Suudi Arabistan sineması İsveç'in Malmö kentinde düzenlenen Arap Film Festivali’nin onur konuğu

“Erbaun Ammen ve Leyle” filmi İsveç'teki Malmö Film Festivali'nde gösterime girdi (Şarku’l Avsat)
“Erbaun Ammen ve Leyle” filmi İsveç'teki Malmö Film Festivali'nde gösterime girdi (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan sineması İsveç'in Malmö kentinde düzenlenen Arap Film Festivali’nin onur konuğu

“Erbaun Ammen ve Leyle” filmi İsveç'teki Malmö Film Festivali'nde gösterime girdi (Şarku’l Avsat)
“Erbaun Ammen ve Leyle” filmi İsveç'teki Malmö Film Festivali'nde gösterime girdi (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan sineması, 4-9 Mayıs tarihleri ​​arasında İsveç’in Malmö kentinde 12’ncisi düzenlenecek olan Malmö Arap Film Festivali’nin (MAFF) onur konuğu olacak. Festivalde Suudi Arabistan filmlerinin gösterimleri ve Suudi Arabistan’da film yapımı üzerine özel seminerleri içeren etkinlikler yapılacak.
Festivalde Suudi Arabistan yapımı uzun metrajlı beş film gösterilecek. Bunlar, Muhammed el-Halil'in yönettiği “Erbaun Ammen ve Leyle” (Kırk Yıl Bir Gece), Abdulaziz eş-Şelahi’nin “Had et-Tar” (Uçmanın Sınırı), Kibon Shizuno'nun (Suudi-Japon ortak yapımı) “er-Rıhle” (Seyahat), Faris Kuds’ün “Şemsu’l-Mağrife” (Bilgi Güneşi) ve Ömer Naim'in “et-Tarik” (10 nolu Yol) filmleri olacak. Ayrıca 7 kısa film de festivalde yer alacak. Bunlar ise Hala el-Haid'in yönettiği (Suudi-Amerikan ortak yapım) "Ummu’s-Saaf va Al-Lif" (Ummu's-Saaf ve El-Lif), Halid Zeydan'dan “Havas" (Havas), Mucteba Said’in yönettiği (Suudi-Alman-Fransız ortak yapımı) “Zeval” (Affedilen), Vicdan el-Merzuk’un yönettiği "Saaf" (Yapraklar), Mansur el-Bedran'dan “Şems 89” (Güneş 89), Halid Fahd'ın "et-Tair es-Sagir” (Küçük Kuş) ve Feyza Amba'nın “Nur Şems” (Güneş Işığı) adlı filmlerdir.
Festivalin resmi programına Suudi Arabistan yapımı dört film katılıyor. Bunlar arasında uzun metrajlı film kategorisinde Maan Abdurahman ve Yasir Abdurrahman'ın yönettikleri “Film Cunun” (Delilik) ve Ragid el-Berki'nin “Telefon Hırban” (Bozuk Telefon) ile kısa film kategorisinden Fahd Fayiz'in yönettiği “Diyar Hasma” (Hasma Diyarı), Nura el-Mevlid ve Ragid el-Nahdi’nin yönettikleri “Kavarir” (Şişeler) ve Binbir Gece Masalları kategorisinde Ruba Hafaci, Fatıma el-Hazımi ve Nur el-Emir’in yönettikleri filmler yer alıyor.
Festivaldeki etkinlikler arasında ise Suudi Arabistan Film Otoritesi’ni ve girişimlerini tanıtmayı amaçlayan bir seminer, ‘Film Yapımcıları’ programının yoğun eğitim programı ‘Yetenekler Köprüsü’ ve Malmö Film Endüstrisi Destek Programı’na katılan projeler yer alıyor. Etkinlikler Suudi Arabistan Müzik Orkestrası’nın sunacağı Suudi sanat gecesi ile sona erecek.
Suudi Arabistan Film Otoritesi Başkanı Abdullah Al Ayyaf, festivale katılımın sektörü inşa etme yolculuğuna katkıda bulunan ortaklıklar kurmak amacıyla Suudi Arabistan sinemasının uluslararası platformlardaki varlığının devamı niteliğinde olduğunu söyledi. Al-i Ayyaf, özellikle Suudi Arabistan’da film endüstrisini destekleyen ve teşvik eden bir hükümet sistemi olması, özel sektörden önemli ortaklıklar ve çeşitli üretim projelerini mümkün kılan büyük bir coğrafi çeşitlilikle, Suudi Arabistan’daki film endüstrisi çevresindeki büyük değişimden sonra uluslararası film festivallerinin Suudi Arabistan’daki yetenekleri öne çıkarma ve aynı zamanda uluslararası film endüstrisindeki yetenekleri de Suudi Arabistan’a çekmek için bir alan oluşturduğuna işaret etti.
Malmö Arap Film Festivali’nin Avrupa'nın en büyük Arap filmleri etkinliği olması dikkati çekiyor. İlk olarak 2011 yılında düzenlenen Festival ve o tarihten beri her yıl düzenleniyor. Festival kamuoyunu ve uzmanları ilgilendiren yapıcı diyalogları yönetme konusunda önemli adımlar atmıştır. İsveç, birçok kültürü bünyesinde barındıran ve büyük bir Arap topluluğunun yaşadığı bir ülkedir. Böyle bir ülkede düzenlenen festivalin görevi, evrensel bir görsel dil olan sinema aracılığıyla bu kültürler arasında köprüler kurmak ve çeşitliliği içinde insani boyutunu ortaya koymaktır.



Bilim insanları diş kaybıyla hafıza gerilemesi arasındaki ilişkiye ışık tuttu

Diş ve beyin arasındaki sinyallerin bozulması hafızayı etkiliyor olabilir (Unsplash)
Diş ve beyin arasındaki sinyallerin bozulması hafızayı etkiliyor olabilir (Unsplash)
TT

Bilim insanları diş kaybıyla hafıza gerilemesi arasındaki ilişkiye ışık tuttu

Diş ve beyin arasındaki sinyallerin bozulması hafızayı etkiliyor olabilir (Unsplash)
Diş ve beyin arasındaki sinyallerin bozulması hafızayı etkiliyor olabilir (Unsplash)

Bilim insanları, diş kaybının beslenmeden bağımsız olarak hafızayı olumsuz etkileyebileceğini buldu.

Ağız sağlığı ve bilişsel beceriler arasındaki ilişki uzun zamandır incelenen bir konu. Ancak araştırmacılar bu bağlantının arkasındaki mekanizmayı tam olarak bilmiyordu.

Hiroşima Üniversitesi'nden Rie Hatakeyama "Diş kaybı yaşlanan popülasyonlarda yaygın görülse de bunun doğrudan nörolojik etkisi belirsizliğini koruyordu" diyor.

Hatakeyama ve ekibi bu nedenle, tek başına diş kaybının etkilerini anlamak üzere bir çalışma yürüttü.

Bulguları hakemli dergi Archives of Oral Biology'de yayımlanan çalışmada yaşlı farelerden oluşan grubun yarısının üst azı dişleri çekildi.

Ardından her gruptaki farelerin yarısı normal, diğer yarısı düşük proteinli diyetle beslendi.

6 ayın ardından fareler davranış testlerine tabi tutuldu ve beyin dokuları analiz edildi. 

Davranış testindeki sonuçlara göre dişleri çekilen fareler hafıza görevlerinde daha kötü performans gösterdi. 

Dahası, dişlerini kaybeden farelerin hafıza gerilemesi, aynı şekilde beslendikleri kontrol gruplarına kıyasla çok daha kötüydü.

 Beyin dokusu analizleri de davranış deneyinin bulgularını destekledi.

Diş kaybı, hipokampusun hafıza oluşumu ve depolanması için hayati önem taşıyan bölgelerinde iltihaplanmaya ve hücre ölümüne neden oldu.

Buna karşılık düşük proteinli diyetin etkileri, örüntü tamamlamada rol oynayan bölgeyle sınırlı kaldı.

Bilim insanları sonuçlara dayanarak bilişsel gerilemenin protein alımından değil, diş kaybından kaynaklandığını belirtiyor.

Olası açıklamalardan biri, dişlerin trigeminal sinir yoluyla beyne bağlanmasına dikkat çekiyor. Çiğneme eylemi bu sinir aracılığıyla, dikkat, öğrenme ve hafızayı yöneten beyin bölgelerine bilgi gönderiyor. 

Diş kaybı da farelerde bu sinyalleri bozarak beyin aktivitesini etkiliyor olabilir.

Bulgular henüz insanlarda doğrulanmadığı için diş kaybının demansla ilişkisi hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değil.

Ancak araştırmacılar yine de kişinin dişlerine iyi bakmasının, yaşlandığında daha iyi bir bilişsel sağlığa sahip olmasına yardım edebileceğini söylüyor.

Hatakeyama şu ifadeleri kullanıyor: 

Nihai hedefimiz, protetik diş tedavisi yoluyla çiğneme yeteneğinin korunmasının veya geri kazanılmasının, yaşlılarda bilişsel gerilemeyi önlemeye veya geciktirmeye yardımcı olabileceğini insanlarda kanıtlamak.

Independent Türkçe, Study Finds, MedicalXpress, Archives of Oral Biology


Binlerce yıllık bulgular, insanların kurtlarla ilişkisine ışık tuttu

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Binlerce yıllık bulgular, insanların kurtlarla ilişkisine ışık tuttu

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Yeni bir araştırmaya göre bir Baltık adasında bulunan tarih öncesi kurt kalıntıları, köpeklerin tamamen ortaya çıkmasından binlerce yıl önce insanların kurtlara bakım sağladığına işaret ediyor.

Arkeologlar 3 bin ila 5 bin yıl öncesine ait kalıntıları, İsveç'in Stora Karlsö adasındaki Stora Förvar mağarasında buldu. Stockholm Üniversitesi'nden araştırmacılar mağaranın, Taş ve Bronz Devri'nde fok avcıları ve balıkçılar tarafından yoğun bir şekilde kullanıldığına dair izler taşıdığını söylüyor.

Sadece 2,5 kilometrekare büyüklüğündeki adada yerli kara memelilerin yaşadığına dair hiçbir kanıt yok. Araştırmacılar bu izolasyon nedeniyle kurtların büyük olasılıkla gemilerle, insanlar tarafından adaya götürüldüğünü düşünüyor.

Diğer evcil hayvanlardan önce ortaya çıkan köpekler ilk kez Kaba Taş Devri'nde kurtlardan türedi. Ancak evcilleştirmenin nerede ve kaç sefer gerçekleştiği belirsizliğini korumaya devam ediyor.

Önde gelen teorilerden biri, kurtların yavaş yavaş insanların yakınında yaşamaya adapte olduğunu öne sürerken, bir diğeriyse insanların kurt yavrularını çok erken yaşlardan itibaren elleriyle beslediğini savunuyor. Evcilleştirmenin en erken aşamalarına ait köpek kalıntıları henüz tespit edilemedi.

İsveç adasında kurtlarla insanların birlikte yaşadığını gösteren yeni kanıtlar, bu hayvanların tarih öncesi dönemde evcilleştirilmiş olabileceğine işaret ediyor.

Mağarada bulunan iki kemiğin DNA analizi, hayvanların köpek değil kurt olduğunu doğrularken, bazı özellikleri de bu kurtların insanlarla yakın temas kurduğunu gösteriyor.

Kurtlardan biri, muhtemelen avlanmasını zorlaştıracak bir uzuv yaralanmasıyla hayatta kalmış gibi görünüyor ve bu durum kendisiyle ilgilenildiği sinyalini veriyor.

Hakemli dergi PNAS'te yayımlanan çalışmanın yazarlarından, Aberdeen Üniversitesi'nden Linus Girdland-Flink, "Bu kurtların ücra bir adada keşfedilmesi hiç beklenmeyen bir durum" diyor.

Bu kurtlar yalnızca diğer Avrasya kurtlarından ayırt edilemeyen bir soya sahip olmakla kalmıyor, aynı zamanda yalnızca tekneyle ulaşılabilen bir yerde insanlarla birlikte yaşıyor, onların yiyeceklerini yiyor gibi görünüyorlar.

Görsel kaldırıldı.
İsveç'in Stora Karlsö adasındaki Stora Förvar mağarasının manzarası (Stockholm Üniversitesi)

Fosillere dayanarak kurtların evcilleştirilip evcilleştirilmediği, esaret altında tutulup tutulmadığı veya başka bir şekilde idare edilip edilmediği belirlenemese de bulgular, insanlarla kurtlar arasındaki ilişkinin bir zamanlar sanılandan çok daha çeşitli olduğunu gösteriyor.

Bilim insanları mağaradaki insanlarla kurtlar arasındaki etkileşimlerin yakın bir işbirliği içerdiğini ve erken dönem evcilleştirme deneylerinin doğrudan modern köpekleri ortaya çıkarmadığını ima ettiğini söylüyor.

Doğu Anglia Üniversitesi'nden çalışmanın bir diğer yazarı Anders Bergström şöyle diyor:

Bu kurtların doğal nedenlerle düşük genetik çeşitliliğe sahip olduğu ihtimalini eleyemeyiz ancak bu durum, insanların kurtlarla daha önce düşünmediğimiz şekillerde etkileşime girdiğini ve onları idare ettiğini gösteriyor.

Francis Crick Enstitüsü'nden makalenin ortak yazarı Pontus Skoglund da "Bu, belirli ortamlarda insanların yerleşim yerlerinde kurtları tutabildiği ve bunun yararını gördüğü olasılığını ortaya koyan düşündürücü bir vaka" ifadelerini kullanıyor.

Independent Türkçe


Ünlü oyuncu sevilen komedide yıllar sonra kamera karşısında

45 yaşındaki Jason Segel (sağda), Shrinking'de Indiana Jones efsanesi Harrison Ford'la (solda) birlikte rol almaktan duyduğu mutluluğu her fırsatta dile getiriyor (Apple TV)
45 yaşındaki Jason Segel (sağda), Shrinking'de Indiana Jones efsanesi Harrison Ford'la (solda) birlikte rol almaktan duyduğu mutluluğu her fırsatta dile getiriyor (Apple TV)
TT

Ünlü oyuncu sevilen komedide yıllar sonra kamera karşısında

45 yaşındaki Jason Segel (sağda), Shrinking'de Indiana Jones efsanesi Harrison Ford'la (solda) birlikte rol almaktan duyduğu mutluluğu her fırsatta dile getiriyor (Apple TV)
45 yaşındaki Jason Segel (sağda), Shrinking'de Indiana Jones efsanesi Harrison Ford'la (solda) birlikte rol almaktan duyduğu mutluluğu her fırsatta dile getiriyor (Apple TV)

Michael J. Fox, Shrinking'le yıllar sonra yeniden kamera karşısına geçti.

Apple TV, Jason Segel ve Harrison Ford'un başrollerini paylaştığı Shrinking'in üçüncü sezon fragmanını yayımladı. Tanıtımda Fox, bir bekleme salonunda Ford'un hayat verdiği Dr. Paul Rhoades'la karşılaşıyor.

Fox, Paul'a "Ne için geldin?" diye soruyor. Paul da "Parkinson. Ya sen?" diye yanıt verince Fox şaka yapıyor: 

Sadece saç kestirmeye.

Ardından ikili kahkahalara boğuluyor.

Paul, ilk sezondan beri Parkinson hastası. Ancak hastalığıyla yüzleşmesi gerektiğini anlayana kadar bunu saklamaya çalışmıştı.

Dizi, Fox'un 2020'de emekli olmasından bu yana canlı çekim bir yapımda kamera önündeki ilk görünümü. 

Fox, 2024'te Entertainment Tonight'a yaptığı açıklamada, "Bana bir rol teklif edilirse ve bunu yapıp iyi vakit geçirirsem, harika. Kendi gerçekliğimi, zorluklarımı içine katabileceğim bir şey çıkarsa ve bunu nasıl yapacağımı çözebilirsem oyunculuğu yaparım" demişti.

Fox, Disney'in geçen ay gösterime giren rekortmen animasyon filmi Zootropolis 2'de (Zootopia 2) ise seslendirme yapmıştı.

Geleceğe Dönüş (Back to the Future) yıldızının, Apple TV'nin komedi ve dram türlerini harmanlayan dizisine konuk olacağı mayısta duyurulmuştu.

Shrinking, Segel'ın canlandırdığı yas içindeki terapist Jimmy'yi takip ediyor. Jimmy, danışanlarına aklından geçenleri olduğu gibi söyleyerek ve mesleki etik kuralları görmezden gelerek sınırları aşmaya başlıyor. Bunun sonucunda hem başkalarının hem de kendi hayatında değişimlere yol açıyor.

Shrinking'in üçüncü sezonu, ilk bölümüyle 28 Ocak'ta Apple TV'de başlayacak. Dizi, 8 Nisan 2026'ya kadar haftalık bölümlerle sürecek.

Independent Türkçe, Entertainment Weekly, Hollywood Reporter, Entertainment Tonight