ABD, Çin ve Rusya ile rekabet ortamında Afrika ile ilişkileri canlandırmaya çalışıyor

Biden ve Ramaphosa’nın 16 Eylül’deki görüşmesinden bir an (EPA)

ABD Başkanı Joe Biden, bu hafta Çin ve Rusya ile rekabet karşısında kıta ile ilişkileri canlandırmayı amaçlayan ABD-Afrika zirvesine ev sahipliği yapacak.
Washington’da yarın başlayacak ve üç gün sürecek zirve, yeni yatırımların duyurulması ve Ukrayna’daki savaş ve iklim değişikliğiyle gerileyen gıda güvenliğinin tartışılması için bir fırsat olacak.
Zirvenin ilk hedefi, 2014 yılında Barack Obama başkanlığında düzenlenen ilk zirveden sekiz yıl sonra ABD’nin Afrika ile hala ilgilendiğini göstermek olabilir.
Eski Başkan Donald Trump, Afrika kıtasına ilgisizliğini gizlemezken, Biden Afrika’yı küresel diplomasinin kalbine geri döndürme niyetinde.
Ulusal Güvenlik Konseyi’nin Afrika işlerinden Sorumlu Direktörü Judd Devermont’a göre, Biden zirvede, ülkesinin Afrika Birliği’nin G20 grubuna daimi üye olarak kabul edilmesini desteklediğini açıklayacak.
Devermont konuya ilişkin Cuma günü yaptığı açıklamada, “Afrika’nın uluslararası örgütler ve girişimlerde masada kalıcı koltuklara sahip olmasının zamanı çoktan geçti. Küresel ekonomi, demokrasi ve yönetişim, iklim değişikliği, sağlık ve güvenlikle ilgili uluslararası konuşmalarda daha fazla Afrikalı sese ihtiyacımız var” dedi.
Zirve, geçen yaz açıklanan ‘Yeni Afrika Stratejisi’ ve ABD’nin Sahra Altı Afrika’daki Çin ve Rus varlığına karşı koyma politikasında kapsamlı bir reform duyurusunun ardından gerçekleşiyor.
Çin, yoksul ve gelişmekte olan ülkeler için ilk küresel kreditör konumunda ve doğal kaynaklar açısından zengin olan Afrika kıtasına büyük miktarlarda yatırım yapıyor.
Aynı şekilde Rusya, paralı askerler göndermek de dahil olmak üzere kıtadaki varlığını ekonomik ve askeri olarak büyük ölçüde güçlendirdi.
Ayrıca bazı başkentlerle, özellikle Mart başında ABD ile önemli bir gerilim noktası olan Ukrayna’nın işgalini kınayan Birleşmiş Milletler (BM) kararına oy vermemeye karar verenlerle yakın ilişkiler sürdürüyor.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, bu yaz bir Afrika gezisi sırasında Afrika ile ‘gerçek bir ortaklık’ çağrısında bulundu.
Bu açıklığın bir göstergesi olarak ABD, Burkina Faso, Gine, Mali, Sudan ve Eritre dışında ‘iyi ilişkiler’ sürdürdüğü tüm Afrika Birliği üyesi ülkeleri zirveye davet etti.
Katılması beklenen liderler arasında, Ruanda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti cumhurbaşkanlarının yanı sıra Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said, Ekvator Ginesi Cumhurbaşkanı Teodoro Obiang Nguema Mbasogo ve geçtiğimiz ay Tigray isyancılarıyla bir barış anlaşması imzalayan Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed de yer alıyor.
Yolsuzluk iddiaları nedeniyle sıkıntılı günler yaşayan Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa ise zirveye katılamayacak.
ABD Dışişleri Bakanlığı Afrika İşleri Bürosu Dışişleri Bakan Yardımcısı Molly Phee zirveye ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Afrika Birliği’nin darbeler nedeniyle askıya aldığı hükümetleri ona saygımızdan dolayı davet etmedik. Ancak hakkında bazı endişelerin olduğu hükümetleri neden davet ettiğimizi merak edenlerden sanırım haklı olarak, bazı eleştiriler aldık. Ancak bu, Başkan Biden ve Bakan Blinken’in farklılıklarımız olsa bile saygılı konuşmalar yapma taahhüdünü yansıtıyor.”
Phee zirvede, 2000 yılında kabul edilen ve tarife artışlarını demokratik ilerlemeye bağlayan Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) hakkında güçlü bir tartışma olacağını söyleyerek, “AGOA’nın 2025’te sona ermesini bekliyoruz ve sonraki en iyi adımın ne olduğunu düşünüyoruz” diye konuştu.
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’ndeki Afrika Programı Direktörü Mvemba Phezo Dizolele ise, “Zirve büyük fırsatlar sunuyor ama bazı riskler de içeriyor. Bu, Afrika’ya ABD’nin onları gerçekten dinlemek istediğini göstermek için bir fırsat. Ancak artık beklentilerimiz yüksek ve akıllardaki soru şu; şimdi ne değişecek?” dedi.