عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Sudan Ordusu ile Hızlı Destek Güçleri arasında ‘söz savaşı’ hız kazandı

Hamideti, iki taraf arasındaki anlaşmazlığın silahlı çatışmaya dönüştüğü iddialarını yalanladı.

Hızlı Destek Güçleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti). (Reuters)
Hızlı Destek Güçleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti). (Reuters)
    Hartum / Ahmed Yunus – Muhammed Emin Yasin
TT
TT

Sudan Ordusu ile Hızlı Destek Güçleri arasında ‘söz savaşı’ hız kazandı

Hızlı Destek Güçleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti). (Reuters)
Hızlı Destek Güçleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti). (Reuters)

Sudan'da askeri yapının iki kanadı, yani Orgeneral Abdulfettah el-Burhan liderliğindeki ordu ve Orgeneral Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) liderliğindeki Hızlı Destek Güçleri arasındaki söz savaşında gerilim giderek artıyor.
Kaynaklara göre bu çekişme, iki tarafın liderlerinin iktidarı sivillere devretmek amacıyla siyasi güçlerle imzaladığı ‘Çerçeve Anlaşma’ etrafında dönüyor. Ordu iktidarı bırakıp kışlalara geri çekiliyor.
Çerçeve Anlaşma’nın maddelerinden biri Hızlı Destek Güçleri’nin orduya entegrasyonunu sağlıyor. Ancak son dönemde taraflar arasında hız kazanan söz savaşı -her iki taraf da bunun mümkün olmadığını iddia etse de- ülkede pek çok kişinin bu durumun silahlı çatışmaya dönüşeceği endişesine kapılmasına neden oldu.
Söz savaşı, Hamideti'nin 5 Aralık 2022'de sivillerle yapılan Çerçeve Anlaşma’nın imza töreninde gerçekleştirdiği konuşmada, 25 Ekim 2021 tarihinde Burhan liderliğinde düzenlenen ve Hamideti'nin de katıldığı darbenin ‘başarısız olduğunu’ açıklamasıyla başladı. Hamideti, sivil geçiş sürecinde üzerinde anlaşmaya varılacak bir takvime göre Hızlı Destek Güçleri’nin orduya entegrasyonunu vurgulayarak, sivil geçişi desteklediği konuşmasında coşkusunu da dile getirdi.
Bununla birlikte Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, halka hitap ettiği bir konuşmada Hızlı Destek Güçleri’nin orduya entegrasyonunu, Çerçeve Anlaşma’nın kabulünün devam etmesinin ve hedefe ulaşma yolunda ilerlemenin bir koşulu olarak sunarak herkesi şaşırttı.
Burhan konuşmasında “Ordu olarak Hızlı Destek Güçleri’nin entegre edilmesiyle ilgileniyoruz. Aksi takdirde kimse ilerleyemeyecek” dedi. Kaynaklar Burhan'ın sözlerinin, çerçeve anlaşmanın geri kalanını uygulamaya devam etmeden önce, Hızlı Destek Güçleri’nin orduya entegrasyonunu gerektirdiğinin anlaşıldığını belirtti. Birleşmenin iki taraf arasında kararlaştırılacak bir takvime göre yapılacağı göz önüne alındığında, birçok kişi Burhan'ın açıklamasına şaşırdığını dile getirdi.
Burhan, 18 Şubat'ta memleketi yakınlarındaki el-Katyab’da yaptığı bir diğer konuşmada, Hızlı Destek Güçleri’nin orduya entegre edilmesi talebini yineleyerek, “En son insanların farklı yorumladığı şeyler söyledim. Aynı şeyi şimdi de onaylıyorum. Ordu için avlanmaya ve pozisyon almaya çalışan gruplar var” ifadelerini kullandı.
Hamideti, 19 Şubat tarihinde medyada yer alan bir konuşmasında “Hızlı Destek Güçleri silahlı kuvvetleri desteklemek için ortaya çıktı ve kanunlar onun ordunun bir parçası olduğunu şart koşuyor” ifadesini kullandı. Hamideti, eski rejimin unsurlarının silahlı kuvvetler ile Hızlı Destek Güçleri arasına girmesine izin vermeyeceğini açıkça belirtti. Bu, ordu içinde devrik Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir'in destekçilerinin varlığının bir göstergesi.
Sudan Egemenlik Konseyi Üyesi Orgeneral Yasir el-Ata, halka açık yaptığı bir konuşmada ordunun Hızlı Destek Güçleri’ni silahlı kuvvetlere entegre etme taleplerini yenilediğinde söz savaşı devam etti. Ata açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Hızlı Destek Güçleri doğdukları yere entegre edilmelidir. İki ordusu olan çağdaş demokratik bir devlet yoktur. Böyle bir ordu sahibi olmanın siyasi ve ekonomik tehdit ve kazanımına gelince; bu Sudan devlet varlığının çökmesine yol açacaktır. Ordumuz her türlü tehdide karşı koyabilecek güçtedir.”
Sudan'da birçok kişi, iki liderin düşmanca açıklamalarının iki güç arasında bir ‘savaşa’ dönüşmesinden korkuyordu.
Siyasi aktivist Muntasır İbrahim, ordunun ve feshedilmiş rejimin kalıntılarının, Hamideti'nin güçlerinin önemli rol oynadığı söylenen Ömer el-Beşir'in iktidarını devirmedeki rolleri nedeniyle Hızlı Destek Güçleri’ne karşı ‘durumu püskürtmeye’ çalıştığını söyledi. İbrahim, “25 Ekim darbesinin kendisi, Hızlı Destek Güçleri'nin yayılmasını düzeltmeyi ve ülkede otoritesini empoze etmeyi amaçlıyordu” dedi.
Bu arada Hızlı Destek Güçleri komutan yardımcısı Abdurrahim Daklu (Hamideti'nin kardeşi), kendi güçleri ile Sudan ordusu arasında askeri çatışmaların imkansızlığını yineledi.
 Hartum'da kuvvetlerine hitaben dün yaptığı konuşmada, konuşmasının iki taraf arasında arayı bozmaya çalışanlara bir yanıt olarak geldiğini söyledi. Abdurrahim, bazı tarafları Hızlı Destek Güçleri'ni kışkırtmak ve imajını lekelemek için sistematik medya kampanyaları başlatmakla suçladı. “Hızlı Destek Güçleri, tek ordu ve askeri kurumun reformu ilkesinden yanadır” ifadesini kullandı.
Abdurrahim, ordu ile Hızlı Destek Güçleri arasında herhangi bir çatışma olmadığını teyit ederek askerlerine hitaben “Ordudaki kardeşlerinizin size, bizim de onlara silah doğrultmamız mümkün değil” dedi.
Hızlı Destek Güçleri’nin maaşlarının düşürüldüğüne dair yaygın söylentilerin güçlerini zayıflatmayı amaçladığına dikkat çeken Abdurrahim, Sudan Maliye Bakanlığı'nın, düzenli kuvvetler de dahil olmak üzere tüm devlet kurumlarını içeren kamu parası üzerindeki yetkisini yönetmek için önlemler aldığını açıkladı.
Abdurrahim, tek ordu ilkesinden ve askeri kurum reformundan yana olduklarını, Sudan halkına verdikleri sözden geri adım atmayacaklarını net bir şekilde ifade ettiği açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Ordu personeli ve Hızlı Destek Güçleri’ndeki kardeşleri ile şanlı Aralık Devrimi’nin genç erkekleri ve kadınları vatan uğruna şehitler verdiler. Ordu ile Hızlı Destek Güçleri'nin arasını bozmaya çalışanlar bilsinler ki iki taraf arasında herhangi bir çatışma olmayacak. Hepimiz tek vücut olarak aziz vatanımızı bölünmeden ve dağılmadan yeniden inşa ediyoruz.”

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Suudi Arabistan, el-Alimi'nin güney meselesine çözüm bulmak için Riyad'da kapsamlı bir konferans düzenlenmesi talebini memnuniyetle karşıladı

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2023 yılında Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi ile yaptığı görüşmede (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2023 yılında Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi ile yaptığı görüşmede (SPA)
TT
TT

Suudi Arabistan, el-Alimi'nin güney meselesine çözüm bulmak için Riyad'da kapsamlı bir konferans düzenlenmesi talebini memnuniyetle karşıladı

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2023 yılında Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi ile yaptığı görüşmede (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2023 yılında Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi ile yaptığı görüşmede (SPA)

Yemen liderlik konseyi başkanı, İki Kutsal Caminin Koruyucusu Kral Salman bin Abdulaziz ve Veliaht Prens Muhammed bin Salman'a ev sahipliği yapmaları ve sponsor olmaları için bir talepte bulundu.

Suudi Arabistan, Yemen Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi'nin güney sorununa adil çözümler bulmak amacıyla tüm güney paydaşlarını bir araya getirecek kapsamlı bir konferansın Riyad'da düzenlenmesi talebini memnuniyetle karşıladığını açıkladı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada şunları belirtti: "Yemen Başkanlık Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi'nin, güney meselesine adil çözümler bulmak üzere tüm güney bileşenlerini diyalog masasına oturtmak üzere Riyad'da kapsamlı bir konferans düzenlenmesi talebine yanıt olarak. Dışişleri Bakanlığı'nın 30 Aralık 2025 tarihli güney meselesine ilişkin açıklamasının içeriğine göre, bu mesele tarihsel ve sosyal boyutları olan adil bir meseledir ve bunun çözülmesinin tek yolu Yemen'de kapsamlı bir siyasi çözüm çerçevesinde diyalog yoluyla olmalıdır. İki kardeş ülke arasındaki yakın ilişkiler ve mevcut koşullarda karşılıklı çıkarların gereklilikleri doğrultusunda ve Krallığın Yemen Cumhuriyeti'nin güvenliğini ve istikrarını destekleme ve güçlendirme çabalarının devamı olarak, diyalog için uygun bir ortam sağlamak amacıyla, Suudi Arabistan Krallığı, Yemen Başkanlık Liderlik Konseyi Başkanı Ekselanslarının talebini memnuniyetle karşılar ve tüm güney bileşenlerini, güney halkının meşru beklentilerini karşılayan güney meselesine adil çözümler için kapsamlı bir vizyon bulmak üzere konferansa aktif olarak katılmaya çağırır.

Riyad'daki konferans, Suudi Arabistan Krallığı'nın Yemen ve halkını destekleme, uzlaşma için tüm yolları teşvik etme, pratik ve sürdürülebilir sonuçlara yol açan ciddi ve sorumlu bir diyalog ortamı sağlama konusundaki önemli rolünün bir uzantısıdır.

ARAP DÜNYASI

El-Alimi siyasi taleplere yanıt vererek Suudi Arabistan'dan kapsamlı bir güney konferansına ev sahipliği yapmasını istedi

Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi (Saba)
Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi (Saba)
TT
TT

El-Alimi siyasi taleplere yanıt vererek Suudi Arabistan'dan kapsamlı bir güney konferansına ev sahipliği yapmasını istedi

Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi (Saba)
Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi (Saba)

Yemen Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'ndan resmi bir kaynak, Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı Dr. Reşad Muhammad el-Alimi'nin güney vilayetlerinin halkı ve bileşenleri tarafından yayınlanan çağrıyı büyük bir ilgiyle takip ettiğini ve bu çağrıda güney davasının özünü korumak, birliğini muhafaza etmek ve güneyin çeşitliliğini veya tüm halkının özlemlerini yansıtmayan tek taraflı veya dışlayıcı çağrıları reddetmek için ifade edilen samimi ve sorumlu endişeyi takip ettiğini belirtti.

El-Alimi, güney meselesinin modern Yemen devletinin inşası sürecinde adil ve hayati bir mesele olduğunu vurguladı ve güney vilayetlerinin halkının, tarihsel ve sosyal boyutlarını dikkate alan, meşru beklentilerini karşılayan, onurlarını ve haklarını koruyan ve barış içinde bir arada yaşama, güvenlik, istikrar ve kalkınmayı garanti eden adil muameleye hakkı konusunda hiçbir tartışma olmadığını ifade etti.

Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı, güney sorununun çözümünün herhangi bir parti veya bileşen tarafından tekelleştirilemeyeceğini, tek taraflı önlemlere veya münhasır temsil iddialarına indirgenemeyeceğini vurguladı. Aksine, bu çözüm, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde üzerinde mutabık kalınan referanslara dayalı, sorumlu bir diyalog süreci ve kurumsal yaklaşımların ürünü olmalıdır; bunların başında Kapsamlı Ulusal Diyalog Konferansı'nın sonuçları, Körfez Girişimi ve uygulama mekanizması, Riyad Anlaşması, Körfez İşbirliği Konseyi'nin Riyad'da düzenlediği Yemen-Yemen istişareleri, iktidarın devredilmesi deklarasyonu ve uluslararası meşruiyet kararları gelmektedir.

Kaynak, devlet yönetiminin sivil barışı koruma, ortaklık ve uzlaşma ilkelerini tesis etme, dışlamayı reddetme, güney sorununu adil ve kapsamlı bir şekilde ele almak için kapsamlı bir ulusal çerçeve üzerinde anlaşma ve güney davasına hizmet etmeyen veya onun için yasal veya anayasal etkiler yaratmayan siyasi kazanımlar elde etmek için güç veya silah kullanımı yoluyla gerçeklerin dayatılmasını kesinlikle reddetme konusundaki kararlılığını vurguladı.

Devletin, geçiş döneminin öncelikleriyle tutarlı olarak, birliği koruyacak, güveni güçlendirecek ve her türlü çözümün barışçıl ve yasal yollarla, normal şartlarda halkın iradesini yansıtmasını sağlayacak şekilde, güney sorununu çözmek için tüm kurumsal girişimlere ve fikirlere açık olduğunu da teyit etti. Devletin adalete bağlı kalacağını, vatandaş haklarını koruyacağını ve güney sorununu hak ettiği ciddiyet ve adaletle ele alan, toplumun birliğini koruyan, Yemen'in güvenliğini güvence altına alan ve bölgenin istikrarını sağlayan barışçıl ve kurumsal bir yolu destekleyeceğini belirtti.

Kaynak ayrıca şunları belirtti: “Ulusal sorumluluk gereği ve güney valiliklerinin halkı ve bileşenlerinin yaptığı çağrıya yanıt olarak Cumhurbaşkanı, Yemen'i ve halkını destekleme ve uzlaşma yollarının tümünü destekleme konusundaki Krallığın kilit rolünün bir uzantısı olarak ve pratik ve sürdürülebilir sonuçlara götüren ciddi ve sorumlu bir diyaloğa uygun ortam sağlayacak şekilde, bu konferansa Riyad şehrinde ev sahipliği yapma ve cömertçe destek olma talebiyle, kardeşi, İki Kutsal Caminin Koruyucusu Kral Salman bin Abdulaziz ve Veliaht Prensi Muhammed bin Selman önderliğindeki Krallıktaki kardeşlerimize başvurdu.”

Liderlik Konseyi başkanı, konferansın, Güney Geçiş Konseyi de dahil olmak üzere, istisnasız tüm güney bileşenlerini, güçlerini ve figürlerini, Güney'in çeşitliliğini ve çoğulculuğunu yansıtacak, dışlanmayı veya marjinalleşmeyi önleyecek ve geçmişteki adaletsizliklerin tekrarını engelleyecek şekilde içermesini umuyor.

Siyasi gruplar ve sosyal figürler, güney sorunu için kapsamlı bir vizyon geliştirmek üzere bir konferans düzenlenmesi çağrısında bulundular.

Güney valiliklerinin halkı ve bileşenleri bu akşam, Geçiş Konseyi Başkanı Aydarus el-Zubeydi'nin güney sorunuyla ilgili olarak aldığı tek taraflı önlemleri kesin bir dille reddettiklerini açıkladılar.

Siyasi bileşenler yaptıkları açıklamada, “Güney Geçiş Konseyi Başkanı el-Zubeydi’yi, güney davasının özünü etkileyen tek taraflı kararlar almakla ve güneydeki birçok bileşeni ve şahsiyeti dışlayarak kendisini güneyin temsilcisi ve sözcüsü olarak atamakla” kınadılar.

Aşağıda açıklamanın metni yer almaktadır:

"Biz, güney valiliklerinin halkı ve seçmenleri olarak, Güney Geçiş Konseyi Başkanı Sayın Aydarus el-Zubeydi'nin güney davasının özünü etkileyen tek taraflı kararlar almasını ve birçok güney seçmenini ve şahsiyetini dışlayarak kendisini güneyin temsilcisi ve sözcüsü olarak atamasını yakından takip ediyoruz."

Dış tarafların gündemini gerçekleştirmek için tek taraflı eylemlerde bulundu ve bu eylemler, haklı güney davasına, güney birliğinin bütünlüğüne ve güney ile halkı için elde edilen kazanımlara büyük zarar verdi.

Bu nedenle, Aidarus el-Zubeydi Kardeş'in eylemlerini kesinlikle reddediyoruz ve Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı'ndan, güneydeki tüm paydaşların ve şahsiyetlerin diyalog masasında bir araya gelerek, güney halkının meşru özlemlerini karşılayan adil çözümler için kapsamlı bir vizyon bulacağı kapsamlı bir konferans düzenlemesini rica ediyoruz. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi Başkanı'ndan, Suudi Arabistan Krallığı'ndaki kardeşlerimize, bu konferansı Riyad'da düzenlemeleri ve desteklemeleri için çağrıda bulunmasını, meselenin tarihsel, siyasi ve sosyal boyutlarını dikkate alarak, güneydeki hiçbir paydaşı veya lideri dışlamadan veya ötekileştirmeden, haklı davamızın tekelleştirilmesini veya istismar edilmesini önleyecek, güney illerindeki tüm halk için barış içinde bir arada yaşamayı sağlayacak, özlemlerini karşılayacak ve güvenlik, istikrar ve kalkınmayı sağlayacak şekilde hareket etmesini rica ediyoruz.

ARAP DÜNYASI

Güney Lübnan: Büyük anlaşmaların beklendiği istikrarsız bir arena

Lübnan'ın güneyindeki Meys el-Cebel kasabasında devriye gezen UNIFIL personeli (EPA)
Lübnan'ın güneyindeki Meys el-Cebel kasabasında devriye gezen UNIFIL personeli (EPA)
TT
TT

Güney Lübnan: Büyük anlaşmaların beklendiği istikrarsız bir arena

Lübnan'ın güneyindeki Meys el-Cebel kasabasında devriye gezen UNIFIL personeli (EPA)
Lübnan'ın güneyindeki Meys el-Cebel kasabasında devriye gezen UNIFIL personeli (EPA)

Güney Lübnan, Temmuz 2006 savaşının sona ermesinden bu yana çatışma ortamının dışında olmaktan ziyade savaşın zamanlamasının dışında kaldı. Bölgede hâkim olan ateşkes kalıcı bir barışı değil, nedenleri ortadan kaldırılmadan ve yapısal koşulları ele alınmadan ertelenmiş bir çatışmayı ifade ediyordu. Ekim 2023’te savaşın yeniden başlamasıyla birlikte Güney Lübnan, bölgesel ve uluslararası siyasi uzlaşıları bekleyen istikrarsız bir cephe haline geldi.

Yaklaşık 19 yıl boyunca bu tablo ‘istikrar’ olarak sunuldu. Oysa gerçekte, caydırıcılık hesaplarına dayanan ve bölgesel siyaset tarafından yönetilen kırılgan bir dengeden ibaretti. Güney cephesindeki gelişmeleri yakından izleyen Lübnanlı kaynaklara göre, 2025’in sonuna gelindiğinde ortaya çıkan durum, istikrarın çöküşünden ziyade, bu istikrar algısının bir yanılsama olduğunun anlaşılması oldu.

Savaştan önce siyaset

Eski Lübnan Sosyal İşler Bakanı Raşid Derbas, 2006’dan sonra Güney Lübnan’da ‘istikrar’ olarak adlandırılan durumun gerçekte ‘sahte ve zehirli bir sükûnetten’ ibaret olduğunu belirterek, bunun başından itibaren kalıcı bir istikrar yolu değil, geçici bir uzlaşma olarak ele alındığını söyledi. Derbas, bu yanlış yaklaşımın sonraki dönemde yaşanan patlamanın temel nedenlerinden biri olduğunu vurguladı.

Derbas, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, ilgili tarafların 2006 sonrası ateşkesi, güneyi korumaya ya da devleti güçlendirmeye yönelik bir adım olarak değil, nüfuzu pekiştirme ve yeni güç dengeleri inşa etme fırsatı olarak gördüğünü ifade etti. Öte yandan İsrail’in de bu sakinlik dönemini ‘sessiz bir hazırlık ve yıpratma süreci’ olarak kullandığını belirten Derbas, Tel Aviv’in gelecekteki çatışmalara hazırlandığını söyledi. Hizbullah’ın ise bu dönemi, askeri kontrolünü güçlendirmek ve devlet ile Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) rolünü aşmak için bir fırsat olarak değerlendirdiğini dile getirdi.

cdf
İsrail'in 2024'te Lübnan'ın güneyindeki el-Hıyam kasabasında düzenlediği bombardıman sonucu bir kilisede meydana gelen hasar (EPA)

Bu çerçevede Derbas, Lübnan’ın ‘uluslararası meşruiyet şemsiyesi altına tam anlamıyla yerleşme yönünde önemli bir fırsatı kaçırdığını’ ifade ederek, bu şemsiyeye sıkı biçimde bağlı kalınmasının, İsrail’den gelebilecek her türlü saldırı karşısında devlete Arap ve uluslararası düzeyde siyasi ve hukuki güç kazandıracağını söyledi. Derbas’a göre uluslararası meşruiyet zemininden kademeli olarak uzaklaşılması, UNIFIL’in rolünü de doğrudan zayıflattı.

Derbas ayrıca, sükûnetin bozulmasının yalnızca bir güvenlik ihlali ya da askeri bir aşım olarak ele alınamayacağını belirtti. “Güvenlik ihlali, çatışmanın nedeni değil, araçlarından biridir” diyen Derbas, asıl sorunun, güç dengelerinin göz ardı edilmesinden ve bazı kesimlerde Lübnan’ın gerçekleriyle örtüşmeyen askeri ya da siyasi denklemler dayatılabileceği yönünde oluşan yanılsamadan kaynaklanan açık bir siyasi hata olduğunu savundu. Derbas, bu tür hesapların asgari düzeyde siyasi öngörüden dahi yoksun olduğunu bildirdi.

Caydırıcılık kavramı

Konuya askeri-siyasi açıdan yaklaşan emekli Tümgeneral Abdurrahman Şuhaytli, Güney Lübnan’da 2006–2024 yılları arasında ‘istikrar’ olarak nitelenen dönemin gerçekte kalıcı bir istikrar değil, İsrail ile Hizbullah arasında ertelenmiş bir savaşa yönelik karşılıklı hazırlıkları gizleyen ‘sahte bir sükûnet’ olduğunu söyledi. Şuhaytli, 2024 sonrasında yaşananların mevcut durumun gerçek niteliğinin açığa çıkması olduğunu vurguladı.

dfgth
İsrailli bir subay, Lübnan'ın güneyinde, Gazze Şeridi'nde ve Suriye'de ordu tarafından ele geçirilen silahları sergiliyor. (EPA)

Şuhaytli, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, 2006 savaşının taraflardan hiçbiri açısından nihai hedeflere ulaşmadığını belirterek, İsrail’in Hizbullah’ın kapasitesini ortadan kaldıramadığını, Hizbullah’ın da savaşın sonuçlarını iç ya da bölgesel düzeyde siyasi kazanımlara dönüştüremediğini ifade etti. Bu sonucun, iki tarafı da uzun vadeli bir sonraki çatışmaya hazırlık sürecine soktuğunu dile getiren Şuhaytli, Hizbullah’ın güneyde kurduğu kapsamlı tahkimatlar ile İsrail’in yıllar öncesinden oluşturduğu ayrıntılı hedef bankası, mühimmat birikimi ve operasyon planlarını buna örnek gösterdi. Şuhaytli’ye göre Güney Lübnan, ‘savaşın dışında değil, onu bekleyen bir zaman diliminin içindeydi’.

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin 1701 sayılı kararının uygulanmasının görece sakin yıllar boyunca sahada ve güvenlik alanında bazı kazanımlar sağladığını belirten Şuhaytli, bu kazanımların son savaşın patlak vermesiyle fiilen ortadan kalktığını söyledi. Şuhaytli ayrıca, ABD ve Batılı ülkelerin hızlı şekilde devreye girmesinin, çatışmanın yalnızca yerel bir mesele olmadığını, Lübnan cephesinin daha geniş bir bölgesel bağlamda ve Lübnan iç dinamiklerini aşan dengeler çerçevesinde yönetildiğini ortaya koyduğunu kaydetti.

2006 ile 2025 yılları arasında neler değişti?

Şuhaytli, 2006 savaşı ile son çatışma turu arasında doğrudan bir karşılaştırma yaparak, bu kez temel farkın İsrail’in önleyici saldırısının başarısında ortaya çıktığını söyledi. Şuhaytli’ye göre İsrail bu defa çatışmanın ilk aşamalarında Hizbullah’ın komuta kademesini, ikmal hatlarını ve hedef bankasını vurmayı başardı. 2006’da İsrail’in komuta ve kontrol sistemini devre dışı bırakamadığını, ikmal hatlarının işlerliğini koruduğunu ve bunun da savaşın uzamasına yol açtığını hatırlatan Şuhaytli, son gelişmelerin çatışmanın yönetilme anlayışında bir değişime işaret ettiğini belirtti. Şuhaytli, bu dönüşümün, uzun süreli yıpratma stratejisinden çatışmayı erken aşamada sonuçlandırmayı hedefleyen bir yaklaşıma geçiş anlamına geldiğini ifade ederek, bunun olası her yeni çatışmanın maliyetini artırdığını ve yönetilebilir sükûnet alanlarını daralttığını ifade etti.

Garanti yok

2026 yılının başı itibarıyla Güney Lübnan’ın gerçek bir istikrara kavuştuğu yönünde bir tablo ortaya çıkmıyor; aksine bölgenin önceki dönemlere kıyasla daha kırılgan bir dengeye sürüklendiği görülüyor. 2006 sonrası istikrarı belirleyen unsurların değiştiğine dikkat çekilirken, savaş araçlarının geliştiği, bölgesel ortamın daha karmaşık hale geldiği ve Lübnan devletinin ekonomik ve kurumsal açıdan daha da zayıfladığı vurgulanıyor. Bu çerçevede Şuhaytli, kalıcı güvenlik istikrarının artık geniş çaplı bölgesel ve uluslararası bir siyasi karara bağlı olduğunu belirterek, bunun başta Filistin meselesinin seyri ve İran’ın bölgesel rolünün niteliği olmak üzere kapsamlı uzlaşılarla bağlantılı olduğuna işaret etti. Aksi halde Güney Lübnan’ın, istikrardan ziyade ‘sürekli bir istikrarsızlık alanı’ olarak kalacağı uyarısında bulundu.