ABD, Avustralya için nükleer denizaltı üretimini hızlandırmayı planlıyor

AUKUS ittifakı duyurulalı bir yıl oldu.

ABD, Avustralya için nükleer denizaltı üretimini hızlandırmayı planlıyor
TT

ABD, Avustralya için nükleer denizaltı üretimini hızlandırmayı planlıyor

ABD, Avustralya için nükleer denizaltı üretimini hızlandırmayı planlıyor

ABD, Birleşik Krallık ve Avustralya arasındaki AUKUS ittifakının duyurulmasının birinci yıl dönümünde, üç ülkenin liderleri bu ortaklığa olan ihtiyacın halen net olduğunu vurguladılar.
Koalisyonun insan haklarına, hukukun üstünlüğüne ve anlaşmazlıkların zorlama olmaksızın barışçıl şekilde çözülmesine saygı duyan uluslararası bir düzeni desteklemek amacıyla bir araya geldiği kaydedilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
 “Avustralya’nın konvansiyonel nükleer silahlarla donanmış denizaltılar edinmesi konusunda son 12 ayda büyük bir ilerleme kaydettik. Avustralya’nın bu imkanı mümkün olan en kısa sürede edinmesine yönelik taahhüdümüzü korumada kararlıyız.”
Söz konusu açıklamadan önce basında yer alan haberlerde, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin Çin ile artan gerilim sebebiyle bazı denizaltılarının Avustralya’da üretilmesi ihtimali de dahil olmak üzere denizaltılarının üretimi ve teslim edilme sürecini hızlandırmak amacıyla bazı fikirleri görüştüğü belirtilmişti.
Üç liderin açıklaması, bu yöndeki çabalarda en üst düzeyde genel güvenlik, nükleer güvenlik ve gözetim konusundaki taahhütlerini teyit ederken Avustralya’nın ‘nükleer silah edinmek için çalışmadığı ve bunları edinmeyeceği’ vurgulandı.
Wall Street Journal’a göre Avustralya’nın denizaltılarının ilk teslimatının 2030’ların ortalarında gerçekleşmesi planlanıyor. Ancak Washington, sekiz denizaltının yapımını hızlandırmak istiyor ve birkaçının Avustralya’da üretilmesi imkanını inceliyor. Ancak bu konu birçok engelle karşılaşıyor ve uzun vadeli büyük çabalar gerektiriyor. Columbia sınıfı yeni nükleer denizaltıların üretilmesinden sorumlu olan Amiral Scott Pappano ağustos ayında, ABD sanayi üssünün genişletilmesi için büyük bir çaba gösterilmezse, Avusturya için denizaltı üretiminin ABD’nin kendi denizaltılarını inşa etmeye yönelik çalışmalarını etkileyeceğini söyledi. Pappano “Büyük yatırımlar olmaksızın sanayi üssümüze daha fazla denizaltı yapımını eklersek, bu bize büyük zarar verir” ifadelerini kullandı.
Gazetenin eski bir ABD denizaltı komutanından aktardığına göre ABD ve İngiltere, denizaltı nükleer enerjisi enstitülerine davet edilen Avustralyalı öğrencilerle hassas denizaltı nükleer enerji bilgilerinin paylaşılmasında çok mütevazı bir ilerleme kaydedildi. Ancak Avustralya’nın 2030’da ilk nükleer denizaltılarını konuşlandırabilmesi için çok daha fazla çalışmanın yürütülmesi gerektiğini sözlerine ekledi. Bu konuda atılabilecek en iyi adımın, Avustralya denizaltılarının üretilmesi amacıyla ABD’deki nükleer denizaltı üretim kapasitesinin genişletilmesine finansman sağlamak olacağını vurguladı. Biden yönetimi, ABD’nin yeni denizaltılar üretme kapasitesini artırmak için Kongre’ye sunulan 2023 bütçesindeki 750 milyon dolar da dahil olmak üzere önümüzdeki yıllarda 2,4 milyar dolar harcanmasını önerdi. AUKUS liderlerinin açıklaması, ittifakın hipersonik ve anti-sonik teknoloji, elektronik ve siber savaş yetenekleri, yapay zeka ve otomatik kullanım, kuantum teknolojileri ve ek denizaltı imkanları gibi gelişmiş yetenek girişimlerinde işbirliği sürecinde büyük adımlar attığını vurguladı.
Aynı zamanda bilgi ve teknolojinin paylaşımını artırmaya, endüstriyel üslerinin ve tedarik zincirlerinin daha güçlü bir entegrasyonu sağlamaya ayrıca bu girişimlerde daha fazla ilerleme kaydedilmesi amacıyla savunma alanında inovasyon projelerini hızlandırmaya devam ediliyor.
Ancak AUKUS İttifakı Koordinatörü James Miller, ABD Ulusal Güvenlik Konseyi’ne böyle bir iş birliği çabasının nasıl olabileceğine yönelik ayrıntıları vermese de ABD ve Birleşik Krallık’ın, Avustralya’nın nükleer denizaltı programına güçlü bir şekilde dahil olacaklarını belirtti. Miller açıklamasında “Detaylar üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Ancak önümüzdeki uzun yıllar boyunca çok yakın bir üçlü ortaklığa ihtiyacımız olduğuna şüphe yok” ifadelerini kullandı.



Çin: Kim Jong-un ile Trump arasında olası bir görüşmeye ilişkin bilgimiz yok

ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)
TT

Çin: Kim Jong-un ile Trump arasında olası bir görüşmeye ilişkin bilgimiz yok

ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)

Çin, ABD Başkanı Donald Trump'ın Asya turu kapsamında Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile olası bir görüşme gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceğine ilişkin bugün yaptığı açıklamada, konu hakkında “herhangi bir bilgiye sahip olmadığını” bildirdi. Trump, Asya turunda Kuzey Kore lideriyle görüşme ihtimalini dışlamamıştı.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun düzenlediği olağan basın toplantısında, “Bu konuya ilişkin herhangi bir bilgim yok” dedi. Açıklama, Trump'ın Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu toplantısına katılmak üzere Shenzhen kentine gelmesinin beklendiği günün arifesinde yapıldı.

Trump ile Kim, 30 Haziran 2019'da iki Kore arasındaki sınırda bulunan askerden arındırılmış bölgede bir araya geldi (Reuters)
Trump ile Kim, 30 Haziran 2019'da iki Kore arasındaki sınırda bulunan askerden arındırılmış bölgede bir araya geldi (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi dün yaptığı açıklamada, bu hafta Çin'de Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşebileceğini söylemişti. Sürpriz olarak değerlendirilen bu açıklamanın, Trump'ın Doğu Asya turunun seyrini değiştirebileceği belirtiliyor.

Trump, 2017-2021 yılları arasındaki ilk başkanlık döneminde Kim Jong-un ile birkaç kez bir araya geldi. İki lider arasında doğrudan yürütülen ve benzeri görülmemiş nitelikteki diplomatik temaslar, Kuzey Kore liderini nükleer silahlardan vazgeçmeye ikna edememişti. Reuters'ın haberine göre Trump, mevcut başkanlık döneminde de Kim ile yeniden görüşmek istediğini daha önce dile getirmişti. Ancak Trump, geçen yılki Asya ziyareti de dahil olmak üzere, gerçekleşmeyen bazı görüşmeleri önceden duyurmuştu.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 28 Şubat 2019'da Vietnam'ın başkenti Hanoi'de düzenlenen ikinci zirve kapsamında, Metropole Otel'deki genişletilmiş ikili toplantıda ABD Başkanı Donald Trump'ın da katıldığı görüşmede konuşurken (Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 28 Şubat 2019'da Vietnam'ın başkenti Hanoi'de düzenlenen ikinci zirve kapsamında, Metropole Otel'deki genişletilmiş ikili toplantıda ABD Başkanı Donald Trump'ın da katıldığı görüşmede konuşurken (Reuters)

ABD'li üst düzey yetkililer daha önce Trump'ın yakın zamanda Kim ile yeni bir görüşme gerçekleştirmeye yönelik somut planının bulunmadığını açıklamıştı. Kuzey Kore ise şu aşamada görüşmelere ihtiyaç duymadığını belirtmiş ve ABD'nin düşmanca politikalarını kınamıştı.

Trump, Filipinler ve Çin'e gitmek üzere Beyaz Saray'dan ayrılırken gazetecilere yaptığı açıklamada, Kuzey Kore liderinin görüşmeye katılıp katılmamasının nihayetinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'e bağlı olduğunu söyledi. Trump, olası bir görüşmenin Çin'de gerçekleştirileceğini vurgulayarak şöyle konuştu:

“Şi buradaydı... Ayrıca (Rusya Devlet Başkanı) Putin ile de görüşeceğiz. Kim Jong-un ile de görüşebiliriz.”

Trump, “Bu iyi olur. Pek çok konuda ilerleme kaydetme fırsatımız var” dedi.

Kim Jong-un'a atıfta bulunan Trump, “Gelebilir. Bilmiyorum. Bu, Başkan Şi'ye bağlı” ifadelerini kullandı.

Kuzey Kore'nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilciliği ise Trump'ın açıklamalarına ilişkin yorum talebine cevap vermedi.

Kremlin, dün yaptığı açıklamada, Putin ile Trump ve Şi Cinping arasında bu hafta Çin'de düzenlenecek APEC zirvesi marjında gerçekleştirilmesi planlanan görüşmenin küresel gelişmeler üzerinde önemli etkileri olacağını bildirmişti.

Trump, Şi ve Putin ile yapacağı görüşmelerde nükleer silahsızlanmanın yanı sıra İran ve Ukrayna'daki durum, ticaret ve ekonomi konularını ele alacağını söyledi. Ancak ABD'li yetkililer ve analistler, önemli bir anlaşmaya varılması ihtimalini düşük gördüklerini belirtti.

Rus haber ajansı Interfax'ın aktardığına göre Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da dün yaptığı açıklamada, Kim Jong-un'un Çin'e gelmesi halinde Putin ile görüşebileceğini ifade etti.


Japonya: İki Rus savaş uçağı hava sahamızı ihlal etti

Moskova semalarında iki Rus savaş uçağı. (Arşiv – Reuters)
Moskova semalarında iki Rus savaş uçağı. (Arşiv – Reuters)
TT

Japonya: İki Rus savaş uçağı hava sahamızı ihlal etti

Moskova semalarında iki Rus savaş uçağı. (Arşiv – Reuters)
Moskova semalarında iki Rus savaş uçağı. (Arşiv – Reuters)

Japonya, bugün Rusya'ya ait olduğundan şüphelenilen iki uçağın hava sahasını ihlal ettiğini açıklarken, Güney Kore de Rus askeri uçaklarının hava savunma tanımlama bölgesine girmesinin ardından savaş uçaklarını havalandırarak taktiksel tatbikat gerçekleştirdi.

Söz konusu iki uçak, yerel saatle sabah 04.00'ten kısa süre sonra Japonya'nın güneybatısındaki Fukuoka eyaletine bağlı Okinoshima Adası yakınlarında Japon hava sahasına girdi.

Japonya Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara yaptığı açıklamada, “Rus uçaklarının hava sahamızı ihlal etmesi, ülkemizin egemenliğine yönelik ciddi bir ihlal olmasının yanı sıra ulusal güvenliğimiz açısından da tehdit oluşturuyor. Bu durum kesinlikle kabul edilemez” ifadelerini kullandı.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre Kihara, “Diplomatik kanallar aracılığıyla Rusya'ya sert bir protesto ilettik” dedi.

Japonya ile Rusya arasındaki ilişkiler, bir Japon gazetecinin casusluk suçlamasıyla gözaltına alınması ve Japan Tobacco şirketinin Rusya'daki varlıklarına el konulması nedeniyle son haftalarda gerilimli bir seyir izliyor.

Öte yandan Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, bugün erken saatlerde sayısı açıklanmayan Rus askeri uçağının Doğu Denizi (Japon Denizi) üzerindeki Güney Kore Hava Savunma Tanımlama Bölgesi'ne (KADIZ) girdiğini ve daha sonra bölgeden ayrıldığını bildirdi.

Genelkurmay Başkanlığı tarafından yapılan kısa açıklamada, “Ordumuz, Rus uçaklarını hava savunma tanımlama bölgesine girmeden önce tespit etti. Hava kuvvetlerine bağlı savaş uçaklarını bölgeye sevk ederek olası durumlara karşı taktiksel önlemler aldı” denildi.

Hava Savunma Tanımlama Bölgesi, ülkelerin egemen hava sahasının dışında kalan ve yaklaşan uçakların tespit edilerek kimliklerinin belirlenmesi amacıyla kullanılan bir tampon bölge niteliği taşıyor.

Seul yönetimi, Rus uçaklarının Güney Kore hava sahasını ihlal etmediğini vurguladı.

Geçen haziran ayında da 10'dan fazla Çin ve Rus askeri uçağının Güney Kore'nin hava savunma tanımlama bölgesine girmesi üzerine Seul yönetimi savaş uçaklarını havalandırmıştı.

Pekin yönetimi ise o dönemde Moskova ile gerçekleştirilen ortak tatbikatın, Japon Denizi, Doğu Çin Denizi ve Batı Pasifik üzerinde düzenlenen, “bölgesel barış ve istikrarı korumayı” amaçlayan rutin bir stratejik hava devriyesi olduğunu açıklamıştı.


Kuzey Kore liderine geniş yetkiler tanıyan yeni düzenleme: Milletvekillerini görevden alma ve nükleer gücü artırma

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)
TT

Kuzey Kore liderine geniş yetkiler tanıyan yeni düzenleme: Milletvekillerini görevden alma ve nükleer gücü artırma

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)

Kuzey Kore, anayasasında dört temel değişiklik yaptı. Değişikliklerin en önemlileri arasında Güney Kore'ye yönelik sert tutumun anayasal güvence altına alınması ve lider Kim Jong-un'un ülkenin nükleer kuvvetleri üzerindeki yetkisinin genişletilmesi yer alıyor.

İki buçuk yıllık aranın ardından yeniden erişime açılan anayasa metninden, Güney Kore ile yeniden birleşmeyi hedefleyen tüm taahhütler çıkarıldı.

“Yeni Bir Kargaşa Ekseni: Kuzey Kore, Rusya, Çin ve İran” kitabının yazarı Edward Howell dün Newsweek dergisine yaptığı açıklamada, anayasa değişikliğinin son üç yıldır bilinen bir gerçeği yansıttığını belirterek, Kuzey Kore'nin artık Güney Kore ile herhangi bir ilişki kurmak istemediğini söyledi.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, ülkenin Kangwon eyaletinde yeni tamamlanan ve halka tahsis edilen konutları denetliyor (Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, ülkenin Kangwon eyaletinde yeni tamamlanan ve halka tahsis edilen konutları denetliyor (Reuters)

Kuzey Kore anayasasında neler değişti?

Kim Jong-un'un 2023 yılı sonlarında düzenlenen bir parti toplantısında iki Kore'nin birbirine düşman, ayrı devletler olduğunu ilan etmesinin ardından Kuzey Kore anayasası Mart 2024'ten bu yana internette erişime kapalıydı.

Güney Kore'nin Korea JoongAng Daily gazetesine göre anayasa, 23 Mart'ta düzenlenen 15. Yüksek Halk Meclisi'nin ilk oturumunda değiştirildi.

Gazete, yeni anayasanın Güney Kore Birleşme Bakanlığının bu yılın başlarında elde ettiği değiştirilmiş metinle örtüştüğünü bildirdi.

Değiştirilen anayasa çarşamba günü Kuzey Kore'nin propaganda sitesi Naenara'da yayımlandı. Metinde dört temel değişiklik bulunuyor:

1. Kuzey Kore topraklarının yeniden tanımlanması

Anayasanın ikinci maddesi değiştirilerek Kuzey Kore toprakları; kuzeyde Çin ve Rusya, güneyde ise Güney Kore ile sınır oluşturan topraklar ve bunlara ait hava sahası ile kara suları olarak tanımlandı.

Anayasa ayrıca Güney Kore'yi bağımsız bir devlet olarak tanımlarken, iki ülke arasındaki kara ve deniz sınırlarını açık biçimde belirtmiyor.

Güney Kore merkezli Asiae.kr haber sitesine göre bu ifade, açık düşmanlık belirten veya deniz sınırlarını tanımlayan ifadelerden kaçınırken “iki devlet” yaklaşımını koruma girişimi olabilir.

Oxford Üniversitesinde öğretim görevlisi ve araştırmacı olan Howell, Pyongyang'ın artık Seul'ü bölünmüş tek bir Kore yarımadasının parçası olarak görmediğini belirterek, Kim Jong-un yönetiminin Güney Kore'yi başlıca ve kalıcı bir düşman olarak konumlandırdığını söyledi.

2. Yeniden birleşme hedefinin kaldırılması

Güney Kore'nin ilerici ve sol eğilimli Devlet Başkanı Lee Jae-myung, geçen yıl göreve gelmesinden bu yana gerilimi azaltmaya yönelik bir politika izledi. Lee, zorla veya bir tarafın diğerini kendi bünyesine katması yoluyla birleşmeye karşı olduğunu vurguladı.

Lee, Ağustos 2026'da da 1953 yılında Kore Savaşı'nı sona erdiren ancak resmen barış sağlamayan ateşkes anlaşmasının yerini alacak bir “barış düzeni” oluşturulması için müzakereler yapılmasını önerdi.

Ancak Kuzey Kore lideri bu söyleme karşılık vermedi. Kim, şubat ayında düzenlenen parti kongresinde Kuzey Kore'nin Güney Kore ile hiçbir ilişki kurma niyetinin bulunmadığını açıkladı.

Kim, Ocak 2024'te Yüksek Halk Meclisi toplantısında, Kuzey Kore'yi Kore'nin “kuzey yarısı” olarak tanımlayan anayasal ifadelerin kaldırılması talimatını vermişti.

Yeni anayasa da bu yaklaşımı yansıtıyor. Metinden “barışçıl yeniden birleşme” ve “ulusal birlik” gibi ifadeler çıkarıldı.

Howell, Lee'nin 2025 yılında iktidara gelmesinden kısa süre sonra Kim Jong-un'un kız kardeşi Kim Yo-jong'un Seul'ün uzlaşma girişimlerini “yatıştırma saldırıları” olarak nitelendirerek sert biçimde eleştirdiğini hatırlattı.

Howell'e göre anayasa değişikliği, Pyongyang'ın Güney Kore'ye mevcut hükümetin ilişkileri düzeltme isteğini önemsemediği yönünde açık bir mesaj verme çabasını ortaya koyuyor.

3. Kim Jong-un'un yetkilerinin genişletilmesi

Şarku’l Avsat’ın İngilizce yayın yapan NK News sitesinden aktardığına göre yeni anayasa, Kim Jong-un'a parlamento kararlarını veto etme ve “halkın güvenini kaybeden” milletvekillerini görevden alma yetkisi tanıyor.

Anayasanın başlangıç bölümünde, eski liderler Kim İl-sung ve Kim Jong-il'e yapılan vurgunun azaltılması da Kim Jong-un etrafındaki kişilik kültünün güçlendirilmesiyle uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.

4. Nükleer kuvvetler üzerindeki yetkinin artırılması

Yeni düzenleme, Kim'in siyasi hayattaki rolünü güçlendirmenin yanı sıra Devlet İşleri Komisyonu Başkanı sıfatıyla ülkenin nükleer kuvvetleri üzerinde daha geniş yetkilere sahip olmasını sağlıyor.

Bu adım, Pyongyang'ın nükleer programına ilişkin endişelerin arttığı bir zamanda atıldı. Kuzey Kore, 2026 yılı içerisinde balistik füze sistemleri ve nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip silahlarla ilgili çeşitli denemeler gerçekleştirdi.

Bu denemeler arasında, hipersonik silah programıyla bağlantılı orta menzilli stratejik bir füzenin 3 Ekim'de test edilmesi de bulunuyor.