Bilim insanları, ormanları geri getirmek için İspanya'da "sis toplayıcıları" kurdu

Araştırmacılar, yangından zarar gören bölgelerin yeniden canlandırılabileceğini söyledi

Bilim insanları, ormansızlaşma tehlikesi altındaki bölgeleri etkili şekilde korumaya çalıştıklarını söyledi (Life Nieblas)
Bilim insanları, ormansızlaşma tehlikesi altındaki bölgeleri etkili şekilde korumaya çalıştıklarını söyledi (Life Nieblas)
TT

Bilim insanları, ormanları geri getirmek için İspanya'da "sis toplayıcıları" kurdu

Bilim insanları, ormansızlaşma tehlikesi altındaki bölgeleri etkili şekilde korumaya çalıştıklarını söyledi (Life Nieblas)
Bilim insanları, ormansızlaşma tehlikesi altındaki bölgeleri etkili şekilde korumaya çalıştıklarını söyledi (Life Nieblas)

İspanya'ya bağlı Kanarya Adaları ve Portekiz'de kuraklığa karşı sisten su elde ediliyor.
Avrupa Birliği'nin de desteğiyle oluşturulan Life Nieblas projesi kapsamında bilim insanları, küresel ısınma nedeniyle zarar gören arazileri yeniden ormanlaştırmaya çalışıyor.
Barselona Otonom Üniversitesi'nden projenin başındaki Vicenç Carabassa, özel yapım plastik örgülerle tasarlanan sistemin, rüzgarın getirdiği sisteki su damlacıklarını toplayıp alt katmanda yer alan kaplara dolmasını sağladığını belirtti.
Üniversiteye bağlı Ormancılık Uygulamaları ve Ekolojik Araştırma Merkezi'nin (Creaf) yürüttüğü projede, Büyük Kanarya adasında bir yıl içinde, sis ve çiyden elde edilen 215 bin litre suyun depolanmasının hedeflendiği ifade edildi.
Bu miktarla, yangın nedeniyle ormansızlaşma tehlikesi altındaki Doramas Ormanı'nda yer alan 35 hektarlık alanda 20 bin Akdeniz defnesi ağacı yetiştirilmesi amaçlanıyor.
Carabassa, "Sis toplama sistemi, kendileri de sisteki suyu toplayarak hayatta kalan Akdeniz defne ağaçlarının popülasyonunu yeniden artırmak için uygulanabilir bir model" dedi.
Sis toplama sisteminin yanı sıra bölgede "koza" adı verilen bir başka sistem daha deneniyor.
Söz konusu düzenekte "koza" adı verilen, geridönüştürülmüş bir mukavvayla çevrelenmiş ve biyolojik olarak çözünebilme özelliğine sahip bir kap yer alıyor. Kaba dikilen fidelerin hem korunması hem de 25 litreye kadar su tutabilmesi hedefleniyor.
"Kozaların" özellikle en önemli olan ilk yılında fidelere kuraklık koşullarında gelişebilme şansı sağlayabileceği düşünülüyor.
Bilim insanları, İtalya ve Yunanistan'da da denenen bu sistemde fidelerin hayatta kalma oranının yüzde 60, "kozaların" kullanılmadığı senaryolardaysa yüzde 40 olduğunu belirtti.

Independent Türkçe, Guardian



Stephen King'den dikkat çeken dizi tavsiyesi: Mutlaka izleyin

40 yaşındaki Kanadalı aktris Tatiana Maslany, Maximum Pleasure Guaranteed'de kaos dolu bir hayatı olan, boşanmış anne Paula Saunders rolünde (Apple TV)
40 yaşındaki Kanadalı aktris Tatiana Maslany, Maximum Pleasure Guaranteed'de kaos dolu bir hayatı olan, boşanmış anne Paula Saunders rolünde (Apple TV)
TT

Stephen King'den dikkat çeken dizi tavsiyesi: Mutlaka izleyin

40 yaşındaki Kanadalı aktris Tatiana Maslany, Maximum Pleasure Guaranteed'de kaos dolu bir hayatı olan, boşanmış anne Paula Saunders rolünde (Apple TV)
40 yaşındaki Kanadalı aktris Tatiana Maslany, Maximum Pleasure Guaranteed'de kaos dolu bir hayatı olan, boşanmış anne Paula Saunders rolünde (Apple TV)

Zamanımızın en etkili romancılarından Stephen King, sosyal medyada yaptığı önerilerle de sık sık gündeme geliyor. X hesabını aktif kullanan King, sık sık kitap, film ve dizi tavsiyelerinde bulunuyor.

Ünlü yazar, son haftaların en çok konuşulan yapımlarından biri olan Widow's Bay'i öven ünlüler kervanına katıldı. Ancak korku-komedi türündeki bu diziyi takdir ettiği paylaşımında, başka bir Apple TV yapımına da dikkat çekti.

Birçok izleyicinin King eserlerine benzettiği Widow's Bay için "güzel" diyen King, bahsettiği diğer dizinin ise "çok daha iyi" olduğunu belirtti. 

Widow's Bay, New England kıyılarındaki gizemli bir adada geçiyor ve kasaba sakinlerinin yüzyıllardır süregelen doğaüstü olaylarla mücadelesini konu alıyor.

Adeta bir fenomene dönüşen yapım, son haftalarda izleyici kitlesini istikrarlı biçimde büyüttü.

Katie Dippold tarafından yaratılan ve başrolünde lanetli kasabanın belediye başkanını canlandıran Matthew Rhys'in yer aldığı dizi, bu hafta 10 bölümlük ilk sezonunu tamamladı ve şimdiden ikinci sezon onayını cebine koydu. 

Rotten Tomatoes'da yüzde 98 gibi başarılı bir skor yakalayan dizi için genel eleştirmen görüşü ise şu şekilde: 

Katie Dippold, korku ve komedi türünün klişelerini ters yüz ederek hanesine bir başarı daha yazdırıyor; izleyiciye korkuyu, kahkahayı ve harika bir oyuncu kadrosunu bir arada sunarken tuhaflıklardan beslenmeyi de ustalıkla sürdürüyor.

"Sanki Hitchcock geri dönmüş gibi"

Dizinin sezon finalinin ardından X hesabından paylaşım yapan King, Apple TV kataloğunda asıl hayran kaldığı yapımı şu sözlerle ilan etti:

Widow's Bay güzel bir dizi. Ancak Maximum Pleasure Guaranteed ondan çok daha iyi. Sanki Hitchcock son bir iş yapmak için kalkıp gelmiş gibi. Üstelik Tatiana Maslany tek kelimeyle harika. Yüzündeki duygu geçişleri inanılmaz, bir anda komediden saf dehşete evrilebiliyor.

King'in göklere çıkardığı Maximum Pleasure Guaranteed, ekran yolculuğuna 20 Mayıs'ta başladı. Kara komedi ve gerilim unsurlarını bir araya getiren dizi, 10 bölümlük ilk sezonunu 15 Temmuz'da tamamlayacak.

Rotten Tomatoes'da yüzde 93'lük yüksek bir skora sahip yapım için eleştirmenler şöyle diyor: 

Tatiana Maslany, izleyiciyi sürprizlerle dolu bir keşif yolculuğuna çıkaran bu ters köşeli polisiye hikayeye cesurca liderlik ediyor. Sürükleyici anlatımı, eğlenceli maceraları ve isminin hakkını veren temposuyla kesinlikle maksimum seyir keyfi vaat ediyor.

Widow's Bay ve Maximum Pleasure Guaranteed, Apple TV'de izlenebilir.

Independent Türkçe, Collider, Mashable


Çöpe giden senaryo nasıl gişe klasiğine dönüştü?

1998 yapımı Sucu, kolej futbol takımının hor görülen su dağıtıcısı Bobby Boucher'ın, gizli yeteneğini keşfederek bir gecede takımın en büyük yıldızına dönüşmesini konu alıyordu (Touchstone Pictures)
1998 yapımı Sucu, kolej futbol takımının hor görülen su dağıtıcısı Bobby Boucher'ın, gizli yeteneğini keşfederek bir gecede takımın en büyük yıldızına dönüşmesini konu alıyordu (Touchstone Pictures)
TT

Çöpe giden senaryo nasıl gişe klasiğine dönüştü?

1998 yapımı Sucu, kolej futbol takımının hor görülen su dağıtıcısı Bobby Boucher'ın, gizli yeteneğini keşfederek bir gecede takımın en büyük yıldızına dönüşmesini konu alıyordu (Touchstone Pictures)
1998 yapımı Sucu, kolej futbol takımının hor görülen su dağıtıcısı Bobby Boucher'ın, gizli yeteneğini keşfederek bir gecede takımın en büyük yıldızına dönüşmesini konu alıyordu (Touchstone Pictures)

Oscar ödüllü Kathy Bates, Hollywood Reporter'a verdiği röportajda, Frank Coraci imzalı Sucu'nun (The Waterboy) senaryosunu ilk okuduğunda filmi neredeyse reddedeceğini anlattı. O dönem başrol oyuncusu ve senarist Adam Sandler'ı tanımadığını belirten Bates, ilk izlenimini şu sözlerle anlattı:

Adam Sandler'ın kim olduğunu bile bilmiyordum. Önüme Amerikan futboluyla ilgili bir senaryo geldi. İlk 12 sayfayı okuduktan sonra kendi kendime, 'Tanrım, ben bu işte oynayamam, bu çok saçma' dedim ve senaryoyu doğrudan çöp sepetine fırlattım.

Usta oyuncunun kaderini ise onunla birlikte çalışan yeğeni Linda değiştirmiş. Çöpteki senaryoyu fark edip çıkaran yeğeninin, "Bu ne?" sorusuna Bates, "Adam Sandler adında bir çocuğun yazdığı senaryo" yanıtını vermiş. 

Yeğeni, Sandler'ın adını duyunca şaşırıp senaryoya bir şans vermesi gerektiğini söyleyince Bates fikrini değiştirmiş. 77 yaşındaki Bates süreci, "Sırf Linda'nın hatırı için senaryoya bir şans daha vermeye karar verdim. Sonunda hayatımın en eğlenceli setlerinden birinde çalıştım. Adam tam bir dahi, onunla çalışmaya bayıldım. Zaten o dönem, insanların akın akın onu izlemeye gittiği ve asıl parladığı dönem oldu" diyerek noktaladı.

Kült komedide Bates, Sandler'ın canlandırdığı utangaç ve beceriksiz Bobby Boucher'ın üzerine titreyen dindar annesi Mama Boucher rolüne hayat vermişti.

Sandler da 2022'de katıldığı Happy Sad Confused adlı podcast yayınında, Kathy Bates'le çalışmanın kendisine ne kadar iyi geldiğini anlatmış ve usta oyuncunun kötü eleştiriler karşısında dik durmasına nasıl yardım ettiğini şu sözlerle yad etmişti:

Sucu'da Kathy Bates'le çalışmaya bayılmıştım, zaten yıllardır hayranlıkla izlediğim bir oyuncuydu. Sette birisi eleştirmenlerden konu açtığında ona, 'Muhtemelen bu filmi beğenmeyecekler ve kötü şeyler yazacaklar, bence hiç okuma' dediğimi hatırlıyorum. O ise bana son derece sakin bir şekilde, 'E ben beğendim ya, önemli olan tek şey bu' gibi bir şey söylemişti. Gerçekten muazzamdı.

Eleştirmenlerle yıldızı geçmişte pek barışmayan Sandler'ın son dönem projeleri ise sinema yazarlarından tam not alıyor. Aktörün 2023 yapımı filmi Bat Mitzvah'ıma Kesinlikle Davetli Değilsin (You Are So Not Invited To My Bat Mitzvah) Netflix'te yayına girmeden önce Rotten Tomatoes'ta yüzde 100 beğeni oranına ulaşmıştı.

Independent Türkçe, NME, Hollywood Reporter, Happy Sad Confused


Doktorların çözemediğini 18 çocuğa teşhis koyan yapay zeka çözdü

Yapay zeka, Boston'daki hastanede doktorları şaşırtan nadir hastalıklara sahip 18 çocuğa teşhis konmasını sağladı (AFP)
Yapay zeka, Boston'daki hastanede doktorları şaşırtan nadir hastalıklara sahip 18 çocuğa teşhis konmasını sağladı (AFP)
TT

Doktorların çözemediğini 18 çocuğa teşhis koyan yapay zeka çözdü

Yapay zeka, Boston'daki hastanede doktorları şaşırtan nadir hastalıklara sahip 18 çocuğa teşhis konmasını sağladı (AFP)
Yapay zeka, Boston'daki hastanede doktorları şaşırtan nadir hastalıklara sahip 18 çocuğa teşhis konmasını sağladı (AFP)

İster sevin ister nefret edin, yapay zeka insanların günlük yaşamlarına dahil edildi ve artık gerçekten hayat kurtarabilir.

Tartışmalı teknolojinin çığır açan kullanımlarının sonuncusunda yapay zeka, Boston'daki bir hastanede doktorları çıkmaza sokan nadir hastalıklara sahip 18 çocuğa teşhis konmasını sağladı.

Perşembe günü New England Journal of Medicine'a bağlı NEJM AI akademik dergisinde yayımlanan yeni çalışma, OpenAI'ın o3 modelinin tıptaki karmaşık vakaların çözümünde işe yarayabileceğini ortaya koydu.

Nisan 2025'te piyasaya sürülen yapay zeka modeli, Boston Çocuk Hastanesi'ndeki hastalar için yeni teşhislerin belirlenmesini sağladı. Bunlar arasında nadir nörogelişimsel hastalıkları olan 10, nöromüsküler bozuklukları olan 4, aniden ölen iki ve erken psikozlu iki hasta yer alıyor.

Çalışmanın baş araştırmacılarından, Boston Çocuk Hastanesi'ndeki Manton Yetim Hastalıkları Araştırma Merkezi'nden Catherine Brownstein, çalışma hakkında NBC News'ta yayımlanan makalede bunu "kesinlikle çığır açan" diye niteledi.

Manton Merkezi, ABD'de 30 milyon kişiyi etkileyen nadir hastalıkların nedenini anlamaya çalışıyor.

Brownstein, Boston Çocuk Hastanesi'nin, teşhis umuduyla, nadir hastalıklardan etkilenen hastaların genomlarını (yani DNA dizilerinin tamamını) yeni tanımlanmış genlerle karşılaştırdığını açıkladı.

Nadir bir hastalığın teşhisi zaman alıcı ve çalışmanın diğer yazarlarından Suyash Shringarpure'nin de belirttiği gibi, "Bir araştırmacı tek bir vakaya ancak belirli bir süre ayırabilir"

NBC News'a konuşan ve sağlık sektörüne odaklanan OpenAI araştırmacısı Shringarpure, "Belki de bir vaka ilk geldiğinde çözümsüz kalmıştır ancak bir yıl sonra genle hastalık arasındaki bağlantıyı açıklayan bir makale yayımlanmıştır" dedi.

Araştırmacılar, nadir hastalıklara sahip, teşhis konulmamış 376 hastanın genomunu analiz etti ve yapay zeka modeli, vakaların yaklaşık yüzde 5'inde yeni teşhislerin konulmasına yardımcı oldu.

Brownstein, "Bunların daha önce kaç kez analiz edildiğini düşünürsek, bu çok büyük bir sayı ve her biri, bir aile için bir cevap anlamına geliyor" dedi.

scdfgrthy
Yeni bir araştırmaya göre, OpenAI'ın o3 modeli, tıp alanındaki çözülmemiş gizemlere cevap bulmaya yardımcı olabilir (Google Earth)

Kyra Benton, yapay zeka yardımıyla nihayet teşhis konan hastalardan biriydi.

NBC News'un haberine göre, Benton 9 yaşındayken sürekli parmak ucunda yürüme ve normal hareketlerle koşmakta zorlanma gibi endişe verici semptomlar göstermeye başladı.

Doktorlar yıllarca sorunun ana nedenini bulmakta zorlanırken çocuğun sağlığı kötüleşti.

Benton geçen yıl 20 yaşına girmeden hemen önce, araştırmacılar sonunda ona ilerleyici genetik bir nöromüsküler bozukluk olan miyofibriller miyopati teşhisi koydu.

Benton yayın organına, "Açıkçası, yapay zekaya pek de sıcak bakmayan biriyim" diye konuştu.

Öte yandan, avantajları olduğunu da kabul ediyorum.

OpenAI, hizmet şartlarında teknolojisinin kendi kendine teşhis için kullanılmaması gerektiğini açıkça belirtiyor.

Çalışmadaki araştırmacılar, yapay zeka modelini bir araç olarak kullanarak, doktor notları, hastaların semptomları ve belirtilerine yol açmış olabilecek genler de dahil ek bilgilerle besledi.

Daha sonra insanlar, nihai teşhis için modelin yanıtlarını inceledi.

Independent Türkçe