Çeyrek asırlık reform hareketi lideri ve yeni Başbakan Enver İbrahim, Malezya'yı birleştirebilecek mi?

Tutuklandığı dönemdeki desteği nedeniyle Erdoğan'a minnettar

Malezya Başbakanı Enver İbrahim'e Kuala Lumpur'daki yemin töreninde eşi Van Azize Van İsmail eşlik etti (AFP)
Malezya Başbakanı Enver İbrahim'e Kuala Lumpur'daki yemin töreninde eşi Van Azize Van İsmail eşlik etti (AFP)
TT

Çeyrek asırlık reform hareketi lideri ve yeni Başbakan Enver İbrahim, Malezya'yı birleştirebilecek mi?

Malezya Başbakanı Enver İbrahim'e Kuala Lumpur'daki yemin töreninde eşi Van Azize Van İsmail eşlik etti (AFP)
Malezya Başbakanı Enver İbrahim'e Kuala Lumpur'daki yemin töreninde eşi Van Azize Van İsmail eşlik etti (AFP)

Malezya'nın en kıdemli politikacılarından 75 yaşındaki Enver İbrahim, yaklaşık 10 yılı parmaklıklar arkasında olmak üzere, toplam 40 yıllık kariyerini ilk defa oturduğu iktidar koltuğunda sürdürecek. İbrahim, Malezya Kralı Sultan Abdullah Şah'tan görevi bugün (24 Kasım) Kuala Lumpur'da devralırken şöyle konuştu:
"Ben, Enver İbrahim, başbakanlık makamında bulunmak için atandıktan sonra bu görevi tüm çabamla dürüstçe yürüteceğime ve Malezya'ya tam sadakatimi adayacağıma yemin ederim."
Malezya parlamentosunun 222 üyeliği için 19 Kasım'da yapılan seçimlerde ülke tarihinde ilk defa parti ve ittifakların oy oranları birbirine çok yakın çıkınca, kimin 10. Malezya Başbakanı olacağı siyasi pazarlıklara kalmıştı.
Bu seçim, ilk defa 1983'te kabine üyesi olan İbrahim'in son başbakanlık şansı olarak değerlendiriliyordu. Muson yağmurlarına rağmen 21 milyondan fazla seçmenin yüksek katılım sağladığı seçim yarışı, İbrahim liderliğindeki Umut İttifakı (PH) ve eski Başbakan 75 yaşındaki Muhyiddin Yasin liderliğindeki Ulusal İttifak (PN) arasında başa baş bir çekişmeye sahne oldu: İbrahim'in ittifakı 82 milletvekilliği kazanarak birinci olurken, Yasin'i destekleyenler 73 koltuk elde etti.
Başbakan İsmail Sabri Yakup'un liderliğinde seçime giren Ulusal Cephe (BN), ülkenin en güçlü siyasi kuruluşu Birleşik Malay Ulusal Örgütü'nün (UMNO) liderliğine rağmen ancak 30 vekillik kazanabildi. UNMO, diğer başbakan adaylarına karşı Enver'i desteleyerek başbakanlık yolunu açtı. Malezya İslam Partisi gibi toplamda 13 milletvekilliğine sahip küçük partilerle, bölgesel partiler Sabah Halkının İttifakı (GRS) ve Saravak Partileri İttifakı (GPS) Yasin'i destekliyordu.

Erdoğan'a minnetar
İki dönemde toplam 24 yıl başbakanlık yaparak Malezya tarihine damga vuran Mahathir Muhammed'le görüş ayrılığına düşen dönemin Başbakan Yardımcısı Enver İbrahim 1998'de görevden alınınca siyasi hayatındaki çalkantılar eksik olmadı. Oysa, 1997'deki Asya Mali Krizi sırasında Maliye Bakanı olarak iyi bir sınav vermişti. Siyasi istikbali parlak gözüküyordu ve reformist hareketi (Reformasi) başlattı. 
Eşcinselliğin suç kabul edildiği ülkede, erkek çalışanına cinsel saldırı ve erkekle cinsel ilişki suçlamalarıyla iki kez hapis cezasına çarptırıldı. Hakkında birçok defa yolsuzluk davaları açıldı. Hakkındaki iddiaların yeniden yoğunlaştığı 2008'de bir süre Kuala Lumpur'daki Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği'ne sığındı.
Yolu, Mahathir Muhammed'le 2018'de tekrar kesişti ve hapishaneden çıkarak dönemin başbakanının siyasi varisi oldu. Ancak 2020'de başlayan ve milletvekilleriyle partilerin sıkça saf değiştirmeleriyle derinleşen kriz döneminde üç başbakan değişirken İbrahim muhalefete itildi.
Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı'nın (SETA) Haziran 2018'de düzenlediği "İslam Dünyasının Geleceği ve Malezya'nın Demokrasiye Geçişi" başlıklı konferansa katılmak için Türkiye'ye gelen Enver İbrahim şöyle konuştu:
"Ülkemin Çinlilerin, Amerikalıların veya İngilizlerin gündemine tabi olmasını istemiyorum. Malezya özgür olmalı, tıpkı Türkiye gibi. Türkiye kendi geleceğini, kendi gündemini Batı'dan bağımsız bir şekilde gerçekleştirdi. Biz de ülkemizde bu özgürlüğü bu gündemi sağlayabilmeliyiz."
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın tutuklandığı dönemde, kendisi de politikacı olan eşi Van Azize Van İsmail'i ve ailesini Türkiye'ye davet ettiğini hatırlatan İbrahim minnettar olduğunu söyledi.

Birleştiricilik bekleniyor
Malay, Çin ve Hint kökenli halkların yaşadığı ve Müslümanların çoğunlukta olduğu Malezya'da kral, 9 eyaletteki hanedanlardan 5 yıllık dönem için seçiliyor. Kralın yetkisi genel olarak parlamentoda çoğunluk sağlayacak başbakanı seçmekten ibaret.
Enver İbrahim, son seçimlerden önce Reuters'a verdiği demeçte, "yönetimi güçlendirip yolsuzlukları engelleyerek, ülkeyi ırkçı ve dinci bağnazlıktan kurtarmayı" amaçladığını söylemişti.
Singapur'daki Yusuf İshak Enstitüsü öğretim üyesi James Chai, bütçe görüşmelerinin ilk gündem maddesi olduğu ülkede Enver İbrahim'i bekleyen görevleri şöyle sıraladı:
"Siyasetin parçalanmışlıkla, ekonomik durgunluktan çıkma çabasıyla ve Kovid'in acı hatırasıyla, Malezya tarihinin önemli dönemecinde atandı. Her zaman savaşan bütün tarafları uzlaştırabilecek kişi olarak görülen İbrahim'in bu bölünmüşlük döneminde yükselmesi uygun."
Güneydoğu Asya siyaseti uzmanı Bridget Welsh, yeni koalisyonda tarafların tavizler vereceğini ve reform sürecinin kapsayıcı olacağını belirterek şöyle dedi:
"Enver İbrahim'in küreselciliği uluslararası yatırımcılara güvence sağlayacaktır. Toplumsal kesimler arasında köprü kurabilme yeteneğini göstermişti."
Enver İbrahim, 1998'de kısa bir süre Dünya Bankası-IMF Kalkınma Komitesi Başkanı olmuştu.
 
Independent Türkçe, Straits Times, AFP, Reuters, AP, AA



Vietnam, rehabilitasyondan kaçan yüzlerce bağımlı için operasyon başlattı

2016'da polisler, güneydeki Dong Nai eyaletindeki zorunlu rehabilitasyon merkezinden kaçmaya çalışan uyuşturucu bağımlılarını engellemeye çalışıyor (AFP)
2016'da polisler, güneydeki Dong Nai eyaletindeki zorunlu rehabilitasyon merkezinden kaçmaya çalışan uyuşturucu bağımlılarını engellemeye çalışıyor (AFP)
TT

Vietnam, rehabilitasyondan kaçan yüzlerce bağımlı için operasyon başlattı

2016'da polisler, güneydeki Dong Nai eyaletindeki zorunlu rehabilitasyon merkezinden kaçmaya çalışan uyuşturucu bağımlılarını engellemeye çalışıyor (AFP)
2016'da polisler, güneydeki Dong Nai eyaletindeki zorunlu rehabilitasyon merkezinden kaçmaya çalışan uyuşturucu bağımlılarını engellemeye çalışıyor (AFP)

Vietnam, yaklaşık 200 uyuşturucu bağımlısının devlete ait aşırı kalabalık bir rehabilitasyon merkezinden kaçmasının ardından büyük bir polis operasyonu başlattı.

Hafta sonu kaçan kişiler, güneybatıdaki Mekong Deltası bölgesinde uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle mahkeme kararıyla tedavi görüyorlardı.

Devlet tarafından işletilen Vietnam Haber Ajansı'nın bildirdiğine göre, 100'den biraz fazla kişi pazartesi sabahı yakalanıp Sóc Trăng Uyuşturucu Bağımlılığı Tedavi Merkezi'ne geri gönderildi ancak kayıplara karışan 97 kişi için arama çalışmaları devam ediyor.

Cumartesi gecesi tesiste yaşanan "iç çekişme" sonrasında çıkan bir kavga gardiyanların dikkatini dağıtırken, hastalar da toplu olarak kaçtı.

Firar edenlerin çoğu yatakhanelerinin kapılarını kırarak ana girişten kaçtı ve çok sayıda demir parmaklığı aştı. Bazıları da tesisin duvarlarından birinde açtıkları delikten dışarı çıktı. 

Merkezin müdür yardımcısı Nguyen Van Phuoc, Vietnam Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, bağımlılardan birinin, tesiste tedaviye devam etmesi için ailesi tarafından ikna edildikten sonra geri döndüğünü söyledi.

9 Kasım 2016'da çekilen bu fotoğrafta güneydeki Ba Ria-Vung Tau eyaletindeki, uyuşturucu bağımlıları için hizmet veren rehabilitasyon merkezinden kaçan mahkumlar, toplu firarın ardından polis eşliğinde merkezlerine geri götürülürken görülüyor (AFP)
9 Kasım 2016'da çekilen bu fotoğrafta güneydeki Ba Ria-Vung Tau eyaletindeki, uyuşturucu bağımlıları için hizmet veren rehabilitasyon merkezinden kaçan mahkumlar, toplu firarın ardından polis eşliğinde merkezlerine geri götürülürken görülüyor (AFP)

Vietnam, uyuşturucuyla ilgili dünyadaki en katı yasalarından bazılarına sahip olmasına rağmen önemli bir uyuşturucu kaçakçılığı merkezi.

Ülkede 30 binden fazla uyuşturucu bağımlısı devlete ait rehabilitasyon tesislerinde zorunlu tedavi görüyor. Hastalar, ülkede yaygın olan uyuşturucu bağımlılığıyla mücadeleye yönelik yasa ve politikaları kapsamında iki yıla kadar merkezde kalmak zorunda. 

Tutuklananların çoğunun, şiddetli yoksunluk semptomları riskine rağmen soğuk hindi diye bilinen uyuşturucu almayı derhal bırakma uygulamasına tabi tutulması gerekiyor. Hastalar kuralları ihlal ettikleri takdirde hücre hapsine alınma riskiyle karşı karşıya kalıyor.

16 Kasım 2017'de çekilen fotoğrafta, kuzeydeki Hai Phong kentinde bulunan, uyuşturucu bağımlıları için hizmet veren rehabilitasyon merkezinin yemekhanesinde öğle yemeği yiyen mahkumlar görülüyor  (AFP)
16 Kasım 2017'de çekilen fotoğrafta, kuzeydeki Hai Phong kentinde bulunan, uyuşturucu bağımlıları için hizmet veren rehabilitasyon merkezinin yemekhanesinde öğle yemeği yiyen mahkumlar görülüyor  (AFP)

Rehabilitasyon merkezlerinin çoğunun aşırı kalabalık olmasının yanı sıra bakım, destek ve gözetim sağlayacak personel sayısının yetersiz kaldığı da bildiriliyor.

Phuoc, Soc Trang merkezinde 460'dan fazla uyuşturucu bağımlısının olduğunu ancak sadece 60 personelin çalıştığını söyledi ve güvenliğin sağlanması için daha fazla personel ve ekipmana acil ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Geçen yıl Vietnam'ın Ho Chi Minh şehrinde polis, bazıları diş macunu tüplerine gizlenmiş 50 kilogram uyuşturucuyu ülkeye soktukları iddiasıyla 65 kişiyi tutuklamıştı. Yetkililer geçen ay uçuş görevlilerinin taşıdığı 327 diş macunu tüpünün yaklaşık yarısının uyuşturucu içerdiğini belirtmişti.

Independent Türkçe


Succession gerçek oluyor: Rothschild ailesinde miras kavgası

Jacob Rothschild İsrail'le yakın bağlarıyla da biliniyordu (Reuters)
Jacob Rothschild İsrail'le yakın bağlarıyla da biliniyordu (Reuters)
TT

Succession gerçek oluyor: Rothschild ailesinde miras kavgası

Jacob Rothschild İsrail'le yakın bağlarıyla da biliniyordu (Reuters)
Jacob Rothschild İsrail'le yakın bağlarıyla da biliniyordu (Reuters)

Britanyalı bankacılık devi Jacob Rothschild'in ölümü aile içinde miras kavgası başlatabilir.

87 yaşında hayatını kaybeden Jacob Rothschild, 1961'de Londra'da RIT Capital Management isimli şirketi kurmuş ve geçmişi 18. yüzyıla kadar uzanan bankacılık devinin Britanya kolunun liderliğini üstlenmişti.

Kraliçe Elizabeth'e finansal konularda tavsiyeler verdiği söyleyen Rothschild'in 50 yıldan uzun süre evli kaldığı ve 2019'da ölen Serena Mary Dunn'dan 4 çocuğu bulunuyor.

ABD merkezli New York Post gazetesine göre, 1 milyar dolara varan servetin ve şirketlerin yönetiminin kime kalacağı konusu ünlü HBO dizisi Succession'a benzer bir miras kavgasının yolunu açma potansiyeli taşıyor.

Birleşik Krallık merkezli This is Monday'de yer alan habere göre, en küçük ve tek erkek çocuk olan 52 yaşındaki Nathaniel Rothschild "şirket tahtına" oturmak için en önemli aday konumunda.

Nathaniel, daha önce yatırım danışmanlık şirketi JNR Limited, kömür devi Bumi Plc ve yatırım fonu Atticus Capital gibi şirketleri yönetmişti.

Ancak hayatını kaybeden Jacob Rothschild'in oğlunun "playboy" tarzı yaşam tarzından rahatsız olduğu daha önce medyaya yansımıştı. 1994'te sosyetik Annabelle Neilson'la yaptığı evlilik nedeniyle ailesiyle gerilim yaşayan Nathaniel, üç yıl sonra boşanma kararı almıştı.

Hayatını İsviçre'de sürdüren Nathaniel, 2016'da model Loretta Basey'le yaptığı ikinci evliliğin düğününe babasını davet etmemişti.

2015'ten bu yana Tesla için parça üreten Volex isimli bir şirketin CEO'luğunu üstlenen Nathaniel'ın RIT Capital Management'ta doğrudan bir hissesi bulunmasa da ailenin sahip olduğu özel sermaye şirketi üzerinden dolaylı hisselere sahip.

Rothschild tahtı için Nathaniel'ın en büyük rakibiyse 61 yaşındaki ablası Hannah Rothschild. RIT Capital'in doğrudan yüzde 10 hissesine sahip olan Hannah aynı zamanda şirkette direktörlük görevi yürütüyordu. Bu da onu, "taht kavgasında" kardeşine göre avantajlı bir duruma getiriyor.

Şimdiye kadar birkaç kitap yazan Hannah ayrıca Rothschild ailesinin İsrail'deki hayır kurumu Yad Hanadiv'e de başkanlık ediyor.

Diğer kardeşler 60 yaşındaki Beth ve 56 yaşındaki Emily ise bugüne kadar Rothschild kurumlarında büyük görevler almadı ve kamuoyu ilgisinden uzak bir hayat sürdü.

Rothschild hanedanlığı 1700'lerin sonunda Frankfurt'ta Mayer Amschel Rothschild tarafından başlatılmıştı. Oğlu Nathan Mayer Rothschild, 1815'te Napolyon'un Waterloo Savaşı'nı kaybedeceğini tahmin ederek Britanya hükümetinin tahvillerinden satın almış ve büyük bir servet sahibi olmuştu.

 

Independent Türkçe, NY Post, This is Money


Amy Winehouse'un Gazze'yle ne alakası var?

Amy Winehouse'un ünlü bir Yahudi olması hedef haline gelmesi için yeterliydi (AP)
Amy Winehouse'un ünlü bir Yahudi olması hedef haline gelmesi için yeterliydi (AP)
TT

Amy Winehouse'un Gazze'yle ne alakası var?

Amy Winehouse'un ünlü bir Yahudi olması hedef haline gelmesi için yeterliydi (AP)
Amy Winehouse'un ünlü bir Yahudi olması hedef haline gelmesi için yeterliydi (AP)

Teddy Leifer

Hayatını kaybettikten sonra Camden Market'ta gerçek boyutlarında bir bronz heykelle ölümsüzleştirilen Amy Winehouse'un boynunda bilindiği gibi bir Davut Yıldızı vardı. geçen hafta o kolyenin üzeri Filistin bayrağı çıkartmasıyla kapatıldı.

Bunu her kim yaptıysa, heykelinin herhangi bir yerine yerleştirebilirdi ancak çok bilinçli bir şekilde onun Yahudiliğe dair tek emaresini kapatmayı seçti. Yahudi olan Winehouse'un İsrail'le kayda değer bir bağlantısı yoktu ve Gazze'deki çatışmanın şu anki aşamasının başlamasından 12 yıl önce öldü. Ünlü bir Yahudi olması hedef haline gelmesi için yeterliydi.

Bazen Yahudi arkadaşlarıma bu ülkedeki Yahudi düşmanlığı hakkında biraz histerik davrandıklarını söylerim. Jeremy Corbyn'in İşçi Partisi lideri olduğu yıllarda da bunu söyledim. Hatta bunu ebeveynlerime bile söyledim. Yanılmışım. Belki de çoğu zaman yüzeyin altında tutuşmayı bekleyen bir şeyler sezmişlerdi.

Birleşik Krallık'ta 7 Ekim'den bu yana Yahudi düşmanı ırkçılığın katlanarak arttığı artık çok iyi belgelenmiş durumda. Community Security Trust'ın geçen hafta yayımladığı istatistikler, ilk kez Birleşik Krallık'taki tüm polis makamlarının Yahudi düşmanı olaylarla ilgili raporlara sahip olduğunu kaydetti. Toplamda, Yahudilere yönelik ırkçı olaylar 2023'te bir önceki yıla kıyasla yüzde 589 gibi şaşırtıcı bir oranda arttı.

Binyamin Netanyahu hakkında söyleyecek iyi bir şeyim yok ve şahsen söyleyebilecek bir Yahudi de tanımıyorum. Bir Britanya Yahudisi olarak bu siyasi pozisyonu belirtmek zorunda olmamalıyım ancak artık savaşla uzaktan yakından ilgili herhangi bir konuşmada gerekli bir niteleyici gibi geliyor. Ben ve tanıdığım herkes, Gazze ve İsrail'deki tüm masum insanların ölümünden büyük üzüntü duyuyoruz.

Yılda birkaç kez Facebook'a girmek dışında sosyal medyadan tamamen uzak dururdum. Bir süre önce bunun bana göre olmadığına karar verdim; 7 Ekim bunu değiştirdi. Birdenbire arkadaşlarımdan ve meslektaşlarımdan sosyal medyanın Yahudi düşmanlığında gözle görülür bir fırlayışa ev sahipliği yaptığını duymaya başladım. Sadece çevrimiçi olmasa da artık interneti Yahudi nefretiyle dolduran ve faillerin çoğunlukla cezasız kaldığı olaylar.

X/Twitter ve Instagram'ın lağım çukuruna baktığımda beni en çok rahatsız eden şeylerden biri, Holokost'a sık sık atıfta bulunulması ve Yahudi halkının neredeyse yok edilmesiyle Gazze'den gelen korkunç görüntüler arasında rahatça paralellik kurulması. Auschwitz'den görüntülerin Gazze'yle eşleştirilmesi, Davut Yıldızı'nın Gamalı Haç'a dönüştürülmesi ve Schindler'in Listesi (Schindler’s List) ya da İlgi Alanı'ndan (The Zone of Interest) kesitlerin günümüz görüntülerinin yanına yerleştirilmesi tipik örnekler.

Ama neden Holokost? İnsanların çektiği acılar hakkında bir noktaya değinmek istiyorsanız, ne yazık ki, eşdeğerlik kurabileceğiniz pek çok güçlü ve daha yeni imgeler var. Ancak asıl yaptığınız şey Yahudi yemlemekse bunlar o kadar da kullanışlı değil.

Nispeten yakın Yahudi tarihinde tek başına dehşet verici bir olay olan Holokost'u tersine çevirmek zalimce ve Yahudileri hedef alıyor, İsrail hükümetini değil. Uluslararası Holokost Anma İttifakı tarafından açık bir şekilde Yahudi düşmanı olarak tanımlanıyor ve Yahudilere saldırmak için Yahudi travmasını kullanıyor. Öldürülen Yahudilerin anısını aşağılıyor ve akademisyen Lesley Klaff'ın açıkladığı gibi Holokost'u "Yahudilere" yönelik ahlaki bir ders ve hatta ahlaki bir suçlama olarak sunuyor.

Holokost'u tersine çevirme, katı Yahudi düşmanlığını maskelemenin tehlikeli ve alaycı bir biçimi ve şu anda sosyal medyada insanların en iyi şu şekilde özetlenebilecek materyaller paylaştığı, uyum göstermesi kolay bir versiyonu var: 

Gördünüz mü? Kurbanlar faillere dönüştü.

Bu konuda öncülük edenler ne yaptıklarını çok iyi biliyor. Ancak bu materyalleri yeniden paylaşan pek çok kişi bunların yarattığı etkinin farkında bile olmayabilir ve bunu Filistinlilerle empati kurmak ya da İsrail hükümetinin politikalarını protesto etmek için yaptıklarını düşünebilir. Ancak bu Filistinlilere yardım etmez ve İsrail politikasını etkilemez, sadece Yahudilere zarar verir.

Hem çevrimiçi hem de fiziksel olarak meşru bir şekilde protesto etmenin sayısız yolu var. Ünlü bir Yahudi olduğu için Amy Winehouse'un heykelini hedef almak ve en ünlü Yahudi trajedisi olduğu için Holokost'a işaret etmek bu yollara dahil değil.

Teddy Leifer 5 kez Emmy ödülü kazanmış ve Akademi Ödülü'ne aday gösterilmiş bir belgesel yapımcısıdır 

Independent Türkçe


Guantanamo hapishanesinin kapatılması mümkün mü?

El Kaide ve Taliban mahkumlarının tutulduğu Guantanamo (New York Times)
El Kaide ve Taliban mahkumlarının tutulduğu Guantanamo (New York Times)
TT

Guantanamo hapishanesinin kapatılması mümkün mü?

El Kaide ve Taliban mahkumlarının tutulduğu Guantanamo (New York Times)
El Kaide ve Taliban mahkumlarının tutulduğu Guantanamo (New York Times)

ABD, yaklaşık 22 yıl önce, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından terörist olarak gördüğü kişileri tutmak için Küba'nın Guantanamo Körfezi'nde askeri bir hapishane kurdu. Guantanamo Körfezi'ndeki hapishane ve askeri komisyonların, başlangıçta terör şüphelilerinin herhangi bir kısıtlama olmadan tutuklanıp ve sorgulanabileceği ‘kanunsuz bir ada’ olması amaçlanmıştı. Bu durum, hapishaneyi adaletsizliğin, istismarın ve hukukun üstünlüğüne saygısızlığın sembolü olarak gören ABD dahilinde ve haricinde pek çok eleştiriye yol açtı.

sdcsdv
Guantanamo’daki son iki Afgan mahkumdan biri olan Molla Abduzzahir Sabir (soldan ikinci), 12 Şubat'ta Afganistan'ın Kabil Havaalanına vardı (EPA)

800'den 30'a

2002'de açıldığından bu yana Guantanamo hücrelerinden yaklaşık 800 erkek geçti. Birçoğu hukuka aykırı olarak gözaltına alınmanın yanı sıra işkenceye de maruz kaldı. Aralık 2013'te bu sayı yaklaşık 160'a düştü. 17 Ocak 2017'de ABD hükümeti, Guantanamo'da hala 41 tutuklunun bulunduğunu açıkladı. Mayıs 2018'de tutuklu Hazza ed-Derbi, Suudi Arabistan'a iade edildi. Mart 2022'de Muhammed Mani el-Kahtani Suudi Arabistan'a iade edildi. 2 Nisan 2022'de ABD, Sufyan Berhumi’yi Cezayir'e iade etti.

fergt
Guantanamo'daki Camp Delta çitleri (New York Times)

Tutukluların en yaşlısı olan Seyfullah Baraşa 29 Ekim 2022'de serbest bırakılarak yaklaşık 20 yıllık tutukluluğunun ardından ülkesi Pakistan'a gönderildi.

Şubat 2023'te Pakistanlı iki kardeş Abdurrahim Rabbani ve Muhammed Rabbani serbest bırakıldı. 8 Mart 2023'te ABD'li yetkililer, Suudi mühendis Gassan eş-Şarbi’nin 11 Eylül saldırılarına karıştığı şüphesiyle Guantanamo'da 21 yıl geçirdikten sonra serbest bırakıldığını ve Riyad'a sınır dışı edildiğini duyurdu.

ABD yetkilileri, şu anki tutuklu sayısının 31 olduğunu, bunlardan yalnızca ikisinin hüküm giydiğini açıkladı.

Resmi hükümet kayıtlarına göre, Guantanamo'daki tutuklu sayısının yüzde 29’unu Afganların, yüzde 19’unu Suudilerin, yüzde 15’ini Yemenlilerin, yüzde 9’unu Pakistanlıların, yüzde 3'ünü ise Cezayirlilerin ve diğer 50 milletin teşkil ettiği biliniyor.

drbfr
Seyfullah Baraşa (AP)

Art arda gelen hiçbir ABD başkanı, yönetimlerinin vaatlerine rağmen hapishaneyi kapatma konusunda adım atamadı. Buradaki tutuklulardan onlarcası ABD askeri ve ulusal güvenlik teşkilatları tarafından serbest bırakıldı. ABD eski Başkanı Barack Obama'nın buradaki şahıslardan bazılarını nakletme çabalarını artırmasına rağmen, geriye kalanların meseleleri çözülemedi. Zira hak ihlallerine son verecek, gözaltı merkezini kapatacak bir devlet birimi yok.

Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki anlaşmazlıklar

Ocak ayında 100'e yakın insan hakları örgütünden oluşan bir grup, Başkan Joe Biden'a, gözaltı merkezinin kalıcı olarak kapatılması çağrısında bulunan bir mektup gönderdi. Gözaltı merkezinin kapatılmasının gerekliliği konusunda Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasındaki görüş farklılığına değinildi.

Guantanamo'nun kapatılmasına karşı direnişe genellikle Cumhuriyetçiler öncülük ediyordu. Ancak 11 Eylül duruşmalarının ertelenmesi, iki tarafın görüşleri arasındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırsa da Biden yönetimi bu davanın kapatılmasına öncelik vermedi.

Bazıları bu durumun büyük ölçüde cesaret eksikliğinden, tüm yönetimler arasındaki öncelik eksikliğinden kaynaklandığını söylüyor. Geçtiğimiz yıl Biden yönetimi, ABD hükümetinin güvenlik kurumlarının oybirliğiyle bu kişilerin serbest bırakılmasına karar vermesi ve tutukluluk sürelerinin devamına gerek kalmaması üzerine toplam 11 tutukluyu transfer etti. Çoğu hakkında nakil kararı yıllar önce verilmiş, ancak transferler durdurulmuştu.

Müebbet hükümlüler

ABD hükümetinin iddia ettiğine göre, geri kalanların nakledilmesinde yaşanan aksaklıklar, serbest bırakılmasına onay verilen bu şahısların bir kısmını kabul etmeye hazır tek bir ülke bulunamamasından kaynaklanıyor. Bu mazeretin yetersiz olduğu yönündeki eleştiride bulunanlar, üst düzey yetkilileri bunu bilinçli olarak yapmakla suçluyor. Nitekim Guantanamo'da mahkumların hala acı çektiği anlaşılıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) müfettişlerine göre tutuklular, insanlık dışı muameleyle karşı karşıya kalmaya devam ediyor. Çoğu zaman bu mahkumlar, serbest bırakılmalarına izin verilene dek süresiz olarak alıkonulan kişiler anlamına gelen ‘müebbet hükümlüler’ olarak tanımlanıyor. Ancak yönetim onların nakledileceği ülkeleri bulmaya çalıştığı için tutuklu kalıyorlar.

Bu mahkumların dosyalarının kapatılmasına neden olan 11 Eylül davalarındaki gecikme ışığında, sanıkları müebbet hapis cezasına karşılık suçu kabul etmeye ikna etmek amacıyla uzlaşmaya varılması yönünde görüşmeler yapıldı. Bu, onların sıradan mahkumlara dönüşmelerinin ve Amerikan yasalarının güvence altına aldığı meşru haklarını elde etmelerinin önünü açabilirdi. Ancak Biden yönetimi geçtiğimiz yaz anlaşmanın önerilen şartlarından bazılarını reddederek bu süreci engelledi. Bu ceza davası ABD tarihindeki en önemli dava olarak görülse de ülke için olumsuz izlenim yaratmaya devam ediyor. Art arda gelen üç başkanın hapishaneyi kapatmaya karar vermediği göz önüne alındığında, bu duruşmaların yapılması ihtimali hala çok uzak.


Mısır, İsrail'le yaşanan gerilimin ortasında Ekim Savaşı belgelerini yayınladı

13 Ekim 1973'te Süveyş Kanalı'nın doğusundaki Bar Lev Hattı üzerine Mısır bayrağı diken Mısırlı subay ve askerler. (AP)
13 Ekim 1973'te Süveyş Kanalı'nın doğusundaki Bar Lev Hattı üzerine Mısır bayrağı diken Mısırlı subay ve askerler. (AP)
TT

Mısır, İsrail'le yaşanan gerilimin ortasında Ekim Savaşı belgelerini yayınladı

13 Ekim 1973'te Süveyş Kanalı'nın doğusundaki Bar Lev Hattı üzerine Mısır bayrağı diken Mısırlı subay ve askerler. (AP)
13 Ekim 1973'te Süveyş Kanalı'nın doğusundaki Bar Lev Hattı üzerine Mısır bayrağı diken Mısırlı subay ve askerler. (AP)

Amr İmam

Mısır Savunma Bakanlığı, içinde bulunduğumuz Şubat ayının başında 1973'ten bu yana ilk kez Ekim Savaşı'nın dosya ve belgelerini yayınlayarak Mısır ordusunun Mısır topraklarını savunma yeteneğini yakından incelemeye aldı.

Söz konusu dosyaların gizliliğinin kaldırılması, Gazze'deki mevcut savaşın arka planında İsrail ile ilişkilerin aşırı gergin olduğu ve İsrail ordusunun şu anda kuzey ve orta Gazze Şeridi'nden yerinden edilmiş yaklaşık 1,4 milyon Filistinlinin de bulunduğu güney Gazze Şeridi'ndeki Refah şehrini işgal etmeyi planladığı bir döneme denk geldi.

Belgeler, Mısır ordusunun savaştaki çeşitli muharebe planlarına ve Mısır kuvvetlerinin bazı operasyonel risklerle başa çıkmadaki başarısına ilişkin nadir bilgiler içeriyor. İsrail'in 16 Ekim 1973'te Süveyş Kanalı'ndaki İsmailiye'de Mısır ordusunun 2’nci ve 3’üncü Saha Kolordusu arasındaki boşluğu kullanarak başlattığı el-Ğazel Harekâtı olarak bilinen operasyon da buna dahildir.

Belgelerde ayrıca, Mısır ordusunun 1967'de İsrail'in işgal ettiği Sina'yı geri almak için mücadele ettiği, bölgesel siyasi koşullarda sismik değişimlere ve bölgesel düzende büyük değişikliklere neden olan savaş sırasında Arap ülkelerinin Mısır'a sağladığı destek de vurgulanıyor.

Söz konusu belgeler benzersizliğini, çoğunun Sina'yı özgürleştirme yolunda İsrail işgal ordusuna karşı çeşitli savaşlarda Mısır kuvvetlerine liderlik eden subaylar tarafından el yazısıyla yazılmış olmasından alıyor.

Yayınlanan belgelerin yaklaşık yüzde 40'ı savaş sırasında Mısır ordusu komutanları tarafından el yazısıyla yazılmış.

50 yıl sonra

Ekim 1973'te İsrail'e karşı yürütülen savaşa kadar uzanan binlerce orijinal dosyanın gizliliğinin kaldırılmasının, geçtiğimiz yılın Ekim ayında savaşın 50’nci yıldönümüne denk getirilmesi planlanıyordu.

Mısır Savunma Bakanlığı, belgelerin yayına hazırlanması amacıyla incelenmeleri üzere geçtiğimiz Ağustos ayında gazilerden oluşan bir komite kurdu.

Gazilerin dosyalar üzerindeki incelemelerini Ekim ayına kadar bitirmeleri gerekiyordu. Komite üyelerinden birine göre, söz konusu komitenin misyonu, incelenmek üzere masadaki binlerce belgenin, Mısır Savunma Bakanlığı'nın internet sitesinde yayınlanmadan önce Mısır ordusu hakkında herhangi bir gizli veya hassas bilgi içermediğinden emin olmaktı.

Ekim Savaşı gazisi ve komite üyesi Tümgeneral Nasır Salim, Al Majalla'ya şunları söyledi: “Dosyaları inceleme görevi hiç de kolay olmadı. Çünkü orduyla ilgili herhangi bir hassas bilgiyi yayınlamadığımızdan emin olmak için her belgeyi ayrı ayrı incelemek zorunda kaldık. Önümüzdeki dosyaların miktarı her anlamda bir zorluk teşkil ediyordu.”

Mısır Savunma Bakanlığı belgeleri internet sitesinde ‘Ekim Savaşı Belgeleri: Savaşın Sırları - Stratejik ve Askeri Planlama’ başlığı altında yayınladı.

fdvdvf
Fotoğraf: Majalla

Yayınlanan belgelerin yaklaşık yüzde 40'ı savaş sırasında Mısır ordusu komutanları tarafından el yazısıyla yazılmıştı.

Belgeler, Mısır ordusunun, Mısırlıların Süveyş Kanalı’nı geçip Sina'ya girmesini engellemek için İsrail tarafından Süveyş Kanalı'nın doğu yakası boyunca inşa edilen Bar Lev Hattı’nı yok etmesi de dahil olmak üzere, savaştaki önemli dönüm noktalarını kapsıyor.

Belgelerden biri 22 Nisan 1973 tarihli ve Deniz Harekât Şefi’ne hitaben yazılmış. Söz konusu belge, Süveyş Körfezi'nin doğu yakasında Granit 2 Operasyonu olarak bilinen operasyonda savaşan birliklere gerekli korumanın sağlanması yönündeki önceki talebe atıfta bulunuyor.

Başka bir belgede, ordu güçlerinin el-Ğazel Harekâtı’na yanıt olarak 26 Ekim 1973'te başlattığı saldırı olan Çin Çiftliği Savaşı'ndan bahsediliyor. Belgelerde ayrıca onlarca harita, yüzlerce mektup ve Mısır ordusunun çeşitli liderleri ve subayları arasındaki iletişimlerin kopyaları da yer alıyor. Belgeler, Ekim Savaşı öncesi ve sırasında Mısır ve Suriye orduları arasındaki koordinasyon da dahil olmak üzere, savaş sırasında geniş bir yelpazedeki gelişmeleri tüm ayrıntılarıyla kapsıyor.

Mısır, İsrail'le barış anlaşması imzalayan ilk Arap ülkesi oldu. Bu, Arap-İsrail çatışmasının odak noktası olmaya devam ettiği bir bölgede açık bir gelişmedir.

Geniş kapsamlı saldırı

Sina'yı İsrail işgalinden kurtarmaya yönelik 1973 saldırısının Mısır, bölge ve Arap-İsrail çatışması üzerinde büyük etkisi oldu. Mısırlıların saldırıyı başlatmadan önce kullandıkları aldatmacanın büyüklüğü göz önüne alındığında, saldırı İsrailliler için bir sürprizdi.

Mısır ordu liderliği, Yahudilikte yılın en kutsal günü olan Yom Kippur'da İsrail ordusunun işgal altındaki Sina'daki mevzilerine bir dizi sürpriz hava saldırısı gerçekleştirdi.

Bu aynı zamanda Mısırlıların oruç tuttuğu ve savaşma ihtimalinin en düşük olduğu Ramazan Ayı’ydı. Mısırlılar ayrıca güpegündüz saldırıyı tercih etti ve bu da İsrail kuvvetlerinin kafasını tamamen karıştırdı. Mısır ordusunun saldırının ilk saatlerinde elde ettiği zaferler, İsraillileri ABD'nin yardımına koşmaya yöneltti.

dsvedf
Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat (solda), İsrail Başbakanı Menahem Begin (sağda) ve ABD Başkanı Jimmy Carter (ortada), 17 Eylül 1978'de Beyaz Saray'ın Doğu Salonu’nda düzenlenen basın toplantısının ardından el sıkışırken. (AP)

Birkaç gün süren çatışmalar, İsrail kuvvetlerinin Sina'nın çoğundan çekilmesine ve sonraki yıllarda ABD'nin aracılık ettiği barış çabalarına yol açtı. Bu çabalar 1978'de Camp David Anlaşmaları’nın ve 1979'da Mısır-İsrail Barış Antlaşması'nın imzalanmasını sağladı.

Mısır, İsrail'le barış anlaşması imzalayan ilk Arap ülkesi oldu. Bu, Arap-İsrail çatışmasının odak noktası olmaya devam ettiği bir bölgede açık bir gelişmedir.

Bazı Araplar, Mısır ile İsrail arasındaki barış anlaşmasının, özellikle de anlaşmanın Mısır'ı tarafsız hale getirmesi ve topraklarını kurtarmak için mücadele eden Filistinlileri, Suriyelileri ve Lübnanlıları kritik bir durumda bırakması nedeniyle, Arapların daha sonraki tüm yenilgilerinin nedeni olduğuna inanıyordu. Aynı zamanda Mısır'ın savaştaki zaferi uluslararası toplumu şaşırttı ve dünyanın her yerindeki Arapları cesaretlendirdi.

İsrail'in askeri üstünlüğüne ilişkin iddialar yalanlandı. Mısır'ın zaferine eşlik eden şokun kökeni, Mısırlıların sahip olduğu teçhizat ile İsraillilerin sahip olduğu teçhizat arasındaki büyük uçurumdan kaynaklanıyordu. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi, Ekim 2018'de bu farkı eski bir SEAT ile son model bir Mercedes arasındaki yarış olarak tanımladı.

Eski Mısır Dışişleri Bakan Yardımcısı Cemal Beyumi: Belgeler, Mısır'ın kendi topraklarını savunma yeteneğini vurguluyor.

Dezenformasyon planları

Mısır Savunma Bakanlığı tarafından yayınlanan dosyalar, Mısır'ın modern tarihinin en önemli olaylarından birini belgelemesi açısından önem taşıyor.

Gaziler, söz konusu belgelerin, Mısır'ın zaferini küçümsemeyi ve İsrail ordusunun savaş sırasındaki performansını abartmayı amaçlayan İsrail propagandasını da çürüttüğünü söylüyor.

Salim şunları söyledi: “Bu belgeler, İsrail'in savaşla ilgili ortaya attığı ve savaşan kişilerin yazdığı birçok iddiayı çürütüyor. Bu, savaşa ilişkin olayları yalan söylemeden ve abartmadan perspektife oturtmak açısından çok önemli.”

İsrail'in savaşla ilgili açıklamalarının çoğu, Mısır'ın bu savaştaki başarılarını küçümsemekte, bazen Mısırlıların 6 Ekim'deki ilk saldırıları dışında önemli bir zafer elde edemediklerini iddia etmektedir. İsrail propagandası, Mısır ordusu için her zaman aşağılayıcı bir yenilgi olarak tanımladığı el-Ğazal Harekâtı’na da odaklanıyor.

vvvdffdv
Kahire'deki 6 Ekim Savaş Panoraması Müzesi'ni ziyaret eden bir çocuk, 1 Ekim 2023. (AFP)

Ancak yakın zamanda gizliliği kaldırılan bu belgeler, aynı harekâtın tamamen farklı bir anlatımını sunuyor. Belgeler aynı zamanda Mısır ordusunun, İsrail operasyonunu sabote etmek için yaptığı çeşitli savaşlara da ışık tutuyor.

Kritik zamanlama

Belgelerin yayınlanması, İsrail'in Mısır sınırından sadece birkaç kilometre uzaktaki güney Gazze'yi işgal etmeyi planladığı ve bu sebeple Mısır ile İsrail arasında yoğun gerilim olduğu bir dönemde gerçekleşti.

İsrail'in işgal planları, Kahire’nin Filistinli mültecilerin Mısır'a doğru beklenen göçüne ilişkin korkuları ışığında büyük endişeyle karşılanıyor. Kahire, İsrail'in Refah'ı işgalinin Mısır'ın güvenliğine tehdit oluşturacağı konusunda Tel Aviv’i uyardı.

vdvbdf
Mısır'ın Gazze sınırı yakınında büyük bir beton duvar inşa ediliyor. (Reuters)

Mısır, Filistin kıyı yerleşim bölgesinde yaşayanların Sina'ya akın etmesini önlemek için Gazze ile olan sınırını güçlendiriyor. Ancak, İsrail'in Gazze'nin güneyindeki saldırılarından canlarını kurtaran yüzbinlerce Filistinlinin sınıra hücum etmesi halinde, şu anda sınırda alarma geçen Mısır güçlerinin ellerinin kollarının bağlanacağı yönünde korkular var.

Mısır, Gazzeli Filistinlilerin Sina'ya girdikten sonra kalıcı bir varlık oluşturabileceklerinden korkuyor. Kahire'deki gözlemcilerin söylediklerine göre bu durum, akılları Mısır Savunma Bakanlığı'nın yakın zamanda sunduğu belgelerin önemine yöneltiyor. Gözlemciler ayrıca, söz konusu belgelerin herkese Mısır'ın kendi topraklarına yönelik tehditleri uzak tutma konusunda fazlasıyla yetenekli olduğunu hatırlattığını ifade ediyor.

Al Majalla'ye konuşan eski Mısır Dışişleri Bakan Yardımcısı Cemal Beyumi şu ifadeleri kullandı: “Belgeler, Mısır'ın kendi topraklarını savunma yeteneğini vurguluyor. Bu, şu anda son teknoloji silahlara sahip olan Mısır ordusunun, Mısır sınırlarını savunmaya hazır olduğunun güvencesini veriyor.”

*Bu makale Şarku'l Avsat tarafından Londra merkezli Al Majalla dergisinden çevrilmiştir.

 


İsrailli rehinelerin aileleri Gazze sınırındaki Kibbutz Re’im’den Kudüs’e doğru yürüyüşe başladı

Kudüs’e doğru yola çıkan aileler İsrail bayrakları ve rehine olan yakınlarının fotoğraflarını taşıyor (EPA)
Kudüs’e doğru yola çıkan aileler İsrail bayrakları ve rehine olan yakınlarının fotoğraflarını taşıyor (EPA)
TT

İsrailli rehinelerin aileleri Gazze sınırındaki Kibbutz Re’im’den Kudüs’e doğru yürüyüşe başladı

Kudüs’e doğru yola çıkan aileler İsrail bayrakları ve rehine olan yakınlarının fotoğraflarını taşıyor (EPA)
Kudüs’e doğru yola çıkan aileler İsrail bayrakları ve rehine olan yakınlarının fotoğraflarını taşıyor (EPA)

Gazze Şeridi’nde Hamas hareketi tarafından tutulan İsrailli rehinelerin aileleri, bu sabah ‘Rehineleri kurtarmak için birleşelim’ sloganıyla, Gazze Şeridi sınırındaki Kibbutz Re’im’den Kudüs’e dört günlük bir yürüyüşe başladı.

Şarku’l Avsat’ın Times of Israel gazetesinden aktardığı habere göre söz konusu yürüyüşün, önümüzdeki Cumartesi Kudüs’te sona ermesi planlanıyor.

vfdv
İsrailli aileler yürüyüş sırasında rehin olan yakınlarının fotoğraflarını tutuyor (EPA)

Programa göre aileler, ilk olarak bugün Gazze sınırındaki Kibbutz Re’im’den Sderot şehrine yürüyecek ve burada saat 16.30’da polis karakolunda bir dayanışma töreni düzenleyecek.

Sderot’taki törenin ardından grup, geceyi geçirecekleri Kiryat Gat’a doğru yürüyüşe geçecek. 

csd vfd
Hamas’ın elindeki İsrailli rehinelerin fotoğrafları (AP)

Rehinelerin aileleri yarın sabah ise Beyt Cibrin’e doğru ilerleyecek, ardından akşam törenin yapılacağı Beyt Şemeş’e doğru devam edecek.

Grup, Cuma sabahı Gazze’de esirler arasında tutulan askerlerle dayanışma amacıyla bir başka yürüyüş düzenleyecek. 

fdv

Grup, geceyi Kibbutz Tzora’da geçirdikten sonra Cumartesi sabahı yürüyüşün son bölümüne başlayacak ve Cumartesi akşamı şehrin Paris Meydanı’ndaki miting için Kudüs’e doğru yola çıkacak.


Kendini yakan ABD askeri, "Amerikan birlikleri Gazze'deki tünellerde savaşıyor" demiş

Eylemciler, kendisini yakarak öldüren Bushnell'i anmak için Washington'daki İsrail Büyükelçiliği önüne mum bırakmıştı (AFP)
Eylemciler, kendisini yakarak öldüren Bushnell'i anmak için Washington'daki İsrail Büyükelçiliği önüne mum bırakmıştı (AFP)
TT

Kendini yakan ABD askeri, "Amerikan birlikleri Gazze'deki tünellerde savaşıyor" demiş

Eylemciler, kendisini yakarak öldüren Bushnell'i anmak için Washington'daki İsrail Büyükelçiliği önüne mum bırakmıştı (AFP)
Eylemciler, kendisini yakarak öldüren Bushnell'i anmak için Washington'daki İsrail Büyükelçiliği önüne mum bırakmıştı (AFP)

ABD'nin başkenti Washington'daki İsrail Büyükelçiliği önünde kendi yakan askerin, gizli belgelere erişimi olduğu öne sürüldü.

ABD Hava Kuvvetleri'ne mensup Aaron Bushnell, pazar günü düzenlediği eylemde "Soykırımın parçası olmayacağım" diyerek kendini yakmıştı. 

25 yaşındaki askerin arkadaşı, ABD'nin önde gelen tabloid gazetelerinden New York Post'a (NYP) Bushnell'in eylemi düzenlemeden önce cumartesi günü kendisini aradığını söyledi.

Kimliği paylaşılmayan kişi, Bushnell'in bir takım gizli belgelere eriştiğini ve ABD askerlerinin Gazze'deki yeraltı tünellerinde Hamas militanlarına karşı savaştığını belirttiğini aktardı. 

Bushnell'in arkadaşı, genç askerin görevi gereği istihbarat verileriyle uğraştığını ve bunlardan bazılarının Gazze savaşıyla ilgili olduğunu belirtti.

Kaynak, Bushnell'le konuşmasına dair şunları söyledi: 

Bana masasına gelen belgelerden bahsetti. Bunlarda ABD ordusunun Filistin'deki soykırıma karıştığına yönelik bilgiler olduğunu belirtti. Bana sahada askerlerimizin olduğunu ve çok sayıda Filistinliyi öldürdüklerini söyledi. Çok şey bilmiyorum ama ses tonundan korktuğunu anladığımı söyleyebilirim. Daha önce bu tonda konuştuğunu hiç duymamıştım.

NYP, söz konusu kişiyle Bushnell'in bağını doğruladıklarını aktardı. Arkadaşı, Bushnell'in intiharını öğrendiğinde şoke olduğunu belirterek "Görebileceğiniz en sakin ve aklı başında kişilerden biriydi. İntihar onun yapacağı bir şey değil" ifadelerini kullandı. 

ABD Hava Kuvvetleri'nin paylaştığı bilgilere göre Bushnell, siber savunmayla ilgili veri işleme biriminde "inovasyon hizmetleri teknisyeni" olarak çalışıyordu. Ancak yetkililer, askerin ne tür bir güvenlik iznine sahip olduğuna dair açıklama yapmadı.

NYP ve ABD'nin önde gelen gazetelerinden Washington Post, askerin "anarşist eğilimleri" olduğunu da yazmıştı.

Independent Türkçe, New York Post, Washington Post


ABD ordusu, yeniden yapılanma kapsamında 24 bin kadroyu kaldırmayı planlıyor

Amerikan askerleri askeri bir aracın yanında yürüyor (Reuters)
Amerikan askerleri askeri bir aracın yanında yürüyor (Reuters)
TT

ABD ordusu, yeniden yapılanma kapsamında 24 bin kadroyu kaldırmayı planlıyor

Amerikan askerleri askeri bir aracın yanında yürüyor (Reuters)
Amerikan askerleri askeri bir aracın yanında yürüyor (Reuters)

ABD Kara Kuvvetlerinin, "değişen güvenlik ortamı ve savaşın gelişen karakteri ışığında" ordunun yeniden yapılanması kapsamında 24 bin kadroyu kaldırmayı planladığı belirtildi.

Kara Kuvvetleri, internet sitesinden yayımlanan "Ordu Kuvvet Yapısının Dönüşümü" başlıklı raporda, yeniden yapılanmaya ilişkin planını duyurdu.

Raporda, "Değişen güvenlik ortamı ve savaşın gelişen karakteri ışığında ordu, teknolojik olarak gelişmiş askeri güçlere karşı büyük ölçekli muharebe operasyonları yürütmeye yeniden odaklanmaktadır. Ordu, bu gereklilikleri karşılamak için yeni kabiliyetler üretmeli ve kuvvet yapısını yeniden dengelemelidir." ifadelerine yer verildi.

Yapılanmanın, Kara Kuvvetlerinin 494 bin askeri barındıracak şekilde tasarlanan kuvvet yapısı ile kanunen 445 bin olarak belirlenen asker sayısı arasındaki makası daraltma imkanı tanıyacağı vurgulanan raporda, asker sayısındaki üst sınırın düşürülmesinin ordunun kuvvet yapısının dengelenmesi planının bir parçası olduğu ifade edildi.

Raporda, mevcut 24 bin kadronun kaldırılmasının planlandığı bildirilirken, söz konusu değişikliğin sadece norm kadro yapısını içerdiği ve hiçbir askerin görevinden ayrılmayacağına dikkati çekildi.

Kara Kuvvetlerinin mevcut kadrolarını dolduracak sayıda yeterli askerin bulunmadığına işaret edilen raporda, birkaç yıl içinde asker sayısında da bir artış görüleceği kaydedildi.


Macron ve Şeyh Temim, İsrail'in Refah'a saldırılarına karşı olduklarını belirtti

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'yi ağırladı (AFP)
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'yi ağırladı (AFP)
TT

Macron ve Şeyh Temim, İsrail'in Refah'a saldırılarına karşı olduklarını belirtti

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'yi ağırladı (AFP)
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani'yi ağırladı (AFP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, İsrail'in Refah'a saldırı düzenlemesine karşı olduklarını söyledi.

Fransa'ya dün gelen Katar Emiri Şeyh Temim'in 2 günlük resmi ziyareti devam ediyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, dün başkent Paris'te Elysee Sarayı'nda Şeyh Temim'i ağırladı.

Görüşmeye ilişkin yapılan ortak yazılı açıklamaya göre iki lider, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını ve iki ülke arasında farklı alanlarda yapılan işbirliklerini ele aldı.

Macron ve Şeyh Temim, bölgede devam eden arabuluculuk çabalarının Gazze'de insani ara verilmesi için gerekli olduğunun altını çizdi.

Ülkelerinin, Gazzelilere insani yardımın ve ilaçların ulaşması için anlaşmaya varılmasında sarf ettikleri çabadan dolayı memnuniyetlerini dile getiren Macron ve Şeyh Temim, Gazze'ye büyük çapta bir insani yardımın ulaşması ve sivillerin korunması için bölgede derhal ve kalıcı bir ateşkesin gerekli olduğunu vurguladı.

Macron ve Şeyh Temim, İsrail'in Refah'a saldırı düzenlenmesine karşı olduklarını belirterek insani yardım çalışanlarının faaliyetlerine devam edebilmesi ve gıda dağıtımı yapabilmesi için Gazze'ye tüm giriş noktalarının açılması çağrısında bulundu.

Filistin halkına toplam 200 milyon dolar destek sağlayacaklarını bildiren Macron ve Şeyh Temim, sivillere yönelik her türlü saldırıyı kınadıklarını ve gazetecilerin çatışma alanında çalışabilmeleri gerektiğini ifade etti.

Macron ve Şeyh Temim, bölgede 1967 sınırları çerçevesinde bir Filistin devletinin kurulmasının ve iki devletli çözümün tek uygulanabilir çare olduğunu ifade ederek Fransa ve Katar'ın Kudüs'teki kutsal mekanları üzerindeki tarihi statükoyu güçlü şekilde desteklediğini belirtti.

Kızıldeniz'de saldırılara son verilmesi gerekiyor

İki lider, bölgede ve Gazze Şeridi'nde gerginliğin artmasından, bölgeyi ve dünyayı istikrarsızlığa iten tüm adımlardan ve Kızıldeniz'de seyrüsefer özgürlüğüne yönelik tehditlerden endişe duyduklarını ifade etti.

Kızıldeniz'de seyrüsefer haklarını ve serbestisini ihlal eden saldırılara son verilmesi gerektiğini kaydeden Macron ve Şeyh Temim, Lübnan'ın siyasi ve ekonomik sorunlarının çözülmesine bağlı olduklarını ve Lübnan'da acilen bir cumhurbaşkanının seçilmesinin önemini vurguladı.

İki lider, Lübnan'ın egemenliğine ve istikrarına bağlı olduklarını belirterek Lübnan ordusunu desteklemeyi sürdüreceklerini ve bu kapsamda Paris'te uluslararası bir konferans düzenleneceğini bildirdi.

Katar, 2023'a kadar Fransa'ya 10 milyar avro yatırım yapacak

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ciddi sonuçları olduğuna değinen Macron ve Şeyh Temim, Ukrayna'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklediklerini ifade etti.

Macron ve Şeyh Temim, yakın zamanda Paris'te Fransa ve Katar arasında stratejik diyaloğa ilişkin 3. toplantının düzenlenecek olmasından dolayı memnuniyetlerini dile getirirken Katar'ın 2023'a kadar Fransa'ya 10 milyar avro yatırım yapması konusunda anlaşmaya varıldı.

Macron ve Şeyh Temim, Katar'ın askeri kapasitesini güçlendirmek ve modernleştirmek için işbirliği yapmak konusunda istekli olduklarını kaydetti.


Gazze’deki şiddet sahnelerinin bizim için ‘sıradanlaşmaması’ için ne yapmalıyız?

Filistinliler, İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah mülteci kampına düzenlediği hava saldırılarında ölen yakınlarının cesetleri yanında ağlıyor (AFP)
Filistinliler, İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah mülteci kampına düzenlediği hava saldırılarında ölen yakınlarının cesetleri yanında ağlıyor (AFP)
TT

Gazze’deki şiddet sahnelerinin bizim için ‘sıradanlaşmaması’ için ne yapmalıyız?

Filistinliler, İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah mülteci kampına düzenlediği hava saldırılarında ölen yakınlarının cesetleri yanında ağlıyor (AFP)
Filistinliler, İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah mülteci kampına düzenlediği hava saldırılarında ölen yakınlarının cesetleri yanında ağlıyor (AFP)

İsrail’in Ekim ayında Gazze’de savaş başlatmasıyla birlikte televizyonlar ve sosyal medyada yer alan şiddet içerikli korkunç görüntüler pek çok kişiyi rahatsız etti.

Gazze Şeridi’nden gelen bu dehşet verici görüntüler tüm dünyanın gündemine oturdu.

Lübnan’da sosyal bilimler ve iletişim alanında üniversitede eğitim alan Jana, savaş nedeniyle yaşanan acı sahneleri görmemek için sosyal medya platformu X’i bir süre açmadığını söyledi.

Jana konuya ilişkin açıklamasını şöyle sürdürdü;

Telefonum suçluluk ve panik duygusunun bir aracı haline geldi. Savaşın başlamasından sonra, yıkımın ortasında ölen çocukları veya yerinden edilmiş Filistinlileri gösteren acı görüntülerin yayılması nedeniyle yaklaşık 20 gün boyunca X hesabımı açamadım. Tüm bu görüntülere dayanamadım ve hiçbir şeyi değiştiremeyeceğimi hissettiğim için de görüntülerden uzak durmaya karar verdim.

Ancak yaklaşık bir ay sonra hızla X’e geri döndüğünü söyleyen Jana, açıklamasına şu ifadelerle devam etti;

Savaş uzadıkça, her yerde acı verici fotoğraf ve videolar görürken X’e geri dönmenin doğal olduğunu hissettim. Çünkü bu görüntüler kaçınılmaz ve beyin zamanla buna alışıyor. Maalesef çoğu kişi için de durum böyle sanırım.

Çaresizliğe alışmak

Şarku’l Avsat’a konuşan klinik psikoterapist Rita Maria Hawila, bu psikolojik süreci şu ifadelerle değerlendirdi;

Günlük hayatımızda defalarca gördüğümüz, karşılaştığımız tüm bu acı kareler ve sahneler, zamanla sıradanlaşıyor. Şiddet içerikli video oyunları karşısında saatlerce vakit geçiren çocukların öldürmeye ve yok etmeye alışmasının nedeni bu. Bu nedenle aile içi şiddete maruz kalan insanlar da buna uyum sağlıyor, onlar zor ve zulmü bir yaşam biçimi haline getiren sorunlar yaşıyor.

fdrvbefb
Filistinliler İsrail’in gece Refah mülteci kampına düzenlediği hava saldırısının ardından yıkılan binaları inceliyor (AFP)

Konuyu daha önce köpekler üzerinde yapılan bir araştırmadan bir örnekle açıklayan Hawila, şöyle devam etti;

 Birkaç köpek bir kafese yerleştirildi ve elektrik şoku verildi. İlk başta köpekler kafesten kaçmaya çalıştı. Ama bunu yapamadı. Bir süre tecrübe kazandıktan sonra köpeklere yine elektrik şoku verildi. Ancak deneyi yapanlar bu sefer kafesin kapısını açtılar ve ironik bir şekilde köpekler kaçmayı düşünmediler. Buradaki fikir alışkanlıkla ve öğrenilmiş çaresizlik duygusuyla alakalı.

Tüm canlılar gibi bizim de çevremize ve maruz kaldığımız koşullara uyum sağladığımızı ve bunun tehlikeli bir konu olduğunun altını çizen Hawila şunları söyledi;

Acıya ne kadar çok maruz kalırsak, ona karşı o kadar toleransımız olur. Beyin, çevresinde olup bitenlerin normal olduğuna ve bununla yaşanılması gerektiğine ikna olmasına yardımcı olan maddeler salgılar.

Hawila bundan yola çıkarak, şiddete ve çaresizliğe alışmamak için konuyu daha açık bir şekilde konuşmanın, özellikle sosyal medya aracılığıyla sık sık tartışmanın önemini vurguladı.

sdvdsvds
Bir Filistinli, ağır yaralı bir çocuğu Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’taki bir hastaneye taşıyor (AFP)

Şiddet ve ölen insanlara dair sahnelere maruz kaldığımızda beynimize ne olur?

Şarku’l Avsat’a görüş bildiren bir diğer klinik psikoloji uzmanı Benin Britaa ise, durumu bilimsel ve fizyolojik açıdan şöyle açıkladı;

Beynimiz, vücuda tehlike sinyalleri göndermekten, duyguları ve anıları düzenlemekten sorumlu olan amigdala adı verilen bölgeyi içerir. Herhangi bir şoka maruz kaldığımızda tepki amigdalaya ulaşır ve beynimiz şuna komutu verir: Bununla yüzleş ya da yüzleşme veya düşünceleri dondur. Duygusal sistemimiz durumdan etkileniyor, bu nedenle vücudumuz bilinçdışı duygusal mekanizma adı verilen ve unutmayla doğrudan ilgili olan bir sürece başvuruyor. Beynimiz, örneğin uyum sağlamak, işi normal bir şekilde tamamlamak ve bir arada yaşamak için acı verici sahneleri unutmak zorunda olduğuna karar veriyor. Bu, acı verici düşünceleri bastırmak için beynin benimsediği bir savunma mekanizmasıdır.

dscsdv def
Han Yunus’un doğusunda İsrail uçakları tarafından yıkılan bir evin enkazı altından bir erkek çocuğunun cesedi çıkarıldı (AFP)

Psikoterapist ve öğrenme güçlükleri uzmanı Rania el-Bobo da, gerçeği değiştiremediğimiz bir dönemde acı verici sahnelere maruz kalmanın olumsuz etkileri olduğunu, kişinin sürekli ve tekrar tekrar korku, üzüntü ve kaygı hissetmesine neden olduğunu, bunun da konsantrasyon ve dikkat gibi bilişsel yetenekler üzerinde olumsuz etkiye yol açtığını söyledi.

Şarku’l Avsat’a konuşan psikoterapist değerlendirmesini şöyle sürdürdü;

Bu insanlar odaklanamayabilir ve dikkatleri dağılabilir, hatta günlük işlerini bile tamamlayamayabilirler. Şiddete defalarca tanık olan insanlar doğal olarak daha saldırgan hale gelebilir ve temelde strese girebilir. Bazıları sosyal ilişkilerden çekilerek ve depresyon durumuna girerek tepki gösterebilir. Bu, uykuyu etkiler, kötü rüyalara ve kabuslara yol açabilir.

Psikoterapist, bu sahnelere maruz kalan bazı kişilerin, duygularını kontrol etme yeteneklerinin diğerlerine göre daha zayıf olması nedeniyle panik atak ve sürekli kaygı yaşadıklarını, bunun normal olduğunu söyledi.

df dfevf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahya’da çocuklar gıda yardımı toplamak için çabalıyor (AFP)

Bobo, bazı insanların ‘duygusal donukluk’ olarak adlandırılan durumu, yani şiddete, öldürmeye ve yıkıma karşı tepkisizlik yaşadığını vurgulayarak, şu ifadelerle devam etti;

Özellikle zaman geçtikçe ve zihnimizin gördüğü acı verici görüntülerin çokluğuyla birlikte, bu durum önemli sayıda sosyal medya kullanıcısı tarafından da hissediliyor. Bu olumsuz bir şey, duygusal donukluk olarak bilinen şeye yol açıyor. Öyle ki trajediler meydana geldiğinde empati kuramıyoruz, etkileşim kurma ve gerçekliği değiştirme yeteneğimizi kaybediyoruz.

dsv dfvb
İsrail’ in düzenlediği saldırının ardından yaşanan yıkım (Reuters)

Peki gerçekten şiddete alışkın mıyız?

Şiddete alışmanın normal olmadığının altını çizen Bobo, “Gazze’deki sahnelerde olduğu gibi, gördüğümüz şeylerin sırf tekrar etmesi yüzünden alışmamız sağlıklı değil” dedi.

Psikoterapist, “Şiddetin hepimizin yaşadığı insan deneyiminin bir parçası olduğunu bilerek, olay pasif uyum sağlama kategorisine giriyor.  Ancak adaptasyonun insan deneyimi üzerinde acı etkileri vardır. Bu nedenle kişinin duygusal hissedebilmesi için daha korkunç veya tehlikeli bir şoka veya sahneye ihtiyacı vardır” ifadelerini kullandı.

devffedv
Han Yunus’un doğusunda İsrail’in hava saldırısında öldürülen çocuğunun cesedini taşıyan bir baba (AFP)

Bunun bir örneğini Lübnan gerçekliğinden ve İsrail sınırında yaşananlardan veren Bobo, şu ifadelerle değerlendirmesini sürdürdü;

İsrail’in Lübnan’ın güney sınırına ilk saldırısında öfkelendik ve olup bitenlere karşı gerginlik hissettik, ancak zamanla buna alıştık. Daha sonra bombardımanın yoğunluğu arttı ve Lübnan’ın iç kesimlerinde, başkente nispeten yakın olan kasabaları da etkiledi.  Bu da duyguları yeniden alevlendirdi. Ancak yakında buna da uyum sağlayabiliriz.

Kendimizi şiddete alışmaktan nasıl koruruz?

Şiddet ve savaş sahnelerine alışmanın kabul edilemez olduğunun altını çizen Bobo, insanlara konuyu daha fazla konuşmalarını, cesetlerin ve ölümlerin sıradan rakamlar haline gelmemesinin önemini vurgulamalarını tavsiye etti.

Psikoterapist, şu ifadelerle açıklamasını noktaladı;

Şiddete alışmanın yalnızca daha tehlikeli şiddet doğurduğu, izlemekten kaçınmanın krizin sonu anlamına gelmediği konusunda farkındalık yaratmaya çalışmalıyız.