ABD, Çin’in Afrika'daki nüfuzuyla nasıl mücadele edecek?

ABD Hazine Bakanı’ndan Çin'in siyasi faaliyetlerine paralel olarak Afrika’daki 3 ülkeye ziyaret

ABD Hazine Bakanı Janet Yellen (ABD Hazine Bakanlığı resmi internet sitesi)
ABD Hazine Bakanı Janet Yellen (ABD Hazine Bakanlığı resmi internet sitesi)
TT

ABD, Çin’in Afrika'daki nüfuzuyla nasıl mücadele edecek?

ABD Hazine Bakanı Janet Yellen (ABD Hazine Bakanlığı resmi internet sitesi)
ABD Hazine Bakanı Janet Yellen (ABD Hazine Bakanlığı resmi internet sitesi)

Geçtiğimiz ay Washington’da gerçekleşen ABD-Afrika Liderler Zirvesi, büyük yatırım anlaşmalarının imzalanmasıyla sona erdi. ABD, bu anlaşmaları kara kıtadaki varlığını güçlendirmeye ve Çin’in giderek büyüyen nüfuzuna karşı koymaya çalışıyor. Washington bu çerçevede geçtiğimiz günlerde ABD Hazine Bakanı Janet Yellen'in önümüzdeki iki hafta içinde Senegal, Zambiya ve Güney Afrika'yı ziyaret edeceğini duyurdu. Ziyaret açıklaması, Çin’in yeni Dışişleri Bakanı Chen Zhang'ın Etiyopya, Gabon, Angola, Benin ve Mısır’ı kapsayan 5 Afrika ülkesine yönelik ziyaret turuna devam ettiği sırada yapıldı.
Reuters'ın haberine göre ABD Hazine Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, geçtiğimiz cuma günü yaptığı açıklamada, Hazine Bakanı Yellen’in Zambiya’ya yapacağı ziyaret sırasında başlıca gündem maddesinin Afrika’nın borç sorunu olacağını söyledi. Yetkili, Bakan Yellen’in, enerji, gıda güvenliği ve altyapı yatırımlarını görüşmek üzere üç Afrika ülkesinin hükümet ve özel sektör yetkilileriyle bir araya geleceğini belirtti. Aynı yetkili, Yellen’in Senegal’de Afrika Birliği (AfB) Dönem Başkanı ve Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall ile de görüşeceğini aktardı.
ABD’li Bakanın Zambiya ziyareti, Uluslararası Para Fonu (IMF) İdari Direktörü Kristalina Georgieva’nın ülkeyi ziyaretiyle aynı zamana denk gelecek. Bunun yanında Yellen, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminde uzun bir Afrika yolculuğuna çıkan ilk üst düzey yetkili olacak. Biden, geçtiğimiz Aralık ayında 40'tan fazla Afrikalı liderin katıldığı ABD-Afrika Liderler Zirvesi sırasında toplam değeri 15 milyar doları aşan iki yönlü ticaret ve yatırım anlaşmaları imzalandığını duyurmuştu.
ABD Başkanı, zirvede AfB’ye G20 daimi üyeliği verilmesini desteklerken yönetiminin Afrika ülkelerinin borç yükünü azaltmak için çalışacağını söyledi. Yellen, geçtiğimiz Ekim ayında, IMF ve Dünya Bankası'nın Washington'daki yıllık toplantıları sırasında Pekin'e Afrika'daki yoksul ülkelerin borçlarını yeniden yapılandırmada yavaş hareket ettiği yönünde eleştirilerde bulundu.
Çin Dışişleri Bakanı Chen Jang, geçtiğimiz cuma günü AfB Komisyonu Başkanı Musa Faki Muhammed ile düzenlediği ortak basın toplantısında, Çin'in Afrika'da bir ‘borç tuzağı kurduğu’ iddiasını ‘gerçek dışı bir suçlama’ olarak nitelendirdi. Çinli Bakan ülkesinin borç erteleme konusunda 19 Afrika ülkesiyle anlaşmalar imzaladığını ve uzlaşmaya vardığını da sözlerine ekledi.
Çin, geçtiğimiz yıl 254 milyar dolara ulaşan ticaret hacmiyle bugün Afrika kıtasının en büyük ticaret ortağı konumunda. ABD ise 64 milyar doları geçmeyen ticaret hacmiyle dördüncü sırada geliyor.
Afrika işlerinde uzman Rami Zuhdi, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, bu yılın Afrika’da Çin ile ABD arasında stratejik rekabet alanında güçlü ve dinamik bir yıl olmasının beklendiğini söyledi. Yellen’in Afrika ziyaretinin çok önemli olduğuna işaret eden Zuhdi, çünkü bu ziyaretin ABD’nin Washington’daki zirvede verdiği sözlerin sadece bir konuşmadan ibaret olmadığının kanıtı olarak kabul edileceğini belirtti. Zuhdi’ye göre bu yüzden ziyaretin başarılı olması Çin’in nüfuzuyla mücadele için güçlü bir başlangıç ​​olacak.
Ziyaretin özellikle Hazine Bakanı tarafından yapılmasının, Afrika ülkelerinin finansman konuları ve genel bütçeleri ve bu bütçelerdeki açıklarla doğrudan ilgili olduğu anlamına geldiğine dikkati çeken Zuhdi, ziyaret için tercih edilen üç ülkeyle ilgili olarak ise ABD’nin bu ülkeleri kıtadaki diğer ülkelere kıyasla Çin'in nüfuzunun fazla olmamasından dolayı tercih ettiğinin altını çizdi.
ABD, çabalarının güçlü, net ve hızlı sonuçlar elde edebileceği ülkeleri tercih ederken bunun kıtanın geri kalan ülkeleri için bir ilham kaynağı olmasını hedefliyor. Zambiya'nın büyük ekonomik ve finansal sorunları olduğunu söyleyen Zuhdi, ülkenin Çin'e olan borcunu ödeyemediğini ve büyük bakır rezervlerine sahip olduğu için önemli bir konuma sahip olduğunu kaydetti.
Zuhdi, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“Güney Afrika ile ilgili olarak ise burada Washington’ın büyük nüfuz çevreleri bulunuyor. Başkent Pretorya, kıtanın güney ülkeleri üzerinde büyük bir nüfuza sahip ama son dönemde ekonomik olarak zarar gördü. Washington'ın bu ülkedeki başarısı, komşu ülkeler için bir rol model olabilir.”
Öte yandan Moritanyalı ekonomist Muhammed Ebu Medin, Güney Afrika'nın ziyaret edilecek ülkelerden biri olmasının, Afrika'nın ilk ekonomisi, G20 ve BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika Cumhuriyeti) üyesi olmasından kaynaklandığını söyledi. Ebu Medin’e göre Senegal ise AfB dönem başkanı, Batı Afrika'nın en demokratik ülkesi, enerji alanında umut verici ekonomik beklentilere sahip bir ülke ve Atlas Okyanusu’na cephesi olmayan Batı Afrika ülkeleri için ihracat merkezi olmasından ötürü seçildi.



BAE, yapay zeka alanında Çin'den uzaklaşıyor mu?

Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)
Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)
TT

BAE, yapay zeka alanında Çin'den uzaklaşıyor mu?

Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)
Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Yapay Zeka, Dijital Ekonomi ve Uzaktan Çalışma Uygulamaları Bakanı Omar Al Olama, ABD'yle "tam uyum içinde" çalıştıklarını söyledi. 

Fransız haber ajansı AFP'ye konuşan Olama, Çinli yapay zeka firmalarıyla ilişkilerine dair "Açıkçası yapay zeka alanında kiminle çalıştığımızla ilgili seçici olmamız gerektiğini düşünüyorum" dedi.

34 yaşındaki bakan, yatırımlarında ABD'yle daha yakın çalıştıklarını belirterek şöyle devam etti: 

ABD'yle BAE arasında, bizim dünyadaki diğer oyuncularla ne yapmamızdan memnun kalacaklarına ve nelerden hoşnutsuz olacaklarına dair pek çok görüşme düzenlenecek. Ancak yapay zeka alanın BAE ve ABD arasında tam bir uyum olacağını düşünüyorum.

2017'de göreve atanarak dünyanın ilk "yapay zeka bakanı" olan Olama, bu teknolojinin ülkesi için en öncelikli alan olduğunu söyledi.

Yapay zeka alanında gelişmelerde öncü olmak istediklerini belirten Olama, Avrupa Birliği'ndeki firmalarla da iş yapmayı hedeflediklerini söyledi.

Bakan, "Avrupalı firmaların BAE'de iş yapmalarını sağlayacak bir diyalog kanalı oluşturmak istiyoruz" dedi.

Dubai'deki Gelecek Müzesi'nde salı günü düzenlenen AI Retreat toplantısında konuşan Olama, yapay zeka alanında yetenekli işgücü açığını kısa sürede kapatacaklarını belirterek şu ifadeleri kullandı: 

Son 5 yılda kaydedilen ilerlemeye ve BAE'ye gelen yeteneklerin çığ gibi büyümesine bakarsanız, bu açığı çok hızlı bir şekilde kapatabileceğimizden endişem yok.

Çin'le rekabet eden ABD'deki firmalar son dönemde Ortadoğu'daki yatırımlarını artırıyor.

Amerikan teknoloji devi Microsoft'la BAE merkezli yapay zeka şirketi G42 arasında nisanda 1,5 milyar dolarlık yatırım anlaşması imzalanmıştı. 

Microsoft'un yatırım yapacağı bu şirketin başında BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı Şeyh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan yer alıyor.

Amerikan gazetesi New York Times, anlaşmanın G42'nin Çin'le ortaklığını bırakmayı kabul etmesinin ardından gerçekleştirildiğini öne sürmüştü. 

G42'nin alt firması olan Inception ve Abu Dabi'deki Muhammed bin Zayid Üniversitesi'nden araştırmacılar, Arapça dil modeli Jais'i de geçen yıl eylülde tanıtmıştı.

Independent Türkçe, AFP, New York Times, Reuters