Diyabet beyinde zararlı proteinlerin birikmesine neden olarak bunamaya yol açar (Reuters)
İrlanda’da yapılan yeni bir araştırma, orta yaşta tip 2 diyabete sahip olmanın demans (bunama) riskini dört kat artırabileceğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, diyabetin beyinde zararlı proteinlerin birikmesine neden olarak bunamaya yol açtığından şüpheleniyor.
Daily Mail gazetesinin haberine göre, İrlanda’daki Galway Ulusal Üniversitesi’nden araştırmacılar, 55 yaş ve üstü yaklaşık 5 bin kişiyi demans geliştirip geliştirmediklerini görmek için on yıl boyunca izledi.
Araştırma sonunda, 55 yaşındaki diyabetli kişilerin 65 yaşından sonra bunama riskinin dört kat daha fazla olduğu görüldü.
Çalışma sonucuna göre, diyabet ve yüksek tansiyon, 55 yaşındaki kişilerde bunama için en büyük riskti.
65 yaşındakiler için daha önce geçirilen kalp krizi veya anjina gibi kardiyovasküler hastalığa sahip olmak, bunama ile bağlantılı en büyük risk oldu.
70 yaş ve üstü kişilerin ise, daha önce felç geçirmiş veya şeker hastalığı geçirmişlerse en büyük bunama riskine sahip oldukları görüldü.
Galway Ulusal Üniversitesi’nden araştırmayı yöneten Profesör Emer McGrath şunları söyledi;
“Çalışmamız, 50’li yaşlarındaki diyabeti olan kişilerin 60’lı yaşlarında demans geliştirme olasılığının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bu özellikle önemli, çünkü bu insanların çoğu emekli olduktan sonraki on yılda bunama riski dört kat daha fazla. Emekli olduğunda, çalışmayı bıraktığında ve endişe duymadan hayatın tadını çıkarmaya başladığında hiç kimse kendisine Alzheimer gibi bir hastalık teşhisi konulmasını istemez.”
Neurology dergisinde yayınlanan çalışma, bunamaya neden olabilecek faktörlerin farklı yaşlarda nasıl değiştiğini gösterdi.
Uzmanlar neden daha çok bitter çikolata yenmesi gerektiğini anlattıhttps://turkish.aawsat.com/ya%C5%9Fam/sa%C4%9Fl%C4%B1k/5341667-uzmanlar-neden-daha-%C3%A7ok-bitter-%C3%A7ikolata-yenmesi-gerekti%C4%9Fini-anlatt%C4%B1
Uzmanlar neden daha çok bitter çikolata yenmesi gerektiğini anlattı
Uzmanlara göre doğru türü seçtiğiniz takdirde bitter çikolata tüketmek sağlıklı olabilir (AFP)
Kökeni antik Maya uygarlığına kadar uzanan ve binlerce yıldır lezzet kaynağı olarak tüketilen bitter çikolata, sağlığa şaşırtıcı faydalar da sağlıyor.
Bir kalıp bitter çikolatanın tamamı 200 kalori ve 22 gram şeker içeriyor. Bu miktar, erkekler ve kadınlar için önerilen günlük sınır değerlerine epey yakın. Beslenme düzenimizdeki aşırı şeker, yağa dönüşerek kalp-damar hastalıkları gibi kronik hastalık riskini artırıyor.
Ancak bitter çikolata kalp, bağırsak ve beyin sağlığına katkıda bulunabilecek faydalı özelliklere de sahip. Dolayısıyla araştırmacılar, ölçülü tüketilmesi kaydıyla bu yiyeceği tavsiye ediyor.
Scripps Clinic'te kardiyolog olan Dr. Poulina Uddin, yaptığı açıklamada, "Bitter çikolata tüketmek sağlıklıdır" dedi ve ekledi:
Araştırmalar düzenli olarak az miktarda bitter çikolata yemenin sağlığınıza faydalı olabileceğini gösteriyor.
Güçlü bitkisel bileşikler
Öncelikle bitter çikolata, polifenoller ve flavonoidler diye bilinen, iltihaplanmayı azaltan ve hücreleri hastalıklara karşı koruyan bitkisel bileşikler içeriyor. Northwestern Medicine'a göre bu bileşikler, vücudun nitrik oksit üretmesine yardımcı oluyor. Nitrik oksit, kan damarlarını gevşetip kan dolaşımını iyileştirerek sağlıklı bir kan basıncını destekleyen bir molekül.
UTHealth Houston'da spor kardiyoloğu ve profesör olan Dr. John P. Higgins, "Nitrik oksit, atardamarlarda olumlu süreçleri tetikleyen ve plak oluşumuna karşı koruma sağlayan çok güçlü bir madde" diye açıkladı.
Higgins, daha iyi kan akışının aynı zamanda diş sorunlarının azalması ve hafızanın güçlenmesiyle de bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Mayo Clinic'e göre flavonoidler, insülin duyarlılığını artırarak nihayetinde diyabet riskinin düşmesine katkıda bulunabilir.
Hatta bazı araştırmalar, flavonoidlerin UV ışınlarının neden olduğu cilt hasarını önleyebileceğini gösteriyor. Sözkonusu hasar cilt kanserine zemin hazırlayabiliyor.
Temel mineraller ve hormonlar
Bitter çikolata vücut için gerekli mineraller de içeriyor.
İçeriğinde, kas ve sinir fonksiyonlarını destekleyen, kan şekerini ve tansiyonu kontrol altında tutan, kemik sağlığını korumaya yardımcı olan magnezyum var. Enerji seviyelerini destekleyen ve vücutta oksijen taşınmasına yardımcı olan bakır ve demir minerallerini de barındırıyor.
Sağlıklı beslenmenin anahtarı, aşırıya kaçmadan, zaman zaman kendinizi şımartabilmek (AFP)
Higgins, bitter çikolatanın minerallerin yanı sıra, mutluluk hormonu diye bilinen serotoninin de iyi bir kaynağı olduğunu ifade ediyor. Yüksek serotonin seviyeleri kan basıncını düşürebiliyor, bağırsak sağlığını ve uyku düzenini destekleyebiliyor.
Higgins, "Mutlu olduğunuzda kan basıncınız düşer ve vücudunuz, kalp sağlığına da iyi gelen başka mutluluk kimyasalları salgılar" dedi.
Ana fikir
Bitter çikolatadan en fazla faydayı sağlamak için kakao oranı yüksek ve ilave şeker miktarı en az olan ürünleri tercih etmelisiniz.
Northwestern Medicine, en az yüzde 70 kakao içeren bitter çikolatadan günde bir ila üç kare tüketmeyi öneriyor.
U.C. Davis Health'e konuşan lisanslı diyetisyen Haley Dockrey, "Sağlıklı beslenme düzeninde uzun vadeli başarının anahtarlarından biri, bazen kendinizi küçük bir tatlı ya da güzel bir parça bitter çikolatayla şımartmak" diyor.
Independent Türkçe
2026 Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülleri sahiplerini bulduhttps://turkish.aawsat.com/ya%C5%9Fam/sa%C4%9Fl%C4%B1k/5341526-2026-kral-h%C3%BCseyin-kanser-ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%C4%B1-%C3%B6d%C3%BClleri-sahiplerini-buldu
Ürdün'ün evsahipliğinde düzenlenen 2026 Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülü töreninde, Prenses Ghida Talal'ın da katılımıyla kanserle mücadeleye önemli katkılar sunan Arap bilim insanları onurlandırıldı. Ödül, Arap dünyasında bilimsel araştırmaları teşvik etmeyi ve uluslararası işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
2026 Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülleri sahiplerini buldu
Ürdün'ün evsahipliğinde düzenlenen 2026 Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülü töreninde, Prenses Ghida Talal'ın da katılımıyla kanserle mücadeleye önemli katkılar sunan Arap bilim insanları onurlandırıldı. Ödül, Arap dünyasında bilimsel araştırmaları teşvik etmeyi ve uluslararası işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
Kanserle mücadelede yeni tedavi yöntemleri geliştiren Arap bilim insanları, Ürdün'ün başkenti Amman'da düzenlenen törenle ödüllendirildi. Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülü'nün 2026 yılı kazananları arasında ABD, Hollanda ve Arap ülkelerindeki önemli araştırma merkezlerinde çalışan bilim insanları yer aldı.
14 Kasım'daki tören, Ürdün Kralı II. Abdullah'ı temsilen Prens Talal bin Muhammed'in katılımıyla gerçekleştirildi. Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi Mütevelli Heyeti Başkanı Prenses Ghida Talal'ın da hazır bulunduğu etkinlikte, 26'dan fazla ülkeden yüzlerce başvuru arasından seçilen araştırmacılara ödülleri verildi.
Prenses Ghida Talal, etkinlikte Arap dünyasının bilimsel keşiflere katkısının önemini vurguladı (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
Prenses Ghida, törende yaptığı konuşmada bilimsel keşiflerin Arap dünyasında da başlayabileceğini vurguladı:
Bu akşam, Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülü'nün kazananlarını kutlamak için bir aradayız. Onlar, bilimsel keşiflerin burada, Arap dünyasında ve hastalarımızın yararına gerçekleştirilebileceğini gösteren Arap bilim insanları.
Böbrek kanseri araştırmalarına özel ödül
Törenin öne çıkan isimlerinden biri, ABD'deki Teksas Üniversitesi MD Anderson Kanser Merkezi'nde görev yapan Prof. Dr. Nizar Tannir oldu. Böbrek kanserinin araştırılması ve tedavisine katkılarından dolayı Tannir'e Kanser Araştırmalarında Üstün Başarı Ödülü verildi.
Program, kanserin önlenmesi ve tedavisi alanındaki bilimsel katkıları ödüllendiriyor (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
Tannir, özellikle ileri evre böbrek kanserinde yeni tedavi seçenekleri geliştirilmesine yönelik araştırmalarıyla tanınıyor. Çalışmaları, kanser hücrelerini belirli özellikleri üzerinden hedef alan ilaçlar ve farklı tedavilerin birlikte kullanılması gibi yaklaşımlara odaklanıyor.
Yaşam Boyu Başarı Ödülü'nün uluslararası kategorisinde ise ABD'deki Yale Kanser Merkezi'nden Prof. Dr. Amer Zeidan ödüllendirildi. Ürdün'de tıp eğitimi alan Zeidan, özellikle akut miyeloid lösemi ve miyelodisplastik sendromlar gibi kan ve kemik iliği hastalıkları üzerine çalışıyor. Şarku'l Avsat'ın Independent Türkçe'den aktardığı habere göre araştırmaları, bu hastalıklara yönelik yeni ilaçların ve bağışıklık sisteminden yararlanan tedavilerin geliştirilmesini kapsıyor.
Aynı ödülün bölgesel kategorisi, Mısır'daki Menufiye Üniversitesi'nden Prof. Dr. Imam Waked'e verildi.
İmmünoterapi ve yapay zeka çalışmaları da ödüllendirildi
Genç Araştırmacı Ödülü'nün uluslararası kategorisinde Hollanda Kanser Enstitüsü'nden Dr. Myriam Chalabi seçildi.
Bu yılki programda genç araştırmacılar için de iki ayrı kategori yer aldı (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
Chalabi'nin araştırmaları, özellikle bağırsak kanserinin bazı türlerinde ameliyat öncesi uygulanan immünoterapinin etkilerine odaklanıyor. Bu yaklaşım, hastanın bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı harekete geçirmeyi amaçlıyor.
Chalabi'nin de yer aldığı NICHE-2 araştırmasının Ekim 2026'da yayımlanan uzun dönem sonuçları, belirli genetik özelliklere sahip kalın bağırsak tümörlerinde ameliyat öncesi immünoterapinin umut verici sonuçlarını ortaya koydu. Araştırma, bu tedavi yaklaşımının hangi hasta gruplarında kullanılabileceğine ilişkin bilimsel çalışmalara katkı sağlıyor.
Genç Araştırmacı Ödülü'nün bölgesel kategorisindeyse Mısır'daki Arap Bilim, Teknoloji ve Deniz Taşımacılığı Akademisi'nden Prof. Dr. Omneya Attallah ödüle layık görüldü.
Attallah, yapay zeka ve tıbbi görüntü işleme alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor. Araştırmaları arasında kanserin teşhisini destekleyen, tıbbi görüntülerdeki bulguları analiz eden ve doktorların karar verme süreçlerine yardımcı olmayı amaçlayan teknolojiler bulunuyor.
Bu iki araştırmacının ödüllendirilmesi, kanserle mücadelede yalnızca yeni ilaçların değil, erken tanı teknolojilerinin ve kişiye uygun tedavi yöntemlerinin de giderek önem kazandığını gösteriyor.
Geleceğin araştırmacılarına destek
Ödül programında deneyimli bilim insanlarının yanı sıra yeni araştırma projelerine de destek sağlandı.
Program, bilim insanlarının yanı sıra gelecek vadeden araştırma projelerine de destek sağlıyor (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
Umut Vadeden Araştırmacı Desteği, Kral Hüseyin Kanser Merkezi'nden Dr. Zaid Abdel-Rahman ile Lübnan Amerikan Üniversitesi'nden Dr. Philippe Kobeissy'ye verildi. İki araştırmacıya sağlanan destek, kanser alanında hazırladıkları yeni bilimsel projelerin finansmanında kullanılacak.
Törende yalnızca bireysel başarılar değil, sağlık kurumlarının geliştirdiği tedavi programları da ödüllendirildi.
Kral Hüseyin Kanser Merkezi'nin kemik iliği ve kök hücre nakli programı, Kanser Bakımında Mükemmellik için Mesleki Gelişim Programı Ödülü'nü aldı. Hücresel tedavileri de kapsayan program kapsamında yılda 200'den fazla kemik iliği nakli gerçekleştiriliyor. Kurumun paylaştığı bilgilere göre programın başarı oranı yüzde 75'i aşıyor.
Merkez, kanser tedavisinde kullanılan CAR-T hücre tedavisini de uyguluyor. Bu yöntemde hastanın bağışıklık hücreleri laboratuvarda değiştirilerek belirli kanser hücrelerini tanıyıp hedef alabilecek hale getiriliyor.
30'dan fazla ülkeden 950'yi aşkın başvuru
Ürdün Kralı Hüseyin bin Talal'ın anısını yaşatmak amacıyla 2020'de oluşturulan ve 2021'den itibaren verilmeye başlanan Kral Hüseyin Kanser Araştırmaları Ödülü, Arap dünyasında bilimsel araştırmaları desteklemeyi ve uluslararası işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Ödülün kapsamı yalnızca Arap ülkelerinde çalışan araştırmacılarla sınırlı değil. Dünyanın farklı üniversitelerinde ve kanser merkezlerinde görev yapan Arap kökenli bilim insanlarının çalışmaları da değerlendiriliyor.
Ödül programının resmi internet sitesindeki verilere göre bugüne kadar 30'dan fazla ülkeden 950'yi aşkın başvuru alındı. Araştırmaları değerlendiren uluslararası uzmanların sayısı da 15'i buldu.
Program, bilim insanlarının başarılarını görünür kılmanın yanı sıra genç araştırmacılara kaynak sağlanmasını, kurumlar arasında bilgi paylaşımını ve ortak araştırma projelerini teşvik ediyor.
Etkinlik, 26'dan fazla ülkeden yapılan yüzlerce başvuru arasından seçilen araştırmacıları bir araya getirdi (Kral Hüseyin Kanser Vakfı ve Merkezi / Independent Türkçe)
Törene katılan bakanlar, akademisyenler, araştırmacılar ve sağlık kuruluşlarının temsilcileri de bu uluslararası işbirliği ağının bir parçasıydı.
Prenses Ghida Talal'ın törende dile getirdiği mesaj, ödül programının temel hedefini özetliyor: Kanser araştırmalarında Arap bilim insanlarının yalnızca dünyadaki gelişmeleri takip etmesi değil, yeni keşiflere öncülük etmesi.
Amman'da bir araya gelen araştırmacıların çalışmaları, böbrek kanserinden kan hastalıklarına, immünoterapiden yapay zekaya uzanan farklı alanlarda bu hedefe yönelik katkıların somut örneklerini oluşturuyor.
Demans ve gün ışığı arasındaki ilişki keşfedildihttps://turkish.aawsat.com/ya%C5%9Fam/sa%C4%9Fl%C4%B1k/5341137-demans-ve-g%C3%BCn-%C4%B1%C5%9F%C4%B1%C4%9F%C4%B1-aras%C4%B1ndaki-ili%C5%9Fki-ke%C5%9Ffedildi
Demans, ABD'de en sık görülen nörodejeneratif hastalık. Çinli araştırmacılara göre tek bir alışkanlık bu riski azaltabilir (AFP)
Julia Musto Bilim ve İklim Muhabiri
Kış yaklaşırken günler kısalıp kararıyor. Bu durum aralık ayı boyunca hem ruhsal hem de fiziksel sağlığımız üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor.
Ancak daha fazla gün ışığına maruz kalmak, demans riskini azaltmak da dahil bu olumsuz etkilerle mücadele etmeye yardımcı olabilir. Birleşik Krallık'ta 90 bin kişi üzerinde yapılan ve ivmeölçer verilerine dayanan bir çalışma, bu bulguyu ortaya koydu.
Çinli araştırmacılar, haziranda yaptıkları açıklamada, bulutlu günlerde bulutların arasından sızan ışığa bile sıkça maruz kalmanın, bu nörodejeneratif hastalığa yakalanma riskinin yüzde 16 daha düşük olmasıyla ilişkilendirildiğini belirtti.
Sekiz yıl süren çalışmanın yayımlandığı General Psychiatry adlı akademik dergisinin yayıncısı Wiley, bulgulara ilişkin detaylı açıklamasında, "günde 0,7 saatten daha az parlak gün ışığına maruz kalmanın", obezite, alkol tüketimi ve beyin hasarı gibi demans riskini artırdığı bilinen 6 temel faktörden bile daha güçlü bir gösterge olduğunu vurguladı.
Gözlemsel nitelikteki bu çalışma gün ışığının demansı durdurduğunu veya tamamen önlediğini kanıtlamasa da araştırmacılar bu bağlantının olası nedenlerine dair açıklamalarda bulundu.
Örneğin gün ışığına maruz kalmak, bozulmuş uyku-uyanıklık döngülerini düzeltebilir. Daha önceki araştırmalar da benzer uyku bozukluklarının demansla ilişkili olduğunu göstermişti.
Gün ışığı, beynin güneş temelli bir biyolojik saate uyum sağlamasına yardımcı oluyor ve uyku vakti geldiğinde vücudun uyku hormonu melatonini üretmesini destekliyor.
Uyku düzeninin bozulması ve başkalarından farklı bir uyku-uyanıklık döngüsüne sahip olmanın, kan damarlarına zarar vererek demans riskini artırdığı daha önce gösterilmişti.
Çalışmada gün ışığına maruz kalmanın beyinde daha az küçülmeyle ilişkili olduğu da belirtildi. Beyindeki küçülme de demansla ilişkilendirilen bir diğer belirti. Alzheimer Derneği'ne göre bu durum "beyin atrofisi" diye adlandırılıyor.
Araştırmacılar, "Bununla birlikte bu araştırmada ortaya çıkan bağlantıların gelecekteki çalışmalarla doğrulanması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Ayrıca gün ışığına maruz kalmak, demansın gelişim sürecini olumlu yönde etkileyebilir. Işık tedavisinin beyindeki iltihaplanmayı, sinaptik iletim düzensizliklerini ve mitokondriyal işlev bozukluklarını hafiflettiği tespit edildi.
Çalışmaya katılanlar, bir hafta boyunca bileklerinde ivmeölçer cihazları taşıdı.
Araştırmacılar katılımcılardan hangilerine daha sonra demans tanısı konduğunu belirlemek için tıbbi kayıtları, hastane bilgilerini ve ölüm sicili verilerini de inceledi.
Wiley, "8,1 yıllık ortanca takip süresi boyunca 741 katılımcıda demans gelişti" dedi.
Demans, ABD'deki en yaygın nörodejeneratif hastalık. Alzheimer Derneği, demansın en sık görülen türü olan Alzheimer'la yaşayan 7,4 milyon hasta olduğunu tahmin ediyor. Alzheimer hastalarının çoğu 65 yaşın üzerinde.
Demans veya Alzheimer'ın kesin bir tedavisi yok ancak durumu iyileştirebilecek tedaviler ve sağlıklı bireylerin riski azaltmak için atabileceği adımlar var.
Bunlardan bazıları epey basit. Örneğin her gün en az 20 dakika egzersiz yapmak ve meyve, balık ve sebze ağırlıklı Akdeniz diyeti gibi işlenmemiş gıdalarca zengin bir beslenme düzeni benimsemek.
Derneğe göre her ikisi de kalp sağlığını iyileştirerek beyne fayda sağlıyor, bu da kan ve oksijen akışını artırıyor.
