عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Libya Başkanlık Konseyi siyasi krize müdahale edebilir

Libya Başkanlık Konseyi’nden TM ve DYK görüşmesi başarısız olursa müdahale etme sinyali

Dibeybe hükümeti tarafından dağıtılan, önceki gün Dibeybe ile İngiltere’nin Trablus Büyükelçisi Hurndall arasında yapılan görüşmeden bir kare
Dibeybe hükümeti tarafından dağıtılan, önceki gün Dibeybe ile İngiltere’nin Trablus Büyükelçisi Hurndall arasında yapılan görüşmeden bir kare
TT
TT

Libya Başkanlık Konseyi siyasi krize müdahale edebilir

Dibeybe hükümeti tarafından dağıtılan, önceki gün Dibeybe ile İngiltere’nin Trablus Büyükelçisi Hurndall arasında yapılan görüşmeden bir kare
Dibeybe hükümeti tarafından dağıtılan, önceki gün Dibeybe ile İngiltere’nin Trablus Büyükelçisi Hurndall arasında yapılan görüşmeden bir kare

Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Temsilciler Meclisi (TM) Başkanı Akile Salih ve Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Başkanı Halid el-Mişri'nin yarın İsviçre'nin Cenevre kentinde yapacakları görüşmenin başarısız olması durumunda bir kez daha ertelenen cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleriyle ilgili anayasal çerçevenin oluşturulmasına ilişkin anlaşmazlıkları çözmek için müdahalede bulunabileceği sinyalini verdi.
Cumartesi akşamı başkent Trablus'ta Libya’nın kanaat önderleri, alimleri ve ileri gelenleriyle bir araya gelen Menfi, “Başkanlık Konseyi’nin, siyasi sürece dahil olan tüm tarafları, herkesin katılımıyla seçimlerin yapılması, Libya halkının isteklerinin gerçekleştirilmesi ve istikrarlı, kalıcı barış aşamasına geçilmesi için yasal bir çerçeve üzerinde anlaşmaya zorladığına” işaret etti. Mişri, TM Başkanı ile DYK Başkanı arasındaki görüşmenin başarısız olması halinde müdahalede edeceklerini ve yetkilerini kullanacaklarını söyledi.
Başkanlık Konseyi’nden yapılan açıklamaya göre Menfi, Libya'nın doğu, batı ve güneyindeki bölgelerin ve şehirlerin ve buralardaki çeşitli sosyal bileşenlerin temsilcileri ile ülkedeki son gelişmeleri ve başta ulusal uzlaşı projesi ve mevcut aşamada ülkenin karşı karşıya olduğu siyasi zorluklar olmak üzere bazı iç meseleleri görüştü.
Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni de DYK Başkanı Mişri ve TM Başkanı Salih'in seçimlerle ilgili anayasal çerçeve konusunda anlaşmaya varamamaları durumunda Başkanlık Konseyi’nin yetkilerini kullanacağını vurguladı.
Dün Yüksek Seçim Komisyonu ile Ulusal İşçi Sendikası arasında bir mutabakat zaptının imzalandığı törene katılan Koni, “Libya halkı, uzun zamandır seçimlerin düzenlenmesini bekliyor. İktidardaki siyasi otoriteler, bu talebi yerine getirmeye mecbur olmalılar” dedi.
İktidarda kalmaya çalışan yapılara artık bir son verilmesi gerektiğinin altını çizen Koni, Başkanlık Konseyi'nin, geçiş dönemlerini anayasal bir çerçeveye göre sona erdirmek için yetkilerini, tüm siyasi partiler tarafından sonuçları üzerinde mutabık kalınan, halk tarafından seçilen bir cumhurbaşkanına devretme taahhüdünü yineledi.
Koni, Libya'ya istikrar getirecek olan parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılmasının ve ülkeyi güvenli hale getirecek bir cumhurbaşkanının seçilmesinin önemini vurguladı.
Öte yandan Libya Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı İmad es-Sayih, Yüksek Seçim Komisyonu’nun herkesin oybirliği ile gerçekleşecek tüm seçim süreçlerine hazır olduğunu belirtti. Sayih, “Tüm tarafların oybirliğiyle seçimleri ve anayasa referandumunu uygulamaya hazırız. 24 Aralık seçimlerinin düzenlenmesine yönelik başarısızlıktan büyük dersler çıkarttık” ifadelerini kullandı.
Yüksek Seçim Komisyonu’nun herhangi bir seçimi ya da referandumu en fazla bir hafta ila 10 gün içinde düzenleyebileceğini vurgulayan Sayih, referandum yapılması konusunda anlaşmaya varılırsa süreci 70 gün içinde tamamlayabileceklerine işaret etti.
Sayih, seçim sürecinin hem iktidarda hem de iktidar dışında pek çok tarafın katılımıyla daha da geliştirilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
Diğer taraftan Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Stephanie Williams, TM ve DYK başkanlarının, başta geçiş sürecine ilişkin uygulamalarla ilgili anayasa metninin sonuçlandırılması olmak üzere Salı günü İsviçre’nin Cenevre kentinde bir araya geleceklerini duyurdu.
Cumartesi akşamı televizyonda yayınlanan bir açıklamada Mısır’ın başkenti Kahire’de yapılan toplantılarda tartışmalı bazı konuların çözüldüğünü belirten Williams, Libyalı tarafları siyasi sürece olan güveni zedeleyecek her türlü tek taraflı adımdan kaçınmaya çağırdı.
Yakında yapılması planlanan görüşmelerde geçiş sürecine ilişkin prosedürlerin ve seçim dosyası üzerinde durulacağını açıklayan Williams, Libya’daki paralı askerlerin ve yabancı güçlerin ülkeden çıkarılmasıyla ilgili tartışmalara ise yalnızca seçilmiş ve egemen bir hükümetin katılabileceğini de sözlerine ekledi.
TM Başkanı Salih, Anayasa Komitesi üyeleri dün Kubba şehrinde yaptığı toplantıda, TM ve DYK temsilcilerinden oluşturulan ortak komitenin, Libya Anayasa Taslağı Yazımından Sorumlu Kurucu Heyeti tarafından tamamlanan anayasa taslağındaki tartışmalı noktalara değinerek anayasal yol üzerinde uzlaşı sağlama çabalarını övdü.
Salih, TM ve DYK arasında gösterilen ulusal çabaları, herkesin ülkedeki durumu baltalayan siyasi bölünmelere bir son vermeyi istediğinin bir işareti olarak gördü.
Libyalıların geçiş süreçlerinin sona erdiği bir aşamaya ulaşmak için fikir birliği sağlamayı amaçlayan uzlaşı ve istikrar konusunda Mısır'ın üstlendiği role övgüde bulunan TM Başkanı, Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu'nun (UNSMIL) Anayasa Komitesi'nin çalışmalarına verdiği desteği ve Libya krizine çözüm için TM ve DYK arasındaki görüşlerin yakınlaştırma çabalarını takdir etti.
Bir diğer gelişmede Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid ed-Dibeybe, Cumartesi günü başkent Trablus'ta İngiltere'nin Trablus Büyükelçisi Caroline Hurndall ile yaptığı görüşmede, BM Libya Özel Temsilcisi Williams’ın yaklaşık 3 milyon Libyalının isteğine saygı göstererek seçimlerin yapılmasına yönelik çabalarının desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Dibeybe’nin ofisi tarafından yapılan açıklamaya göre Dibeybe-Hurndall görüşmesinde, petrol sahalarının kapatılması meselesi ve bunun başta elektrik üretim tesislerine gaz arzında olmak üzere ülkedeki hizmet ve ekonomi sektörüne etkisi ile bu konuda atılacak adımlar ele alındı.
Dibeybe’nin Sözcüsü Muhammed Hammude, açıklamada, ‘petrol sahalarının kapatılması vakalarına karışanlar’ hakkında soruşturma başlatılacağı tehdidinde bulunurken Başsavcıyı söz konusu kişiler hakkında soruşturma başlatmaya çağırdı.
Bazı siyasi çevrelerin petrol sahalarının kapatılmasını savunmalarının teamüllere göre bir suç olduğunu söyleyen Hammude, UBH’nin krizin çözümüne destek olmak için Petrol, Savunma ve İçişleri bakanlıklarının yer aldığı bir kriz odası oluşturduğunu ve Genel Elektrik Şirketi (GECOL) ile birlikte bu krizi aşmaya yönelik çabalarını sürdürdüğünü belirtti.
Öte yandan TM Enerji ve Doğal Kaynaklar Komitesi, UBH’nin Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC) Başkanı Mustafa Sanallah’ı görevden almayı planladığına ilişkin açıklamalarının ardından NOC Yönetim Kurulu'nun çalışmalarını tehlikeye atmaması ya da engellememesi konusunda uyardı.
NOC’un, ‘siyasi çatışmalar’ olarak nitelendirdiği olaylardan arındırılması çağrısında bulunan komite, bu konuda oldubittiye getirilen hiçbir kararı tanımayacağını ve bunu ihlal edenlerin yasal sorumluluğunu da üstleneceğini vurguladı.
UBH Petrol ve Gaz Bakanı Muhammed Avn, Başbakan Dibeybe’nin Sanallah’ın görevden alınmasını birçok kez talep ettiğine işaret ederek Bakanlar Kurulu’nun son toplantısında NOC Yönetim Kurulu’nun yeniden yapılandırılmasını onayladığını açıklamıştı.
Libya basınına açıklamalarda bulunan Bakan Avn, NOC Yönetim Kurulu’nu değiştirmeye yönelik son düzenlemeleri yapmak ve kararı resmi olarak yayınlamak için Başbakan Dibeybe ile iletişim halinde olduğunu söyledi.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Trump neden Zeydi’ye gülümsüyor?

Ali ez-Zeydi’nin Irak hükümetini kurmak üzere seçildiği toplantıdan (Koordinasyon Çerçevesi)
Ali ez-Zeydi’nin Irak hükümetini kurmak üzere seçildiği toplantıdan (Koordinasyon Çerçevesi)
TT
TT

Trump neden Zeydi’ye gülümsüyor?

Ali ez-Zeydi’nin Irak hükümetini kurmak üzere seçildiği toplantıdan (Koordinasyon Çerçevesi)
Ali ez-Zeydi’nin Irak hükümetini kurmak üzere seçildiği toplantıdan (Koordinasyon Çerçevesi)

Irak’taki Koordinasyon Çerçevesi ittifakı, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden adaylığına yönelik ABD’nin rahatsız edici vetosundan, Başkan Donald Trump’ın görevlendirilen isim Ali ez-Zeydi’ye gönderdiği dikkat çekici tebrik mesajına uzanan çarpıcı bir süreçten geçti.

27 Ocak 2026’da Trump, Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi halinde Irak’a verilen desteği kesmekle tehdit etmişti. Bu tarihten 93 gün sonra ise Washington, Bağdat’taki Şii siyasi güçleri şaşırtarak genç aday Zeydi’yi tebrik etti, ondan ‘terörden arındırılmış bir hükümet’ kurmasını istedi ve ardından Washington’a davet etti. Tahran ise bu gelişmelere henüz resmi bir tepki vermedi.

ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın salı günü Zeydi ile yaptığı telefon görüşmesi, Trump’ın doğrudan temasının ön hazırlığı olarak değerlendirildi. Bu temas, Şii blokların üzerinde uzlaştığı bir isim olan Zeydi’yi, muhtemel ancak içeriği belirsiz bir anlaşmanın vitrini haline getirdi.

Normal şartlarda İran’a yakın Iraklı grupların, ABD ile bu tür dostane temaslara sert tepkiler vermesi ve kamuoyunda Washington ile normalleşmeye karşı yoğun eleştiriler yürütmesi beklenirdi. Ancak Trump’ın tebrik mesajının üzerinden 24 saat geçmesine rağmen bu yönde bir tepki görülmedi.

Aksine, ‘direniş ekseni’ olarak bilinen çevrelerin önde gelen isimleri, kamuoyunda Zeydi’ye hükümetine ‘güçlü isimler’ dahil etmesi yönünde tavsiyelerde bulunmakla yetindi ve medya üzerinden çok sayıda öneri sundu.

Zeydi, isminin ilk kez sızdırılmasından sadece iki saat sonra Bağdat’taki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda göreve atandı. İsmin, Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin Bağdat ziyaretiyle ilgili haberlerden kısa süre sonra aniden gündeme gelmesi dikkat çekti. Bu süreçte İran’ın şartlarını dayatıp dayatmadığı ya da kendi iradesi dışında bir uzlaşıya mı razı olduğu ise belirsizliğini koruyor.

Zeydi’ye hükümeti kurma görevinin verilmesi, Washington ile Tahran arasında sıkışmış bir ülke olan Irak’ta, iki gücün Bağdat üzerindeki etkisini sürdürme mücadelesinin ortasında gerçekleşti. Bu gelişme, taraflardan birinin üstünlük sağlamasının işareti olabileceği gibi, uzun süredir rekabet halindeki iki güç arasında bir uzlaşının sonucu olarak da değerlendiriliyor.

ABD ile İran arasında yaşanan gerilim ve sonrasındaki zorlu müzakere süreci öncesinde, Şii siyasi gruplar kabul edilebilir bir başbakan üzerinde uzlaşmakta zorlanıyordu. Washington’un Maliki’ye yönelik vetosu, ittifakın seçeneklerini daraltarak tarafları yeni arayışlara itti.

Son gelişmeler ışığında Ali ez-Zeydi ismi, bu çıkmazdan bir çıkış yolu olarak öne sürülse de, onu bu noktaya taşıyan olası anlaşmanın niteliği hâlâ soru işaretleri barındırıyor.

Ali ez-Zeydi’nin Irak hükümetini kurmakla görevlendirilmesinden bu yana Koordinasyon Çerçevesi içindeki anlaşmazlıklar azaldı.Ali ez-Zeydi’nin Irak hükümetini kurmakla görevlendirilmesinden bu yana Koordinasyon Çerçevesi içindeki anlaşmazlıklar azaldı.

Küçük bir kapı anahtarı

Siyasi kulislerde yürütülen tartışmalara katılan birçok kişi, Zeydi’nin ‘daha geniş bir anlaşmanın küçük kapısını açan anahtar’ olduğu görüşüne eğilim gösteriyor. Bu değerlendirmelere göre Trump, Bağdat’taki etkili bir aktörden gelen ve açık bir Amerikan taahhüdü olmaksızın beklemeye değer görülen bir tekliften haberdar olmuş olabilir.

Kaynaklar, Zeydi’nin Koordinasyon Çerçevesi içindeki karar mekanizmasına sonradan dahil olmadığını, aksine uzun süredir ‘etkili tarafların masasındaki kazanan kartlardan biri’ olarak varlığını sürdürdüğünü belirtiyor.

Siyasi çevrelerde, Zeydi’nin başbakanlıkla görevlendirilmesinin akıbetine ilişkin iki temel senaryo öne çıkıyor. İlkine göre, kurulacak hükümet Irak parlamentosundan güvenoyu alamazsa, ittifak bu süreçte siyasi tıkanıklığı aşmak için zaman kazanmış olacak ve alternatif isimleri devreye sokacak. Bu yaklaşım, görev süresi sona eren Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin daha önce izlediği taktiklerin devamı olarak değerlendiriliyor.

İkinci senaryoda ise Zeydi’nin parlamentodan güvenoyu alarak iki yıl ya da daha kısa süreli bir geçiş hükümeti kurması öngörülüyor. Bu durumda erken seçim ihtimali gündeme gelse de Mukteda es-Sadr ile örtük bir uzlaşı olmadan bunun gerçekleşmesinin zor olduğu ifade ediliyor.

Bu senaryonun hayata geçmesi için Bağdat yönetiminin bazı silahlı grupları ‘günah keçisi’ olarak feda etmesi gerektiği ve bunun da Sadr için olumlu bir gelişme olacağı yorumları yapılıyor.

Öte yandan, Zeydi’nin göreve geliş biçimi ve bölgesel aktörlerden hızlı destek alması, üçüncü bir ihtimali de gündeme taşıyor. Buna göre, ABD ile önceden hazırlanmış bir anlaşma söz konusu olabilir. Bu çerçevede, ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın rolü öne çıkarken, kulislerde Çin’in bölgedeki etkisinin sınırlandırılmasına yönelik planlar konuşuluyor.

Bu senaryoya göre, Trump’ın dikkat çekici tebrik mesajını teşvik eden anlaşma kapsamında Washington’un Bağdat’ta önemli kazanımlar elde etmiş olabileceği, buna karşılık İran üzerindeki baskıyı görece azaltmış olabileceği değerlendiriliyor. Alternatif olarak ise Tahran’ın etkisinin zayıfladığı ve Bağdat’taki güçlü aktörlerin ekonomik yaptırımları önlemek, Irak’ın uluslararası izolasyonunu derinleştirmemek ve İran’ın daha fazla kuşatılmasını engellemek amacıyla harekete geçtiği ifade ediliyor.

ARAP DÜNYASI

İsrail'in güney Lübnan'a düzenlediği iki hava saldırısında 5 kişi öldü

İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Zoter köyünü hedef alan hava saldırısının ardından yükselen dumanlar (AFP)
İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Zoter köyünü hedef alan hava saldırısının ardından yükselen dumanlar (AFP)
TT
TT

İsrail'in güney Lübnan'a düzenlediği iki hava saldırısında 5 kişi öldü

İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Zoter köyünü hedef alan hava saldırısının ardından yükselen dumanlar (AFP)
İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Zoter köyünü hedef alan hava saldırısının ardından yükselen dumanlar (AFP)

Lübnan’ın güneyinde İsrail hava saldırıları bugün de devam etti. Şafak vakti düzenlenen saldırılarda en az 5 kişi hayatını kaybederken, birçok yerleşim yeri ağır hasar aldı.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail ordusunun düzenlediği saldırılarda can kayıpları artıyor. Bugün yaşanan gelişmeler şu şekilde kaydedildi:

İklim el-Tuffah Bölgesi: Şafak vakti Luveyze kasabasında bir evin hedef alınması sonucu 3 kişi hayatını kaybetti.

Kefr Deccal - Nebatiye Yolu: İsrail'e ait bir insansız hava aracının (İHA) seyir halindeki bir aracı vurması neticesinde 2 kişi yaşamını yitirdi.

Şarku’l Avsat’ın NNA’dan aktardığına göre perşembe gününü cuma’ya bağlayan gece yarısı Şukin kasabasına düzenlenen hava saldırısında 2 vatandaş hayatını kaybetti, aralarında Şukin Belediye Başkanı Hüseyin Ali Ahmed'in de bulunduğu çok sayıda kişi yaralandı. Saldırı sonucu çok sayıda konut yıkılırken, mahallede "devasa" çapta hasar meydana geldi.

İsrail savaş uçaklarının gece saatlerinde Doğu ve Batı Zevter beldeleri ile Zevter-Deyr Siryan arasındaki nehir yatağına şiddetli hava saldırıları düzenledi. Ayrıca sabaha karşı Haruf kasabasındaki el-Kala mahallesinin de hedef alındığı bildirildi.

Trump’ın Ateşkesine Rağmen Tansiyon Düşmüyor

Bölgedeki bu karşılıklı saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ile yaptığı görüşmelerin ardından nisan ortasında ilan edilen ve 23 Nisan'da uzatılan ateşkese rağmen durdurulamıyor. Ateşkes kararına rağmen İsrail ordusu ve Hizbullah arasındaki çatışmalar sahada etkisini hala sürdürüyor.

ARAP DÜNYASI

Batı Şeria’daki İsrail ordu komutanından Filistin ayaklanması konusunda uyarı

Batı Şeria’daki yerleşimciler tarafından asılan pankartta “Filistin’de gelecek yok” yazıyor. (Facebook)
Batı Şeria’daki yerleşimciler tarafından asılan pankartta “Filistin’de gelecek yok” yazıyor. (Facebook)
TT
TT

Batı Şeria’daki İsrail ordu komutanından Filistin ayaklanması konusunda uyarı

Batı Şeria’daki yerleşimciler tarafından asılan pankartta “Filistin’de gelecek yok” yazıyor. (Facebook)
Batı Şeria’daki yerleşimciler tarafından asılan pankartta “Filistin’de gelecek yok” yazıyor. (Facebook)

İsrail dış istihbarat servisi Mossad’ın eski Direktörü Tamir Pardo’nun, Batı Şeria’daki Yahudi terörü faaliyetlerinin kendisini Yahudi kimliğinden utandırdığını söylemesinden bir hafta sonra, bölgedeki işgal güçlerinden sorumlu askeri komutan Tümgeneral Avi Bluth benzer açıklamalarda bulundu. Bluth, Filistinlilerin şimdiye kadar neden ayaklanarak yeni bir intifada başlatmadığına şaşırdığını ifade etti. Durumu Başbakan Binyamin Netanyahu’ya ilettiğini belirten Bluth, mevcut politikaların sürdürülmesi halinde bunun kaçınılmaz olarak bir intifadayla sonuçlanacağı uyarısında bulundu.

Görsel kaldırıldı.Nablus yakınlarındaki Havara köyünde yerleşimciler tarafından saldırıya uğrayan bölgeyi inceleyen İsrail askerleri (Arşiv – EPA)

Bluth’un söz konusu açıklamaları, kapalı bir askeri liderlik forumunda yapıldı. Açıklamalar, Haaretz muhabirleri Yehoshua Breiner ve Yaniv Kubovich tarafından yayımlandı. Bluth, Batı Şeria’da son dönemde artan yerleşimci şiddetini sert şekilde kınayarak bunu ‘Yahudi terörü’ olarak nitelendirdi ve “Filistinlilerin hâlâ kayıtsız kalması neredeyse mucize. Ancak bu durum sonsuza kadar sürmeyecek” dedi.

Bluth, komuta ettiği birliklerin rolünü ve yerleşimcilerden daha sert olan uygulamalarını göz ardı ederken, yerleşimciler arasında ayrım yapmaya çalıştı. ‘Yasal’ yerleşimlerde yaşayanlar ile orduyla koordinasyon içinde kurulan ‘meşru’ çiftlik yerleşimlerini övdü. Buna karşın, yüzlerce sorun çıkaran yerleşimcinin bölgede gerilimi artırdığını kabul etti. Bu grupların, İran’la yaşanan savaş ortamını şiddeti artırmak için fırsat olarak gördüğünü belirten Bluth, “Bazıları bunun Ye’cuc ve Me’cuc savaşı için doğru zaman olduğunu ve Batı Şeria’daki A bölgelerini işgal etme vaktinin geldiğini düşündü” ifadesini kullandı. Bu kişilerle görüştüğünü ancak ‘nazik bir grup olmadıklarını’ söyleyen Bluth, onların kendisine “Biz Davud’un kahramanlarıyız, caydırıcılık tamamen bize ait” dediklerini aktardı ve bunun bir yanılsama olduğunu vurguladı. “Bu insanlarla tanışmanız gerekir; üst düzey kişiler değiller ve İsrail devleti ile Siyonist projeye büyük zarar veriyorlar” diyen Bluth, Batı Şeria’daki bazı yerleşimlerde ise “Şiddete karşıyız ama artık caydırıcılık zamanı geldi; ancak bunun devleti hangi tehlikeli yola sürükleyeceğini görmüyoruz” şeklinde görüşler dile getirildiğini aktardı.

Bluth, kısa süre önce Başbakan Binyamin Netanyahu ve hükümeti, yerleşimci saldırıları ve hükümet politikalarına karşılık olarak Batı Şeria’da Filistinliler tarafından şiddet olaylarının patlak verebileceği konusunda uyardığını söyledi. Buna, İsrail’in Filistin Yönetimi adına topladığı vergi gelirlerini aktarmamasının da dahil olduğunu belirten Bluth, “Başbakana, mevcut durumun genel olarak iyi olduğunu ve terörün düşük seviyede bulunduğunu, ancak karşılıklı bir gerilim olduğunu ve bunun nereye evrileceğinin bilinmediğini söyledim. Ancak işler kötüleştiğinde, bu çok hızlı olur” ifadelerini kullandı.

Görsel kaldırıldı.Nablus yakınlarındaki Havara köyünde yerleşimciler tarafından saldırıya uğrayan bölgeyi inceleyen İsrail askerleri (Arşiv – EPA)

Kabineye Filistinlilere yönelik bazı yardım adımlarının atılmasını önerdiğini belirten Bluth sözlerini şöyle sürdürdü: “Zaman zaman durumu sakinleştirecek ve gerilimi azaltacak araçlara sahip olmamız gerektiğini söyledim. Sadece caydırıcılık değil, hem teşvik hem de caydırıcılığı birlikte kullanarak tansiyonu düşürecek yöntemlere de ihtiyaç var. Yani sadece ‘sopa’ değil, ‘havuç ve sopa’ yaklaşımı benimsenmeli. Gerilimi artırabilecek unsurlar da var; örneğin Filistinlilere yaklaşık bir yıldır aktarılmayan mali kaynaklar ve Filistin güvenlik güçlerinin neredeyse bir yıldır maaşlarının yalnızca yüzde 40’ını alabilmesi.”

Bluth, ordunun ‘milliyetçi suçları’ mümkün olduğunca sınırlamak için çaba gösterdiğini savunurken, İsrail ordusunun İsrailliler hakkında değil yalnızca Filistinliler hakkında istihbarat topladığını dile getirdi. Mevcut durumun belirli bir aşamada daha da kötüleşebileceği uyarısında bulunan Bluth, “Bir noktada bu tablo ağırlaşabilir ve o zaman büyük bir olaya dönüşür. Herkes, 2,5 milyon Filistinlinin 5 numaralı otoyola sadece bir metre mesafede bulunmasının ne kadar kritik bir durum olduğunu biliyor” dedi. İsrail ordusunun, olası bir intifada durumunda tekil bir saldırı yerine bir dizi eylemle karşı karşıya kalınacağını öngördüğünü belirten Bluth, yerleşimlerin bu senaryoya göre güçlendirildiğini ifade etti. Bluth, bu kapsamda 7 Ekim saldırıları benzeri bir sızma olayından ziyade zincirleme operasyonlara hazırlık yapıldığını kaydetti.

Görsel kaldırıldı.Batı Şeria’nın Cit kasabasında yerleşimciler tarafından öldürülen bir gencin cenazesini uğurlayan Filistinliler (Arşiv – Reuters)

Bluth, yerleşimcilerin Filistinlilere karşı gerçekleştirdiği ‘intikam eylemleri’ ile Filistinliler tarafından gerçekleştirilen saldırıların artışı arasında doğrudan bir bağ bulunduğunu söyledi. “Bugün ‘bedel ödetme’ saldırılarından zarar gören ve hemen ardından eylem gerçekleştirmeye giden Filistinlileri biliyoruz” diyen Bluth, “Bu kişiler Arapları insan olarak görmüyor ve insanların yakılabileceğine, evlerin içindekilerle birlikte ateşe verilebileceğine inanıyorlar. Ne yazık ki bunu gece gündüz yapıyorlar. ‘Oslo’nun utancını silme’ kararı aldılar. Bu, Yahudi halkı için bir utançtır ve ben bundan büyük bir utanç duyuyorum” ifadelerini kullandı.

Bluth, bazı yerleşimcilerin Batı Şeria’daki Bat Ayin yerleşiminde askeri gözetleme ekipmanlarını ateşe verdiğini, bunun amacının ise yakınlardaki Surif köyünde Filistinlilere ait evleri yakmaya giderken tespit edilmemek olduğunu söyledi. “Güvenlik araçlarını, kendilerini engellememesi için yaktılar. Peki, kimden intikam aldılar?” diye soran Bluth, yaşananlara tepki gösterdi.

İsrail’de yargı ve polisin yerleşimci şiddeti karşısındaki yetersizliğini de eleştiren Bluth, Yehuda Sherman’ın öldürülmesinin ardından üç gece üst üste üç köyün ateşe verildiğini belirtti. Bluth sözlerine şöyle devam etti: “Evleri ve araçları yakan yaklaşık 100 kişiden yalnızca beş maskeli kişiyi tutuklayıp yargıya sevk ettik. Aldıkları ceza neydi? Üç gün ev hapsi. Bu inanılır gibi değil. 72 saat sonra serbest kaldılar ve sınır polisi askerlerine saldırdılar. Bunun üzerine bir hâkim, onları bir ay süreyle köyden uzaklaştırma cezası verdi. Bu caydırıcı mı? Bu komik. Çünkü gidip başka bir köye yöneldiler.”

(foto altı) Batı Şeria’daki Cit kasabasında yerleşimciler tarafından ateşe verilen arabalar (Arşiv – Reuters)

Bluth, Savunma Bakanı Yisrael Katz’ın Batı Şeria’da Yahudilere karşı idari tutuklama emirlerinin kullanılmasını durdurma kararını da eleştirdi. Bluth, “Bunlar vahşi kişiler; yerleri hapishane. Kimseyi suçlamıyorum, ancak bir şeyi adıyla anmak gerekir; insanlar evleriyle birlikte yakıldığında buna örgütlü bir yapı olmasa bile İsrail terörü denir” ifadelerini kullandı.

Bluth, Batı Şeria’daki şiddet olaylarında meydan gelen artışın yalnızca bu bölgeyle sınırlı olmadığını, Gazze savaşının ardından İsrail toplumunun genelinde şiddetin arttığını savundu. Bluth, “İsrail kamu hayatında sertleşen söylemleri görüyoruz. Bunu söylemek üzücü, ancak İsrail de değişti ve bana göre toplum daha şiddet eğilimli hale geldi” dedi.

Öte yandan, İsrail’deki barış hareketlerinin bir hafta önce bir grup eski üst düzey asker ve yetkiliyi Batı Şeria’ya götürerek yerleşimcilerin uygulamalarını yerinde gösterdiği, bu ziyaretin ardından katılımcıların olumsuz izlenimlerle döndüğü belirtildi. Şarku'l Avsat'ın aldığı bilgiye göre Tamir Pardo, grup adına yaptığı açıklamada, bazı Yahudi yerleşimcilerin gerçekleştirdiği saldırıların geçmişte Avrupa’da Yahudilere yönelik saldırıları hatırlattığını belirterek, bu durumdan utanç duyduklarını ifade etti.