Suriye’de yoksulların yemeği bile ateş pahası

Suriye’deki ‘yoksulların yemeği’, zenginlerin gıda maliyetine yakın

Küresel gelişmelerin Suriye gerçeğine dayattığı yeni denklemlerden biri de (daha yüksek olmasa da) yoksullar için gıda maliyetinin, zenginler için gıda maliyetine neredeyse yakın olması. Bu durum, ucuz ithal malzemelerin olmamasından ve sağlıklı yerel zeytinyağından daha pahalı hale gelen bitkisel yağlar gibi yüksek fiyatlardan kaynaklanıyor. Mahsulleri sulamak ve üretimi pazarlara aktarmak için gereken enerji kaynaklarının kıtlığı nedeniyle sebze fiyatları da artış gösterdi. Suriyelilerin çoğunun anlamadığı paradoks ise kızarmış patates veya yağda pişmiş fasulye gibi basit yemeklerin maliyetlerinin artık kırmızı et ve tavuğun maliyetine eşit olması. Ramazan ayı boyunca piyasaların hareketliliği, sebze piyasasındaki yarı durgunluk karşısında et alım talebinde artışa işaret ediyor.
Bir litre bitkisel yağın fiyatı, eğer pazarda mevcutsa 18 bin Suriye lirasına ulaşırken, bir litre yerli zeytinyağının fiyatı ise kalitesine göre 12 ile 14 bin arasında değişiyor. Etin fiyatı 24 bin ila 36 bin arasında değişirken, bir öğün patates kızartması için ihtiyaç duyulan patatesin fiyatı 10 bin lira ve bir litre bitkisel yağın fiyatı 18 bin lira oldu.
Bugün Suriyelilerin en sık kullandığı cümle, ‘Suriye’de yoksullar ne yiyor?’ sorusuna cevaben ‘Allah insanlara yardım eder’ oldu. Sorun şu ki Birleşmiş Milletler’e (BM) göre halkında yüzde 90’ından fazlasının yoksulluk sınırının altında olduğu ve yüzde 60’ının gıda güvensizliğinden mustarip olduğu bir ülkede, mevcut yüksek maliyet yoksulların gıdasını neredeyse tamamen ortadan kaldırmış durumda.
Şamlı bir kadın, Şam’ın popüler bir mahallesinde sebze kutularını ters çevirerek, fiyatları sorguluyor. Kadın, domatesin 5 bin, yeşil fasulyenin 4 bin, salatalığın 2 bin 5 yüz, kabakların 4 bin lira olduğunu gördü. Her bir fiyat karşısında 60’lı yaşlarındaki kadın kaşlarını kaldırarak, sanki aritmetik bir işlem yapıyormuş gibi yüz hatlarını birkaç saniye dondururdu. Daha sonra ise satıcıya “Bir kilo tavuğu alıp fırında pişirirsem, bir tabak fasulyeden daha mı ucuz oluyor?” diye sordu.
Ardından iftara salata yapmak için satıcıdan birkaç domates ve salatalık alırken, “Ek bir miktar almaya gerek yok. Elektrik kesintisi yüzünden buzdolabı sürekli bozulduğu için onları koruyabilmem mümkün değil” dedi.
Şam’ın Mazraa Mahallesi’nde bir dahiliye doktoru da Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, klinikte incelediği vakaların çoğunun, B vitamini eksikliğinden mustarip olduğunu söyledi. Hastalarına yemeklerine dikkat etmelerini, sebze ve meyvelerini artırmalarını önerdiğinde çok utandığını belirten doktor, “Suriye’nin sebze ve meyve cenneti olması karşısında halkının yetersiz beslenme ve vitamin eksikliği çekmesi çok üzücü” dedi.
Suriye Ticaret Odaları Federasyonu Başkanı Ebu el-Huda el-Lahham, yerel medya organlarına yaptığı açıklamada, “Malzemelerin fiyatlarını ve mevcudiyetini kontrol etmenin en iyi çözümü, tüm stratejik mallar için ithalat kapısını açmaktır” şeklinde konuştu. Birçok malın ithalatına izin vermek için devlet kurumlarıyla anlaşmaya varıldığını belirten yetkili, bunun fiyatların bir nebze de olsa düşmesine katkı sağlayacağını, ancak ‘masraflar ve maliyetler yüksek olduğu için’ indirimin gerekli düzeyde olamayacağını dile getirdi.