Suudi Arabistan’dan Yemen’e 600 milyon dolar değerinde kalkınma projeleri

Altı alanı kapsayan destek projelerinde petrol türevlerine 200 milyon dolar ayrıldı.

Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi dün Riyad’da Prens Halid bin Selman ile görüştü. (SPA)
Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi dün Riyad’da Prens Halid bin Selman ile görüştü. (SPA)
TT

Suudi Arabistan’dan Yemen’e 600 milyon dolar değerinde kalkınma projeleri

Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi dün Riyad’da Prens Halid bin Selman ile görüştü. (SPA)
Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi dün Riyad’da Prens Halid bin Selman ile görüştü. (SPA)

Suudi Arabistan, Yemen’i desteklemeye yönelik bir dizi hayati kalkınma projesi açıkladı. Projeler, Yemen halkının öncelikli ihtiyaçlarını karşılamak ve acılarını hafifletmek üzere, 6 sektörde 400 milyon dolar değerinde 17 geliştirme projesi içeriyor. Ayrıca enerji santrallerini işletmek üzere petrol türevleri sağlamak için 200 milyon dolar ek bütçe de bulunuyor.
Söz konusu açıklama, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi’nin dün Suudi Arabistan'a yaptığı özel ziyaret kapsamında, Suudi Arabistan Savunma Bakan Yardımcısı Prens Halid bin Selman tarafından ağırlandığı sırada geldi.
Prens Halid bin Selman, Suudi Arabistan’ın Yemen Başkanlık Konseyi’ne ve konseyin uluslararası toplumla birlikte Yemen’e güvenlik, barış ve istikrar getirme, Yemen krizini sona erdirme ve Yemen’i barışa taşıyacak kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşmaya yönelik girişimlerine olan desteğini vurguladı.
Savunma Bakan Yardımcısı, Kral Selman bin Abdulaziz’in yanı sıra Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Savunma Bakanı Muhammed bin Selman’ın Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi ve konsey üyelerine yönelik selamlarını ve Yemen ve halkı için güvenlik, istikrar ve barış dileklerini iletti.
Suudi Arabistan liderliği, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı, konsey üyelerini, Yemen hükümetini, hükümetin siyasi ve ekonomik olarak ilerlemeye yönelik çabalarını destekleme ve Yemen halkına verdiği desteği sürdürmeye yönelik kararlılığı doğrultusunda adım attı. Söz konusu toplantıda Suudi Arabistan Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı tarafından hayata geçirilecek kalkınma projelerinden oluşan bir paket duyuruldu.
Toplantıda Yemen’deki son gelişmelerin yanı sıra Yemen Başkanlık Konseyi’nin kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşmak üzere Yemen taraflarını bir araya getirme çabalarına da değinildi.
Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı, onlarca yıldır devam eden Yemen-Suudi Arabistan ilişkilerinin gücünü ve özel olmasını vurguladı. Krallığın meşruiyeti savunma, devletin çöküşünü önleme, Yemen halkına yardım etme, yaralarını sarma ve terörist Husi milislerinin baskısından kaçarak yerleşmeleri, yaşamaları ve çalışmaları için kapılarını açmadaki cesur ve kararlı duruşuna dikkat çekti.
Alimi, Savunma Bakanı Yardımcısı aracılığıyla Krallığın liderliğine selamlarını gönderdi. Aynı zamanda, konsey ve Suudi Arabistan’ın bu bağlamda barış çabaları ve girişimlerinin yanı sıra Husi milislerinin askeri seferberliğinin devam etmesi de dahil olmak üzere BM ateşkesini sürekli olarak ihlal etmesine de işaret edildi. Husilerin, Taiz ve diğer bölgelerin yollarının açılmasına ilişkin sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve kontrol alanlarındaki çalışanların maaşlarını ödemekten kaçındıkları vurgulandı.
Yemen resmi haber ajansı SABA’ya göre Prens Halid bin Selman, Suudi Kralı ve Veliaht Prensi’nin Yemen halkı ve siyasi liderliğine kalkınma, hizmet sunma, ekonomik ve insani destek sağlamak için Suudi-BAE finansmanı kapsamında, yaklaşık üç milyar 300 milyon dolar olarak tahmin edilen bir bütçe ile hızlı yolların benimsenmesine yönelik talimat verdiğini kaydetti.
İki taraf, Suudi Arabistan Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı aracılığıyla acil destek sağlamak için bir çerçeve plan üzerinde anlaştı. Plana, 400 milyon dolarlık bir kalkınma projesi paketinin finanse edilmesinin yanı sıra devlet elektrik santrallerine petrol türevleri sağlamak için 200 milyon dolar ek bütçe sağlanarak başlandı.
Suudi Arabistan Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı’na göre bu amaçla tahsis edilen 200 milyon doların 30 milyon doları, elektrik santrallerinin işletilmesi amacıyla petrol türevlerinin sağlanması için harcanacak.
Söz konusu duyuru, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) gelen 3,3 milyar dolarlık destek kapsamında geliyor. Söz konusu meblağın 2 milyar doları Aden’deki Yemen Merkez Bankası’ndaki Suudi-BAE mevduatı ve 900 milyon doları Sürdürülebilir Petrol Türevleri Fonu’nu finanse etmek için kullanılacak.
Acil destek kapsamında hayata geçirilecek projelerden öne çıkanlar arasında Aden’de elektrik üretecek akaryakıt istasyonu inşaatı, orta gerilim elektrik şebekelerinin oluşturulması, 10 bin metreküp kapasiteli deniz suyu arıtma tesisi kurulması ve Aden Uluslararası Havalimanı’nın geliştirilmesi (ikinci Aşama) bulunuyor. Ayrıca Taiz’de Taiz ve el-Kudha-Maha yolunun yapımı, tıp fakültesi kurulması ve teçhizatının sağlanması, onkoloji merkezi inşası ve Hadramut Üniversitesi’nde hastane ve kanser merkezi kurulması gibi hayati öncelikli projeler de yer alıyor.



Suudi Arabistan ve Türkiye güvenlik işbirliğini güçlendirecek

Suudi Arabistan İçişleri Bakanı ile Türk mevkidaşı arasındaki görüşmeden bir kare (SPA)
Suudi Arabistan İçişleri Bakanı ile Türk mevkidaşı arasındaki görüşmeden bir kare (SPA)
TT

Suudi Arabistan ve Türkiye güvenlik işbirliğini güçlendirecek

Suudi Arabistan İçişleri Bakanı ile Türk mevkidaşı arasındaki görüşmeden bir kare (SPA)
Suudi Arabistan İçişleri Bakanı ile Türk mevkidaşı arasındaki görüşmeden bir kare (SPA)

Suudi Arabistan İçişleri Bakanı Prens Abdülaziz bin Suud bin Nayif, perşembe günü  Başkent Ankara'da İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile bir araya geldi.

İki bakanın gerçekleştirdiği resmi görüşmede Prens Abdülaziz bin Suud, Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz ile Veliaht Prens ve Başbakan Muhammed bin Selman'ın talimatlarıyla, iki ülke arasındaki mevcut güvenlik işbirliğinin daha da güçlendirilmesinin önemine işaret etti. Prens Abdülaziz, bu işbirliğinin iki ülke arasındaki seçkin ilişkiler çerçevesinde sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

s
İçişleri Bakanı Çiftçi ile Prens Abdülaziz bin Suud Ankara'da bir araya geldi (SPA)

Suudi Arabistan İçişleri Bakanı, iki ülke arasındaki köklü tarihi ve kardeşlik bağlarının farklı alanlarda işbirliği ve koordinasyon açısından örnek oluşturduğunu ifade etti.

Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Riyad ile Ankara arasındaki ilişkilerin derinliğini, çıkarların ve stratejik yaklaşımların yakınlığını yansıttığını belirten Prens Abdülaziz, anlaşmanın mevcut jeopolitik koşullar çerçevesinde iki ülke liderlerinin krizlerle mücadelede sergilediği sağduyuyu ortaya koyan önemli bir adım olduğunu kaydetti.

cd
Suudi Arabistan İçişleri Bakanı Prens Abdulaziz bin Saud için Ankara'da düzenlenen resmi karşılama töreninden bir kare (SPA)

Görüşmede, ortak ilgi alanlarına giren konularda güvenlik işbirliği ve koordinasyonun geliştirilmesi, terör örgütleri ve aşırılık yanlısı gruplarla mücadelede çabaların artırılması ve sınır aşan suçlarla mücadele konuları ele alındı. Bu kapsamda uyuşturucu kaçakçılığı ve uyuşturucu madde ticaretinin önlenmesi de gündeme geldi.

Bölge ve dünyada yaşanan güvenlik sorunları karşısında iki ülkenin ortak çabalarını yoğunlaştırmasının önemine dikkat çekildi.

dvfgbhyjuk
Suudi Arabistan İçişleri Bakanı Ankara'da Türk mevkidaşıyla resmi görüşmelerde bulundu (SPA)

İki taraf, ortak ilgi alanlarına giren güvenlik konularında işbirliğinin sürdürülmesi, ortaklık mekanizmalarının geliştirilmesi ve güvenlik meselelerinde koordinasyonun artırılması konusunda mutabık kaldı. Bu adımların iki ülke liderlerinin beklentilerini karşılamasının hedeflendiği belirtildi.


Aramco’nun kârlarından bütçe gelirlerine... Petrol gelirleri nasıl aktarılıyor?

(foto altı) Suudi Arabistan’ın Doğu Bölgesi’ndeki Dammam yakınlarında bulunan Ras Tanura petrol rafinerisi (AFP)
(foto altı) Suudi Arabistan’ın Doğu Bölgesi’ndeki Dammam yakınlarında bulunan Ras Tanura petrol rafinerisi (AFP)
TT

Aramco’nun kârlarından bütçe gelirlerine... Petrol gelirleri nasıl aktarılıyor?

(foto altı) Suudi Arabistan’ın Doğu Bölgesi’ndeki Dammam yakınlarında bulunan Ras Tanura petrol rafinerisi (AFP)
(foto altı) Suudi Arabistan’ın Doğu Bölgesi’ndeki Dammam yakınlarında bulunan Ras Tanura petrol rafinerisi (AFP)

Saudi Aramco’nın finansal sonuçları ile üçüncü çeyrek bütçe performans raporunun aynı gün yayımlanması, şirketin kârlarındaki artış ile bütçeye kaydedilen devlet petrol gelirlerindeki düşüş arasındaki zıtlığı gözler önüne serdi. Yılın ilk dokuz ayında Aramco’nun net kârı yüzde 34,2 artarak 380,6 milyar riyale (101,5 milyar dolar) yükselirken, aynı dönemde devletin petrol gelirleri yüzde 1,3 geriledi; sadece üçüncü çeyrekte ise yaklaşık yüzde 23’lük bir düşüş kaydetti.

Öte yandan, iki gösterge arasındaki bu kıyaslama, şirket kârları ile devlet hazinesine giren gelirler arasında doğrudan bir ilişki bulunduğunu göstermez. Zira kârların kayda geçirilme esasları ile devlet gelirlerinin hesaplanma ve tahsilat zamanlaması birbirinden farklı. Ayrıca vergiler, telif hakları, temettüler ve mahsuplaşma mutabakatları dahil olmak üzere, taraflar arasındaki mali ilişkinin birden fazla kanalı bulunmakta.

Aramco’nun kârı ve nakit akışları

Aramco, 2026 yılının ilk dokuz ayında, geçen yılın aynı dönemindeki 283,6 milyar riyale (75,6 milyar dolar) kıyasla yüzde 34,2 artışla 380,6 milyar riyal (101,5 milyar dolar) net kâr açıkladı. Şirketin düzeltilmiş net kârı ise bir önceki yılki 302,3 milyar riyalden (80,6 milyar dolar) 368,9 milyar riyale (98,4 milyar dolar) yükseldi.

Ancak şirketin raporuna göre kârlılıktaki bu artış, faaliyetlerden elde edilen nakit akışına aynı ölçüde yansımadı. Faaliyet faaliyetlerinden elde edilen nakit akışı, bir önceki yılın aynı dönemindeki 357,6 milyar riyale (95,4 milyar dolar) yakın bir seyir izleyerek 355,8 milyar riyal (94,9 milyar dolar) seviyesinde neredeyse yatay kaldı.

ascdfvgthy
Riyad’daki menkul kıymetler borsasında, Aramco hisselerinin işlem gördüğü işlem panosuna bakan bir adam (Arşiv – AFP)

Aramco bu durumu, henüz tahsil edilmemiş satışlar, stoklar ve alacak-borç kalemleri gibi günlük operasyonların yürütülmesinde kullanılan fonlarla ilişkili işletme sermayesi değişiklikleriyle açıkladı. Bu değişimler, artan kârın faaliyet nakit akışı üzerindeki etkisini sınırladı.

Buna karşılık, serbest nakit akışı bir önceki yılki 217,3 milyar riyalden (57,9 milyar dolar) 221,6 milyar riyale (59,1 milyar dolar) yükseldi. Şirketin faaliyet nakit akışından sermaye harcamaları düşüldükten sonra kalan nakit miktarını ölçen bu gösterge, sermaye harcamalarının karşılaştırma dönemindeki 140,3 milyar riyalden (37,4 milyar dolar) 134,2 milyar riyale (35,8 milyar dolar) gerilemesinden olumlu etkilendi.

Bütçedeki petrol gelirleri

Tablonun diğer tarafında ise Aramco’nun kârındaki artış, devletin petrol gelirlerine aynı oranda yansımadı. Maliye Bakanlığı verileri, petrol gelirlerinin üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 23 azalarak, geçen yılın aynı dönemindeki 150,8 milyar riyalden (40,2 milyar dolar) 116,5 milyar riyale (31,1 milyar dolar) gerilediğini gösterdi.

Yılın ilk dokuz ayı genelinde ise petrol gelirleri, 2025’in aynı dönemindeki 452,4 milyar riyale (120,6 milyar dolar) kıyasla yüzde 1,3 oranında sınırlı bir düşüşle 446,3 milyar riyal (119 milyar dolar) olarak gerçekleşti.

Buna karşılık, petrol dışı gelirler ilk dokuz ayda yüzde 8 artarak 412,5 milyar riyale (110 milyar dolar) yükseldi ve bütçenin toplam gelirlerinin yüzde 3 artışla 858,9 milyar riyale (229 milyar dolar) ulaşmasına katkı sağladı. Sadece üçüncü çeyrekte ise petrol dışı gelirler yüzde 20 artışla 142,6 milyar riyale (38 milyar dolar) tırmandı.

Böylece petrol dışı gelirlerdeki büyüme, petrol gelirlerindeki düşüşün toplam bütçe gelirleri üzerindeki etkisini sınırlamaya yardımcı oldu. Üçüncü çeyrekte harcamalar 343,4 milyar riyal (91,6 milyar dolar), gelirler ise 259,1 milyar riyal (69,1 milyar dolar) olarak gerçekleşirken, çeyreklik bütçe açığı yaklaşık 84,3 milyar riyal (22,5 milyar dolar) oldu.

Neden rakamlar aynı yönde hareket etmiyor?

Aramco’nun sonuçları ile bütçe gelirleri arasındaki farkın bir nedeni, her iki tarafın yansıttığı verilerin niteliğindeki farklılıktan kaynaklanıyor. Şirketin kârı muhasebe standartlarına göre kayda geçirilirken, bütçe verileri ilgili dönemde tahsil edilen devlet gelirlerini yansıtıyor. Ayrıca devletin Aramco’nun faaliyetlerinden sağladığı fayda; vergiler, telif hakları ve temettüler dahil olmak üzere birden fazla kanal üzerinden gerçekleşiyor ve bu tutarların tahakkuk ile ödeme tarihleri değişkenlik gösteriyor.

Muhasebeleştirilen kârlar, alacakların tahsilat zamanlaması, stok değişimleri ve operasyonel ödemelerden etkilenen likidite nedeniyle aynı dönemde zorunlu olarak nakit akışına dönüşmeyebiliyor. Bu durumun etkisi, Aramco ile hükümet arasındaki doğrudan nakit ödemelerle sınırlı kalmayan ve karşılıklı bazı yükümlülüklerin takas (mahsup) yoluyla kapatılmasını da içeren mali işlemlerde net biçimde görülüyor. Örneğin, şirketin nakit olarak ödediği gelir vergisi, hükümetten olan alacaklarının vergi yükümlülüklerinden düşülmesiyle ikinci çeyrekteki yaklaşık 51 milyar riyalden (13,6 milyar dolar) üçüncü çeyrekte 2,8 milyar riyale (yaklaşık 747 milyon dolar) geriledi. Karşılıklı borç ve alacakların nakit transferi yerine birbiriyle mahsuplaşılması esasına dayanan bu mekanizma, taraflar arasındaki nakit akışının büyüklüğünü ve zamanlamasını doğrudan etkiliyor.

cdghyj
Riyad’daki gökdelenlerin önünden geçen arabalar (AFP)

Dolayısıyla, devlet petrol gelirlerinin Aramco’nun sonuçlarıyla aynı doğrultuda hareket etmesi bir zorunluluk teşkil etmiyor; nitekim her iki unsur da farklı faktörlerden ve hesaplama mekanizmalarından etkileniyor. Şirketin kârı ilgili dönemdeki finansal performansını yansıtırken, bütçeye kaydedilen devlet gelirleri; kamunun hak ettiği vergi, telif hakkı ve temettüler ile bunların tahsilat ve mahsuplaşma takvimine dayanıyor. Bu nedenle, devlet petrol gelirlerinin gerilediği bir dönemde şirketin kârı artış gösterebiliyor.

Sonuç olarak veriler, Aramco’nun güçlü kârlılığını sürdürdüğünü ve yüksek nakit akışı seviyelerini koruduğunu gösteriyor. Bu durum, şirketin yatırımlarına ve başta devlet olmak üzere hissedarlarına temettü dağıtmaya devam etme kapasitesini destekliyor. Öte yandan, petrol dışı gelirlerdeki büyüme, petrol gelirlerindeki dalgalanmaların etkisini sınırlamada bütçe kaynaklarının çeşitlendirilmesinin önemini ortaya koyarken, kamu maliyesini destekleyen kanalları güçlendiriyor ve Krallık’taki ekonomik dönüşüm sürecine katkı sağlıyor.


Halid bin Selman, ABD, Fransa ve Yunanistan ile savunma iş birliğini ele aldı

Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman (Şarku'l Avsat)
Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman (Şarku'l Avsat)
TT

Halid bin Selman, ABD, Fransa ve Yunanistan ile savunma iş birliğini ele aldı

Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman (Şarku'l Avsat)
Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman (Şarku'l Avsat)

Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth ile bölgesel ve uluslararası gelişmeleri, başta gerilimi düşürme ve bölgedeki tansiyonu kontrol altına alma çabaları olmak üzere çeşitli konuları görüştü.

Prens Halid bin Selman, dün Hegseth ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, iki ülke arasındaki savunma alanındaki stratejik iş birliğinin geleceğini ele aldı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre  görüşmede ayrıca Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının devam etmesi konusu da gündeme geldi.

Öte yandan Suudi Arabistan Savunma Bakanı, Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanı Catherine Vautrin ile de bölgesel ve uluslararası gelişmeleri ve bu gelişmeler karşısında yürütülecek koordineli çalışmaları görüştü. Görüşmede, bölge ve dünya genelinde güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi konusu ele alındı.

Prens Halid bin Selman ile Bakan Vautrin, telefon görüşmesinde Suudi Arabistan ile Fransa arasında savunma alanındaki stratejik ilişkileri ve bu ilişkileri geliştirme yollarını da değerlendirdi.

Suudi Arabistan Savunma Bakanı, Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde ise iki ülke arasında savunma alanında mevcut ve gelecekteki iş birliği kanallarının geliştirilmesi ve sürdürülmesi yollarını ele aldı.

Prens Halid bin Selman ve Bakan Dendias, bölgede yaşanan gelişmeler ışığında bölgesel ve uluslararası güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine yönelik ortak çabaları da görüştü.