Zafer ittifakların düşmanıdır. Zaferden sonra hedefler ve öncelikler değişir. Bu da taraflar arasında daha önce yapılan anlaşmanın güncellenmesini, hatta iptal edilmesini gerektirir. İttifaklar, bazı durumlarda, taraflarca üzerinde uzlaşılan belirli hedeflere hizmet etmesi için kurulur. Koşullar değiştiğinde, ittifaktaki tarafların görüşleri de değişir. Bazıları yeni bir ittifaka katılır, bazıları farklı düşündüğünden sürüden ayrılır.
NATO, neredeyse tüm bu durumları yaşadı. Ancak benzersiz özel bir duruma sahiptir. Nedir bu özel durum?
NATO, Avrupa'yı korumak ve Sovyetler Birliği'nin etrafındaki ülkelerin güvenliğini garantilemek için kuruldu. Kurulduğu sırada dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, karşı bir tutum sergilese de Fransa'yı NATO’dan çekmedi. De Gaulle, ABD’nin hegemonyasındaki çerçevenin dışında hareket özgürlüğü istedi.
Sovyetler Birliği yıkıldı, ancak NATO yoluna devam etti. Diğer ittifaklar gibi dağılmak yerine Sovyetler Birliği kimliğinden Rusya Federasyonu kimliğine dönüşmesinin ardından Rusya'nın sınırlarına ulaşana kadar genişledi.
Ancak NATO için değişmez olan iki önemli nokta var. Bunlardan birincisi, ABD’nin özellikle Avrupa’nın askeri olarak zayıf olması nedeniyle ordusunun NATO’ya liderlik etmeye devam etmesi. Bunun örneği, eski ABD Başkanı Barack Obama'nın ‘Leading from Behind’ (gölge liderlik) sloganına göre hareket ettiği 2011 yılında Libya'da patlak veren savaşta görüldü.
İkincisi ise Rusya'nın Avrupa ve özgür dünya için yakın bir tehdit olarak birinci sırayı almaya devam etmesi. Yani NATO nasıl dün Sovyetler Birliği'ne karşıydıysa bugün genişlemiş olarak, Rusya'ya ve onun yeni çarı Putin'e karşıdır.
Önemli dönüşüm
Lübnanlı yazar ve düşünür Nassim Nicholas Taleb, “Siyah Kuğu: Olasılıksız Görünenin Etkisi” (Black Swan) adlı kitabında standartları ve normları tamamen altüst eden ve böylece tüm verileri değiştiren Black Swan (Siyah Kuğu) olayını hakkında çeşitli teoriler üretiyor. Bazıları 11 Eylül 2001 olayını siyah kuğu olayı olduğunu savunuyorlar. Ancak şuan için en önemli olay, ‘mükemmel bir siyah kuğu olayı’ olarak kabul edilen Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaştır. Ama nasıl?
Ukrayna savaşı dünyayı 3 önemli boyutta değiştirdi. Bunlar, gıda ve enerji krizlerinin yanı sıra, bir ülkenin kendi toprakları üzerindeki egemenliğinin korunması ve ülkeler arasındaki sınırların zorla değiştirilmesinin önlenmesi kavramına dayanan Westphalia (Vestfalya) Anlaşması’na inen darbeydi.
NATO zirvesi
NATO zirvesine üye ülkelerin yanı sıra Avustralya, Japonya ve Güney Kore gibi NATO üyesi olmayan ülkeler de katıldı. Bu tablo, yukarıda geçen ülkelerin Batı'yla, özellikle ABD ile stratejik bağlarını, geleceğin NATO için neler getirebileceğini ve Asya'da, özellikle de bugüne kadar Rusya'nın yanında yer alan Çin'e yönelik hayal edilen rolü yansıtıyordu.
NATO'nun stratejik konsepti
NATO'nun stratejik konsepti 2010 yılında, Rusya'nın bir ortak olarak NATO’ya yönelik olumlu rolünü içeriyordu. Bugün ise Rusya'yı Avrupa için en önemli tehdit olarak görüyor. Çin ise 2010’lu yıllardaki stratejik konseptlerde araştırma çerçevesinin dışındaydı. Peki, Çin bugün özellikle ABD açısından ve 21. yüzyılın en büyük savaşı olarak kabul edilen Ukrayna'daki savaşa karşı duruşu bakımından nerede? Madrid’deki NATO zirvesinde yeni bir askeri doktrin belirlenmesinin yanı sıra stratejik konseptte güncelleme yapıldı.
Askeri dilde, askeri doktrin, düşmanla savaşmanın ve onu yenmenin en iyi yolu demektir. Böyle düşünülmesinin 3 önemli temeli vardır. Bunlar; askeri birlikler (tabur, tugay, tümen vs) nasıl organize edilir, nasıl eğitim verilir ve nasıl silahlandırılır şeklinde sıralanır.
Ukrayna'daki savaş, düşmanla, yani Rusya'yla savaşma konusunda gözle görülür somut bir model oluşturduğundan bugün NATO ülkelerindeki tartışmalar şu aşağıdaki konular etrafında dönüyor:
* Yüksek hazırlıklı kuvvetlerin sayısının 40 binden 300 binin üzerine çıkarılması
* Peki hangi kuvvet ve nereye konuşlandırılacak? Bir tugaydan daha mı büyük olacak? Bu kuvvet, Polonya ile Baltık ülkelerine de konuşlandırılacak mı? Gelişmiş savunma caydırıcılık olarak mı kullanılacak?
* Bu kuvvetlerin konuşlandırılması halinde yeni bir komutanlık oluşturulacak mı?
* Putin'i nükleer silah kullanmaya zorlamadan nasıl bir savaş planı ve yöntemi ortaya koyulmalı? Rusya’nın derinliklerini vurmak için kara kuvvetleri ile hava kuvvetleri bir araya getirilerek Hava Kara Savaşı/Air Land Battle yöntemi mi kullanılacak? (Bu yöntem 1980'lerde Soğuk Savaş sırasında kullanılmıştı) Ancak Rusya'nın nükleer silah kullanmak konusundaki tutumuna göre bugün Rusya’nın derinliklerinin vurulması, Putin'e nükleer silah kullanması için ek bir bahane sağlayacaktır.
* Nükleer silah bu düzende caydırıcı olarak hangi kategoride yer alıyor?
Uzmanlar, yukarıda bahsedilen konularla ilgili nihai kararın Putin'in Ukrayna'daki başarısızlığı veya başarısı ile ilgili olabileceğini söylüyorlar. Rusya ordusunun savaştan sonraki durumu, sayısı, teçhizatı, morali ve savaşma isteği de nihai kararı ilgilendiren faktörler arasında yer alıyor. Ayrıca lojistik ve Batı’nın uyguladığı yaptırımlar altında savaşın maliyetinin nasıl telafi edileceği faktörleri de unutulmamalı.
*Bu analiz, Şarku’l Avsat için bir askeri analist tarafından yapıldı
