni bir aşamaya geçildi. Şengal Dağı’nın Çilmêra zirvesinde düzenlenen törenle duyurulan anlaşmaya göre, YBŞ ve YJŞ bünyesindeki 4 bin 165 kadın ve erkek savaşçı Irak’ın federal güvenlik sistemine entegre edilecek, silahların denetimi devletin kontrolüne geçecek.

Rudaw'da yer alan habere göre törene Irak Başbakan Yardımcısı, Musul Valisi, Irak ordusundan üst düzey yetkililer, YBŞ ve YJŞ komutanları ve savaşçıları, Êzidî anneler ile din alimleri katıldı. Anlaşma kapsamında YBŞ Komutanlığı adına Tîrêj Şengalî, Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı adına ise sözcü Sabah el Numan açıklama yaptı.
 

YBŞ: Yeni bir aşamada sorumluluğumuzu sürdüreceğiz

YBŞ: Yeni bir aşamada sorumluluğumuzu sürdüreceğiz

YBŞ, anlaşmanın Irak’ın toprak bütünlüğü ve egemenliğine bağlılık ile Şengal’de güvenlik ve istikrarın sağlanması hedefleri doğrultusunda yapıldığını bildirdi. Açıklamada, bağımsız askeri statünün sona erdirilerek güçlerin federal güvenlik sistemine dahil edilmesinin, ulusal ortaklık ve ortak sorumluluk açısından yeni bir dönemin başlangıcı olduğu belirtildi.

Êzidî halkının 2014’te IŞİD saldırıları sırasında katliam, kaçırılma ve zorla yerinden edilme tehdidiyle karşı karşıya kaldığı hatırlatılan açıklamada, YBŞ ve YJŞ’nin bu süreçte halkı ve topraklarını savunmak amacıyla kurulduğu vurgulandı. Açıklamada, direniş sırasında 530 savaşçının yaşamını yitirdiği, yüzlercesinin yaralandığı kaydedildi.

YBŞ, yeni dönemde de Şengal’in güvenliği ve halkın haklarının korunması için sorumluluk üstlenmeye devam edeceğini belirterek, “Irak’ın birliği ve egemenliği, Şengal’in güvenliği, halkının onuru ve tüm evlatlarımız için adil ve istikrarlı bir geleceğin inşası her şeyin üzerindedir” ifadelerini kullandı.

Entegrasyonun koşulları: Haklar, adalet ve yeniden inşa

YBŞ açıklamasında, anlaşmanın yalnızca askeri güçlerin entegrasyonuyla sınırlı kalmaması gerektiği belirtildi. Sürecin başarıya ulaşması için savaşçıların haklarının korunması, şehitlerin anısına saygı gösterilmesi ve Êzidî halkının kimliğinin güvence altına alınması gerektiği vurgulandı.

Açıklamada ayrıca 2014’teki soykırımın izlerinin giderilmesi, kayıpların akıbetinin ortaya çıkarılması, yakınlarını kaybeden aileler için adaletin sağlanması, göç etmek zorunda kalanların geri dönüş koşullarının oluşturulması ve Şengal’in yeniden inşası çağrısı yapıldı.

Şengal’de sivil kurumların ve yerel yönetimin güçlendirilmesi gerektiğine de dikkat çekilen açıklamada, bütün toplumsal bileşenlerin yönetime katılımını güvence altına alacak demokratik bir yapının oluşturulmasının önemi vurgulandı.

Irak hükümeti: Êzidîlerin hakları korunacak

Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah el Numan da yaptığı açıklamada, IŞİD'e karşı mücadelede Êzidîlerin gösterdiği fedakarlıklara dikkat çekti. El Numan, federal hükümetin Êzidî halkının haklarının korunması, saldırılardan zarar gören mağdurların ve ailelerinin tazmin edilmesi ile Şengal’in yeniden inşası konusunda sorumluluk taşıdığını belirtti.

Entegrasyon süreci eylülde gündeme gelmişti

YBŞ ile Bağdat yönetimi arasında entegrasyon konusunda daha önce de görüşmeler yapılmıştı. 11 Eylül’de Irak Başbakanı Ali Zeydi, Êzidî Davası İttifakı ve YBŞ heyetiyle Bağdat’ta bir araya gelmişti. Görüşmenin ardından Êzidî milletvekili Murad İsmail, YBŞ’nin Irak’ın resmi güvenlik güçlerine entegre edilmesi ve silahların devlet denetimine alınması konusunda uzlaşı sağlandığını açıklamıştı.

Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım el Abudi ise 13 Ekim’de yaptığı açıklamada, bin 500 YBŞ üyesinin güvenlik güçlerine entegre edildiğini, aynı sayıda kişi için çalışmaların sürdüğünü ve 500 YJŞ üyesinin polis olarak görevlendirilmesinin planlandığını bildirmişti.

YBŞ ve YJŞ, IŞİD’in 2014’te Şengal’e saldırmasının ardından Êzidî halkını korumak amacıyla kurulmuştu. Yeni anlaşmayla birlikte bu güçlerin Irak’ın federal güvenlik sistemi içindeki statülerinin düzenlenmesi hedefleniyor.

Independent Türkçe

ARAP DÜNYASI

Şam, İsrail’in Süveyda’daki “Satranç Stratejisi”ni boşa çıkarabilir mi?

Geçtiğimiz temmuz ayında Süveyda’da Dürzi militanlar, Bedevi ve Arap aşiretlerinden silahlı gruplar ile Suriye güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar sırasında yükselen duman (Reuters)
Geçtiğimiz temmuz ayında Süveyda’da Dürzi militanlar, Bedevi ve Arap aşiretlerinden silahlı gruplar ile Suriye güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar sırasında yükselen duman (Reuters)
TT
TT

Şam, İsrail’in Süveyda’daki “Satranç Stratejisi”ni boşa çıkarabilir mi?

Geçtiğimiz temmuz ayında Süveyda’da Dürzi militanlar, Bedevi ve Arap aşiretlerinden silahlı gruplar ile Suriye güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar sırasında yükselen duman (Reuters)
Geçtiğimiz temmuz ayında Süveyda’da Dürzi militanlar, Bedevi ve Arap aşiretlerinden silahlı gruplar ile Suriye güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar sırasında yükselen duman (Reuters)

İsrail, Süveyda’da Şam ile çatışma ihtimalini yeniden gündeme getiren başlıca aktör olarak öne çıkıyor. Gözlemcilere göre Tel Aviv hem Suriye hükümetini hem de Süveyda halkını “karşı tarafın büyük, belirleyici ve emsalsiz bir saldırı düzenlemek üzere olduğu” düşüncesine inandırmayı başardı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetinin bu planla, vilayette Temmuz 2025’te yaşanan kanlı olayların benzerini yeniden tetiklemeyi amaçladığı belirtiliyor.

Bu gelişmeler doğrultusunda şu sorular gündeme geliyor: İsrail, Suriye hükümeti ile “Ulusal Muhafızlar” arasında yeniden bir savaş çıkarmayı başarabilecek mi? Şam, İsrail’in planını boşa çıkarabilecek mi? Suriyeli stratejik güvenlik ve askerî uzman İsmet el-Absi’ye göre Suriye hükümeti, İsrail’in komplolarının tamamen farkında.

İsrail’in “zugzwang” stratejisi

Süveyda doğumlu siyasi analist Rami Nahle, 2025’teki olaylardan bu yana devam eden vilayet krizini çözmek amacıyla hükümet ile Dürziler arasında arabuluculuk yapıyor. Nahle, yaklaşık iki yıl önce yeni hükümetin iktidara gelmesinden bu yana İsrail’in izlediği politikayı anlatırken satrançta “zugzwang” olarak bilinen stratejiye dikkat çekiyor. “Hamle yapmaya zorlama” anlamına gelen bu strateji, rakibi hangi hamleyi yaparsa yapsın kendisine zarar vereceği bir konuma sürüklemeye dayanıyor. Stratejinin en acımasız yönü ise oyuncunun kendisini felakete götürdüğünü bildiği hamleleri yapmak zorunda kalması.

Nahle, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, yeni hükümetin Şam’da iktidara gelmesinden itibaren İsrail’in Suriye’ye karşı bu stratejiyi uygulamaya başladığını belirtiyor. Şam’ın oyunun niteliğini anlamakta geciktiğini ifade eden Nahle, Temmuz 2025’teki kanlı olayların ardından bu stratejinin farkına varıldığını söylüyor. Nahle’ye göre siyaset ile satranç arasında temel bir fark bulunuyor: Siyasette oyuncu, her turda taşını hareket ettirmek zorunda değil.

Suriye’nin güneyindeki Süveyda’da yaşanan çatışmalarda hayatını kaybedenlerin cenaze törenine katılan Dürzi kadınlar, cumartesi günü (AFP
Suriye’nin güneyindeki Süveyda’da yaşanan çatışmalarda hayatını kaybedenlerin cenaze törenine katılan Dürzi kadınlar, cumartesi günü (AFP

Nahle, “Hareketsiz kalmak veya karşılık vermekten kaçınmak, bugün Şam’ın medyada en çok eleştirildiği konulardan biri. Oysa benim değerlendirmeme göre mevcut koşullarda bu en akılcı seçenek” değerlendirmesinde bulunuyor.

Şam için fırsatlar neler?

Nahle’ye göre İsrail’in hareket ettirebileceği satranç taşları, büyük bir ordudan Süveyda’daki bazı “piyonlara” ve Washington’da karar alma mekanizmalarında görev yapan bakanlara kadar uzanıyor. İsrail’in bugün baskıyı ciddi biçimde artırdığını belirten Nahle, satranç tahtasının ustaca yeniden düzenlendiğini ve bunun Şam’ı bir kez daha kendisine ağır zarar verecek hamle yapmaya zorlayabileceğini ifade ediyor.

Nahle’ye göre bu aşamada İsrail’in çıkarlarına hizmet eden unsurlar arasında seçim kazanımlarından Şam’ın uluslararası alanda zayıflatılmasına, Ulusal Muhafızlar’ın bağlı olduğu Dürzi dinî lideri Hikmet el-Hicri etrafındaki dayanışmanın yeniden güçlendirilmesinden İsrail’in kendisini yeniden Dürzilerin koruyucusu olarak sunmasına kadar birçok hedef bulunuyor. Nahle, Tel Aviv’in bu amaçlara ulaşmak için yeni bir iç savaşı, “aşırılıkçı İslamcıların dinî bir azınlığa yönelik katliamları” şeklinde sunabileceğini savunuyor.

Nahle’ye göre İsrail hem hükümeti hem de Süveyda halkını “karşı tarafın büyük, belirleyici ve emsalsiz bir saldırı düzenlemek üzere olduğu” düşüncesine inandırmayı başardı. Bu algının oluşturulmasında Ulusal Muhafızlar bünyesinde gönüllü alımının başlatılması, İsrail helikopterlerinin uçuşlarının yoğunlaştırılması, Ulusal Muhafızlar’ın kontrolündeki bölgelere ağır silahlar, gelişmiş insansız hava araçları ve İHA karşıtı sistemler indirildiğine ilişkin haberlerin yayılması etkili oldu. “Demir Kubbe” hava savunma sisteminin Süveyda’yı da kapsayacak şekilde genişletileceğine dair söylentiler de bu sürecin parçasıydı.

Nahle, sahada yapılan incelemelerden sonra bu haberlerin büyük bölümünün asılsız olduğunun ortaya çıktığını belirtiyor. Açık kaynaklı istihbarat verileri ve uydu görüntülerinin de iddiaları doğrulamadığını, hatta ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın dahi bu haberleri sorguladığını belirtiyor. Ancak Nahle’ye göre İsrail açısından önemli olan, bu iddialara Şam’ın inanması.

Nahle, “Suriye hükümetinden bazı isimlerle yaptığım görüşmelerden, bu iddialara gerçekten inandıkları anlaşılıyor. Bu hamlenin inceliği şu: Şam söylentilere yüzde 100 inanmasa bile İsrail’in tek istediği, bunların gerçekleşme ihtimaline ilişkin kuşku yaratmak. Böylece Şam’ın önünde askerî yığınak yapmak ve savunma hazırlıklarına girişmekten başka seçenek kalmıyor. Nitekim olan da bu” ifadelerini kullanıyor.

Nahle’ye göre İsrail, Suriye hükümetinin bu savunma hazırlıklarını kullanarak Süveyda’daki geniş kesimleri, yalnızca kendi desteklediği grupları değil, bütün bölgeyi, “Suriye hükümeti sizi yeniden katletmeye hazırlanıyor” fikrine inandırmaya çalıştı.

Nahle, İsrail kaynaklarından gönderildiğini belirttiği ve Dürzileri kışkırtan çok sayıda sesli mesaja ulaştığını belirtiyor. Bu mesajlarda Dürzilere “Hazırlanın, geliyorlar” denildiğini, köylerini “kurtarmaya” çağrıldıklarını ve kendilerine destek ve koruma sözü verildiğini söylüyor. Ona göre bütün bunlar, bugün sahada kurulan satranç tahtasının parçaları.

Yaklaşan çatışma senaryosu

Nahle, İsrail’in bundan sonra atabileceği adımlar konusunda kesin bir öngörüde bulunmanın mümkün olmadığını ifade ediyor. Ona göre İsrailli yetkililer farklı seçenekleri Netanyahu’nun önüne koyacak; Netanyahu da kendi hesaplarına göre bunlardan birini seçebilecek veya vazgeçebilecek. Ancak Nahle, İsrail’in atabileceği olası adımların dikkatle değerlendirilmesinin stratejik zorunluluk olduğunu vurguluyor.

Bu noktada şu soru öne çıkıyor: İsrail’deki karar alıcılar, seçim hesapları veya başka çıkarlar doğrultusunda Suriye’de yeni bir kanlı çatışma çıkarmak isterse, Suriye hükümetini kaçınılmaz biçimde yanlış bir hamleye nasıl zorlayabilir?

Cumartesi günü Süveyda’da Dürzi militanlar ile hükümet güçleri arasında yaşanan çatışmalarda hayatını kaybeden bir kişinin fotoğrafını taşıyan cenaze töreni katılımcıları (AFP)
Cumartesi günü Süveyda’da Dürzi militanlar ile hükümet güçleri arasında yaşanan çatışmalarda hayatını kaybeden bir kişinin fotoğrafını taşıyan cenaze töreni katılımcıları (AFP)

Nahle’ye göre ilk hamle, İsrail’den gelecek bir WhatsApp sesli mesajıyla başlayacak. Mesajda Ulusal Muhafızlar’ın “güvenlik bürosunda” görevli bir kişiye ateşkes anlaşmasını ihlal etmesi talimatı verilecek. Ardından Suriye hükümeti ateş açılan mevzilere karşılık vermek zorunda kalacak. Sonraki hamle ise Süveyda’dan gelecek: Ulusal Muhafızlar, bunun İsrail’in uzun süredir uyardığı veya vaat ettiği “sıfır saati” olduğunu düşünerek çatışmaya katılacak ve silahlı gruplar, hazırlıklarını tamamlamış şekilde köylerini geri almaya girişecek.

Nahle, Şam’ın bu hamleyi yapmaktan kaçınamayacağını savunuyor. Ona göre İsrail de bunu çok iyi biliyor. Suriye hükümeti, kontrolü altındaki toprakların bazı silahlı gruplar tarafından ele geçirilmesine ve yenilgiye uğratılmasına izin veremez. Bu nedenle Şam’ın hazırlık yaptığı seçenek, tbütün gücüyle karşılık vermek.

Suriye’nin Süveyda kentinde, hükümet güçleriyle yaşanan çatışmalarda hayatını kaybedenlerin cenaze törenine cumartesi günü katılan silahlı Dürzi militanlar (AFP).
Suriye’nin Süveyda kentinde, hükümet güçleriyle yaşanan çatışmalarda hayatını kaybedenlerin cenaze törenine cumartesi günü katılan silahlı Dürzi militanlar (AFP).

Nahle, bu kez Suriye hükümetinin Ulusal Muhafızlar’la sivil yerleşimlerin bulunmadığı bir bölgede çatışma fırsatı yakalayabileceğini belirtiyor. Ona göre askerî teçhizat, silah, organizasyon ve deneyim bakımından üstün olan hükümet güçlerinin lehine sonuçlanabilecek böyle bir çatışma, çok sayıda Suriyelinin hayatına mal olabilir.

Nahle, cenazelerin gelmeye başlamasıyla birlikte halkın seferber olacağını, önceki temmuz olaylarının tekrarlanacağı düşüncesiyle kazma taşıyabilecek durumdaki gençlerin dahi çatışmalara katılabileceğini belirtiyor. Bu aşamada İsrail’den destek ve koruma talep eden telefonların artacağını belirten Nahle’ye göre İsrail’in müdahalesi, hükümet güçlerinin arka mevzilerini hedef alan bir veya iki hava saldırısıyla sınırlı kalabilir.

Nahle, bu saldırıların amacının hükümet güçlerini Dürzilerle yakın mesafeli çatışmaya zorlamak ve “katliam” görüntüleri olarak sunulabilecek videolar elde etmek olabileceğini ileri sürüyor. İsrail saldırıları karşısında kendilerini korumaya çalışan Suriye hükümet güçlerinin Dürzi gruplarla doğrudan çatışmaya girmek zorunda kalabileceğini belirten Nahle, bu noktada Şam’ın aşiretlerin desteğine izin verebileceğini, hatta geçmişte olduğu gibi onları çatışmalara katılmaya teşvik edebileceğini belirtiyor.

Nahle’ye göre İsrail, siyasi hedeflerine ulaşmak için yeterli kan döküldüğünü düşündüğünde devreye girecek. Bu hedefler arasında Dürzilerin Hikmet el-Hicri etrafında yeniden kenetlenmesi, mezhepsel düşmanlığın körüklenmesi, İsrail’deki Dürzi seçmenlerin oylarının kazanılması, Suriye hükümetine yönelik uluslararası kınamaların artırılması, hükümetin meşruiyetinin zayıflatılması ve İsrail’in “azınlıkların kurtarıcısı” olarak gösterilmesi bulunuyor.

Nahle, ancak bu aşamadan sonra İsrail’in ABD, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve Ürdün ile temasa geçerek yeni bir ateşkes anlaşması için girişimde bulunacağını öne sürüyor.

Nahle sözlerini şu değerlendirmeyle tamamlıyor: “Oyun tahtası bugün tamamen hazırlanmış durumda ve Netanyahu’nun parmağından gelecek işareti bekliyor. İsrail, piyonlarını bu yönde hareket ettirmeye karar verirse Suriye hükümeti üç boyutlu satrancı ustalıkla oynayarak zugzwang stratejisini boşa çıkarabilecek mi? Önümüzdeki günlerde göreceğiz.”

Netanyahu’nun Süveyda üzerinden yürüttüğü siyaset

Suriyeli stratejik güvenlik ve askerî uzman İsmet el-Absi ise Suriye hükümetinin İsrail’in planlarının tamamen farkında olduğu görüşünde. El-Absi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Şam’ın elindeki bilgilerin temas hatlarında askerî hazırlıklar ve yığınak yapıldığını gösterdiğini, ayrıca Dürzi liderlerin köyleri yakında geri alma niyetlerini kamuoyuna açıkladıklarını ifade ediiyor.

Temmuz 2025’te Suriye ile Lübnan arasındaki Şeyh Dağı (Hermon Dağı) yakınlarında operasyon düzenleyen askerler, (İsrail ordusu)
Temmuz 2025’te Suriye ile Lübnan arasındaki Şeyh Dağı (Hermon Dağı) yakınlarında operasyon düzenleyen askerler, (İsrail ordusu)

El-Absi’ye göre İsrail’in planı artık net olarak görülüyor. Onlarca İsrail helikopterinin vilayetteki stratejik tepelere radar, gözetleme sistemleri ve askerî teçhizat taşıdığını belirten uzman, bu faaliyetlerin kalıcı bir askerî üs kurulmasına yönelik hazırlıklara işaret ettiğini belirtiyor.

El-Absi ayrıca Hikmet el-Hicri’ye bağlı Ulusal Muhafızlar’ın kent çevresindeki on tepeyi daha kontrol altına aldığını belirtiyor. Şam’ın, Tel Aviv’i bu milis grubuna silah, mühimmat, para ve istihbarat desteği sağlamakla suçladığını belirten el-Absi, Temmuz 2025’te yaşanan olaylardaki İsrail rolünün de kaos yaratmak ve Suriye’yi geniş çaplı bir savaşa sürüklemek amacıyla “büyük ve planlı” olduğunu ifade ediyor.

El-Absi’ye göre dikkat çeken bir diğer unsur, gerilimin İsrail’deki seçim süreciyle eş zamanlı yaşanması. Suriye hükümetinin, Netanyahu’nun Süveyda’daki olayları seçim propagandasında kullanmasını eleştirdiğini belirten uzman, Şam’ın Dürzi toplumunun Suriye’nin ulusal dokusunun ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladığını kaydediyor.

El-Absi, Suriye hükümetinin aldığı önlemlerin üç başlıkta toplandığını belirtiyor.

İlk başlık askerî tedbirler. Bu kapsamda iki hafta içinde batıdaki temas hattına askerî takviye gönderilmesi ve İsrail ile milis güçlerin yığınağının dengelenmesi planlanıyor. Ancak bu adımların provokasyona yol açmaması hedefleniyor; zira tarafların hiçbiri gerilimin kapsamlı bir savaşa dönüşmesini istemiyor.

İkinci başlık diplomasi. Şam, uluslararası toplumdan müdahale etmesini ve İsrail uçaklarının her gün ihlal ettiği belirtilen 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'nın uygulanmasını güvence altına almasını talep ediyor.

Üçüncü başlık ise toplumsal diyalog. Süveyda Valisi Mustafa el-Bekur aracılığıyla yerel aktörler yeniden diyaloğa çağrılıyor. El-Bekur, dış müdahalelerin ve “kanun dışı grupların” çözüm sürecini engellediği uyarısında bulunuyor.

El-Absi’ye göre kritik sorunlardan biri, Birleşmiş Milletler’in haziran ayında Süveyda’nın devletle yeniden bütünleştirilmesine yönelik planın ilerleme kaydetmediğini açıklamış olması. Uzman, İsrail’in bu siyasi boşluğu kalıcı bir askerî varlığa dönüştürmeye çalıştığını savunuyor.