Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Şarku’l Avsat’a: İran ile yapılan anlaşma, meseleleri diyalog ve diplomasi yoluyla çözme yönündeki ortak arzunun göstergesidir... Anlaşma tüm meselelerin çözüldüğü anlamına gelmiyor

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan (AFP)
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan (AFP)
TT

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Şarku’l Avsat’a: İran ile yapılan anlaşma, meseleleri diyalog ve diplomasi yoluyla çözme yönündeki ortak arzunun göstergesidir... Anlaşma tüm meselelerin çözüldüğü anlamına gelmiyor

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan (AFP)
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan (AFP)

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Suudi Arabistan ve İran arasındaki diplomatik ilişkileri yeniden tesis etme anlaşmasının, iki tarafın meseleleri diyalog ve diplomasi yoluyla çözme yönündeki ortak arzunun göstergesi olduğunu söyledi.
Suudi Bakan aynı zamanda söz konusu anlaşmanın ‘iki ülke arasındaki öne çıkan tüm ihtilafların çözüme kavuşturulması anlamına gelmediğini’ vurguladı.
Riyad ve Tahran, geçtiğimiz Cuma günü Pekin’de, 2016’dan bu yana kopan ilişkileri yeniden başlatma ve büyükelçilikleri iki ay içinde yeniden açma konusunda anlaştı.
Suudi bakan, anlaşma duyurusundan bu yana ilk röportajını ​​Şarku’l Avsat’a verdi.
Üzerinde anlaşmaya varılan hususlara dayanarak, İranlı mevkidaşı ile yakında görüşmeyi dört gözle beklediğini söyleyen Prens Faysal, “Önümüzdeki iki ay içinde iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri yeniden başlatmaya hazırlanıyoruz ve gelecekte karşılıklı ziyaretlerde bulunmamız normal” dedi.
Son zamanlarda Kiev ve Moskova’ya yaptığı ziyaretler ve Ukrayna-Rusya savaşını durdurmak için Suudi Arabistan’ın arabuluculuğundan bahseden Prens Faysal, “Suudi Arabistan, krizi sona erdiren, savaşı durduran ve hayat kurtaran siyasi bir çözüme ulaşmak için iki ülke ile iyi işler yapmaya ve birlikte çalışmaya hazır” ifadelerini kullandı.
Dışişleri Bakanı Prens Faysal’ın Şarku’l Avsat’a verdiği röportajın tam metni şöyle;

-Suudi Arabistan ve İran’ın en fazla iki ay içinde diplomatik ilişkileri yeniden başlatma ve büyükelçilikleri yeniden açmayı içeren bir anlaşmaya vardıklarını açıkladıktan sonra, böyle bir anlaşmada Suudi Arabistan’ın doğrudan çıkarı nedir? Anlaşma, bölgede siyasi ve ekonomik düzeyler ve bölgedeki sorunlu konularda yeni bir sayfanın açılışı anlamına mı geliyor?
Uluslararası ilişkilerde ilke, devletler arasında diplomatik ilişkilerin varlığıdır. Bu, ortak dini, kültürel, tarihi ve medeniyet bağını paylaşan Suudi Arabistan ve İran büyüklüğündeki iki komşu ülke örneğinde pekişmektedir. Bu anlaşma, Çin’in himayesi ve arabuluculuğu altında, son iki yılda hem Irak, hem de Umman’da yapılan birkaç tur görüşmeden sonra yapıldı. Suudi Arabistan, bölgesel ve uluslararası güvenlik ve istikrarın geliştirilmesindeki rolü ve sorumluluğunun bilincinde olarak, sükunet ve gerilimi azaltma yolunda ilerlemeye devam ediyor.
Siyasi ilişkilerin yeniden başlamasına vesile olacak bu anlaşmaya varmamız, iki ülke arasındaki tüm önemli ihtilafların çözüme kavuşturulduğu anlamına gelmiyor. Daha ziyade, barışçıl yollarla ve diplomatik araçlarla iletişim ve diyalog yoluyla çözme konusundaki ortak arzumuzun kanıtıdır.
Suudi Arabistan olarak, İran ile yeni bir sayfa açmayı, sadece ülkemizde değil, tüm bölgede güvenlik ve istikrarın sağlamlaştırılmasına, kalkınma ve refahın ilerlemesine olumlu yansıyacak işbirliği ufkunu genişletmeyi umuyoruz.

-Anlaşmayı etkinleştirmek ve büyükelçi atamalarını ayarlamak için İran dışişleri bakanıyla bir sonraki görüşmenizi ne zaman yapacaksınız? Sizi yakında Tahran’da görebilir miyiz?
Üzerinde mutabık kalınan hususlar temelinde yakında İran dışişleri bakanıyla görüşmeyi dört gözle bekliyorum. Önümüzdeki iki ay boyunca iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri yeniden başlatmaya hazırlanacağız. Gelecekte karşılıklı ziyaretlerde bulunmamız da normaldir.

-Pekin ile imzalanan üçlü bildiride, Riyad ve Tahran’ın ‘devletlerin egemenliğine saygı gösterilmesi ve iç işlerine karışmama’ konusunu onaylamasına rağmen, ABD İran’ın bu konudaki kararlılığını sorguladı. Anlaşma birbirinin içişlerine karışmama şartlarını içeriyor mu ve İran’ın bu maddeye saygı duyacağını düşünüyor musunuz?
İran ile yeni bir sayfa açmanın en önemli şartlarından biri, iki taraf arasında varılan anlaşmaya ve Suudi Arabistan-İran-Çin ortak açıklamasının içeriğine bağlı kalmaktır. Kuşkusuz iki ülke ve bölgemizin çıkarı, halkımız ve bölgemizin genç kuşaklarının güvenlik, istikrar ve refahın hakim olduğu daha iyi bir gelecek umutlarına ulaşılmasına yol açacak şekilde ortak iş birliği ve koordinasyon yollarını harekete geçirmek ve hegemonik kaygılar yerine kalkınma önceliklerine odaklanmaktır. İran’ın da bizimle aynı hedefleri ve özlemleri paylaşacağını umuyor ve bunu başarmak için birlikte çalışmayı dört gözle bekliyoruz.

-İran, nükleer müzakerelerin çökmesiyle başlayan ve birbiri ardına krizlere yol açan iç koşulların yanı sıra bir takım acil ekonomik ve sosyal kaygılarla biten uzun bir süreçte birden fazla krizle karşı karşıya kaldı. Ancak bazıları, özellikle Batı’da, bu yeni anlaşmanın kritik bir zamanda İran rejimi için bir can simidi olabileceğine inanıyor. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?
İran’ın iç meselesi olduğu için soruda ortaya atılanların çoğundan bahsetmeyeceğim. Ancak şunu söyleyebilirim ki, İran istikrarı ve gelişimi, bölgenin istikrarı ve kalkınmasının çıkarına olan bir komşu ülkedir. Biz Suudi Arabistan’da ona iyilikten başka bir şey dilemiyoruz.
İran’ın nükleer yeteneklerini geliştirmeye devam etmesine gelince, bu şüphesiz bizi endişelendiriyor ve Körfez bölgesi ile Ortadoğu’nun kitle imha silahlarından arındırılmasına yönelik çağrımızı yineliyoruz.
İran’ı nükleer yükümlülüklerine uymaya ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile işbirliğini yoğunlaştırmaya çağırıyoruz ve bunu sağlamak için müttefiklerimiz ve dostlarımızla çalışmaya devam edeceğiz.

-Çin, bölgesel krizlerin çözümüne yönelik girişimlere diplomatik ağırlığını koymaya alışkın değil. Buradaki soru şu; Neden başka bir ülke değil de özellikle Çin arabuluculuk yaptı?
Ortak açıklamada belirtildiği üzere Suudi Arabistan, dost Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ortaya koyduğu girişimi memnuniyetle karşıladı. Ben de İran tarafıyla iki yıldır devam eden müzakerelerin bir uzantısı ve devamı olarak etkileşime geçtim. Çin’in her iki tarafla da olumlu ilişkilere sahip olduğu bir sır değil, bu da bakış açılarını yakınlaştırmaya ve Suudi Arabistan’ın meşru kaygılarını vurgulamaya katkıda bulundu.
Çin’in anlaşmaya sponsorluğunun bölgemizde bir arada yaşama, ortak güvenlik ve ülkeler arasındaki iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesine katkıda bulunacağını umuyoruz. Üç ülkenin barış, güvenlik ve istikrarın hakim olduğu bir bölgesel ortamın yaratılmasında ortak çıkarları var.

-Ukrayna ihtilafını sona erdirmek için Moskova’da bir girişimde bulundunuz. Oradaki diplomatik çabalarınıza, özellikle ilgili tarafların Suudi Arabistan’ın herhangi bir rolünü ne ölçüde kabul ettiğine ve bu alanda ilerleme kaydedip kaydetmediğinize daha fazla ışık tutabilir misiniz? Bu konuda başarıya ulaşma anlamında iyimser misiniz?
Krizi sona erdiren, savaşı durduran ve hayat kurtaran siyasi bir çözüme ulaşmak için iki ülke ile iyi ilişkiler kurmaya ve çalışmaya hazırdık ve hala hazırız. Başbakan ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın çabalarıyla, iki taraf arasında bir esir takası anlaşması başarıyla tamamlandı ve bu on ülke vatandaşlarının ülkelerine geri dönmesiyle sonuçlandı.
Suudi Arabistan, savaşın devam etmesi nedeniyle gerekli acil insani ihtiyaçları karşılamanın önemini vurgulamaya odaklandı ve Ukrayna’ya insani yardımımız oldu. Mevcut durum, her iki taraf ve uluslararası toplumun geri kalanının, her iki ülkeye ve Avrupa’nın güvenliğine zarar veren ve uluslararası işbirliği seviyesini zayıflatan bu tehlikeli gerginliği durdurmasını gerektiriyor.



Suudi Arabistan-Bulgaristan görüşmelerinde bölgesel ve uluslararası gelişmeler ele alındı

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ile Riyad'da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ile Riyad'da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (SPA)
TT

Suudi Arabistan-Bulgaristan görüşmelerinde bölgesel ve uluslararası gelişmeler ele alındı

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ile Riyad'da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ile Riyad'da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (SPA)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ile iki ülke arasındaki ilişkileri, iş birliği alanlarını ve çeşitli sektörlerdeki yatırım ve kalkınma fırsatlarını görüştü. Görüşmede ayrıca bölgesel ve uluslararası gelişmeler ile bu gelişmelere yönelik yürütülen çalışmalar ele alındı.

xcdvfgth
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev'i Riyad'da kabul ederken (SPA)

Görüşmenin başında Prens Muhammed bin Selman, Rumen Radev'i Suudi Arabistan'da ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Radev de ziyaretten ve Suudi Veliaht Prensi ile bir araya gelmekten duyduğu mutluluğu ifade etti.

Resmi karşılamaya Suudi Arabistan tarafından Riyad Bölgesi Vali Yardımcısı Prens Muhammed bin Abdurrahman bin Abdülaziz, Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan bin Abdullah, Devlet Bakanı, Bakanlar Kurulu Üyesi ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Dr. Müsaid el-Ayban, Ticaret Bakanı ve ziyarete eşlik eden bakan Dr. Macid bin Abdullah el-Kasabi, Turizm Bakanı Ahmed el-Hatib, İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Mühendis Abdullah es-Savaha, Ekonomi ve Planlama Bakanı Faysal el-İbrahim ile Bulgaristan Büyükelçisi Dr. Rami bin Suud el-Uteybi katıldı.

dfgthyju
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, resmi karşılama töreni sırasında (SPA)

Bulgaristan heyetinde ise Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi, Yatırımlar ve Sanayi Bakanı Aleksandır Bolev, İçişleri Bakanı İvan Demerdjiev, Ulaştırma ve Haberleşme Bakanı Georgi Peev, İnovasyon ve Dijital Dönüşüm Bakanı İvan Vasilev, Turizm Bakanı Elin Dimitrov ile Bulgaristan'ın Suudi Arabistan Büyükelçisi Lyubomir Nikolov Popov yer aldı.


Suudi Arabistan'dan Bahreyn'deki sivil sanayi tesisine yönelik İran saldırılarına sert kınama

Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan'dan Bahreyn'deki sivil sanayi tesisine yönelik İran saldırılarına sert kınama

Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan bayrağı (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan, Bahreyn'deki sivil sanayi tesisini hedef alan İran saldırılarını en sert ifadelerle kınayarak, Manama'nın güvenliğini ve istikrarını korumak amacıyla alacağı tüm tedbirlerde yanında olduğunu bildirdi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, pazar günü yaptığı açıklamada, "Krallık, bu hain saldırıları kınamakta, İran'ın bölgenin güvenliğini ve istikrarını bozan tutumunu sürdürmesini ve bölge ülkeleriyle sivil tesisleri hedef almasını kesin bir dille reddettiğini yinelemektedir" ifadelerini kullandı.

Bakanlık, saldırıların uluslararası hukuk ilkelerini, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nı, İslam İşbirliği Teşkilatı Şartı'nı ve iyi komşuluk ilkelerini ihlal ettiğini vurguladı. Açıklamada, İran'ın bu saldırgan tutumunu sürdürmesinin sonuçlarından sorumlu olacağı belirtildi.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı, cumartesi günü yaptığı açıklamada, "İran'ın hain saldırısı" olarak nitelendirdiği saldırı sonucunda ülkedeki sivil bir sanayi tesisinin hedef alındığını duyurmuştu. Saldırının ardından tesiste yangın çıktığı, sivil savunma ekiplerinin alevleri kontrol altına almak için müdahalede bulunduğu bildirilmişti. İlk belirlemelere göre saldırıda can kaybı yaşanmazken maddi hasar meydana gelmişti.

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı da hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı çok sayıda hava saldırısını engellediğini açıklamıştı. İçişleri Bakanlığı ise önleme faaliyetleri sırasında düşen şarapnel parçalarının hafif maddi hasara yol açtığını ve biri ağır olmak üzere iki kişinin yaralandığını bildirmişti. Yaralılardan birinin engelli bir Bahreyn vatandaşı, diğerinin ise Pakistanlı bir ülke sakini olduğu kaydedilmişti.

Gelişmeler üzerine Körfez ülkelerinden Bahreyn'e destek açıklamaları geldi. Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, Konseyin Bahreyn'le tam dayanışma içinde olduğunu ve yetkili makamların olayla ilgilenmek ve etkilerini sınırlamak amacıyla aldığı tedbirleri desteklediğini açıkladı.

El-Budeyvi, Bahreyn'in güvenliğinin, toprak bütünlüğünün, tesislerinin, vatandaşlarının ve ülkede yaşayanların güvenliğinin KİK ülkelerinin güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı. Konsey üyesi ülkelerin, güvenlik ve istikrarı tehdit eden her türlü girişime karşı tek ses ve tek cephe halinde hareket edeceğini belirtti.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) de Bahreyn'i hedef alan İran saldırısının yenilenmesini kınadı. BAE Dışişleri Bakanlığı, saldırının Bahreyn'in egemenliğinin açık bir ihlali ve ülkenin güvenliği ile istikrarına yönelik bir tehdit olduğunu bildirdi. Bakanlık, Abu Dabi'nin Manama ile tam dayanışma içinde olduğunu ve Bahreyn'in güvenliğini ve istikrarını korumaya yönelik tüm adımlarını desteklediğini kaydetti.

Katar da sivil sanayi tesisini hedef alan İran saldırısını şiddetle kınayarak, saldırının Bahreyn'in egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini, uluslararası hukuka, BM Şartı'na ve iyi komşuluk ilkelerine aykırı olduğunu belirtti.

Katar Dışişleri Bakanlığı, ekonomik tesislerin, sivil altyapının ve sivillerin hedef alınmasını kesin bir dille reddettiklerini vurguladı. Açıklamada, bu tür saldırıların sürmesinin bölgenin güvenliğini ve istikrarını tehdit eden tehlikeli bir tırmanışa yol açacağı, güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik bölgesel ve uluslararası diplomatik girişimleri baltalayacağı uyarısında bulunuldu.

Bakanlık, Katar'ın Bahreyn'le tam dayanışma içinde olduğunu yineleyerek, ülkenin egemenliğini ve güvenliğini korumak amacıyla alacağı meşru tüm tedbirleri desteklediklerini bildirdi.


Suudi Arabistanlı gayrimenkul şirketlerinin kârı 1,1 milyar dolara ulaştı

Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)
Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)
TT

Suudi Arabistanlı gayrimenkul şirketlerinin kârı 1,1 milyar dolara ulaştı

Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)
Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)

Suudi Arabistan'da gayrimenkul yönetimi ve geliştirme alanında faaliyet gösteren şirketlerin finansal sonuçları değişkenlik gösterdi. Piyasadaki büyüme ve kalkınma projelerine rağmen şirketlerin kârlılığında operasyonel verimlilik, finansman yönetimi ve likidite belirleyici unsurlar olarak öne çıktı.

Bazı şirketler proje satışları ve operasyonel gelirlerin katkısıyla kârlarını artırırken bazıları gelirlerindeki düşüş ve maliyetlerdeki artış nedeniyle zorlandı. Gayrimenkul arzının genişlemesi ve rekabetin yoğunlaşması da şirketlerin performansları arasındaki farklılığı belirginleştirdi.

Suudi Arabistan Borsası'nda işlem gören gayrimenkul yönetimi ve geliştirme şirketlerinin toplam net kârı, 2026'nın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7 azalarak yaklaşık 1,1 milyar dolara (4,11 milyar riyal) geriledi. Şirketlerin toplam kârı, 2025'in aynı döneminde 1,18 milyar dolar (4,42 milyar riyal) seviyesindeydi. Bazı şirketlerin kârlarını artırmasına karşın diğer şirketlerdeki düşüş ve kaydedilen zararlar, sektörün genel performansını olumsuz etkiledi.

Toplam kârdaki gerilemeye rağmen büyük şirketler yüksek kârlılık seviyelerini korudu. Listenin başında Sinomi Centers, Masar ve Dar Al Arkan yer alırken, Akaria şirketi de söz konusu dönemde kârını önemli ölçüde artırdı. Ancak bu artışta bir defaya mahsus gelirlerin de etkili olması, şirketlerin gelir kaynakları ve finansal sonuçlarının gerçek operasyonel performansla ilişkisi arasındaki farklılığı ortaya koydu.

Söz konusu dönemde sektörün toplam net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 1,18 milyar dolardan 1,1 milyar dolara geriledi. Böylece yaklaşık 82,7 milyon dolarlık (310 milyon riyal) düşüş kaydedildi. Bazı şirketlerin kâr artışı, diğer şirketlerdeki gerilemeyi ve zararları telafi etmeye yetmedi.

Bu performans, Suudi Arabistan gayrimenkul piyasasında, özellikle Riyad'da, geliştirme projelerinin ve arzın genişlediği bir dönemde gerçekleşti. Bu süreçte sermayenin etkin yönetimi, projelerin zamanında tamamlanması ve yatırımların sürdürülebilir gelir ve nakit akışına dönüştürülmesi, şirketlerin kârlılığını artırması ve koruması açısından daha fazla önem kazandı.

En yüksek kâr elde eden şirketler

Sinomi Centers, 2026'nın ilk dokuz ayında elde ettiği yaklaşık 264,8 milyon dolarlık (993,1 milyon riyal) net kârla gayrimenkul şirketleri arasında ilk sırada yer aldı. Ancak şirketin kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 317,3 milyon dolara (1,19 milyar riyal) kıyasla yüzde 16,6 geriledi.

Masar, yaklaşık 247,5 milyon dolarlık (927,95 milyon riyal) kârla ikinci sırada yer aldı. Şirketin kârı yıllık bazda yüzde 1,7 arttı. Dar Al Arkan Gayrimenkul Geliştirme Şirketi ise kârını yüzde 12,1 artırarak 210,4 milyon dolara (789 milyon riyal) yükseltti ve üçüncü sırada yer aldı. Şirket, geçen yılın aynı döneminde 187,6 milyon dolar (703,6 milyon riyal) kâr elde etmişti.

XASRFEGTHC
Suudi Arabistan'da Sinomi Centers bünyesinde faaliyet gösteren alışveriş merkezlerinden biri. (Şirketin internet sitesi)

En yüksek kâr elde eden şirketlerin sıralaması, gayrimenkul varlıklarının işletilmesi, alışveriş merkezlerinin yönetimi ve proje geliştirme gibi farklı gelir modellerini yansıtıyor. Gelir getiren gayrimenkul varlıklarına sahip şirketlerin kârları daha çok operasyonel getirilerden etkilenirken, proje geliştirme şirketlerinin finansal sonuçları arsa ve konut satışlarının, projelerin tesliminin ve gelirlerin muhasebeleştirilmesinin zamanlamasına bağlı olarak değişiyor.

Akaria'nın kârında dikkat çekici artış

Suudi Gayrimenkul Şirketi Akaria, söz konusu dönemde kârını en fazla artıran şirketlerden biri oldu. Şirketin net kârı, geçen yılın ilk dokuz ayında kaydedilen 71,6 milyon dolardan (268,5 milyon riyal) yüzde 127,2 artışla yaklaşık 162,6 milyon dolara (609,9 milyon riyal) yükseldi.

Buna karşın şirketin gelirleri yüzde 27,3 azalarak 408 milyon dolardan (1,53 milyar riyal) yaklaşık 293,3 milyon dolara (1,1 milyar riyal) geriledi. Operasyonel kârdaki düşüşle aynı döneme rastlayan bu artışta, şirketin yılın ilk çeyreğinde elde ettiği olağan dışı gelirlerin etkili olduğu değerlendiriliyor.

Bu durum, özellikle projelerin teslim takvimi ve gelirlerin muhasebeleştirilmesinde yaşanan farklılıklar nedeniyle gayrimenkul şirketlerinin finansal performansı değerlendirilirken, tekrarlanmayan kalemlerden kaynaklanan muhasebe kârları ile temel faaliyetlerden elde edilen kârların birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Mekke İnşaat ve Kalkınma Şirketi yaklaşık 110,8 milyon dolar (415,6 milyon riyal) kâr elde ederek kârını yaklaşık yüzde 9 artırdı. Taybe Yatırım Şirketi'nin kârı ise 61,6 milyon dolar (230,9 milyon riyal) oldu.

Semo Gayrimenkul Şirketi, gayrimenkul geliştirme ve müteahhitlik faaliyetlerinden elde ettiği gelirlerdeki artışın desteğiyle kârını yüzde 1,3 artırarak yaklaşık 29,3 milyon dolara (110 milyon riyal) çıkardı. Retal Kentsel Gelişim Şirketi ise yaklaşık 25 milyon dolar (93,7 milyon riyal) kâr açıkladı.

Buna karşılık Emaar Ekonomik Şehir, Red Sea International, Laden ve Ayan şirketleri zarar kaydetti. Bu şirketlerdeki kayıplar, sektörün toplam kârındaki artışı sınırladı.

Şirketler arasındaki bu farklılık, borsada işlem gören gayrimenkul şirketlerinin iş modelleri ve gelir kaynaklarının birbirinden ayrıldığını gösteriyor. Bazı şirketler arsa ve konut satışlarına dayanırken, diğerleri gayrimenkul varlıklarının ve alışveriş merkezlerinin işletilmesinden ya da proje geliştirme ve inşaat faaliyetlerinden gelir elde ediyor. Bu farklılık, gelirlerin muhasebeleştirilme zamanı ile inşaat ve finansman maliyetlerinin finansal sonuçlar üzerindeki etkisini değiştiriyor. Dolayısıyla aynı sektörde faaliyet gösteren şirketlerin kârlılık seviyeleri de birbirinden ayrışıyor.

Üçüncü çeyrek sonuçları

2026'nın üçüncü çeyreğinde gayrimenkul şirketlerinin toplam net kârı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,8 azalarak yaklaşık 402,9 milyon dolara (1,51 milyar riyal) geriledi. Şirketler, 2025'in üçüncü çeyreğinde toplam 484,1 milyon dolar (1,82 milyar riyal) kâr açıklamıştı.

Buna karşılık toplam kâr, çeyreklik bazda iyileşme gösterdi. İkinci çeyrekte 346,7 milyon dolar (1,3 milyar riyal) olan toplam kâr, üçüncü çeyrekte yüzde 16,5 arttı. Bu durum, yıllık bazda baskılar devam etse de son üç ayda finansal sonuçlarda kısmi bir toparlanmaya işaret etti.

DESFVB
Suudi Arabistan'da gayrimenkul geliştirme projeleri ve konut arzı artıyor. (SPA)

Üçüncü çeyrekte sektörün en yüksek kârını yaklaşık 177,8 milyon dolarla (666,9 milyon riyal) Masar elde etti. Şirketin kârı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29,1 arttı.

Sinomi Centers, 108 milyon dolarlık (404,9 milyon riyal) kârla ikinci sırada yer aldı. Ancak şirketin kârı yıllık bazda yüzde 19,1 geriledi. Dar Al Arkan ise yaklaşık 77,3 milyon dolar (290 milyon riyal) kârla üçüncü sırada yer alırken, kârını yüzde 13,5 artırdı.

Knowledge Economic City'nin (Bilgi Ekonomik Şehri) üçüncü çeyrek kârı yüzde 253 artarak yaklaşık 26,6 milyon dolara (99,7 milyon riyal) yükseldi. Şirket, 2025'in üçüncü çeyreğinde yaklaşık 7,5 milyon dolar (28,2 milyon riyal) kâr açıklamıştı.

Akaria'nın kârı ise yüzde 20,6 azalarak yaklaşık 8,2 milyon dolara (30,9 milyon riyal) geriledi. Şirketin geçen yılın aynı dönemindeki kârı 10,4 milyon dolar (38,9 milyon riyal) seviyesindeydi. Bu gerilemeye üç aylık gelirlerdeki yüzde 10,3'lük düşüş de eşlik etti.

Tameer şirketinin kârı yüzde 73,8 azalarak yaklaşık 10 milyon dolara (37,7 milyon riyal) gerilerken, Al Ramz'ın kârı yüzde 94,1 düşüşle yaklaşık 2,7 milyon dolara (10,1 milyon riyal) indi.

Bazı şirketlerin zararları da sektörün toplam finansal sonuçlarını olumsuz etkiledi. Emaar Ekonomik Şehir'in üçüncü çeyrek zararı yaklaşık 64,3 milyon dolara (241 milyon riyal), Red Sea International'ın zararı ise 8,3 milyon dolara (31,2 milyon riyal) ulaştı.

Performans farklılıkları ve büyümenin önündeki engeller

Gayrimenkul uzmanı Abdullah el-Musa, Suudi Arabistanlı gayrimenkul şirketlerinin 2026'nın ilk dokuz aylık finansal sonuçlarının, sektörde genel bir daralmadan ziyade finansal ve operasyonel performans farklılıklarını yansıttığını belirtti.

El-Musa, toplam kârın yüzde 7 gerilemesine rağmen bazı şirketlerin kâr artışını sürdürmesinin, şirketlerin piyasa koşullarındaki değişikliklere uyum sağlama kapasitelerinin farklı olduğunu gösterdiğini ifade etti. Bu farklılıkta şirketlerin faaliyet alanları, gelir kaynakları ve projelerinin hangi aşamada bulunduğu belirleyici rol oynuyor.

VEF
Mekke'de, Mekke-Cidde kara yolu üzerinde ve 60. Cadde yakınında bulunan Devvarik Meydanı. (SPA)

Şarku'l Avsat'a konuşan El-Musa, borsada işlem gören şirketlerin sonuçları değerlendirilirken gayrimenkul piyasasının genel performansı ile şirketlerin muhasebe kayıtlarına yansıyan kârlarının birbirinden ayrılması gerektiğini vurguladı.

Şirketlerin kârlarının yalnızca gayrimenkule yönelik talep ve işlem hacmine bağlı olmadığını belirten El-Musa, proje uygulama ve teslim takvimlerinin, gelirlerin muhasebeleştirilme zamanının, finansman ve işletme maliyetlerinin yanı sıra olağan dışı gelirlerin de finansal sonuçları etkilediğini kaydetti. Bu tür gelirlerin, operasyonel performansta benzer bir iyileşme yaşanmadan da şirketlerin kârını artırabileceğine dikkati çekti.

El-Musa, şirketlerin farklı iş modellerinin kârlılık düzeylerindeki ayrışmayı açıklayan unsurlardan biri olduğunu belirterek, gelir getiren gayrimenkul varlıklarına sahip şirketlerin düzenli operasyonel gelir elde ettiğini, gayrimenkul geliştirme şirketlerinin sonuçlarının ise proje döngülerine, arsa ve konut satışlarına bağlı olduğunu ifade etti.

Sektörün kademeli bir dönüşümden geçtiğini belirten El-Musa, operasyonel verimlilik, gelir kalitesi ve likidite yönetiminin giderek daha fazla önem kazandığını söyledi. Gayrimenkul portföylerinin büyüklüğü ve projelerin toplam değerinin artık şirketlerin gücünü değerlendirmek için tek başına yeterli olmadığını vurgulayan El-Musa, asıl belirleyici unsurun yatırımları istikrarlı nakit akışına ve sürdürülebilir getirilere dönüştürme kapasitesi olduğunu kaydetti.

2027'de kâr marjları

2027 yılına ilişkin beklentilerini de değerlendiren El-Musa, nüfus artışı, kentsel genişleme, kalkınma projeleri ve konut programlarından kaynaklanan talebin gayrimenkul şirketleri için büyüme fırsatları yaratmayı sürdüreceğini öngördü.

Ancak şirketlerin bu fırsatlardan yararlanabilmesinin mali güçlerine, projeleri hayata geçirme verimliliklerine ve piyasanın ihtiyaçlarıyla tüketicilerin satın alma gücüne uygun ürünler geliştirebilme kapasitelerine bağlı olacağını belirtti.

Özellikle Riyad'da gayrimenkul arzının artmasının aynı zamanda hem fırsat hem de zorluk oluşturduğunu ifade eden El-Musa, arz genişlemesinin seçenekleri artırarak rekabeti güçlendirdiğini, ancak fiyatlar ve bazı gayrimenkul geliştiricilerinin kâr marjları üzerinde baskı yaratabileceğini söyledi. Bu baskının özellikle birbirine benzer ürünlerde veya fiyatları gerçek talep düzeyiyle örtüşmeyen projelerde daha belirgin olabileceğini kaydetti.Verimli çalışan şirketlerin satış hacmini artırarak ve sermaye devir hızını yükselterek kâr marjları üzerindeki olası baskıyı kısmen telafi edebileceğini belirten El-Musa, rekabette öne çıkacak şirketlerin geliştirme portföylerini çeşitlendirebilen, inşaat ve finansman maliyetlerini kontrol altında tutabilen ve projelerini daha kısa sürede tamamlayabilen şirketler olacağını vurguladı.

DC
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki konutlar. (SPA)

El-Musa, finansman ve inşaat maliyetleri, uzun proje geliştirme süreçleri, likidite yönetimi ve projelerin teslim takviminin gayrimenkul şirketlerinin karşı karşıya olduğu başlıca zorluklar olmaya devam edeceğini ifade etti. Bu sorunların özellikle yüksek sermaye yatırımı ve yoğun finansmanla büyüyen şirketleri daha fazla etkileyebileceğini belirtti.

Gayrimenkul piyasasında rekabetin ve fiyatlama disiplininin giderek güçlendiğine işaret eden El-Musa, 2027'nin şirketlerin sürdürülebilir büyüme sağlama kapasiteleri açısından önemli bir sınav olacağını öngördü.

El-Musa, sektörde başarıyı yalnızca en büyük gayrimenkul portföyüne veya en fazla sayıda projeye sahip olmanın belirlemeyeceğini, asıl farkı varlıklarını verimli biçimde geliştiren, piyasanın ihtiyaçlarına uygun ürünler sunan ve yatırımlarını sürdürülebilir nakit akışı ile kâra dönüştürebilen şirketlerin yaratacağını kaydetti.