عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Türkiye’den müttefiklerine terör örgütlerini desteklemeyi bırakmaları çağrısı

SDG, Uluslararası Koalisyon ile koordinasyonunu sonlandırdı.

Suriye sınırındaki Türk askeri gücü. (AA)
Suriye sınırındaki Türk askeri gücü. (AA)
TT
TT

Türkiye’den müttefiklerine terör örgütlerini desteklemeyi bırakmaları çağrısı

Suriye sınırındaki Türk askeri gücü. (AA)
Suriye sınırındaki Türk askeri gücü. (AA)

Türkiye, terörle ve gerek sınırlarının içinde gerekse dışında güvenliğini ve halkını hedef alan saldırılarla mücadele etmek için gereken her şeyi yapmaya devam edeceğini vurgulayarak, müttefiklerine Suriye'nin kuzeyindeki teröristleri desteklemeyi bırakmaları çağrısında bulundu. Suriye Demokratik Güçleri (SDG), Türkiye'nin adımlarını sıklaştırması ve Ankara'nın Suriye'nin kuzeyindeki mevzilerine kara harekatı düzenleme planları nedeniyle DEAŞ’a karşı oluşturulan Uluslararası Koalisyon’la koordinasyonun kesildiğini duyurdu.
Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar dün yaptığı açıklamada “Ne zaman, nerede, ne yapmak gerekiyorsa, neyi gerektiriyorsa yeri ve zamanı gerektiğinde Türk Silahlı Kuvvetleri bugüne kadar olduğu gibi gereğini yaptı, bundan sonra da yapmaya devam edecek” ifadelerini kullandı.
Akar, gazetecilere yaptığı başka bir açıklamada, birkaç gün içinde mevkidaşları ile yaptığı görüşmeler ve toplantılara ilişkin değerlendirmelerde bulundu:
“Son dönemde yapılan görüşmelerde müttefik ülkelere eli kanlı bir terör örgütü olan, sınırlarımıza ve halkımıza saldıran PKK/KCK/YPG'ye, DEAŞ'la mücadele bahanesi dahil her ne sebeple olursa olsun destek olmamaları, teröristlerden ayırt edilmeyi zorlaştıracak kendi bayrak ve kendi üniformalarını kullandırmamaları, bulundukları bölgelerden teröristleri uzak tutmaları ve bir an önce terör örgütleri ile tüm ilişkilerini kesmeleri hatırlatılmakta ve gerekli uyarılar yapılmaktadır.”

Dün Türkiye sınırına yakın, Haseke'deki ABD’ye ait bir askeri devriyesi. (AFP)
Bakan Akar sözlerini şöyle sürdürdü:
"PKK/KCK/YPG son dönemde de sivil yerleşim alanlarımızı hedef almış, çocuk, kadın, öğrenci, öğretmen demeden masum vatandaşlarımıza yönelik alçak ve kanlı saldırılar gerçekleştirmiştir. Binlerce kilometre öteden DEAŞ terör örgütünü tehlike olarak hissedenlerin, sınırlarımızın yanı başından okullar dahil sivil yerleşim yerlerimizi hedef alan ve masum insanlarımızı katleden terör örgütlerine karşı gerekli tedbirleri almamız konusundaki tutumları kabul edilemez."

Ankara: ABD bizi anlamalı
ABD'den yapılan "Türkiye'nin Suriye'de yeni bir askeri operasyon düzenlemesine şiddetle karşı olunduğuna" yönelik açıklamalara ilişkin soruya Bakan Akar şu cevabı verdi:
"Bizden tekrar değerlendirmemizi istediler. Biz de hassasiyetlerimizi, görüş ve düşüncelerimizi anlattık, verilen sözlerin tutulmasını istedik. Bizi, yani durumu anlamaları gerektiğini vurguladık."
DEAŞ'la sahada göğüs göğüse mücadele eden tek ülkenin Türkiye olduğunun unutulmaması gerektiğini dile getiren Akar, "Irak'ın ve Suriye'nin kuzeyinde 4 bin 500 radikal DEAŞ'lı teröristi etkisiz hale getiren Türkiye, DEAŞ ve diğer tüm terör örgütleri ile mücadele için her türlü işbirliğine hazırdır" dedi. Terör örgütü PKK/KCK/YPG'nin, Suriye'nin kuzeyinde sağlanan huzur ve istikrar ortamını bozmaya yönelik taciz ve saldırılarını artırdığına dikkat çekti.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Savunma Bakanı Lloyd Austin'in çarşambayı perşembeye bağlayan gece Hulusi Akar ile yaptığı telefon görüşmesinde kendisine ‘Washington'ın Türkiye'nin Suriye'de yeni bir askeri operasyon düzenlemesine şiddetle karşı olduğunu ve bölgedeki gerginliğin artmasından endişe duyduğunu söylediğini’ aktarmıştı. Buna karşılık Milli Savunma Bakanlığı’nın (MSB) açıklamasında, Bakan Akar’ın görüşmede Türkiye’nin halkının ve sınırlarının güvenliğini sağlamak üzere Birleşmiş Milletler (BM) Antlaşması'nın 51'inci maddesinden doğan meşru müdafaa hakları kapsamında terörle mücadele operasyonları yaptığını, operasyonlarda tek hedefin teröristler olduğunu ve koalisyon güçlerine veya sivillere zarar verilmesinin asla söz konusu olmadığını vurguladığı kaydedildi.
Hulusi Akar, perşembe günü Ankara’da ABD'nin eski Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey ile görüştü. İkili Suriye’deki gelişmeleri ele aldı.

Türkiye’nin ısrarı
Türkiye, Suriye'nin kuzeyindeki askeri operasyonunda kararlı olduğunun yeniden altını çizdi. Milli Güvenlik Kurulu (MGK), Ankara'nın bölgede herhangi bir terör örgütünün varlığını önlemek için gerekli adımları atacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında gerçekleştirilen MGK toplantısının ardından perşembeyi cumaya bağlayan gece yayınlanan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“PKK/KCK-PYD/YPG, FETÖ ve DEAŞ terör örgütleri̇ başta olmak üzere, millî birlik ve beraberliğimiz ile bekamıza yönelik her türlü tehdit ve tehlikeye karşı yurt içinde ve yurt dışında azim, kararlılık ve başarıyla icra edilen operasyonlar hakkında kurula bilgi sunulmuş ve ilave tedbirler müzakere edilmiştir. Yüce milletimizin ve eşsiz ülkemizin savunmasını ve güvenliğini sağlamak maksadıyla BM Şartı’nın 51’inci maddesi kapsamında güney sınırlarımız boyunca icra edilen operasyonların tek hedefinin terör örgütleri olduğu, bölgemizde; sınırlarımızı, şehirlerimizi, vatandaşlarımızı ve güvenlik güçlerimizi hedef alan hiçbir terör örgütünün varlığına ve etkinliğine müsaade edilmeyeceği, bunun için gereken her adımın kararlılıkla atılacağı hususu vurgulanmıştır.”
Toplantıda ayrıca şu hususa da dikkat çekildiği belirtildi:
“Teröre karşı verdikleri kahramanca mücadelede; millî ve milletler arası hukuk ile insan hakları ve kamu vicdanına mutlak bir bağlılıkla hareket etmeyi ilke olarak benimseyen güvenlik kuvvetlerimizin, ağır darbe alan bölücü terör örgütüne nefes aldırmak maksadıyla yalan ve iftiraya başvuran çevrelerce hedef alınmasına hiçbir surette müsamaha gösterilmeyeceğinin altı çizilmiştir.”

Operasyonlar devam ediyor
MSB Suriye'nin kuzeyinde tespit edilen 5 PKK/YPG’li teröristin öldürüldüğünü duyurdu.
MSB dün Twitter hesabından yaptığı paylaşımda “Teröre ve teröriste geçit yok! Türk Silahlı Kuvvetlerimiz, Suriye’nin kuzeyinde tespit ettiği 5 PKK/YPG’li teröristi etkisiz hâle getirdi. Teröristle mücadelemiz etkin ve kararlı şekilde sürecek!” açıklamasını yaptı.
Diğer yandan Anadolu Ajansı (AA) tarafından, PKK/YPG liderlerinden Muhammed Nasır’ın Suriye’de gerçekleştirilen Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) operasyonuyla etkisiz hale getirildiği bildirildi.
AA dün güvenlik kaynaklarından edindiği bilgilerden hareketle, Kemal Pir kod adlı Muhammed Nasır’ın ‘terör örgütü PKK/YPG'nin sözde Tel Tamir eyaleti tugay sorumlusu olduğunu’ belirtti.
AA’ya göre bölgeden olması itibarıyla Barış Pınarı bölgesi sınır hattını çok iyi bildiği değerlendirilen teröristin, füze konusunda uzman olduğu ve sabotaj planlarının yapılmasında aktif rol aldığı belirlendi. Barış Pınarı bölgesi, Suriye Milli Ordusu ile işbirliği içinde Türk kuvvetleri tarafından kontrol ediliyor. AA, teröristin Barış Pınarı bölgesine yönelik eylemlerde önemli rol oynadığının ve kendisine bağlı unsurlarla sabotaj eylemlerine katıldığının tespit edildiğini ve daha önce MİT tarafından hedef listesine alındığını kaydetti.
Dün Türk Jandarma güçleri, bir TIR’ın dorsesinin altında Türkiye topraklarına yasa dışı yollardan giren bir teröristi yakaladı.
İçişleri Bakanlığı olaya ilişkin yaptığı açıklamada “Şırnak İl Jandarma Komutanlığı tarafından 24 Kasım 2022 günü PKK/KCK-PYD/YPG terör örgütü üyelerine yönelik  gerçekleştirilen operasyonda, Canfeda Alman kod adlı Azad Öngüç isimli teröristin bir TIR’ın dorsesinin altına saklanarak yurt içine giriş yaptığı bilgisi alınması üzerine, Jandarma ekiplerince üç  kişinin bulunduğu TIR, Silopi ilçesi Ortaköy Jandarma Krk.K.lığı yol emniyet ve kontrol noktasında durduruldu” bilgisini paylaşarak operasyonda teröristin yurt içine girmesine yardım ettiği tespit edilen iki kişinin de gözaltına alındığını kaydetti.
Bakanlık, yapılan incelemelerde teröristin ‘PKK/KCK-PYD/YPG terör örgütü içinde örgütün sözde Türkiye sorumlusu Hakkı Gabar kod adlı İskan Akyüz’ün uzun süre korumalığını yaptığının tespit edildiğini’ bildirdi.
TSK, Suriye Milli Ordusu ile iş birliği içinde, Suriye'nin kuzeyindeki SDG mevzilerine yönelik top ve füze saldırılarını sürdürdü. Perşembeyi cumaya bağlayan gece bir Türk silahlı insansız hava aracı (SİHA), Halep'in doğusundaki Menbiç kentindeki el-Metahin bölgesinde SDG güçlerini taşıyan bir aracı hedef aldı. Operasyon sonucunda aracın yandığı ve SDG saflarında kayıplar olduğu kaydedildi.
Bununla eş zamanlı olarak TSK, Tel Şair, Şuyuh Tahtani, Carkali, Zur Mağar köylerinde ve Halep'in doğu kırsalındaki Cerablus şehrine bakan Fırat Nehri'nin doğusundaki Ahmed Munir Çiftliği’nde SDG mevzilerini hedef aldı.
Yerel kaynaklar ayrıca, Rakka kırsalındaki Tel Abyad yakınlarındaki SDG mevzilerinin hedef alınmasıyla eş zamanlı olarak, Rakka'nın kuzey kırsalındaki Ayn İsa ilçesinin batısındaki ed-Debs, Cedide ve Muşeyrife bölgelerini bombardımana tuttuğunu bildirdi.

SDG ve Uluslararası Koalisyon
SDG Sözcüsü Aram Hanna’nın dün Reuters’a verdiği bilgiye göre SDG, ABD liderliğindeki Uluslararası Koalisyon ile terörle mücadele kapsamındaki tüm koordinasyonun ve ortak operasyonların yanı sıra periyodik olarak yürütülen bütün ortak özel operasyonlara son verildiğini duyurdu. Pentagon Sözcüsü Patrick Ryder daha önce yaptığı açıklamada DEAŞ’a karşı yapılan operasyonların devam ettiğini söylemişti.
Geçen hafta SDG lideri Mazlum Abdi, sınırda Washington'dan ‘daha ​​güçlü bir mesaj’ talep ederek, güçlerinin Türkiye'nin operasyonları nedeniyle Uluslararası Koalisyon ile yapılan ortak devriyelerin durdurulduğunu bildirmişti.

Rusya’nın tutumu
Diğer yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ortadoğu ve Afrika Özel Temsilcisi ve Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov, Rusya'nın Türkiye ve Suriye'ye arabuluculuk dayatmadığını belirterek, talep edilmesi halinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed arasında bir görüşme ayarlamaya hazır olduklarını söyledi.
Rus Sputnik Haber Ajansı’nın aktardığına göre Bogdanov dün şu açıklamayı yaptı:
“Her zaman hazır olduğumuzu ifade ediyoruz ancak şu ana kadar siyasi düzeyde somut bir adım atılmadı. Henüz böyle bir plan yok. Her şey tarafların istekliliğine bağlı, kimseye bir şey dayatmıyoruz. Eğer bize sorulursa ve Ankara ve Şam'daki ortaklarımızın böyle bir ilgisi varsa, elbette olumlu yanıt vereceğiz.”
Kremlin daha önce, Pençe-Kilit Operasyonu ile Suriye’nin kuzeyindeki istikrarın bozulduğunu öne sürmüş, bunun ‘geri tepebileceğini ve güvenlik durumunu çıkmaza sokabileceğini’ savunmuştu.
Türkiye, PKK/PYD/YPG terör örgütünü sorumlu tuttuğu, 13 Kasım'da altı kişinin yaşamını yitirmesine ve 81 kişinin yaralanmasına neden olan İstanbul'daki bombalı terör saldırısından sonra 19 Kasım'da Pençe-Kilit Operasyonu’nu başlatmıştı.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Suriye ve Rusya yakınlaşırken neler oluyor?

Putin'in geçtiğimiz ekim ayında Şara ile yaptığı görüşme, Suriye'deki siyasi değişimin ilişkilerin yeniden kurulmasını engellemeyeceğini gösterdi (AFP)
Putin'in geçtiğimiz ekim ayında Şara ile yaptığı görüşme, Suriye'deki siyasi değişimin ilişkilerin yeniden kurulmasını engellemeyeceğini gösterdi (AFP)
TT
TT

Suriye ve Rusya yakınlaşırken neler oluyor?

Putin'in geçtiğimiz ekim ayında Şara ile yaptığı görüşme, Suriye'deki siyasi değişimin ilişkilerin yeniden kurulmasını engellemeyeceğini gösterdi (AFP)
Putin'in geçtiğimiz ekim ayında Şara ile yaptığı görüşme, Suriye'deki siyasi değişimin ilişkilerin yeniden kurulmasını engellemeyeceğini gösterdi (AFP)

Mustafa Rustem

Akdeniz’in sıcak sularında kalma hayali Rusları cezbetmeye devam ediyor. Suriye'de neredeyse on yıldır süren çatışmalardan sonra, Şam'ın Moskova'ya karşı tutumu Suriyelileri şaşkına çevirdi. Zira durum yeni Şam yönetimi ile Kremlin arasında beklenmedik ve sorunsuz bir yakınlaşmaya dönüştü. Beşşar Esed rejiminin düşüşünün ardından yaşanan bu ani değişim, Rusya'nın rolünün geri dönüşüne işaret etse de bunun bazı sınırları var.

Yeni sahnenin düzenlenmesi

Karar verme sürecinde her zamanki titizliğini gösteren Kremlin, Suriye'nin coğrafi ve zamansal boyutunda hamleler yaparken, Kasiyun Sarayı'nın ev sahibi yeni uluslararası ittifaklar kurma arzusuyla hareket ediyor. Dış politika ise Kremlin'e ve Beyaz Saray'a giden yolda döşenen mayınları etkisiz hale getiriyor. Suriye gemisi, iç sahadaki gelişmelere (çatışmalar, mezhepçilik ve iç savaş) kayıtsız kalarak yoluna devam ederken, gücün dışarıdan geldiği ilkesine göre dış ilişkilerin yeniden kurulmasına odaklanıyor.

Rusya, 8 Aralık 2024 tarihinden sonraki ilk aylarda, devrik Devlet Başkanı Beşşar Esed'in Moskova'ya kaçtığı dönemde olduğu gibi gözlem yapmakla yetinmeyerek, sahnenin ön saflarında yer alıyor. Enerji, ulaştırma ve liman sektörlerindeki yatırım şirketleri aracılığıyla Suriye sahnesine geri dönüşünü müjdelemeye hazırlanan Rusya, ayrıca, eski rejimle olan sözleşmelerini yürürlükte tutuyor ve askeri üslerini yeniden inşa platformlarına dönüştürerek, yeni Suriye yönetimi ile ortaklaşa yönetiyor.

dfvgth
Kuneytra'nın güneyindeki Ebu Diyab Askeri Üssü’nde Suriye ve Rusya bayraklarının dalgalandığı bir gözetleme kulesi (AFP)

Suriye'de, savaş sırasında uçak ve füzelerle sivil evleri bombalayan Rusya'nın, yeniden inşa sürecine destek vermeye başlaması büyük şaşkınlık yarattı. Gözlemciler, bunun gerçekleşmesi halinde “garip ve tuhaf” bir dönüşüm olacağını söylüyor. Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) eski sözcüsü ve Suriye Milli Kurtuluş Cephesi Başkanı Fahd el-Mısri, Rusya ile ilişkilerin başarılı bir şekilde yeniden kurulmasını, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın komşu ülkeler ve dünya ile sorunları yumuşatmayı içeren siyasi stratejisine bağlıyor.

Mısri bunun, ulusal çıkarları gözeten, güvenliği ve istikrarı yeniden tesis etmeye yardımcı olan ve Suriye'yi parçalamak ve balkanlaştırmak isteyen diğer yerel ve bölgesel gündemlerin önünü kesen akıllıca bir strateji olduğunu ifade etti.

Suriye-Rusya ilişkileri Esed döneminin bir ürünü değil, bağımsızlıktan bu yana kurulmuş bir ilişkidir. İki ülke önemli stratejik çıkarları paylaşıyor. Rusya önemli bir uluslararası güç ve Güvenlik Konseyi üyesidir ve bölgede askeri varlığı bulunuyor. Mısri, mevcut sahneyi, Moskova'nın ülkede yaşanan değişimi ve bunun sonucunda Esed yönetiminin düşüşünü kolaylaştırmada önemli bir rol oynadığını ve yaygın kaos ve iç savaşa yol açacak bir silahlı çatışmayı önlediğini dikkate alarak böyle özetledi.

Ancak Mısri, iki taraf arasındaki ilişkilerin doğru yönde ilerlediğini ve önemli ekonomik çıkarların yanı sıra, askeri kurumun yeniden yapılandırılması ve Şam'ın sahip olduğu Rus ekipmanlarının onarılması yoluyla bu ilişkileri askeri iş birliği alanlarına dönüştürmenin gerekli olduğunu savundu.

Güçlü konum

Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) Amerikan Üniversitesi'nde uluslararası hukuk profesörü olan Amir Fahuri Rusya'nın Suriye'deki varlığını, Batı ile güçlü bir konumdan müzakere etmesini sağlayan etkisine bağlıyor. Suriye'deki varlığı, bölgedeki herhangi bir siyasi veya güvenlik çözümünün Moskova'nın katılımı olmadan gerçekleşemeyeceği anlamına geliyor. Fahuri'ye göre bu askeri ve siyasi yapıların birleşimi, Rusya’ya Ukrayna, NATO ile ilişkiler ve Batı'nın yaptırımları gibi diğer konularda önemli bir pazarlık kozu sağlıyor.

Rusya'nın Suriye'de kalmak istemesinin nedeni ise Fahuri’ye göre askeri üsleri koruma fikrinin ötesine geçiyor, çünkü Moskova için Suriye’nin, Rusya'nın yurtdışındaki başarılı nüfuzunun bir modelini temsil ettiğini söyledi. Fahuri’ye göre burası, Rusya'nın Batı ile bir denge kurmayı başardığı ve müttefiklerini koruyan ve onları terk etmeyen bir güç olarak göründüğü bir arena. Ayrıca, Suriye'deki varlığı, Rusya'nın bölgedeki, özellikle Irak ve Doğu Akdeniz'deki ABD hareketlerini izlemesine ve kısıtlamasına olanak tanıyor.

Fahuri, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

“Moskova, Suriye'yi bir yük olarak değil, uzun vadeli stratejik bir yatırım olarak görüyor, çünkü karşılığında kalıcı bir nüfuz, Ortadoğu'nun kalbinde askeri varlık, doğal kaynaklar ve Batı'ya baskı uygulamanın bir aracı kazanıyor. Şam ise bu iş birliğini, boğucu uluslararası izolasyon karşısında hayatta kalmanın ve askeri ve siyasi dengesini yeniden kurmanın bir yolu olarak görüyor. Bu karşılıklı denklemle ittifak, bir silah anlaşması olarak değil, öngörülebilir gelecekte kırılması zor olacak bir etki ve iç içe geçmiş çıkarlar ortaklığı olarak devam ediyor.”

Karşılıklı saygı

Rusya ordusu, 2015 yılının eylül ayında Suriye’deki çatışmaya müdahil oldu ve başta Lazkiye'nin batısındaki Cebele kırsalındaki Hmeymim Hava Üssü’nde olmak üzere ülke genelinde askeri karakollar ve üsler kurdu. Ancak bundan önce, 2011 yılında Suriye'de devrim ve halk ayaklanmasının başlamasıyla rejimi desteklemek için müdahale eden Rusya, Esed rejiminin protestoları bastırmak için aşırı şiddet kullanmasını kınayan tüm uluslararası kararları Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) veto etme hakkını kullanmak yerine, düzenli orduya askeri teçhizat desteği sağlamıştı. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre Esed rejimi, müttefikleri Rusya ve İran’ın desteğiyle, ülkenin üçte biri kontrolünden çıktıktan sonra bile iktidarda kalmayı ve devam etmeyi başardı.

Öte yandan iki ülke arasındaki görüşmeler diplomatik kanallar aracılığıyla uzlaşı yönünde ilerliyor. Son olarak, 2024 yılının aralık ayında Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı'ndan askeri ve diplomatik yetkililerden oluşan bir heyet, dikkatli bir yakınlaşma girişimi kapsamında Rusya'yı ziyaret etti ve zaman geçtikçe adımların hızlandığı görüldü.

jukı
Moskova, Suriye'yi bir yük olarak değil, karşılığında kalıcı bir etki elde ettiği için uzun vadeli bir stratejik yatırım olarak görüyor (AFP)

Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, iki ülke arasında ‘karşılıklı saygıdan’ bahsederek, Rusya'nın vesayetinin sona erdiğini ima etti ancak aynı zamanda Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile düzenlediği ortak basın toplantısında, hükümetinin yabancı yatırımları çekme çabalarını gizlemedi ve bu konuda Rusya'dan yardım istedi.

Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC) Program Direktörü Ivan Timofeev, geçtiğimiz ekim ayı ortalarında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara arasında gerçekleşen görüşmenin, Suriye'deki siyasi değişimin bu ilişkilerin yeniden inşası ve geliştirilmesini engellemeyeceğini gösterdiğini, özellikle de Rusya'nın yeniden inşa konusunda sunabileceği çok şey olduğunu belirtti.

Öte yandan uluslararası ilişkiler araştırmacısı Firas Buzan, ‘iki ülke arasındaki ilişkilerin yavaş ama istikrarlı bir şekilde geliştiğini’ değerlendiriyor. Moskova'dan gelen son haberler, Moskova ve Şam'ın Rusya’nın Suriye’deki üsleri konusunda anlaşmaya yakın olduğunu ve Rus şirketi Stroytransgaz’ın iştiraki olan STG'nin Suriye hazinesinin en önemli döviz kaynaklarından biri olan Suriye fosfatına yatırım ve pazarlama çalışmaları yapmak üzere geri dönmesi konusunda anlaşmaya vardığını gösteriyor.

Kıyı şeridi

Suriyeliler, Suriye kıyılarının yeniden patlak verebileceğinden endişe duyuyor ve durumu yatıştırmak ve çözüm bulmak için Rusya'nın rolünü sorguluyor. Bu konuda Mısri, Rusya'nın kıyı bölgelerinin istikrarını sağlama ve Suriye ile bir çözüm bulma konusunda rol oynayacağına ve özellikle Moskova'nın İsrail ile olan güçlü ilişkisi göz önüne alındığında, Suveyda ilindeki durumu kontrol altına almaya yardımcı olacağını düşünüyor.

Siyasi vizyonu çerçevesinde yeni Suriye'nin tüm bölgesel ve uluslararası çatışmaların ve anlaşmazlıkların dışında kalması gerektiğini ve silahların ve sınır ötesi radikalizmin geçiş noktası veya durağı olmaması gerektiğini belirten Mısri, “Dış politika, yapıcı ve olumlu tarafsızlığa dayalı olmalıdır ve Esed rejiminin düşüşünden bu yana gördüğümüz şey, bölge ülkeleri ve dünyadaki ülkelerle ilişkiler de bu siyasi vizyonla tam bir uyumdur” değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası ilişkiler araştırmacısı Buzan, Rusya'nın Suriye'deki istikrarsızlıkla ilgilendiğini düşünmüyor. Aksine Buzan’a göre Rusya, özellikle Suriye'ye uygulanan yaptırımların kaldırılmasının ardından yeniden yapılanma sürecine katılma arzusunda olduğu için Şam'da doğrudan iletişim kurabileceği merkezi bir taraf istiyor. Gözlemciler her halükarda, Moskova ile Şam arasındaki ilişkilerin yeniden kurulmasının esasen Suriye ordusunu silahlandırmaya hizmet ettiğine inanan Buzan, Suriye ordusunun, stratejik silahlarının ve başta hava savunma sistemleri olmak üzere tüm savunma sistemlerinin yaklaşık yüzde 80'inin kullanılamaz hale getirildiğini ve İsrail'in sürekli olarak Suriye’nin hava sahasını ihlal ettiğini hatırlattı.

Türkiye ile birlikte, Rusya ile de silahlanma, eğitim ve uzmanlık konusu gündeme gelebilir. Zira her iki ülkenin Savunma Bakanlıkları, bu konuda karşılıklı ziyaretler gerçekleştiriyor. Ruslar, ekonomik kazançlar karşılığında silahlanma dosyasını enerji, fosfat ve liman sektörlerine yatırım kapılarını açmak için bir araç olarak kullanmaya çalışıyorlar.

ARAP DÜNYASI

Yemen Enformasyon Bakanı: Güney sorunu, salt siyasi manevralardan daha derin bir mesele

Yemen Enformasyon Bakanı Muammer el-İryani (SABA)
Yemen Enformasyon Bakanı Muammer el-İryani (SABA)
TT
TT

Yemen Enformasyon Bakanı: Güney sorunu, salt siyasi manevralardan daha derin bir mesele

Yemen Enformasyon Bakanı Muammer el-İryani (SABA)
Yemen Enformasyon Bakanı Muammer el-İryani (SABA)

Yemen Enformasyon Bakanı Muammer el-İryani, güney davasının “adil ve gerçek” olduğunu vurgulayarak, bunun “bireylerden daha büyük, kurumlardan daha geniş ve geçici siyasi görevlerden daha derin olduğunu ve devletin zihniyeti, sorumluluk ruhu ve kapıları kapatmak yerine açan diyalog ile yönetilmeyi hak ettiğini” belirtti.

El-Eryani, bugün sosyal medya platformu “X”deki hesabında yaptığı paylaşımda, “Bu açıdan bakıldığında, Riyad'a yapılan davete yanıt veren güneyli liderler ve şahsiyetler, ulusal cesaretin ileri bir modelini sergilediler. Güney Yemen'i ve geleceğini korumanın, dışlama veya görüş ya da kararı tekelleştirmekle değil, kamu yararını önceliklendirmek ve ortaklık kurmakla başladığına dair sağlam inanca dayanarak, rasyonel ve sorumlu bir seçenek olarak diyalog yolunu seçtiler.”

Bakan, “Riyad'a gitmek bir uyumun ifadesi değil, daha çok Suudi Arabistan'ın Yemen'e genel olarak, özellikle de güneyine karşı oynadığı samimi kardeşlik rolüne olan siyasi olgunluğu ve bilinçli güveni yansıtıyor” ifadesini kullandı ve şunları kaydetti: “Bu rol, her zaman insanları bir araya getirmek, adalet ve karşılıklı saygı ruhu içinde sorunları ele alan dengeli yollar oluşturmak üzerine kurulmuştur.”

El-İryani, “yaklaşan diyalogun resmi bir adım veya geçici bir çözüm değil, güney meselesini kapsamlı Yemen siyasi diyaloğunun ana ve gerçek bir parçası haline getirmek, onun kalıcı varlığını ve sürdürülebilir çözümleri sağlamak için temel bir giriş noktası olduğunu, bu diyalogun hakimiyet veya zorla gerçekleri dayatma mantığından uzak olduğunu” vurguladı.

Yemenli bakan şöyle devam etti: “Deneyimler, herhangi bir iç bölünme veya taraflar arası çatışmanın yalnızca İran destekli Husi projesine hizmet ettiğini, devletin yeniden kurulmasını geciktirdiğini ve güney halkının ve tüm Yemenlilerin fedakarlıklarını boşa harcadığını kanıtlamıştır.” Şöyle sürdürdü: “Ayrıca, meseleyi küçümsemek veya temsilini tekelleştirmek, onu zayıflatır ve adalete veya geleceğe hizmet etmez.”

El-İryani konuşmasını şu sözlerle sonlandırdı: “Güney davası taleplerinde haklıdır ve devletin himayesinde, samimi kardeşlerin desteğiyle ve herkese açık, vatanın dışlama yoluyla değil ortaklık yoluyla inşa edildiğine ve kaosla değil, tüm evlatlarını kucaklayan adil bir devletle korunduğuna inanan bilinçli bir güney iradesiyle ve diyalog yoluyla adil bir çözüme ulaşacaktır.”

ARAP DÜNYASI

Güney Geçiş Konseyi faaliyetlerine son veriyor... Yurtiçi ve yurtdışındaki kurum, kuruluş ve ofislerini kapatıyor

Aydarus ez-Zubeydi güney diyaloğuna katılmayı reddetti ve kişisel çıkarlarını önceliklendirerek Abu Dabi'ye kaçtı. (Reuters)
Aydarus ez-Zubeydi güney diyaloğuna katılmayı reddetti ve kişisel çıkarlarını önceliklendirerek Abu Dabi'ye kaçtı. (Reuters)
TT
TT

Güney Geçiş Konseyi faaliyetlerine son veriyor... Yurtiçi ve yurtdışındaki kurum, kuruluş ve ofislerini kapatıyor

Aydarus ez-Zubeydi güney diyaloğuna katılmayı reddetti ve kişisel çıkarlarını önceliklendirerek Abu Dabi'ye kaçtı. (Reuters)
Aydarus ez-Zubeydi güney diyaloğuna katılmayı reddetti ve kişisel çıkarlarını önceliklendirerek Abu Dabi'ye kaçtı. (Reuters)

Yemen’in güney ve doğu vilayetlerindeki gelişmeler açısından kritik bir dönüm noktasında, Güney Geçiş Konseyi (GGK) liderliği bugün yayımladığı bir açıklamayla konseyi tüm organları ve yapılarıyla feshettiğini duyurdu. Açıklamada, firari lider Aydarus ez-Zubeydi’nin öncülük ettiği tek taraflı askeri adımlardan uzaklaşıldığı belirtilirken, Hadramut ve el-Mehra’da yaşananlar ‘üzücü olaylar’ olarak nitelendirildi. Bu gelişmelerin güney cephesindeki birlikteliğe ve Yemen’de meşru yönetimi destekleyen koalisyonla ilişkilere zarar verdiği vurgulandı. Açıklamada ayrıca, Suudi Arabistan’ın himayesinde yürütülen kapsamlı Güney Diyalog Konferansı sürecine katılım teyit edildi.

GGK Başkanlık Heyeti, Yüksek Yürütme Liderliği, Genel Sekreterlik ve konsey bünyesindeki diğer tüm yapılar, kuruluşundan bu yana ilk kez alınan bir kararla, konseyin tamamen feshedildiğini; ana ve tali tüm organların dağıtıldığını, yurt içi ve yurt dışındaki tüm ofislerin kapatıldığını açıkladı.

Toplantı sonrası yayımlanan bildiride, kararın Hadramut ve el-Mehra vilayetlerinde yaşanan ‘son üzücü olaylara’ ilişkin kapsamlı bir değerlendirmenin ardından alındığı belirtildi. Açıklamada, bu olayları izleyen dönemde gerilimi düşürmeye yönelik çabaların reddedilmesinin, güney ve bölgesel düzeyde ciddi sonuçlar doğurduğuna dikkat çekildi.

dfrgt
Feshedilen Güney Geçiş Konseyi'nin (GGK) Aden’deki genel merkezinin önünde nöbet tutan bir asker (Reuters)

Konseyin eski yönetimi, Hadramut ve el-Mehra vilayetlerine yönelik askeri tırmanma kararında taraf olmadığını vurgulayarak, söz konusu adımların güney cephesindeki birliğe ciddi zarar verdiğini ve Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu’yla ilişkilerin gerilmesine katkı sağladığını belirtti.

Açıklamada, GGK’nin esasen güney halkının davasını taşımak ve devletini yeniden kazanma mücadelesinde onu temsil etmek amacıyla kurulduğu, bir güç tekeli oluşturmak, kararları tek başına almak ya da diğer aktörleri dışlamak için bir araç olmadığı ifade edildi.

Suudi Arabistan destekli konferansa katılım çağrısı

Açıklamada, GGK’nin feshedilmesinin, Suudi Arabistan’ın kapsamlı bir güney diyaloğuna ev sahipliği yapma yönünde ilan ettiği girişime yanıt niteliği taşıdığı belirtildi. Bu adımın, güney meselesinin geleceğini korumayı, güney vilayetlerinde, komşu ülkelerde ve genel olarak bölgede toplumsal barış ile güvenliği muhafaza etmeyi amaçladığı ifade edildi.

Açıklamada imzası bulunan yetkililer, Suudi Arabistan’ın ‘açık ve net taahhütlerini’ takdirle karşıladıklarını belirterek, güney meselesinin tüm bileşenleri ve etkili şahsiyetleri kapsayan, dışlayıcı olmayan ve fiili dayatmalardan uzak, bütüncül bir siyasi çerçeve içinde ele alınmasına gösterilen güçlü iradeye dikkat çekti.

Açıklamada, güneyli siyasi ve toplumsal liderlere, güney meselesine çözüm için birleşik bir vizyon ve kapsamlı bir yol haritasına ulaşmak amacıyla, Güney Diyalog Konferansı sürecine ciddi ve sorumlu biçimde katılmaları çağrısında bulunuldu. Bu çerçevenin, güney halkının beklentilerini ve özgür iradesini yansıtması, ayrıca gelecekteki olası siyasi süreçlerde davayı temsil edebilecek kapsayıcı bir güney yapısının oluşturulmasını hedeflediği vurgulandı.

Feshedilen konseyin yönetimi, Yemen’in geçici başkenti Aden başta olmak üzere tüm güney vilayetlerindeki güney halkına da çağrıda bulunarak, mevcut sürecin hassasiyetinin farkında olunması, kazanımların korunması ve istikrarı zedeleyebilecek her türlü kaos ya da güvenlik zafiyetinden kaçınılması gerektiğini belirtti.

Açıklamada, güney meselesinin ‘haklı ve meşru’ davasına hizmet etme taahhüdü yinelenirken, yaklaşan konferansa ev sahipliği yapması ve güneyi farklı aşamalarda siyasi, ekonomik ve askerî olarak desteklemesi dolayısıyla Suudi Arabistan’a teşekkür edildi.

Tarihi karar

Gözlemcilere göre GGK ile ana ve tali tüm organlarının feshedildiğinin ilan edilmesi, güney meselesinin seyrinde son derece önemli bir siyasi dönüm noktası teşkil ediyor. Bu adım, son günlerde güneyde ve genel olarak Yemen’de yaşanan hızlı ve hassas gelişmelerin karmaşıklığıyla uyumlu, cesur bir karar olarak değerlendiriliyor.

Söz konusu karar, Hadramut ve el-Mehra vilayetlerinde yaşanan ciddi gelişmelerin, askerî tırmanmanın ve gerilimi düşürme çabalarının reddedilmesinin ardından, son derece kritik bir zamanda alındı. Karar ayrıca, feshedilen konseyin başkanı Aydarus ez-Zubeydi’nin Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) kaçması ve Suudi Arabistan’ın Yemen’de barışı tesis etme çabaları kapsamında Riyad’da kapsamlı bir güney-güney diyaloğu konferansı düzenlenmesi çağrısıyla eş zamanlı olarak geldi.

sx
Aydarus es-Zubeydi, güney halkının çıkarlarından uzak, kişisel hedeflerine ulaşmak için güney davasını istismar etmekle suçlanıyor. (AP)

Analistler, GGK’nin feshedilmesi kararının siyasi bir yenilgi veya üyelerinin ve liderliğinin bir kırılması olarak görülmemesi gerektiğini, aksine bunun tarihi bir karar olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu kararın, yüksek düzeyde bir siyasi bilinç ve mevcut dönemin hassasiyeti ile gerekliliklerinin derin bir farkındalığını yansıttığı belirtiliyor.

Gözlemcilere göre, bu adımı atan liderlik, örgütsel çıkarları veya grupsal hesapları bir kenara bırakarak güney meselesinin yararını ön plana çıkardı ve GGK’nin kuruluş amacının yapıların devamına tutunmak veya kararları tek başına almak değil, güney halkının davasını taşımak ve meşru beklentilerini temsil etmek olduğunu teyit etti.

Açıklama, herhangi bir tırmandırıcı söylem içermemekte; Hadramut ve el-Mehra’da başlatılan askeri operasyonun tek taraflı kararını açık biçimde reddetmekte. Söz konusu operasyon, güney cephesindeki birliğe ciddi zarar vermiş ve Suudi Arabistan liderliğindeki meşru yönetimi destekleyen koalisyonla ilişkilerde çatlak oluşturmuştu.

Analistler, bu tavrın geç de olsa gerekli bir farkındalığı yansıttığını, ulusal mutabakat dışında güç kullanımının tehlikelerini ve bunun güney davasına olumsuz etkilerini gözler önüne serdiğini belirtti.

Diyalog sürecine olan güven

GGK’nin feshedilme kararı, özünde, güneyli bileşenlerin, Suudi Arabistan’ın güney meselesine adil ve hakkaniyetli bir çözüm bulma yönündeki çabalarına olan güvenini ortaya koyuyor. Bu çözüm, güç kullanarak fiili durum dayatmak yerine, diyalog yolunu hedefliyor.

Bu güveni pekiştiren gelişme, Riyad’ın, farklı güney güçleri, bileşenleri ve önde gelen şahsiyetleri kapsayan kapsamlı bir konferansa ev sahipliği yapma yönündeki net çağrısı oldu. Konferans, güney halkının iradesini yansıtacak ortak bir vizyon oluşturmayı ve güney halkının meşru beklentilerine uygun olarak kendi geleceklerini belirleme hakkını korumayı amaçlıyor.

Son gelişmeler, önceki yapısıyla GGK’nin, kurulduğu amaçları yerine getirmekte başarısız olduğunu ortaya koydu. Mevcut gerçekler ışığında konseyin, Aydarus ez-Zubeydi’nin kişisel iktidar hırslarını tatmin etme ve diğer aktörleri dışlama aracı haline geldiği görüldü.

s
Aydarus ez-Zubeydi'nin kaçışının ardından Aden'in korunması görevi Amalika Tugayları ve Vatan Kalkanı Güçleri’ne devredildi. (EPA)

Analistlere göre, ez-Zubeydi’nin benimsediği bu yaklaşım, güney davasını zayıflattı ve ciddi siyasi zararlar verdi. Bu durum, Güney’in elde ettiği kazanımların aşınmasına yol açtı.

Ez-Zubeydi’nin en kritik anlarda yoldaşlarını terk ederek yurt dışına kaçması, güney çevrelerinde şok etkisi yarattı, sloganlarla uygulama arasındaki boşluğu ortaya koydu ve iç değerlendirmelerin hızlanmasına neden oldu. Bu süreç, konseyin feshedilmesi ve diyalog ve ortaklık temelli yeni bir sürece girilmesiyle sonuçlandı.

Mevcut dönemin, Güney’in ve genel olarak Yemen’in, öncelikli amacı insanı korumak, güvenliği sağlamak, devlet kurumlarını muhafaza etmek ve kaos veya iç çatışmalara kaymayı önlemek olan cesur ve sorumlu kararlar gerektirdiği vurgulanıyor.

Gözlemciler, Suudi Arabistan himayesinde düzenlenecek Güney Diyalog Konferansı’nın, sürecin yeniden doğru bir yöne kanalize edilmesi ve güney çabalarının kapsayıcı bir çerçevede birleştirilmesi için gerçek bir fırsat sunduğunu, bunun istikrarı sağlamaya ve güney meselesini adil ve kalıcı bir çözüme taşımaya hizmet edeceğini belirtiyor.