Rus füzeleri Cumartesi günü Karadeniz’deki Odessa Limanı’nı hedef aldı. AFP’nin haberine göre, Kiev, Vladimir Putin'i BM ve Türkiye'nin ‘yüzüne tükürmekle’ ve savaş nedeniyle askıya alınan tahıl ihracatının yeniden başlatılmasına ilişkin Cuma günü imzalanan anlaşmanın uygulanmasından ödün vermekle suçladı.
Rusya ise Ankara’ya saldırı ile alakalarının olmadığını belirtti.
Ukrayna askeri sözcüsü Yuri Ignat, Ukrayna'nın tahıl nakliyatında kullanılan Odessa Limanı’nın Cumartesi günü Rus füzeleri tarafından vurulduğunu duyurdu. Ignat “Tahılın ihraç edilmeden önce işlendiği Odessa limanı bombalandı. İki füze düşürdük, iki füze de tahılların olduğu limana düştü” dedi.
Odessa valisi Maksim Marchenko tarafından yapılan açıklamada, Odessa'ya yönelik füze saldırılarının can kaybına neden olduğu belirtilirken, yaralı sayısı hakkında bilgi verilmedi. Marchenko, sosyal medya hesabından yaptığı videolu açıklamada “Maalesef bazı insanlar yaralandı. Limanın altyapısı ise hasar gördü” ifadelerini kullandı.
Odessa, Karadeniz kıyısındaki en büyük şehir ve en önemli liman. Bu nedenle Ukrayna tahıl ihracatının yeniden başlaması için kritik bir konuma sahip.
Ukrayna Devlet Başkanı Viladimir Zelenskiy, saldırı sonrasında yaptığı açıklamada Rusya'yı yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçladı. Zelenskiy, bazı ABD'li parlamenterlerle yaptığı görüşmede “Bu sadece bir şeyi kanıtlıyor: Rusya ne vaat ederse etsin, bunu tutmamanın yollarını bulacaktır” dedi.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Oleg Nikolenko “Rusya'nın dün İstanbul'da imzalanan belgede Birleşmiş Milletler ve Türkiye'ye verdiği vaatleri ihlal etmesi 24 saatten fazla sürmedi” dedi. Rusya Devlet Başkanı'nın anlaşmaya varmak için çaba sarf eden BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yüzüne tükürdüğünü, ayrıca tahıl ihracatına ilişkin anlaşmanın başarısız olması durumunda bunun sorumlusunun Moskova olacağını ifade etti.
BM Genel Sekreteri Guterres ise yaptığı açıklamada, saldırıları kınadığını vurgulayarak “Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Türkiye arasında varılan mutabakatın tam olarak uygulanması gerekiyor” dedi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Rusya'yı, Odessa limanına karşı ‘ayıplanacak’ bir füze saldırısı düzenlemekle suçladı. Borrell attığı tweette “İstanbul’da varılan mutabakattan bir gün sonra tahıl ihracatında önemli bir hedef vuruldu. Bu kabul edilemez. Bu durum bir kez daha Rusya'nın uluslararası hukuka ve yükümlülüklere tamamen kayıtsız kaldığını gösteriyor” ifadelerine yer verdi.
İngiltere de Odessa limanına yapılan saldırıyı kınadı. Dışişleri Bakanı Liz Truss, “Bu anlaşmadan sadece bir gün sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Odessa'ya sebepsiz bir saldırı başlatması kesinlikle dehşet verici” dedi.
Moskova saldırı ile ilgimiz yok
Moskova ise Ankara’ya bu saldırıyla alakalarının olmadığını belirtti. Türkiye Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar “Ruslar bize bu saldırıyla kesinlikle hiçbir ilgilerinin olmadığını ve konuyu yakından incelediklerini söylediler” dedi.
Söz konusu saldırı sonrası Donbass’ın doğusunda yaşanan sakinliğin ardından üç kişi hayatını kaybetti. Bölge valisi Andrei Rajkovich'in verdiği bilgiye göre, Kropıvnıtski kasabasına on üç seyir füzesi düştü. Vali, Kropıvnıtski kasabası yakınlarında demiryolu altyapısı ve askeri havaalanının hedef alındığını ve 9 Ukrayna askerinin yaralandığını, 1 askerin öldüğünü açıkladı.
Ukrayna tarafından yapılan açıklamaya göre, topçu bombardımanı ülkenin kuzeydoğusundaki Harkov şehrini hedef alarak bir kadının yaralanmasına neden oldu.
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Washington ve Moskova arasında Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan görüşmelerin başlatılması çağrısında bulunarak, Batı'nın etkisiz yaptırımlarını bir kez daha eleştirdi.
Söz konusu saldırı, tahıl ihracatı için varılan mutabakatın imzalanmasından bir gün sonra gerçekleşti. Ruslarla aynı anlaşma metnini imzalamayı reddeden Ukraynalıların talebi üzerine, Rusya ve Ukrayna aynı metni içeren iki ayrı kâğıt imzaladı.
Afrika Birliği, artan kıtlıkla karşı karşıya olan kıtada hoş bir gelişme olarak görülen anlaşmayı memnuniyetle karşıladı.
Anlaşma, Ukrayna'da bloke edilen 20 ila 25 milyon ton tahılın ihracatına izin veriyor.
Dünya buğday ihracatının yüzde 30'unu sağlayan iki ülke olan Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş, tahıl ve yağ fiyatlarının artışına neden olması nedeniyle, tedariki için bu ülkelere büyük ölçüde bağımlı olan Afrika kıtasına ciddi bir darbe vurdu.
Bu durum, Afrika Boynuzu'nun (Kenya, Etiyopya, Somali ve Cibuti) 40 yılın en kötü kuraklığını yaşayan bölgede en az 18 milyon insanı açlıkla karşı karşıya kalmasına sebep olabilir.
Birleşmiş Milletler ve Ankara nezaretinde müzakere edilen anlaşma, İstanbul'da BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın huzurunda imzalandı.
Anlaşmanın en belirgin maddesi, ticari gemilerin Karadeniz'den geçişine izin verecek ‘güvenli koridorlar’ oluşturulacak olması. Varılan mutabakatta Moskova ve Kiev, ticaret gemilerine saldırmamayı taahhüt etti.
Anlaşma, Ukrayna silolarında yığılmış yaklaşık 25 milyon ton tahılın çıkarılması için gerekli süre olan 120 gün, yani dört ay geçerli olacak.
Müzakereciler, Ukrayna’nın kıyılarını korumak için Karadeniz’e döşediği mayınların temizlenmeyeceğini belirttiler. Birleşmiş Milletler de, mayınların temizlenmesinin uzun zaman alacağı gerekçesiyle bu maddede mutabık kaldı.
Kargo gemilerinin Ukraynalılara silah getirmeyeceklerine dair garanti isteyen Rusya'nın endişelerini gidermek için Ukrayna'dan kalkan veya Ukrayna'ya giden gemilerin denetimleri İstanbul'da yapılacak.
Moskova bu anlaşma karşılığında, Rusya'nın gübre ve tahıl ihracatına doğrudan veya dolaylı olarak Batı yaptırımlarının uygulanmayacağının garantisini aldı.
