İran gözünü Afrika’ya dikti: Dışişleri Bakanı Abdullahiyan, Moritanya'da

İran Dışişleri Bakanlığı'nın Telegram'daki paylaşımına göre, Abdullahyan'ın önceki bir dış ziyareti
İran Dışişleri Bakanlığı'nın Telegram'daki paylaşımına göre, Abdullahyan'ın önceki bir dış ziyareti
TT

İran gözünü Afrika’ya dikti: Dışişleri Bakanı Abdullahiyan, Moritanya'da

İran Dışişleri Bakanlığı'nın Telegram'daki paylaşımına göre, Abdullahyan'ın önceki bir dış ziyareti
İran Dışişleri Bakanlığı'nın Telegram'daki paylaşımına göre, Abdullahyan'ın önceki bir dış ziyareti

İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan dün (Salı) resmi bir ziyaret için Moritanya'ya gitti. İran'da hükümete bağlı bir haber ajansı, Abdullahiyan’ın Moritanya Cumhurbaşkanı Muhammed Vild Şeyh el-Gazvani ve Dışişleri Bakanı Muhammed Salim Veled Marzuk ile görüşeceğini aktardı.
Dışişleri Bakanı’na üst düzey bir siyasi heyetin eşlik ettiğini söyleyen İranlı bir kaynak, ziyaretin İran'ın Afrika’ya olan ilgisinin bir parçası olduğunu ifade etti. Aynı kaynağa göre, Afrika, İran mallarını satmak için geniş ve uygun bir bölge. Afrika pazarı İran siyasetinde özel bir yer tutuyor.
Ziyaret, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin Moritanyalı mevkidaşı Muhammed Vild Şeyh el-Gazvani'ye gönderdiği ve onu Tahran'ı ziyaret etmeye davet eden mektuptan iki hafta sonra gerçekleşti. Bu, Vild el-Gazvani'nin Reisi'den bir yıl içinde aldığı ikinci mektup olurken, geçen yılın Şubat ayında (2022) benzer bir mektup daha almıştı.
İran Kültür ve İslami İrşad Bakanı Muhammed Mehdi İsmaili, mektubu Vild el-Gazvani'ye teslim ettikten sonra yaptığı basın açıklamasında, ayrıntı vermeden İran’ın, Moritanya ile ilişkilerini her alanda geliştirmeye çalıştığını dile getirdi.
Ziyaretin ekonomik ve ticari yönü öne çıksa da, özellikle İran Dışişleri Bakanı'nın Moritanya temaslarının, İran'ın Sahel bölgesine doğru ilerlemesinin arkasında güvenlik ve askeri dosyaların olduğuna inanılıyor. Moritanya ziyareti, İranlı diplomatların beş Sahel ülkesinin başkentlerine yaptığı benzer ziyaretlerle aynı zamana denk geliyor.
Nuakşot merkezli bölgesel bir örgüt olan G5 Sahel Gücü bölgede artan terör tehditlerine karşı koymaya çalışıyor. G5 Sahel Gücü geçen yıl grup üyeliğini askıya alan Mali'nin yanı sıra Moritanya, Nijer, Burkina Faso ve Çad'ı içeriyor.
Tahran'ın, Fransız etkisinin azalması ışığında, şiddetli bir uluslararası çatışmaya tanık olan Sahel bölgesinde bir yer bulmaya çalıştığı açık. Birçok Sahel ülkesi, terörle mücadelede uluslararası ortaklıkları çeşitlendirmek için yeni politikalar çerçevesinde Rusya ile işbirliğine yöneldi. İran'ın Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Ali Bagheri Kani, iki hafta önce Nijer ve Burkina Faso'yu ziyaret etti. İki ülkenin liderleriyle toplantılar yaptı ve bu toplantılar sırasında Tahran'dan mesajlar taşıdı. En önemli mesajlardan birinde Burkina Faso Başbakanı, Tahran'a davet edildi. Bagheri, Burkina Faso'da yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“İran, Burkina Faso ile çeşitli alanlarda özellikle ekonomik, politik ve sağlık alanlarında ilişkilerini güçlendirmek istiyor. Tahran, Burkina Faso'ya bir büyükelçi atayacak. İran, üniversitelerinde Burkina Faso öğrencilerine burs sağlayacak.”
İranlı diplomat, Batı'yı terör örgütü DEAŞ'ın arkasında olmakla suçlayarak, Batı'nın Sahel bölgesindeki terörle mücadele politikalarını şu sözlerle eleştirdi:
"DEAŞ'ı onlar yarattı ve bu musibetle savaşmanızı engellemek için onlara hizmet sunuyorlar. Fransa'nın teröristlere büyük destek verdiğine ikna oldum. İran'ın terörle mücadelede tecrübesi var ve bunu Burkina Faso ile paylaşmaya hazır."
Burkina Faso Başbakanı, “İran'ın terörle mücadelede askeri teçhizatla bize yardım etmesini istiyoruz. Burkina Faso'nun da İran'a sunacağı pamuk, altın, sığır ve domates gibi ürünleri var” dedi.
İranlı diplomatlar için tek hedef Burkina Faso değil, aynı zamanda komşu Mali’de Tahran’ın öncelikleri arasında. Bageri Kani geçtiğimiz Aralık ayı sonunda Mali’nin başkenti Bamako'yu ziyaret etti ve Mali Dışişleri Bakanı Abdullah Diop ile bir araya geldi. Bu ziyaret, ilk kez Ağustos 2022'de Bamako şehrinde gerçekleştirilen Mali-İran ortak ikili komitesinin toplantısı sonrasında gelmişti. Görüşmede Kani ve Diop, iki ülkenin tanık olduğu durumu ‘yeni dinamik bir yol’ olarak nitelendirerek, “Başlangıçta savunma ve güvenlik güçlerimizin askeri teçhizat ve eğitim açısından yeteneklerini güçlendirmeye odaklanacak bir ortaklık kurma sürecindeyiz” açıklamasında bulundular.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı görüşme sonrası yaptığı açıklamada, ‘Bamako-Tahran eksenine’ vurgu yaptı.
İran Dışişleri Bakanı geçtiğimiz Ağustos ayında, ülkesinin ‘Mali ile ekonomik ve ticari ilişkileri geliştirme’ arzusunu açıklamıştı. Askeri darbenin ardından Afrika ülkeleri tarafından Bamako'ya uygulanan yaptırımları ülkesinin reddettiğini dile getiren Abdullahiyan, Tahran’ın Bamako'da bir teknoloji fuarı düzenlemeyi planladığını söyledi.
İran, Sahel ülkelerine yönelik hamlesini artırırken, bu bölgeyle ilişkilerinde birikmiş gerilim mirasıyla yüzleşmek zorunda. Örneğin, Moritanya daha önce en önde geleni Lübnan Hizbullah’ı olmak üzere Tahran'la bağlantılı birkaç örgüt ve partiyi terör örgütü olarak sınıflandırmış ve İran'daki yetkililerle bağlantıları nedeniyle bazı yerel kuruluşların lisanslarını da iptal etmişti.



Nijerya, Avrupa Birliği’nden silahların ülke içinde üretilmesini istedi

Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)
Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)
TT

Nijerya, Avrupa Birliği’nden silahların ülke içinde üretilmesini istedi

Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)
Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayi alanında kendi kendine yeterliliği sağlama konusundaki kararlılığını yineledi (Nijerya Ordusu)

Nijerya Savunma Bakanı emekli Orgeneral Christopher Gwabin Musa, 17 yılı aşkın süredir terörle mücadele eden ülkesinin savunma sanayisinde kendi kendine yeterliliğe ulaşması amacıyla Avrupa Birliği (AB) ülkelerine Nijerya'da savunma sanayisi üretim hatları kurma çağrısında bulundu. Ülkenin kuzeydoğusundaki bazı bölgelerde Boko Haram ve DEAŞ'ın Batı Afrika kolu faaliyet gösteriyor.

Nijeryalı Bakan, terörle mücadeleye destek kapsamında  taraflar arasında ikili düzeyde ilk kez sağlanacak 20 milyon avroluk askerî yardım paketinin teslimine ilişkin görüşmelerin son aşamasına gelindiği salı günkü Avrupa heyetiyle görüşmesinde bu çağrıyı yaptı.

Musa, Avrupa Dış İlişkiler Servisi heyetini Nijerya'nın başkenti Abuja'daki Savunma Bakanlığı merkezinde kabul etti. Avrupa Barış Fonu Başkanı Claire Goudin'in başkanlık ettiği heyetle yapılan görüşmede, Nijerya Ordusu'nun terörle mücadele kapasitesinin geliştirilmesi ele alındı.

Nijerya Savunma Bakanı Musa, başkent Abuja'daki Savunma Bakanlığı'nda, Avrupa Barış Fonu Başkanı Claire Goudin başkanlığındaki Avrupa Dış İlişkiler Servisi heyetini kabul etti (Nijerya Ordusu).
Nijerya Savunma Bakanı Musa, başkent Abuja'daki Savunma Bakanlığı'nda, Avrupa Barış Fonu Başkanı Claire Goudin başkanlığındaki Avrupa Dış İlişkiler Servisi heyetini kabul etti (Nijerya Ordusu).

Yardım paketini aşan talep

Musa, Abuja'daki görüşmede AB'ye, Nijerya'nın ekim ayı sonunda düzenlediği Afrika Savunma Fuarı (AFRIDEX) ile oluşan ivmeden yararlanarak ülkede yerli silah üretim hatları kurulması çağrısında bulundu.

Bakan, ülkesinin savunma kapasitesini geliştirme ve askerî sanayide kendi kendine yeterliliğe ulaşma konusundaki kararlılığını yineledi. Basın danışmanı Leah Katung-Baptondi tarafından yayımlanan açıklamaya göre Musa, özellikle terörün finansmanını sağlayan ağların nerede faaliyet gösterirlerse göstersinler takip edilmesi ve dağıtılması başta olmak üzere, terörle mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.

Claire Goudin ise 20 milyon avroluk yardım paketinin el yapımı patlayıcılarla mücadele ekipmanları, insansız hava araçlarına (İHA) karşı savunma sistemleri, gece görüş cihazları ve sahada görev yapan askerler için kişisel koruyucu ekipmanların finansmanında kullanılacağını ifade etti.

Bu önceliklerin yoğun istişarelerin ardından Nijerya ordusu komutanlığıyla birlikte belirlendiğini kaydeden Goudin, Nijerya'nın Avrupa Barış Fonu'ndan yararlanan 20'den fazla Afrika ülkesi ve dünya genelindeki 30'dan fazla alıcı arasında bulunduğunu belirtti. Yardımın, Çad Gölü Havzası'ndaki Çok Uluslu Ortak Görev Gücü'nün istikrar çalışmalarını tamamlayıcı nitelikte olduğunu ifade etti.

Musa, mevcut desteğin ekipman, teknik eğitim ve bakım hizmetlerini kapsayan muharip olmayan yardımlarla sınırlı olduğunu kabul etti. Gelecek aşamalarda askerî sağlık hizmetleri ve gelişmiş gözetleme sistemlerinin de desteğe dahil edilmesini umduğunu belirten Bakan, görüşmelerde Gine Körfezi'nde deniz güvenliği alanındaki iş birliğinin de ele alındığını kaydetti.

İstihbarat konferansı

Bu arada Nijerya'nın başkenti Abuja'da, cuma günü sona erecek olan yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı düzenleniyor. Ülkenin önde gelen güvenlik ve askerî etkinliklerinden biri olan konferansa üst düzey hükümet, askerî ve istihbarat yetkililerinin yanı sıra uluslararası ortaklar ve teknoloji alanındaki yenilikçiler katılıyor.

Konferansta ülkenin güvenlik durumu ve teknolojinin istihbarat faaliyetlerine entegrasyonu ele alınıyor.

Program kapsamında yerli teknoloji geliştiricilerinin ürünlerini sergilediği bir fuar ile savunma sanayisi sergileri de bulunuyor. Nijerya Savunma Bakanı, pazartesi günü konferansın açılışında yaptığı konuşmada, güvenilir ve eyleme dönüştürülebilir istihbaratın askerî operasyonların başarısı açısından “hayati önem taşıdığını” belirterek, istihbarat personeline proaktif hareket etme çağrısında bulundu.

Musa, hükümetin yerli savunma üretimini geliştirme konusundaki kararlılığını yineledi ve ulusal üretimin sürdürülebilir askerî kapasite oluşturulması açısından “temel unsur” olduğunu vurguladı.

Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Ahmed Tinubu ise Ulusal Güvenlik Danışmanı Nuhu Ribadu aracılığıyla iletilen konuşmasında, “Bu yönetim döneminde tespit edilen 8 üst düzey terör örgütü liderinden 4'ü yakalandı veya öldürüldü. Bu operasyonlar, terör örgütleri üzerindeki kesintisiz ve koordineli baskıyı yansıtıyor” ifadelerini kullandı.

Tinubu, DEAŞ liderlerinden Abu Bilal el-Minuki'nin Mayıs 2026'da öldürülmesine ve Umar Hassan Madu'nun yakalanmasına da değindi. Bu operasyonların Nijerya ordusu ile ABD Afrika Komutanlığı (AFRICOM) arasındaki iş birliğiyle gerçekleştirildiğini belirtti.

Cumhurbaşkanı ayrıca son yıllarda terörle bağlantılı 2 binden fazla davanın görüldüğünü ve bu süreçte binden fazla mahkûmiyet kararı verildiğini açıkladı.

Tinubu, önceliğin elde edilen kazanımları “kalıcı güvenliğe” dönüştürmek olduğunu belirterek, “Her Nijeryalı güven içinde yaşayabilmeli, çalışabilmeli ve demokratik haklarını kullanabilmeli” ifadelerini kullandı.

Nijerya'nın başkenti Abuja'da düzenlenen yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı'ndan görüntüler (Nijerya Ordusu).

Nijerya'nın başkenti Abuja'da düzenlenen yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı'ndan (Nijerya Ordusu)
Nijerya'nın başkenti Abuja'da düzenlenen yıllık Savunma İstihbarat Başkanları Konferansı'ndan (Nijerya Ordusu)

Yapay zekâ, coğrafi istihbarat ve İHA’larla gözetleme sistemlerinin entegre edilmesi çağrısında bulunan Tinubu, bu teknolojilerden elde edilen verilerin “doğrulamaya ve hesap verebilir insan denetimine” tabi tutulması gerektiği uyarısında bulundu.

Nijerya'nın ABD, İngiltere, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve komşu Afrika ülkeleriyle güvenlik ilişkilerini güçlendirdiğini belirten Tinubu, bu iş birliklerinin ülkenin egemenliği ve ulusal çıkarları gözetilerek yürütüldüğünü ifade etti.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Nijerya, 2009 yılından beri kuzeydoğuda Boko Haram ve DEAŞ'ın Batı Afrika kolunun yürüttüğü isyanın yanı sıra kuzeybatıda faaliyet gösteren silahlı adam kaçırma çeteleriyle de mücadele ediyor.


Sahel bölgesinde güvenlik kaosu… Silahlar, silahlı kişiler ve teröristler

Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
TT

Sahel bölgesinde güvenlik kaosu… Silahlar, silahlı kişiler ve teröristler

Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)

Sağir el-Hidri

Sahel ülkelerinde siyasi ve güvenlik alanındaki kaosun giderek derinleştiği bir dönemde, uluslararası raporlar sahada hızla kazanımlar elde eden silahlı grupların silah kaynakları meselesini yeniden gündeme taşıdı.

Çatışmalarda Silahlanma Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan bir raporda, söz konusu grupların silahlarının yaklaşık yüzde 20’sinin Burkina Faso, Mali, Nijer ve Çad gibi ülkelerin düzenli ordularına ait stoklardan geldiği belirtildi. Askerî kışlaları hedef alan saldırılar nedeniyle bu oranın daha yüksek olabileceği tahmin ediliyor.

Raporda, 2014-2023 yılları arasında ele geçirilen 700 ila 726 silahın analizine yer verildi. Bu silahların büyük bölümünün 1960’lı, 1970’li ve 1980’li yıllarda üretildiği; saldırı tüfekleri, ağır makineli tüfekler, havan topları ve diğer silah türlerini kapsadığı kaydedildi.

Karaborsa

Sahel ülkeleri son yıllarda, Batı’nın nüfuzuna karşı çıkan yönetimlerin iktidara gelmesine yol açan bir dizi askerî darbeye sahne oldu. Bu yönetimler başlangıçta paramiliter Wagner grubu, daha sonra ise doğrudan Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı Afrika Kolordusu aracılığıyla Rusya’nın güvenlik ve askerî desteğine başvurdu.

Nijerli güvenlik araştırmacısı Muhammed Evval, “Nijer, Mali, Burkina Faso ve Çad’daki silahlı grupların cephaneliği meselesi artık ulusal güvenlik sorunu haline geldi. Bu gruplar, Sudan, Etiyopya ve Libya gibi ülkelerin bitmek bilmeyen savaşlara sürüklenmesinden bu yana büyük ölçüde genişleyen karaborsadan temin edilen gelişmiş ekipmanlara sahip” değerlendirmesinde bulundu.

Evval yaptığı açıklamada, “Sahel’deki silahlı gruplar, kontrol ettikleri bölgelerde halka vergi ve haraç uygulayarak yeni finansman kaynakları bulmayı başardı. Bu da yeni silahlara kolayca ulaşmalarını sağlıyor. Söz konusu durumun bölge güvenliği açısından yıkıcı sonuçları bulunuyor” ifadelerini kullandı.

Evval ayrıca, askerî kışlaları hedef alan ve çok sayıda askerî teçhizatın ele geçirildiği saldırılar nedeniyle düzenli orduların silah stoklarının da tehdit altında olduğuna dikkat çekti.

Libya mirası

Nitekim, El Kaide örgütüyle bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam ve’l Müslimin (CNIM) grubu, son olarak ülkenin orta kesimindeki Dioura kentinde Mali ordusuna ait bir kışlaya saldırı düzenledi. Saldırıda çok sayıda asker öldürülürken, bazı askerler esir alındı ve büyük miktarda askerî teçhizat ele geçirildi. Grubun saldırılarının son dönemde önemli ölçüde yoğunlaşması, gelişmenin geniş çaplı endişelere yol açmasına neden oldu.

Afrika meseleleri uzmanı siyaset araştırmacısı Ömer Sidi Muhammed Kalika, “Libya’da Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesinden bu yana Sahel bölgesi büyük bir silah akışına sahne oldu. Bunun nedeni, çoğunluğu Nijer ve Mali kökenli Tuareglerden oluşan, eski rejime bağlı çok sayıda askerî birliğin bölgeden göç etmesiydi. Resmî verilere göre, bölgede çeşitli türlerde on binlerce silah yayıldı. Ayrıca bölge, uyuşturucu ticareti ve organize suç faaliyetlerinin de merkezlerinden biri olarak silahların yayılmasına katkıda bulunan bir başka kaynak konumunda” değerlendirmesinde bulundu.

Kalika, “Rehinelerin serbest bırakılması karşılığında ödenen fidyelerden elde edilen büyük miktardaki para da silahlanmanın temel kaynaklarından biri. Bunun son örneklerinden biri, Mali’de silahlı bir grup tarafından kaçırılan vatandaşlarından birinin serbest bırakılması için Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) ödediği 10 milyon dolarlık fidyeydi. Ardından bir ABD vatandaşı, iki Rus ve iki Avrupa ülkesi vatandaşı için de fidyeler ödendi” dedi.

Kalika, “Bilgi sahibi kaynaklara göre silahlı gruplar, söz konusu rehine takasları ve serbest bırakmalar karşılığında büyük miktarda para elde etti. Rusya ile Ukrayna arasındaki nüfuz mücadelesinin bölgeye yayılması da bazı grupların silahlandırılmasında başka bir kaynak haline geldi. Nitekim bölge ülkeleri, Rusya ile müttefik olan ordulara karşı savaşan silahlı gruplara silah ve eğitim desteği sağlamakla Kiev’i defalarca suçladığını” belirtti.

Kalika ayrıca, söz konusu grupların düzenli orduların kışlalarına yönelik yoğun saldırıları sonucunda ele geçirdikleri ganimetlerin de silahlanmaları açısından önemli bir kaynak oluşturduğunu ifade etti.

Kalika’ya göre bölge ordularının silah akışını durduramamasının ardında, bölgenin güvenlik açısından kırılgan yapısı, zorlu coğrafi koşulları ve yıllardır silahların kontrolsüz biçimde yayıldığı Libya ile arasındaki geniş sınırlar bulunuyor.  Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre uluslararası güçlerin farklı gündemler doğrultusunda rekabet etmesi de bu ülkelerin silahların yayılmasını önleme çabalarının önüne yeni bir engel çıkarıyor. Bunlara, bazı ülkelerin vatandaşlarının serbest bırakılması karşılığında yüksek miktarda fidye ödemeyi kabul etmesi ile bölgede çetelerin, uyuşturucu ticaretinin ve organize suç faaliyetlerinin yaygınlaşması da ekleniyor.

Kıyasıya rekabet

Bu gelişmeler, Sahel ülkelerinde çatışmaların artması ve merkezî hükümetlerin CNIM ile Azavad Kurtuluş Cephesi gibi gruplarla yeni çatışma süreçlerine girmesi üzerine Birleşmiş Milletler (BM) raporlarının insani durumun daha da kötüleştiği uyarısında bulunduğu bir dönemde yaşanıyor.

Evval, “Sahel bölgesinde kontrolsüz silahlanma sorununu çözmeyi zorlaştıran unsurlardan biri de uluslararası güçlerin bölgede nüfuz sahibi olmak için yürüttüğü yoğun rekabet. Bu süreçte güvenlik sorunları büyük ölçüde göz ardı ediliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Evval, “Son yıllarda Fransa ve Rusya’nın askerî müdahaleleri, deneyimli silahlı gruplarla mücadelede kayda değer sonuçlar vermedi. Bu nedenle krizin daha da derinleşmesi bekleniyor” ifadelerini kullandı.


Afrika’daki anlaşmazlığın bölünme tehdidi yarattığı Frankofoni Zirvesi Kamboçya’da başladı

Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
TT

Afrika’daki anlaşmazlığın bölünme tehdidi yarattığı Frankofoni Zirvesi Kamboçya’da başladı

Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransızca konuşan ülke ve bölgelerin iki yılda bir düzenlediği zirveye katılmak üzere Kamboçya’ya gidiyor. Macron, ülkesinde halkın tepkisine yol açan protestolar ve uluslararası alandaki karmaşık siyasi sorunlarla karşı karşıya kalmışken, Afrika’daki anlaşmazlık da zirvenin gündemine gölge düşürüyor.

Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh, Uluslararası Frankofoni Örgütü’nün (OIF) üç gün sürecek toplantılarına ev sahipliği yapıyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bugün başlayan zirve, gelecek pazartesi günü sona erecek.

Macron’un, Fransızca konuşan 90 ülke ve hükümetin üye olduğu örgütün zirve toplantısına katılması ve ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor. Örgütün 53 tam, 5 ortak ve 32 gözlemci ülkesi bulunuyor.

Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’deki pazarlardan biri (AFP)
Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’deki pazarlardan biri (AFP)

Kamboçya, 2024 yılında bir önceki zirveye ev sahipliği yapan Fransa’dan dönem başkanlığını devralacak.

Diplomatik açıdan hassas konular, Macron ve zirveye katılan liderler için önemli bir sınav niteliği taşıyor. Özellikle örgütün gelecek dört yıl görev yapacak yeni genel sekreterinin belirleneceği pazartesi günkü oylama, zirvenin en kritik gündem maddelerinden biri olacak.

Genel sekreterlik yarışında, aralarında ciddi anlaşmazlıklar bulunan iki Afrika ülkesinden adaylar öne çıkıyor. Üçüncü dönem için yeniden aday olan Ruandalı Louise Mushikiwabo ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin bağımsızlık mücadelesinin efsanevi lideri Patrice Lumumba'nın kızı, 71 yaşındaki Kongolu Juliana Lumumba yarışıyor.

Kinşasa yönetimi, Washington ve Birleşmiş Milletler uzmanları, Ruanda'yı isyancı M23 hareketine destek vermekle suçluyor. Söz konusu hareket, Ruanda sınırındaki, maden kaynakları bakımından zengin doğu Kongo'da kontrol sağlamak için mücadele eden yaklaşık 100 silahlı gruptan biri. Kigali yönetimi ise bu suçlamaları sürekli reddediyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Mushikiwabo'nun yeniden seçilmesi hâlinde örgütten ayrılabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir gelişmenin Frankofoni açısından ağır darbe olacağı değerlendiriliyor. Zira Kongo Demokratik Cumhuriyeti, 110 milyonu aşan nüfusuyla dünyanın en fazla Fransızca konuşan nüfusuna sahip ülkesi konumunda. Ülkenin Fransızca konuşan nüfusu, Fransa'nın nüfusundan 40 milyon daha fazla.

Şarku’l Avsat'ın AP’den aktardığına göre krizden çıkış yolu olarak Romanya ve Moritanya'dan iki aday da uzlaşma seçenekleri arasında öne çıkıyor.