Irak ve İran ‘Ortadoğu'da istikrarın sağlanması’ konusunda anlaştı

Reisi’den Kazımi’ye: Bağdat ve Tahran, bölgede etkili bir rol oynayabilir

Tahran'daki Reisi ve Kazımi görüşmesinden İran Cumhurbaşkanlığı tarafından dağıtılan bir kare
Tahran'daki Reisi ve Kazımi görüşmesinden İran Cumhurbaşkanlığı tarafından dağıtılan bir kare
TT

Irak ve İran ‘Ortadoğu'da istikrarın sağlanması’ konusunda anlaştı

Tahran'daki Reisi ve Kazımi görüşmesinden İran Cumhurbaşkanlığı tarafından dağıtılan bir kare
Tahran'daki Reisi ve Kazımi görüşmesinden İran Cumhurbaşkanlığı tarafından dağıtılan bir kare

Irak Başbakanı Mustafa el-Kazımi dün İran'dan yaptığı açıklamada, Bağdat ve Tahran’ın, ‘Ortadoğu'da istikrar için çaba gösterme’ konusunda anlaştıklarını söyledi.  İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ise ‘bölgedeki yetkililerle iletişim kurmanın, sorunların dış müdahale olmadan çözülmesini sağlayabileceğini’ ifade etti.
Reuters’ın haberine göre Kazımi, İran Cumhurbaşkanı Reisi ile düzenlediği ortak basın toplantısında, ‘bölgede sakinliği sağlama’ konusunda anlaştıklarını ve bölgeye istikrar ve huzur getirmek için birlikte çalıştıklarını belirtti.
Irak Başbakanı, bölgesel ve ikili meseleleri görüşmek üzere siyasi ve ekonomik yetkililerden oluşan üst düzey bir heyet eşliğinde Cidde'ye yaptığı ziyaretin ardından Tahran'a geldi.
Irak Haber Ajansı’nın (İNA) haberine göre Başbakan Kazımi görüşmede, Yemen'de ateşkesin desteklenmesi ve barışın tesisi için sarf edilen çabaların güçlendirilmesinin yanı sıra, krizin barışçıl bir şekilde çözümünün Yemenlilerin iç iradesiyle gerçekleşebileceğini vurguladı.
İran Cumhurbaşkanlığı resmi internet sayfasının aktardığına göre Kazımi, “Ukrayna savaşının neden olduğu gıda güvenliği konusundaki zorlukların üstesinden gelmek için çabaları birleştirme kararı aldık” dedi.
Cumhurbaşkanı Reisi ise, Irak ile İran arasındaki ikili ve bölgesel ilişkilerin, bölge ve uluslararası meselelerde etkili bir rol oynayabileceğini söyledi.
Yemen halkının sorununun bir an önce çözülmesi ve ülkede ateşkesin sağlanması gerektiğine işaret eden Reisi, “Yemen ve Yemenlilere yönelik ablukanın kaldırılması ve Yemen-Yemen diyalogu, bu ülkenin sorunlarına çözüm olabilir ve Yemenlilerin yaşadıkları trajedileri sona erdirebilir” ifadelerini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı sözlerini şöyle sürdürdü:
“Savaşın uzamasının beyhude olacağına şüphe yok. Yemen halkının başına bela olmaktan başka bir işe yaramayacak. Bu yüzden savaş bir an önce bitmeli ve ateşkesle ilgili sorunların çözülmesi yönünde bir adım atılmalı.”
Bölgedeki yetkililerle diyalogun sorunların çözülmesini sağlayabileceğini söyleyen Reisi, “Bölgede yabancıların varlığının ya da müdahalesinin sadece sorunu çözmemekle kalmayıp aynı zamanda sorun yarattığını da vurguladık. Bu yüzden sorunları birlikte çözmek için bölge yetkilileri arasında iletişim kurulması gerektiğinin altını çizdik” şeklinde konuştu.
Yemen, geçtiğimiz Nisan ayından bu yana Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde iki aylık bir ateşkese tanık olmuş, bu ateşkes önümüzdeki Ağustos ayının başına kadar iki ay daha uzatılmıştı.
Körfez ülkelerinin himayesinde gerçekleşen 'Riyad İstişareleri' çerçevesinde duyurulan ateşkes, başta Sana Havaalanı’nın açılması (Ürdün ve Mısır'a haftada iki uçuş) ve yakıt tankerlerinin Hudeyde Limanı’na girmesine izin verilmesi gibi maddeler içeriyor. Son madde ise, Yemen hükümetinin düzeni bozmakla suçladığı İran destekli Husi milisleri tarafından yedi yıldır kuşatılmış halde olan Taiz dahil olmak üzere çeşitli yolların ve geçişlerin açılması olmaya devam ediyor.
Öte yandan İran ile Irak arasındaki ikili ilişkilere değinen Reisi, Tahran ve Bağdat arasında daha ‘yakın ilişkiler kurulması’ çağrısında bulunarak, “Irak halkının çeşitli alanlarda İran halkına en yakın insanlar olduğunu görüyoruz. Irak ile çeşitli alanlarda yakın ilişkilerimiz var” diye konuştu. Reisi, Irak Başbakanı ile siyasi, ekonomik ve ticari ilişkileri güçlendirme konusunda anlaştıklarını açıkladı.
Cumhurbaşkanı Reisi, Basra Limanı ile İran'ın güneybatısındaki Şattülarap Nehri’nin kuzeyindeki İran’ın son sınır noktası olan Şalamçeh bölgesi arasındaki demiryolu bağlantı projesinin hızlandırılması konusunda mutabık kalındığına da dikkat çekti.



İsrail ordusu, Suriye’nin Kuneytra ilindeki birkaç köyü işgal etti

İsrail ordusuna ait tanklar ve buldozerler, 19 Mart'ta Suriye'nin Kuneytra kentinin güneyindeki Ebu Diyab Askeri Üssü’nden geçerken (AFP)
İsrail ordusuna ait tanklar ve buldozerler, 19 Mart'ta Suriye'nin Kuneytra kentinin güneyindeki Ebu Diyab Askeri Üssü’nden geçerken (AFP)
TT

İsrail ordusu, Suriye’nin Kuneytra ilindeki birkaç köyü işgal etti

İsrail ordusuna ait tanklar ve buldozerler, 19 Mart'ta Suriye'nin Kuneytra kentinin güneyindeki Ebu Diyab Askeri Üssü’nden geçerken (AFP)
İsrail ordusuna ait tanklar ve buldozerler, 19 Mart'ta Suriye'nin Kuneytra kentinin güneyindeki Ebu Diyab Askeri Üssü’nden geçerken (AFP)

Suriye ve İsrail'in Paris'te, askeri gerilimi azaltmak ve diplomasiye girişmek için ABD gözetiminde ortak bir iletişim mekanizması kurma konusunda anlaşmaya varmış olmalarına rağmen, İsrail Suriye topraklarını ihlal etmeye devam etti. İsrail ordusu dün, Suriye'nin Golan Tepeleri'ndeki Kuneytra ilinde birkaç köye girdi, es-Samedaniye eş-Şarkiye köyünde askeri kontrol noktası kurdu ve yoldan geçenlerin üstünü aradı.

Yerel kaynaklara göre iki Hilux ve Hummer aracından oluşan bir İsrail gücü, Berika köyü yönünde Bir Acim beldesine girdi, Bir el-Kabbas'ta yaklaşık on dakika durdu ve ardından bölgeden çekildi. Bu arada Suriye'nin resmi yayın kuruluşu El-İhbariyye, İsrail güçlerinin ‘Kuneytra kırsalındaki es-Samedaniye eş-Şarkiye köyünde üç araçtan oluşan bir askeri kontrol noktası kurduğunu ve yoldan geçenleri aradığını’ bildirdi.

Bu olay, İsrail ordusunun Kuneytra'nın doğusundaki el-Ahmer tepesinde mevzilenip İsrail bayrağını göndere çekerek, eski rejimin düşüşüne kadar Suriye'nin kontrolünde olan gözetleme noktaları ve siperler içeren ileri çatışma merkezleri olarak kabul edilen batı ve doğu el-Ahmar tepelerinin kontrolünü ele geçirmesinden birkaç gün sonra meydana geldi.

İsrail basını dün, ABD'nin himayesinde Paris'te düzenlenen Suriye-İsrail müzakerelerinin, ‘ABD'nin etkin katılımıyla sahada çatışmaları önlemeye yönelik bir koordinasyon mekanizması kurulması konusunda sınırlı bir mutabakat’ ile sonuçsuz kaldığını bildirdi. O tarihten bu yana önemli bir ilerleme kaydedilmedi.

İsrail gazetesi Ma'ariv, üst düzey bir İsrailli yetkilinin, İsrail'in pozisyonunun net ve tartışmaya kapalı olduğunu, Hermon (Şeyh) Dağı'ndan çekilmeyeceklerini söylediğini aktardı.

Yetkili, Suriye'nin güvenlik anlaşmasını İsrail'in çekilmesiyle ilişkilendirme talebinin, müzakerelerin teknik koordinasyon aşamasından öteye geçememesinin nedeni olduğunu vurguladı.

dfgrty
Kuneytra'nın batısındaki Tel el-Ahmer'deki İsrail askeri üssü (Facebook)

Araştırmacı ve siyasi analist Muhammed es-Süleyman, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Paris'te yapılan son müzakere turunun, iki taraf arasındaki gerilimi azaltmayı ve İran destekli milislerin sınırdan geri dönmesini engelleyerek bölgedeki istikrara katkıda bulunacak bilgilerin paylaşılmasını amaçladığını söyledi.

Süleyman, müzakerelerin tıkanmasının nedeninin, İsrail'in Suriye topraklarında ihlallerinin yanı sıra Suriye’nin güneyi ve el-Cezire bölgesindeki devlet dışı aktörlere desteğini sürdürmesi olduğunu vurguladı.

Süleyman’a göre İsrail'in bu politikaları müzakerelerde baskı aracı olarak izlediğini, ancak bunun müzakerelerin başlaması konusunda anlaşma olasılığını zayıflatıyor.

İsrail ayrıca 8 Aralık 2024 tarihinden sonra işgal ettiği bölgelerden çekilmeyi reddediyor. Bu durum, ‘İsrail'in 8 Aralık öncesi sınırlarına tamamen çekilmesini’ ısrarla talep eden ve ‘bu sınırlar içinde bir tampon bölge kurulmasını ulusal egemenliğin ihlali’ olarak nitelendirerek reddeden Şam için kabul edilemez.

Suriyeli araştırmacı Süleyman, Şam'ın ‘bölgedeki gerilimi azaltmanın ve ihlalleri durdurmak amacıyla sınırlı bir güvenlik anlaşması yapmanın yanı sıra İsrail ile Suriye'nin güneyindeki ve Suriye'nin El-Cezire bölgesindeki devlet dışı aktörler arasındaki iletişimi durdurmak istediğini söyledi.

İsrail'in bu bağlantıları, Suriye devletinin istikrarını bozan aktörleri desteklemek için kullandığı göz önüne alındığında bu talebin doğal olduğuna işaret eden Süleyman, İsrail'in, ‘gerçek bir caydırıcı unsur olmaksızın’ ihlallerine devam etmek için ABD'nin desteğini kullandığının altını çizdi.

dfrgty
Hermon (Şeyh) Dağı'ndaki bir kontrol noktasının yanında duran bir İsrail askeri, 8 Ocak 2025 (AFP)

İsrail ordusu bir yılı aşkın bir süredir, neredeyse her gün Suriye topraklarını işgal etmeye devam ediyor. Özellikle Kuneytra vilayetinin kırsal kesiminde sınır hattı üzerinde bulunan köylerde kontrol noktaları kuruyor, yoldan geçenleri tutuklayıp sorguluyor, tarım arazilerini buldozerlerle yıkıyor ve ekinleri tahrip ediyorlar.

6 Ocak'ta, bilgi alışverişini koordine etmek, askeri gerilimi azaltmak ve diplomasi ve ticaret fırsatlarını değerlendirmek için ABD gözetiminde ortak bir iletişim mekanizması oluşturulması konusunda anlaşmaya varılmasına rağmen, İsrail'in uygulamaları azalmadı. Geçtiğimiz hafta Fransa'nın başkenti Paris’te Suriye, İsrail ve ABD temsilcilerinin katıldığı iki günlük yoğun görüşmelerin ardından yayınlanan üçlü bildiride böyle belirtildi.

Araştırmacı Muhammed Süleyman'a göre İsrail'in askeri kuleler ve karakollar inşa etmesi, bölgenin parçalanmasına katkıda bulunrken sınırların kontrolünü kolaylaştırıyor ve bölgeyi tek taraflı bir askeri bölgeye dönüştürüyor. Süleyman, İsrail'in sivillere ve Suriye'nin egemenliğine yönelik uygulamalarının şüphesiz ‘orta ve uzun vadede genişleme ve yerleşim korkularını artırdığını’ belirtti.

Öte yandan Suriye hükümetinden bir kaynak, bu ayın 5'inde İsrail ile müzakerelerin yeniden başlamasının ‘Suriye'nin müzakere edilemez ulusal haklarını geri kazanma konusundaki sarsılmaz kararlılığını teyit ettiğini’ açıkladı.

fgthyu
Suriye'nin güneyinde, İsrail sınırına yakın Kuneytra şehrindeki bir gözlem noktasında Birleşmiş Milletler Ateşkes Gözlemci Gücü (UNDOF) mensubu bir asker (AFP)

Görüşmelerde Suriye, İsrail ile arasında 1974'te imzalanan ‘Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşmasının’ yeniden yürürlüğe konmasını talep etti. Böylece Suriye'nin egemenliğini diğer tüm hususların üzerinde tutan ve Suriye'nin iç işlerine herhangi bir müdahalenin önlenmesini garanti eden adil bir güvenlik anlaşması çerçevesinde İsrail güçlerinin 8 Aralık 2024 tarihinden önceki konumlarına çekilmesi garanti edilecekti.

Suriye yetkilileri, Beşşar Esed rejiminin düşmesinden bu yana, ABD'nin arabuluculuğunda İsrailli yetkililerle bazı müzakereler gerçekleştirdi, ancak herhangi bir ilerleme kaydedilemedi. İsrail, Suriye topraklarında silahsız bir tampon bölge kurulmasında ısrar ederken, Şam bunu reddediyor.


Uluslararası toplum Lübnan'ın silahların devlet kontrolünde olması için başlattığı girişimi destekliyor

Bağlılık yemini eden Hizbullah üyeleri. (AP /Huseyin Malla)
Bağlılık yemini eden Hizbullah üyeleri. (AP /Huseyin Malla)
TT

Uluslararası toplum Lübnan'ın silahların devlet kontrolünde olması için başlattığı girişimi destekliyor

Bağlılık yemini eden Hizbullah üyeleri. (AP /Huseyin Malla)
Bağlılık yemini eden Hizbullah üyeleri. (AP /Huseyin Malla)

Fransa'nın başkenti Paris'te 5 Mart'ta Lübnan ordusunu desteklemek için bir konferansın düzenleneceğinin duyurulması, meşru kurumların silahların devletle sınırlandırılması kararını uygulamaya koyma yönündeki uluslararası iradeyi yansıtıyordu.

Dün yapılan duyuru, Suudi Arabistan, ABD, Fransa, Mısır ve Katar temsilcilerinden oluşan beşli grubun desteğiyle uluslararası bir ivme kazandı. Bu adım, ordunun görevlerini, özellikle de Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını tamamlamasını sağlamak için atılan bir adım olarak görüldü.

Konferans öncesinde, ihtiyaç ve gereklilikleri belirlemek üzere Lübnan ordusu komuta kademesi ile bağışçı ülkeler arasında toplantılar düzenlenmesi planlanıyor.

Buna karşın Hizbullah iç savaşla tehdit etti. Hizbullah Siyasi Konseyi Başkan Yardımcısı Mahmud Kamati yaptığı açıklamada, yetkililerin Litani Nehri’nin kuzeyi hakkındaki açıklamalarının ‘hükümetin kaos ve istikrarsızlığa, kimsenin memnun olmayacağı bir iç duruma ve belki de iç savaşa doğru gittiği anlamına geldiğini’ söyledi.


Şara: SDG, Halep'te bize saldırdı ve kurtuluş mücadelesini engellemeye çalıştı

Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş Şara (Arşiv- Reuters)
Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş Şara (Arşiv- Reuters)
TT

Şara: SDG, Halep'te bize saldırdı ve kurtuluş mücadelesini engellemeye çalıştı

Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş Şara (Arşiv- Reuters)
Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş Şara (Arşiv- Reuters)

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara dün yaptığı açıklamada, “SDG (Suriye Demokratik Güçleri) Halep'te bize saldırdı ve kurtuluş savaşını engellemeye çalıştı, ardından şehrin stratejik bölgelerine yayıldı” dedi.

Eş-Şara, haber kanallarında yayınlanan bir televizyon röportajında, "Kürt unsuru Suriye'deki durumla bütünleşmiş durumda ve Kürtlerin orduda, güvenlikte ve parlamentoda yer almasını istiyoruz, ancak PKK (Kürdistan İşçi Partisi) onları kalkınma fırsatlarından mahrum bırakmak istiyor" ifadelerini kullandı.

Suriye Devlet Başkanı, “SDG örgütünün sorunu, birden fazla lideri olması ve askeri kararlarının PKK örgütüyle bağlantılı olmasıdır” diyerek, “(SDG) Halep'te sivil ve ekonomik hayatı engelledi ve Nisan anlaşmasının şartlarına uymadı” şeklinde konuştu.