Sudan’da barışçıl gösterilere yönelik şiddet sürüyor: 1 ölü

Hartum'da Cumhurbaşkanlığı Sarayı çevresinde gerçekleşen protestolarda bir gösterici öldü

Sudanlı protestocular Hartum'da bir sokakta sivil yönetim çağrısında bulunurken (AP)
Sudanlı protestocular Hartum'da bir sokakta sivil yönetim çağrısında bulunurken (AP)
TT

Sudan’da barışçıl gösterilere yönelik şiddet sürüyor: 1 ölü

Sudanlı protestocular Hartum'da bir sokakta sivil yönetim çağrısında bulunurken (AP)
Sudanlı protestocular Hartum'da bir sokakta sivil yönetim çağrısında bulunurken (AP)

Sudan’da insan hakları örgütleri, başkent Hartum'un komşu ili Omdurman’da sivil yönetim talep eden yeni protestolar sırasında bir göstericinin öldürüldüğünü açıkladı.
Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi’nden yapılan açıklamada, bir göstericinin dün Omdurman kentinde gerçekleşen barışçıl protesto sırasında güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu göğsünden ve karnından yara almasının ardından hayatını kaybettiğini bildirdi.
Komite, Sudan'ın başkenti Hartum, Bahri ve Omdurman şehirlerinde başlayan barışçıl yürüyüşlerin güvenlik güçlerinin orantısız şiddetine maruz kaldığını aktardı. Komite, 25 Ekim'de ordunun iktidarı ele geçirmesiyle başlayan gösterilerde şimdiye dek ölenlerin sayısının 102'ye yükseldiğini kaydetti.
Dün Hartum’un merkezi ve doğusundaki Burri mahallesinin yanı sıra, Kuzey Hartum ve Nil’in batısındaki Omdurman kentinden yüzlerce kişi barışçıl bir gösteri için sokaklara döküldü.
Yüzlerce gösterici, yüksek güvenlik önlemleri, Hartum'un kalbine giden ana girişlerin ve caddeleri kordon altına alınmasına rağmen, Hartum'daki cumhurbaşkanlığı sarayına yaklaştı.
Sudan'da Direniş Komitelerinin çağrısıyla sokaklara inen milyonlarca kişi ordunun kışlaya dönmesini ve iktidarı sivil bir hükümete devretmesini talep ediyor.
Öte yandan Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Gıda Programı (WFP), Sudan'ı vuran ve yaklaşık 15 milyonu (nüfusun üçte birini) etkileyen şiddetli bir kıtlık konusunda uyarıda bulundu.
WFP temsilcisi ve Sudan'daki ülke direktörü Eddie Rowe, kırılganlığı siyasi ve ekonomik krizlerin yanı sıra toplumsal çatışmaya ve iklim şoklarına bağlayarak bu durumun milyonları açlık ve yoksulluğa maruz bırakacağı konusuna değindi.
Uluslararası kuruluşların önceki raporları ve WFP tarafından yapılan değerlendirmeye göre, endişe verici gıda güvenliği durumunun devam etmesi muhtemel olup gelecek yıl itibarıyla nüfusun yüzde 40'a varan kısmı gıda güvensizliğine itebilir.
Rowe, finansmanın insani ihtiyaçlarla orantılı olmadığını söyleyerek, artan açlık seviyelerini önlemek ve bu durumdan etkilenenlerin hayatını kurtarmak adına harekete geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Bu bağlamda Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Sudan Temsilcisi Baba Gana Ahmed, mevcut tarım mevsimi için güçlü bir destek alınmaması halinde gıda güvencesi olmayan insan sayısının benzeri görülmemiş seviyelere yükselebileceğini, bu durumun daha fazla çatışmaya ve yerinden edilmelere yol açabileceğini kaydetti.
Gıda ithalatına bağımlı olan Sudan'da gıda ve yakıt fiyatlarının artmasıyla Ukrayna'daki çatışmanın durumu daha da kötüleştirdiğine değinen Ahmed, ülkenin buğday ithalatının yarısının Karadeniz’den geldiğini aktardı.
FAO ve WFP, hayat kurtarmak ve Sudan'da baş gösteren açlık krizini önlemek adına gıda güvensizliğindeki keskin artışa karşı acil eylem çağrısında bulundu.
Gıda güvenliğine ilişkin kapsamlı raporda, Sudan'ın 18 eyaletinin tümünde kırılganlığı ve gıda güvensizliği olduğunu görüldü.  Bu durum 16 eyalette daha da kötüleşirken, en kötü etkilenen 10 bölge ise Darfur bölgesinde bulunuyor.
Geçtiğimiz Mart ayında yayınlanan Dünya Gıda Programı ve Gıda ve Tarım Örgütü'nün önceki bir değerlendirmesine göre, Sudan'ın birçok yerinde mahsul eksikliği, gıda ve geçim fırsatlarının mevcudiyetini olumsuz yönde etkiledi. Yeni yayınlanan Kapsamlı Gıda Güvenliği Değerlendirmesi ise Sudan'daki zayıf gıda güvenliği durumunu teyit ediyor.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.