Salih’ten tek bir Libya otoritesi kurulması çağrısı

Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih. (Reuters)
Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih. (Reuters)
TT

Salih’ten tek bir Libya otoritesi kurulması çağrısı

Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih. (Reuters)
Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih. (Reuters)

Libya Temsilciler Meclii Başkanı Akile Salih, Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Halid el-Mişri ile Temsilciler Meclisi'ne bağlı egemen kurumları yeniden yapılandırmak amaçlı büyük bir anlaşmada bulunacaklarını söyledi. Libya'da tek otorite oluşturulması hususunun yanı sıra bu konunun da önümüzdeki günlerde bir karara bağlanacağına işaret etti.
Mısır Meclis Başkanı Hanefi Cibali ile dün akşam Kahire'de yaptığı görüşmenin ardından televizyondan açıklamalarda bulunan Salih, “Şu an bu hususta çalışma sürecindeyiz. Mişri ile Birleşmiş Milletler (BM) Temsilcisi Abdullah Basili'nin huzurunda görüşeceğiz. Libya krizini çözme yolundayız” ifadelerini kullandı.
Salih’in ifade ettiğine göre Mısır'ın Libya halkının yanında olduğunu teyit eden Cibali, Mısır Parlamentosu’nun da Libya'da bir çözüm bulmak için Libya yasama otoritesine destek çıktığını kaydetti.
Salih, Cibali’nin “Libya'nın egemenliği Libyalılarındır. Her şeye karar verecek olan onlardır. Temsilciler Meclisi'nin Libyalılar arasında tüm sorunları çözecek bir anlaşma için desteğe ihtiyacı var” sözlerini aktardı.
“Mısır da böyle yapıyor. Siyasi seçimi Libyalılara bırakıyor” ifadelerini kullanan Cibali, aynı zamanda Mısır Parlamentosu’nun devletin 24 üyesi ve milletvekillerinden oluşan bir komite atayarak 12 sayılı anayasa beyannamesini değiştirdiğini, Birleşmiş Milletler (BM) misyonu gözetiminde Kahire'de toplandıklarını ifade etti. Anayasal zeminde uzlaşıya varmak için önemli bir yol kat ettiklerini de sözlerine ekledi.
Bu komitenin çalışmalarındaki gecikmeyi Libya'ya yeni bir BM elçisi atanmanın gecikmesine bağlayan Salih sözlerini şöyle sürdürdü:
“Önümüzdeki günlerde bu komitelere anayasal kuralın sağlanması iki taraf arasında mutabakata varılanların yerine getirilmesi ve anlaşılamayan hususların oylamaya sunulması için Kahire'deki çalışmalarına devam etmeleri çağrısında bulunacağız. Uluslararası müdahale halen sürüyor olsa da Libyalıların iradeleri, dost ve kardeş ülkelerin desteği ile bu işin üstesinden geleceğimize inanıyorum.”
Söz konusu müdahalenin haksız olduğunu vurgulayan Salih, “Tüm ülkelerin çıkarları bizim açımızdan saklıdır. Taahhütlerimize ve yükümlülüklerimize saygı duyuyorum. Bireylerle değil, Libya halkıyla ilişki kurulmalı” dedi. Mısır'ın Libyalılara her zaman her aşamada yardımcı olduğuna dikkat çeken Salih, Mısır hükümetinin tutumlarını ve bu husustaki rolünü takdir ettiğini dile getirdi.
Tunus ziyaretinin ardından Trablus'a dönen Dibeybe, Tunus tarafıyla varılan mutabakatlara dayanarak bazı bakanlık ve kurumlara Tunus şirketlerine olan borçlarının ödenmesi yönünde çalışmalar yapılması talimatı verdi.
Dibeybe, idari merkezlerin geliştirilmesi, konut, kamu hizmetleri ve ulaşım projelerinin uygulanması yönündeki yetkili kurumlardan Tunuslu şirketlerin Libya'nın her alanda yeniden inşasına katkıda bulunmasını sağlamak için gerekli önlemlerin alınmasını istedi. Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı’ndan Tunus tarafındaki ilgili sektörlerle özel toplantılarda bulunmasını talep eden Dibeybe, Sağlık Bakanlığı’na ortaklık hususunda konusunda görüşmelerde bulunma talimatı verdi.
2011’den bu yana hastanelerin borçlarının belirlenmesi için Tunus Sanayi ve Ticaret Odası ile koordinasyon amacıyla Tunus'taki Libya büyükelçiliğini görevlendiren Dibeybe, Tunus hükümetine hükümetin teklifler ve satın alımlar için elektronik platformu etkinleştirme girişimi hakkında bilgi verilmesini istedi.
Twitter hesabından yaptığı açıklamada Tunus’ta Cumhurbaşkanı Kays Said ve Başbakan Necla Buden ile görüşmelerinin neticelerine övgüde bulunan Dibeybe, görüşmelerde iki kardeş halkın çıkarları ve vatandaşların önündeki engellerin ortadan kaldırılması konularının gündeme geldiğini aktardı. “Libya halkımıza karşı sorumluluğumuz, dış politikada pusulamız olmaya devam ediyor” vurgusunda bulundu.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.