Endonezyalı çevreci orkideleri yanardağdan kurtardı

Çevreci Mosimin, Endonezya’nın milli serveti olan orkideleri kurtarmak için iki bambu sera inşa etti

Merapi Yogyakarta Dağı'nın eteklerinde bir ağaçta orkide yetiştiriciliği yapılıyor
Merapi Yogyakarta Dağı'nın eteklerinde bir ağaçta orkide yetiştiriciliği yapılıyor
TT

Endonezyalı çevreci orkideleri yanardağdan kurtardı

Merapi Yogyakarta Dağı'nın eteklerinde bir ağaçta orkide yetiştiriciliği yapılıyor
Merapi Yogyakarta Dağı'nın eteklerinde bir ağaçta orkide yetiştiriciliği yapılıyor

Elinde orkideler ve omzunda bir bambu merdiven ile çiftçi Mosimin, Endonezya'nın en aktif yanardağının eteklerindeki ormanı inceleyip yıllardır biriktirdiği yerli çiçek kümelerine dikkati çekiyor.
Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre Mosimin, birçok Endonezyalı gibi tek bir adı olan 56 yaşında, botanik konusunda resmi geçmişi olmayan, kendi kendini yetiştirmiş bir çevreci.
Mosimin, kariyerini değerli taşlara benzettiği bitkileri dikmeye adamış ve Cava adasındaki Yogyakarta'nın eteklerinde bulunan bu bölgenin eşsiz çiçeklerini kurtarmak için tek başına kendini bu işe adamış.
Mosimin çalışmalarına, sonuncusu 2010 yılında olmak üzere Merapi Dağı'nın birkaç güçlü patlaması nedeniyle lavın akması ve bölgeye kül yayılmasından sonra başladı. “Ormanda orkidenin bol olduğunu hatırladığını” söyleyen Mosimin, “Yakın köylerden gelenler istedikleri kadar orkide toplayıp yakındaki turistik bölgelerde sattılar” dedi.
Ancak orkidelerin birçoğu yanardağın çevresine düşen kül bulutları tarafından yok edildi.
Böylece Mosimin, ‘solan servet’i kurtarmaya karar verdi ve yıllar içinde en dikkat çekici orkide türlerini barındırabileceği iki bambu sera inşa etti.
Yanardağın patlaması 1994'te 60 kişinin ölümüne sebep oldu ve binlerce hektar ormanı yok etti. 2010'da gerçekleşen bir başka patlama ise 300'den fazla insanın hayatını kaybetmesine yol açtı ve yıkıma neden oldu.
1994 trajedisinden söz eden Mosimin, "Evimin yakınındaki orman yandı ve bulabildiğim orkideler kayboldu. Bir iki tanesini tutmadığım için pişmanım” dedi.
Bununla birlikte, bu onu ve komşularını, yerel yönetimin, yanardağdan geriye kalanları araştırırken kalan orkideleri bulma çabalarına katılmaya teşvik etti.
Bu çabalar sonucu 2010 patlamasından kurtulan en az 90 orkide türünü canlandırdılar.
Mosimin artık kendi başına çalışıyor ve ormandakilerin orkidelerden kâr elde etmeye çalışmak yerine çiçek açmasına izin vermelerini istiyor. Merapi Dağı Milli Parkı Basın Sözcüsü Ahmadi, yanardağın etrafındaki ormanda Mosimin'den koruma yöntemlerini öğrenen yerel sakinler tarafından işletilen diğer orkide merkezlerinin ortaya çıktığını da sözlerine ekledi. Ahmadi, açıklamalarına şöyle devam etti: “Mosimin, Merapi Dağı'nda orkide muhafazasının öncüsü. Çalışmaları, programlarını taklit eden ve geliştiren birlikte çalıştığımız diğer gruplar için bir model haline geldi.”
İki çocuk babası Mosimin, botanik bilgisini sık sık onu ormana götürdüğü torununa aktararak orkideleri kurtarma mirasını sürdürmek istiyor. Mosimin, “Ona orkideleri olabildiğince erken gösteriyorum. Kim bilir, bir gün benim halefim olabilir” dedi.



Taş Devri mutfağı yeniden yazılıyor: Karmaşık tarifleri çömlekler ele verdi

Tarih öncesi tarifleri canlandırmak için seramik kapların modern replikalarıyla deneysel pişirme (Lara González Carretero)
Tarih öncesi tarifleri canlandırmak için seramik kapların modern replikalarıyla deneysel pişirme (Lara González Carretero)
TT

Taş Devri mutfağı yeniden yazılıyor: Karmaşık tarifleri çömlekler ele verdi

Tarih öncesi tarifleri canlandırmak için seramik kapların modern replikalarıyla deneysel pişirme (Lara González Carretero)
Tarih öncesi tarifleri canlandırmak için seramik kapların modern replikalarıyla deneysel pişirme (Lara González Carretero)

Yeni bir araştırmaya göre, Avrupa genelinde bulunan binlerce yıllık çömlek kalıntıları, bölgedeki eski toplulukların daha önce inanıldığından çok daha çeşitli bitkisel ve hayvansal ürünler kullanarak karmaşık yemekler hazırladığını ortaya koyuyor.

Arkeologlar, çömlek kalıntılarındaki yağ tortularını analiz ederek eski kültürlerin beslenme alışkanlıklarını yorumluyor. Ancak bu yöntem çoğunlukla sadece et bazlı yiyecekler hakkında bilgi veriyor.

Yeni çalışmada, Avrupalı antik ​​avcı-toplayıcıların yediği bitkilerin kalıntılarını belirlemek için mikroskobik inceleme ve kimyasal analiz de dahil birden fazla teknik birleştirildi.

Araştırmada, Kuzey ve Doğu Avrupa'daki 13 arkeolojik alanda bulunan ve MÖ 6. ile 3. binyıllar arasına tarihlenen yaklaşık 60 çömlek parçasında kalan organik kalıntılar incelendi.

Bu çok yönlü yaklaşımı kullanarak araştırmacılar, otlar, kırmızı orman meyveleri, yapraklar ve tohumlar da dahil çeşitli bitkilerin doku örneklerinin yanı sıra balık ve diğer deniz ürünlerinin kalıntılarını da buldu.

PLOS One adlı akademik dergide yayımlanan çalışmada, "Avcı-toplayıcı balıkçıların sadece balıkla beslenmediklerini, çok çeşitli bitkileri bilfiil işleyip tükettiklerini bulduk" diye yazdılar.

Kalıntı ve içerik karışımı bölgeden bölgeye değişiyordu; bu muhtemelen bölgedeki mevcut kaynakların yanı sıra yerel kültürel uygulamaların bir yansımasıydı.

Çalışmada, örneğin, Baltık bölgesinde, çömlekte fosilleşmiş yemek kalıntılarında sıklıkla yüksek yoğunlukta tatlı su balığıyla birlikte Viburnum meyveleri bulundu; bu da "hedefli bir içerik seçimine işaret ediyor" diye belirtildi.

Mikroskobik analiz, Litvanya'daki bölgelerden elde edilen çömleklerde daha yüksek oranda tatlı su balığı bulunduğunu ortaya koyarken, Danimarka'nın güneyindeki Syltholm II bölgesinden elde edilen lipid kalıntı analizi ise daha çeşitli hayvansal ürünlerin kullanıldığını gösterdi.

Bulgular, bitkilerin ve su ürünlerinin erken Avrupalıların beslenme düzenlerinde önemli bir rol oynadığını gösteriyor.

Yemek yapımında farklı türde çömlekler kullanılıyordu ve her kültürün kendine özgü karmaşık mutfak gelenekleri vardı.

Özellikle, arkeologlar tarih öncesi Avrupalı ​​avcı-toplayıcılar arasında "belirli yiyecekleri farklı şekilde hazırlayarak" birleştirme yönünde genel bir eğilim olduğunu buldu.

Bir örneğe atıfta bulunarak, Viburnum meyvelerinin genellikle "tatlı su balığıyla karıştırılmış tek bitkisel malzeme" olarak göründüğünü söylediler.

"Bu araştırma, eski beslenme düzenlerini gerçekten anlamak için, bu fosilleşmiş yiyecek kalıntılarına kelimenin tam anlamıyla daha yakından bakmamız gerektiğini vurguluyor" diye yazdılar.

Geleneksel kimyasal analiz, eski yemeklerin hayvansal bileşenlerini vurgulama eğilimindeyken, birleşik mikroskobik yaklaşımımız bu tarih öncesi tarifleri yeniden odağın merkezine getirdi.

Independent Türkçe


Yapay zeka, savaş simülasyonlarında nükleer silahlara başvuruyor

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Yapay zeka, savaş simülasyonlarında nükleer silahlara başvuruyor

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Yeni bir araştırmaya göre, ChatGPT ve diğer önde gelen yapay zeka modellerinin, savaş oyunlarında birbirlerine karşı yarıştırıldıklarında nükleer silah kullanma olasılıkları insanlardan çok daha yüksek.

King's College London'dan Strateji Profesörü Kenneth Payne liderliğindeki araştırmaya göre, Google, OpenAI ve Anthropic'in yapay zeka modelleri, nükleer silahlı güçlerin başına getirildiklerinde simülasyonların yüzde 95'inde nükleer gerilimi tırmandırmaya başvurdu.

Bulgular, Anthropic'le ABD Savaş Bakanlığı arasında askeri alanda yapay zeka kullanımı konusunda tartışma yaşanırken geldi.

Anthropic CEO'su Dario Amodei, şirketinin Pentagon'un iç gözetim ve tamamen otonom silahlar için güvenlik önlemlerini kaldırma talebini reddettiğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump ise ABD merkezli bu girişimin "solcu manyaklar" tarafından yönetildiğini ve ulusal güvenliği riske attığını söyleyerek karşılık verdi.

Savaş Bakanı Pete Hegseth, Anthropic'in daha önce yabancı hasımlar için kullanılan bir terim olan "tedarik zinciri riski" diye nitelendirilmesini istedi.

Son çalışma, yapay zeka modellerinin insanlar gibi "nükleer tabu"ya sahip olmadığını ve bunu çatışma zamanlarında gerginliği mantıklı bir şekilde artırma biçimi olarak gördüğünü ortaya koydu.

Profesör Payne, yapay zekanın "nükleer silahları ahlaki eşikler değil, meşru stratejik seçenekler olarak ele aldığını ve nükleer kullanımı genellikle tamamen araçsal terimlerle tartıştığını" belirtti.

Öncü modellerin insanın stratejik mantığını nasıl taklit edip etmediğini anlamak, yapay zekanın stratejik sonuçları giderek daha fazla şekillendirdiği bir dünya için temel bir hazırlık.

Simülasyonlarda Anthropic'in Claude modeli, oyunların yüzde 64'ünde nükleer saldırıya başvurdu. Bu da onu simülasyonlarda nükleer saldırıyı en sık öneren model haline getirdi.

Anthropic anlaşmazlığının ardından Savaş Bakanlığı'yla yakın zamanda anlaşma imzalayan OpenAI tarafından geliştirilen modeller, belirli bir son tarihle karşılaştıklarında sürekli nükleer tehdide başvurdu.

Google'ın Gemini modeliyse sadece 4 komuttan sonra sivillere karşı topyekün nükleer savaş tehdidinde bulundu.

Gemini savaş oyunlarından birinde, "Eğer tüm operasyonlarını derhal durdurmazlarsa... Yerleşim merkezlerine karşı tam stratejik nükleer saldırı düzenleyeceğiz" diye yazdı.

İşlevsiz kalacağımız bir geleceği kabul etmeyeceğiz; ya birlikte kazanırız ya da birlikte yok oluruz.

Yapay zeka modelleri kullanılarak nükleer gerilimi tırmandırma riskinin insanlara kıyasla daha yüksek olmasına rağmen, tehditler daha çok topyekün nükleer savaştan ziyade karşı tarafın da gerilimi tırmandırmasına yol açtı.

"Frontier models exhibit sophisticated reasoning in simulated nuclear crises" (Öncü modeller simüle edilmiş nükleer krizlerde gelişmiş akıl yürütme sergiliyor) başlıklı çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi.

The Independent, çalışma hakkında yorum almak için Anthropic, Google ve OpenAI'la iletişime geçti.

Independent Türkçe


Pixar'ın son filminden büyük başarı

Pixar'ın son filminden büyük başarı
TT

Pixar'ın son filminden büyük başarı

Pixar'ın son filminden büyük başarı

Pixar'ın son filmi Hoplayanlar (Hoppers), eleştirmenlerden övgü dolu yorumlar alıyor.

6 Mart'ta sinemalarda gösterime girecek animasyon, 19 yaşındaki çevreci Mabel'ın bir kunduzun zihnine "hoplamasını" ve bir kunduz kolonisinin yaşam alanlarını kurtarmasına yardım etme girişimini konu alıyor. Bu konu, filmin Avatar'a benzetilmesine yol açtı.

Piper Curda, Bobby Moynihan, Dave Franco, Jon Hamm ve Meryl Streep gibi seslendirme sanatçılarının yer aldığı film, eleştiri derleme sitesi Rotten Tomatoes'da yüzde 97'yle neredeyse mükemmel bir puan aldı.

Bu puan, daha fazla eleştiri geldikçe dalgalanabilir fakat şu anda 2017'deki Coco'dan bu yana neredeyse 10 yıldır bir Pixar filminin en yüksek skoru.

İlk iki Oyuncak Hikayesi (Toy Story) filmi sitede yüzde 100 puan alırken, Oyuncak Hikayesi 3, Kayıp Balık Nemo (Finding Nemo), Ters Yüz (Inside Out) ve Yukarı Bak'ın (Up) tamamı yüzde 98 puanda.

Bu, 2026'da vizyona girecek iki Pixar filminden ilki; ardından haziranda Oyuncak Hikayesi 5 gelecek. Animasyon stüdyosu son yıllarda, Luka (Luca), Elemental: Doğanın Güçleri (Elemental) ve Elio gibi orijinal hikayeleri, Işıkyılı (Lightyear) ve Ters Yüz 2 gibi devam filmleri ve yan ürünlerle dengeledi.

2027'de vizyona girecek Gatto adlı bir başka orijinal filmi daha duyurdular ve ayrıca İnanılmaz Aile 3 (Incredibles 3) ve Coco 2 olmak üzere iki devam halkası üzerinde çalıştıkları bildiriliyor.

Pixar, 1979'da Lucasfilm'in bilgisayar animasyon bölümü olarak kuruldu. Başlangıçta Graphics Group diye bilinen şirket, 1986'da adını Pixar yaptı ve aynı yıl Apple'ın kurucusu Steve Jobs tarafından desteklenen bağımsız bir şirket haline geldi. 1995'te stüdyo, tamamen bilgisayar animasyonlu ilk uzun metrajlı film olarak çığır açan Oyuncak Hikayesi'ni yayımladı. Film, daha sonra 2006'da Pixar'ı tamamen satın alan Disney tarafından dağıtıldı.

The Independent'ın sinema eleştirmeni Clarisse Loughrey, Hoplayanlar'ı övenler arasındaydı. Filme 4 yıldız verdiği incelemesinde şunları yazdı:

Evet, temelde James Cameron'ın Avatar'ı ve yönetmen Daniel Chong'la senarist Jesse Andrews, filmin ilk 15 dakikasında bunu itiraf edecek kadar dürüstler. Bununla birlikte Hoplayanlar'a taklitçi demek haksızlık olurdu çünkü aksi takdirde kendine özgü bir niş oluşturacak kadar tuhaf ve sivri bir film. Pixar, Batı animasyonunda animenin enerjik ve dışavurumcu etkisinden kesinlikle faydalandı. Tüm yaratıkları ekranda sanki elektrik çarpmış gibi zıplıyor. Ayrıca, Pixar'ın kunduzlaştırılmış Mabel'la elde ettiği gerçekçi akıcılık derecesinin, Sevimli Canavarlar'ı (Monsters Inc) epey ilkel gösterdiğini de belirtmekte fayda var.

Independent Türkçe