عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

AB'den İsrail'e Filistinlileri evlerinden çıkarmayı ve yeni yerleşim inşasını durdurma çağrısı

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
    Brüksel/AA
TT
TT

AB'den İsrail'e Filistinlileri evlerinden çıkarmayı ve yeni yerleşim inşasını durdurma çağrısı

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Avrupa Birliği (AB) İsrail'den, Filistinlileri evlerinden tahliye etme, evleri yıkma ve yeni yasa dışı yerleşimler inşa etme faaliyetlerini durdurmasını istedi.
AB Dış İlişkiler Servisinden yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Doğu Kudüs'ün Şeyh Cerrah ve Silvan mahallelerinde on yıllardır yaşayan Filistinlileri evlerinden tahliye etmeye devam etmesinin, sahadaki tansiyonu yükseltme ve Doğu Kudüs de dahil olmak üzere Batı Şeria'da endişe verici biçimde artan sayıda yıkım ve tahliye eğilimine katkıda bulunacağı belirtildi.
Açıklamada İsrail'in 17 Ocak'ta işgal altındaki Doğu Kudüs'teki toprakları içeren "Aşağı Su Kemeri Planı" için Har Homa ve Givat Hamatos arasında 1450'den fazla yeni yerleşim inşa planı kararı aldığı anımsatılarak, "AB, İsrail'i, Kudüs'ün her iki devletin gelecekteki başkenti olma olasılığını daha da baltalayacak bu planı ve tüm yerleşim faaliyetlerini durdurmaya çağırıyor" denildi.
Açıklamada şunlar kaydedildi:
"Yerleşimin genişletilmesi, yıkımlar ve tahliyeler uluslararası hukuka göre yasa dışıdır. Gerginliği artırıyorlar, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini tehdit ediyorlar ve kalıcı bir barış umutlarını azaltıyorlar. AB, barış sürecinin yeniden başlatılmasına giden yolun bir an önce açılması için taraflara tam destek vermeye hazırdır."
İsrail polisi, Kudüs Belediyesinin Filistinli Salihiye ailesinin Doğu Kudüs'ün Şeyh Cerrah Mahallesi'nde bulunan evleri hakkındaki istimlak kararı üzerine dün sabah önce aile fertlerini gözaltına almış, ardından belediye ekiplerince evin yıkımı gerçekleştirilmişti.
İsrail, uluslararası tepkilere rağmen, Şeyh Cerrah ve Silvan mahalleleri başta olmak üzere Doğu Kudüs'te Yahudi yerleşim birimlerini genişletme çabasıyla çok sayıda Filistinlinin evini yıkmayı sürdürüyor.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Kalibaf’tan diğer stratejik su yollarına saldırılar düzenlenebileceği iması

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, geçtiğimiz yıl DMO komutanları yıllık konferansına katılmıştı (Sepah News)
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, geçtiğimiz yıl DMO komutanları yıllık konferansına katılmıştı (Sepah News)
TT
TT

Kalibaf’tan diğer stratejik su yollarına saldırılar düzenlenebileceği iması

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, geçtiğimiz yıl DMO komutanları yıllık konferansına katılmıştı (Sepah News)
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, geçtiğimiz yıl DMO komutanları yıllık konferansına katılmıştı (Sepah News)

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, cuma akşamı geç saatlerde sosyal medyada paylaştığı bir gönderide üstü kapalı bir tehditte bulundu.

Kalibaf, paylaşımında, Babu’l-Mendeb Boğazı’ndan geçen petrol tankerleri ve konteyner gemilerinin trafiğinin ne kadar yoğun olduğunu sordu.

Yaklaşık 20 mil (32 kilometre) uzunluğundaki boğaz, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlıyor ve dünya ticaretinde en yoğun su yollarından biri olarak kabul ediliyor. Deniz yoluyla taşınan dünya petrolünün onda birinden fazlası ve konteyner gemilerinin dörtte biri buradan geçiyor.

İran, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışında şimdiden büyük bir kargaşaya yol açtı. Bu durum yakıt fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu ve dünya ekonomisini sarstı. Babu’l-Mendeb Boğazı'ndaki trafiğin kesintiye uğramasının, nakliye şirketlerini gemilerini Afrika'nın güney ucundaki Ümit Burnu'ndan dolaştırmaya zorlaması ve bunun da fiyatların daha da yükselmesine yol açması bekleniyor.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, dün sosyal medyada yaptığı paylaşımda, Buşehir Nükleer Santrali'ne yönelik devam eden saldırıların sebep olduğu radyoaktif serpintinin, sadece Tahran'da değil, bölgedeki diğer başkentlerde de ‘yaşamı yok edeceğini’ belirtti. Arakçi, Batı hükümetlerini santrale yönelik tekrarlanan saldırılara karşı sessiz kalmakla suçladı.

Dün Buşehr Nükleer Santrali’ne dördüncü saldırı düzenlendi. Saldırı sonucunda bir güvenlik görevlisi hayatını kaybetti ve bir destek binası hasar gördü. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) göre radyasyon seviyelerinde herhangi bir artış bildirilmedi.

Diplomatik süreç

Arakçi dün yaptığı açıklamada, hükümetinin Pakistan'da görüşmeleri yeniden başlatmaya hazır olduğunu vurguladı. Arakçi, savaşa ‘nihai ve kalıcı’ bir son vermeyi hedeflediklerini de sözlerine ekledi.

Arakçi ayrıca son gelişmeleri görüşmek üzere cuma günü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile telefonda görüştüğünü söyledi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahir Hüseyin Andrabi, arabuluculuk çabalarının çıkmaza girdiğine dair haberlerin ardından Associated Press (AP) haber ajansına yaptığı açıklamada, Pakistan hükümetinin ateşkes için yaptığı arabuluculuk çabalarının ‘doğru yolda ilerlediğini’ söyledi.

Andrabi'nin açıklamalarından yaklaşık bir hafta önce Pakistan Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan'dan üst düzey diplomatları ağırlamamış ve Washington ile Tahran arasındaki görüşmeleri kolaylaştırmaya hazır olduğunu yeniden teyit etmişti.

efrgtftr
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, İslamabad'da İranlı mevkidaşı Abbas Araçi ile ikili görüşmelerde bulundu, 5 Mayıs 2025 (AFP)

İran Dışişleri Bakanı Arakçi dün sabah, hükümetinin ‘İslamabad'a gitmeyi hiçbir zaman reddetmediğini, ancak savaşa kesin ve kalıcı bir son vermeyi hedeflediğini’ söyledi. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar bu açıklamayı memnuniyetle karşılarken sosyal medya platformu X üzerinden “Sevgili kardeşim Arakçi, açıklamanı gerçekten takdir ediyorum” diye yazdı.

Pakistan ve İran dışişleri bakanlarına göre Pakistan, Türkiye ve Mısır'dan arabulucular, ABD ve İran'ı müzakere masasına geri döndürmek için çalışmaya devam ediyor.

İki bakan, bölgesel güçlerin savaşı durdurmak ve hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için ABD ve İran'ın talepleri arasındaki uçurumu kapatacak bir uzlaşı üzerinde çalıştıklarını söylerken henüz tamamlanmamış olan uzlaşının, tarafların Pakistan'da bir araya gelmesinin önünü açmayı amaçladığını da eklediler.

Kapalı kapılar ardında yürütülen diplomatik görüşmeleri tartışmak üzere kimliklerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan, söz konusu çabalarda yer alan bir bölgesel yetkili ve konuyu yakından takip eden Körfez ülkelerinden bir diplomata göre bu çabalar, diplomatik bir çözüme olanak sağlamak için belirli bir süreliğine düşmanlıkların durdurulmasını öngörüyor.

Avusturya Dışişleri Bakanı ile telefon görüşmesi

Öte yandan Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde, ‘komşu ülkelere yönelik saldırıların durdurulması ve Hürmüz Boğazı'nda serbest seyrüsefer trafiğinin yeniden sağlanması gerektiğini’ vurguladığını söyledi.

Dün sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, Arap Körfezi'ndeki seyrüseferin, ‘gübre ve diğer temel mallara odaklanarak, küresel gıda güvenliğinin insani yönü açısından’ özellikle önemli olduğunu belirten Mainl-Reisinger, ülkesinin İran'ın nükleer programı konusunda yeni bir anlaşmaya varılmasını ve ülkenin UAEA ile tam iş birliğini yeniden tesis etmesini desteklediğini de ekledi.

Arakçi dün, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın ‘İslamabad'a gitmeyi hiçbir zaman reddetmediğini’ yazdı. İranlı bakan, ülkesi için önemli olanın, ‘kendisine dayatılan bu gayrimeşru savaşın nihai ve kalıcı bir şekilde sona erdirilmesi koşulları’ olduğunu vurguladı.

DÜNYA

Şah'ın savaşın tehdidi altındaki projesi: Buşehr Nükleer Santrali

Buşehr Nükleer Santrali (Arşiv - Reuters)
Buşehr Nükleer Santrali (Arşiv - Reuters)
TT
TT

Şah'ın savaşın tehdidi altındaki projesi: Buşehr Nükleer Santrali

Buşehr Nükleer Santrali (Arşiv - Reuters)
Buşehr Nükleer Santrali (Arşiv - Reuters)

İran'da faaliyetteki tek sivil nükleer tesis olan Buşehr Nükleer Santrali, İran'ın çalkantılı tarihi nedeniyle onlarca yıllık gecikmenin ardından Rusya tarafından inşa edilen santraldi ve 2013 eylülünde resmen hizmete açıldı.

İran'ın resmi haber ajanslarının bildirdiğine göre dün ABD ve İsrail, bin megavat kapasiteli bir reaktörü barındıran santralin çevresini hedef alan ortak saldırı düzenledi. Saldırıda bir güvenlik görevlisi hayatını kaybetti.

Fransız Haber Ajansı AFP'nin bildirdiğine göre 28 Şubat'ta Ortadoğu'da savaşın başlamasından bu yana, İran'ın güneybatısında Körfez kıyılarında bulunan bu bölge dördüncü kez hedef alındı.

Rusya, santralin inşasına katılmış ve Rus teknisyenler santralin işletilmesine yardımcı oluyor. Rusya dün, İran'daki santralden Rosatom Nükleer Ajansı çalışanları olan 198 işçiyi tahliye etmeye başladığını duyurdu.

Şah döneminde başlatılan proje

Başlangıçta Almanya merkezli Siemens şirketine verilen proje, 1975 yılında Şah dönemine kadar uzanıyor. Ancak 1979 İran İslam Devrimi ve Irak-İran Savaşı (1980-1988) nedeniyle çalışmalar durduruldu.

Önemli bir petrol ve doğalgaz üreticisi olan İran, enerji kaynaklarını çeşitlendirmek ve yerel tüketim için fosil yakıtlara olan bağımlılığını azaltmak amacıyla 1980'lerin sonlarında projeyi yeniden canlandırmaya çalıştı. Fakat bu kez de Almanya, nükleer silahların yayılmasına ilişkin endişeler nedeniyle Siemens’i projeden çekilmeye ikna etti.

Bunun üzerine Tahran, 1995 yılının ocak ayında basınçlı su reaktörü inşa etmek üzere sözleşme imzalayan Rusya'ya yöneldi.

Moskova ile imzalanan sözleşme, reaktörün 1999 yılında faaliyete geçmesini öngörüyordu. Buna karşın birçok sorun projenin tamamlanmasını 11 yıl geciktirdi. Projede binlerce Rus mühendis ve teknisyen çalışıyordu.

Maliyeti 1 milyar dolardan fazla olduğu tahmin edilen bu projeyle ilgili olarak Ruslar ve İranlılar arasında birçok mali anlaşmazlık da yaşandı.

Washington’ın baskısı

Diğer engellerin yanı sıra Washington da santralin faaliyete geçmesinin İran’ın nükleer silahlara sahip olma olasılığını kolaylaştıracağından endişesiyle Moskova’yı nükleer santralin inşasını tamamlamamaya ikna etmek için yoğun baskı uyguladı.

Bununla birlikte Moskova, nükleer yayılma riskini azaltmak amacıyla santrale nükleer yakıt sağlanması ve bu yakıtın Rusya'ya iade edilmesini öngören bir anlaşma imzalayarak santralin inşasını tamamlamak için bir istisna elde etti.

Çok sayıda analist ve diplomat, Rusya'nın İran üzerindeki etkisini korumak, özellikle de İran'ı Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile iş birliği yapmaya zorlamak için santralin tamamlanmasını geciktirdiğini düşünüyor.

Sivil kullanım

Natanz Uranyum Zenginleştirme Tesisi veya ağır su ile enerji üretmek üzere kurulması planlanan Arak Nükleer Reaktörü’nden farklı olarak, Buşehr Nükleer Santrali, nükleer silahların yayılmasına katkıda bulunan bir faktör olarak değerlendirilmiyor.

Batı güçleri, İran’ı yıllardır nükleer silah geliştirmeye çalıştığıyla suçluyor; ancak Tahran bu iddiaları reddediyor.

Buna karşılık İran, bölgedeki tek nükleer askeri güç olan İsrail'i, uranyum zenginleştirme tesislerinden bazılarını sabote etmekle defalarca kez suçladı.

ABD, İran'ın uranyum zenginleştirmesini engellemenin önemini vurgularken, Tahran sivil amaçlı nükleer enerjiye sahip olma hakkını savunuyor. Ancak İran, uranyumu yüzde 60 oranında zenginleştirdi. Bu oran, nükleer silah üretimi için gereken yüzde 90'a yakın ve sivil kullanım için gerekli seviyenin oldukça ötesinde.

Körfez ülkelerine yakın konumu

Buşehr Nükleer Santrali, Arap Körfezi ülkelerine yakın bir konumda bulunuyor ve 750 kilometreden fazla uzaklıktaki Tahran’dan çok, Kuveyt ve Doha gibi Arap başkentlerinin yakınlarında yer alıyor.

Komşu Arap Körfez ülkeleri, özellikle deprem riski yüksek bir bölgede büyük bir deprem meydana gelmesi durumunda radyasyon sızıntısı tehlikesi açısından bu santralin güvenilirliği konusunda defalarca endişelerini dile getirdi.

Buşehr bölgesi 2021 yılının nisan ayında, 5,8 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı. Ancak yetkililer, nükleer santralin zarar görmediğini açıkladı.

DÜNYA

İsrailliler İran, Lübnan ve Gazze'deki savaşların sona ermesini talebiyle protesto gösterisi düzenledi

Tel Aviv'de İsrailliler savaşa karşı protesto gösterisi düzenledi (AFP)
Tel Aviv'de İsrailliler savaşa karşı protesto gösterisi düzenledi (AFP)
TT
TT

İsrailliler İran, Lübnan ve Gazze'deki savaşların sona ermesini talebiyle protesto gösterisi düzenledi

Tel Aviv'de İsrailliler savaşa karşı protesto gösterisi düzenledi (AFP)
Tel Aviv'de İsrailliler savaşa karşı protesto gösterisi düzenledi (AFP)

Fransız Haber Ajansı AFP, dün, Tel Aviv'de yüzlerce İsraillinin, İran ve Lübnan ile devam eden savaşları protesto etmek amacıyla gösteri düzenlediğini bildirdi. AFP’nin haberine göre protesto gösterisi sırasında Başbakan Binyamin Netanyahu karşıtı sloganlar atıldı.

Savaş nedeniyle toplu etkinliklere getirilen kısıtlamalara rağmen, sahil kentinin orta kesimlerindeki bir meydanda toplanan göstericilerin ellerinde savaş karşıtı pankartlar vardı. Bunlardan birinde “Bombardımana hayır, bitmeyen savaşı bitirin!” yazıyordu.

dvdfvdf
İsrail polisi, savaş karşıtı göstericileri dağıtırken (DPA)

İsrail içindeki Filistinli (Arap) ve Yahudi vatandaşlardan oluşan, “Birlikte Duralım" (Standing Together) adıyla bilinen hareketin sorumlularından Alon-Lee Green, Fransız Haber Ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, “Polis sesimizi bastırmaya çalışıyor” dedi.

Green, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İran'daki savaşın, Lübnan'daki savaşın ve halen devam eden Gazze'deki savaşın sona ermesini talep etmek ve Batı Şeria'daki zulmün sona ermesini talep etmek için buradayız. İsrail'de her zaman savaş vardır. Eğer gösteri yapmamıza izin verilmezse, konuşmamıza da asla izin verilmez.”

AFP muhabirine göre İsrail polisi daha sonra Green ve bir dizi göstericiyi gözaltına aldı.

Göstericiler, hükümetin İran'la savaş gerekçelerine şüpheyle yaklaştıklarını ifade ettiler.

sddefv
Tel Aviv'de İsrailliler savaş karşıtı protesto gösterisi düzenledi (AFP)

Sadece ilk adını söylemeyi tercih eden Cecile (62), “Savaşın sebebi konusunda ciddi şüphelerim var. Bence asıl neden (Başbakan Binyamin) Netanyahu'nun hakkında davaları durdurmak istemesi” değerlendirmesinde bulundu.

Netanyahu, uzun süredir devam eden bir yolsuzluk davasında yargılanıyor. Bu sebeple cumhurbaşkanlığı affı talep etti. ABD Başkanı Donald Trump da İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a defalarca kez baskı uygulayarak Netanyahu için af talebinde bulundu.

Dün akşam yayınlanan bir videolu açıklamada İran'a karşı askerî harekâtı sürdüreceğine söz veren Netanyahu, “Tahran'daki terörist rejimi vurmaya devam edeceğimize söz vermiştim ve tam da bunu yapıyoruz” dedi.

İsrail Başbakanı, “Bugün petrokimya fabrikalarını vurduk” diye ekledi.

Öte yandan İsrail ordusu, cuma günü İran'ın çelik üretim tesislerini vurduğunu açıklamıştı. Netanyahu, “Bu iki sektör, bize ve tüm dünyaya karşı yürüttükleri terör savaşını finanse eden para makinesi. Bunları vurmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

ddsfv
İsrail polisi Tel Aviv'de bir göstericiyi gözaltına alırken (AFP)

Protestoculardan biri olan Cecile ise savaşın nedenlerinin sürekli değiştiğini belirterek, “Savaşın nedenleri sürekli değişiyor. Neyin başarı, neyin başarısızlık sayılacağını bilmiyoruz, ne kadar süreceğini de bilmiyoruz” şeklinde konuştu.

Savaşın başlamasından bu yana büyük toplantılara getirilen kısıtlamalara rağmen, protestocular toplantıyı düzenlemekte ısrar etti.

İsrail ordusunun verilerine göre dün akşam Yemen'den atılan bir füzenin yanı sıra gece yarısından itibaren İran'dan atılan 8 füze tespit edildi.

sdvfrg
Tel Aviv'de İsrailliler savaşa karşıtı protesto düzenledi (AFP)

İsrailli sağlık görevlilerine göre İran'dan atılan roketler nedeniyle en az 5 kişi yaralandı.

Protestocular, Yemen'den tespit edilen füze saldırısı uyarısından sonra protesto alanını terk etmeye başladı.

İsrail ve İran, 28 Şubat'ta İran'a karşı başlayan ve geniş çaplı bir bölgesel savaşa dönüşen ABD-İsrail ortak saldırısından bu yana birbirlerine saldırılar düzenliyor.