Irak Maliye Bakanlığı, Erbil ile olan anlaşmazlıklara rağmen bütçe taslağını tamamladı

Irak Maliye Bakanlığı, Erbil ile olan anlaşmazlıklara rağmen bütçe taslağını tamamladı

Irak Maliye Bakanı Taif Sami, dün Bağdat'ta yetkililerle bir araya geldi (Irak Maliye Bakanlığı)
Irak Maliye Bakanı Taif Sami, dün Bağdat'ta yetkililerle bir araya geldi (Irak Maliye Bakanlığı)
TT

Irak Maliye Bakanlığı, Erbil ile olan anlaşmazlıklara rağmen bütçe taslağını tamamladı

Irak Maliye Bakanı Taif Sami, dün Bağdat'ta yetkililerle bir araya geldi (Irak Maliye Bakanlığı)
Irak Maliye Bakanı Taif Sami, dün Bağdat'ta yetkililerle bir araya geldi (Irak Maliye Bakanlığı)

Irak Maliye Bakanı Taif Sami, Maliye Bakanlığı’nın bütçe taslağını hazırlamayı bitirdiğini duyurdu. Öte yandan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin danışmanı Ziya en-Nasıri, hükümetin bugün taslağı onaylayacağını ve ardından Temsilciler Meclisi’ne göndereceğini söyledi.
Maliye Bakanı Sami, dün yaptığı açıklamada, taslağın, uluslararası, bölgesel ve yerel ekonomik zorlukların etkilerinin görüldüğü küresel ekonomide istisnai şartlar altında tamamlandığını açıkladı.
Bakan Sami, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yeni bütçe taslağı, stratejik ve sürdürülebilir kalkınma projeleri için bir koruma sağlamanın yanı sıra kalkınma ile ilgili önceliklerine, sosyal sigorta sistemine ve yardıma en çok ihtiyacı olan muhtaç gruplara yönelik desteğe odaklanacak.”
Yeni hükümetin görev süresinin son aylarında, Irak ekonomisinin ihtiyaçlarına cevap veren bir bütçe çıkarmaya çalıştıklarını söyleyen Bakan Sami, bütçenin, hükümetin programı ve Bakanlığın gerçekleştirmeye çalıştığı mali ve ekonomik reform paketi ile uyumlu olduğunu da sözlerine ekledi.
Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin danışmanı Ziya en-Nasıri, bütçenin bugün hükümet tarafından onaylanacağını açıkladı. Nasıri, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, mevcut cari yıl bütçesinin bugün Bakanlar Kurulu tarafından özel bir oturumda onaylanacağını yazdı. Bütçenin proje bütçesi olacağını belirten Nasıri, bu çalışmayı, ‘akıllı bir dengeleme eylemi’ olarak tanımladı.
Yeni bütçe taslağı, 2021 yılının sonlarında yapılan seçimlerden bu yana siyasi güçlerin bir yılı aşkın bir süredir hükümet kuramamaları nedeniyle yaklaşık iki yıllık bir gecikmenin ve Sudani hükümetinin kurulmasının üzerinden dört ay geçmesinin ardından tamamlandı.
Bütçenin, Ramazan ayından önce olması gerekenden daha erken bir tarihte onaylanması planlanırken, Iraklı ekonomistlere göre 2023 yılı başlarında ABD Merkez Bankası (FED) tarafından şart koşulan elektronik platform sisteminin hayata geçmesinden sonra Irak’ın yerel para birimi dinarın ABD doları karşısındaki gerilemesinin ve dolar kurundaki dalgalanmasının bütçenin önündeki en büyük engeli teşkil ediyor.
Hükümetin dolar kurundaki dalgalanmalarını engelleme çabalarına ve hatta bir aydan kısa bir süre önce doların bin 320 dinardan işlem görmesi kararı almasına rağmen borsada dolar 28 baz puan daha yüksek. Bu durum, hükümetin hesaplarını karıştırdı ve bütçeyi yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Bütçenin 200 trilyon dinarından fazla (yaklaşık 180 milyar dolar) olması bekleniyor.
Irak Merkez Bankası'nın yaklaşık 136 ton civarındaki büyük bir altın rezervinin yanı sıra 100 milyar doları aşan döviz rezervine sahip olmasına rağmen bütçe açığının yüzde 40'lara ulaşacağı tahmin ediliyor.
Bağdat ile Erbil arasındaki anlaşmazlıklar da önümüzdeki günlerde Temsilciler Meclisi'nde yapılacak bütçe görüşmelerinin önündeki engellerin başında geliyor. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) genel bütçedeki payı, son yirmi yıldır, Bağdat ile Erbil arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor. IKBY’nin 2015 yılından bu yana çalışanlarının maaşlarının ödenmesi karşılığında topraklarındaki petrol sahalarından petrol ihracatıyla ilgili olarak, petrol ve doğalgaz yasasının çıkarılamaması nedeniyle patlak veren anlaşmazlığa kadar tam bir uyum ve uzlaşı söz konusuydu. IKBY, Irak Temsilciler Meclisi’nin bütçe yasa tasarısını görüşmeye başlamasının arifesinde Bağdat ile ihtilaflı konuların ele alınacağı siyasi ve teknik görüşmelerde bulunmak üzere Erbil’den bir heyetin Bağdat'ı yakında ziyaret edeceğini duyurdu.
IKBY Hükümet Sözcüsü Cotyar Adil, Erbil’den bir heyetin petrol ve doğalgaz yasasını görüşmek üzere Bağdat'ı ziyaret edeceğini açıkladı.
Adil'in, IKBY Hükümeti’nin resmi internet sitesinde yer alan açıklamasında şu ifadeler yer aldı:
“Heyet, Adalet Bakanı, Tabii Kaynaklar Bakanlığı Koordinasyon ve İzleme Dairesi Başkanı ve Adalet Bakanlığı uzmanlarından oluşuyor. Bu yasa, genel çerçevede birçok sorunu, özelde ise Irak'taki petrol sektöründeki sorunları çözecektir. Erbil ve Bağdat arasındaki ilişkileri iyileştirmenin yanı sıra Bağdat’tın IKBY’nin petrol endüstrisi ile ilgili kararlarında kilit ortak olmasını sağlayacaktır.”
Adil’e göre yasa gerek Irak düzeyinde gerekse Erbil ile Bağdat hükümetleri arasındaki ilişkiler düzeyinde petrol sektöründeki çalışmaları yeniden düzenleyecek ve bu konunun detaylarını ele alacak. Yasa taslağının, iki taraf arasındaki tam bir anlaşmanın yansıması ve her ikisinin de çıkarına olması gerektiğini söyleyen Adil, “Bu sadece IKBY için değil, tüm Irak için önemli bir kazanım olacaktır” ifadelerini kullandı.



Seyfülislam Kaddafi... ‘Potansiyel varisten’ suikast kurbanına

Seyfülislam Kaddafi (Reuters – Arşiv)
Seyfülislam Kaddafi (Reuters – Arşiv)
TT

Seyfülislam Kaddafi... ‘Potansiyel varisten’ suikast kurbanına

Seyfülislam Kaddafi (Reuters – Arşiv)
Seyfülislam Kaddafi (Reuters – Arşiv)

Geçtiğimiz salı akşamı, Libya’nın eski lideri Muammer Kaddafi’nin oğlu Seyfülislam Kaddafi’nin öldürüldüğünün açıklanmasıyla birlikte, uzun soluklu bir siyasi sürecin de sonuna gelindi. Yıllar boyunca uluslararası alanda ‘rejimin kabul edilebilir yüzü’ ve babasının iktidarının muhtemel varisi olarak görülen Seyfülislam Kaddafi, 2011 sonrası dönemde ise uluslararası düzeyde aranan bir sanığa dönüştü. Daha sonra başkanlığa aday olarak ortaya çıkan Kaddafi, gölgelerden çıkarak yeniden Libya’daki siyasi kutuplaşmanın merkezine yerleşti.

Peki Seyfülislam Kaddafi kimdi ve siyasi kariyeri boyunca hangi rolleri üstlendi?

‘Geçiş projesi’ olmaya çalışan rejimin oğlu

Seyfülislam Kaddafi, 25 Haziran 1972’de doğdu ve babasının onlarca yıl yönettiği Libya’da büyüdü. 1990’lı yıllarda Trablus’ta mimarlık eğitimi alan Kaddafi, daha sonra Batı ağırlıklı bir eğitim yolunu izleyerek Avusturya’da işletme eğitimi gördü. Akademik kariyerini ise 2008 yılında Londra Ekonomi Okulu’ndan (LSE) aldığı doktora derecesiyle tamamladı. Bu eğitim süreci, ona aynı anda hem ‘teknokrat’ hem de ‘elit’ bir imaj kazandırdı.

dferg
Libya lideri Muammer Kaddafi'nin oğlu Seyfülislam, 23 Ağustos 2011 tarihinde başkent Trablus'ta destekçilerini selamlıyor. (Reuters)

Ancak eğitim, siyasetten bağımsız bir unsur olmadı. Çeşitli anlatımlara göre Seyfülislam Kaddafi, bu süreçte Batılı çevreler ve etkili isimlerle geniş bir ilişki ağı kurdu; babasının rejimine temkinli yaklaşan başkentlerle Libya arasında bir köprü olarak kendini konumlandırmasında bu bağlantılar belirleyici rol oynadı.

‘Uluslararası bir figür’ olarak yükselişi ve uzlaşma dosyaları

2000’li yılların başından itibaren, herhangi bir resmî ve sürekli devlet görevi üstlenmemesine rağmen, Seyfülislam Kaddafi’nin adı hassas dosyalarda öne çıkmaya başladı. Dış uzlaşma süreçlerinde ve arabuluculuk girişimlerinde rol oynadı; adı, tartışmalı dönüm noktalarıyla birlikte anıldı. Bunlar arasında Lockerbie davası kapsamında yürütülen tazminat düzenlemeleri ile Batı’yla kademeli normalleşme sürecine ilişkin dosyalar yer aldı. Bu dönemde Seyfülislam, ekonomik ve siyasi modernleşmeden söz eden bir ‘reformcu’ figür olarak lanse edilirken, babasının kurduğu yönetim yapısıyla açık bir kopuş ilan etmedi.

Söz konusu yıllarda, uluslararası alandaki varlığını yönetmek üzere etrafında idari, mali ve medya alanlarında çalışan bir ekip oluşturuldu. Lüks bir yaşam tarzı ve geniş ilişki ağlarına işaret eden göstergeler dikkat çekti. Batılı bir gazetecilik anlatısı, Londra’daki ikameti süresince yürütülen yazışmalar, düzenlemeler ve halkla ilişkiler faaliyetlerini, 2011’de Muammer Kaddafi yönetimine karşı patlak veren ayaklanma öncesindeki ‘perde arkasına’ açılan nadir bir pencere olarak tanımladı.

Londra'da: Bağlantılar ve aracılar

İngiltere’de bulunduğu dönemde, özel hayat ile kamusal alan arasındaki sınırlar giderek iç içe geçti. Prestijli bir üniversitede eğitim, iş dünyasından çevrelerle ve siyasi figürlerle kurulan ilişkiler ile güvenlik ve gayriresmi temsil gereklilikleri çerçevesinde çeşitli kurum ve yapılarla temaslar bu sürecin parçaları oldu.

fevf
Libya'nın eski lideri Muammer Kaddafi'nin oğlu Seyfülislam Kaddafi, 25 Mayıs 2014 tarihinde Zintan şehrindeki bir hapishane içinden duruşmaya katılıyor. (Reuters)

Buna paralel olarak, belirli dosyalar etrafında halkla ilişkiler faaliyetleri yoğunlaştı. Bunların başında, İngiltere’de ve uluslararası alanda uzun süre tartışma konusu olan Lockerbie hükümlüsü Abdülbasit el-Megrahi’nin serbest bırakılmasına yönelik girişimler geldi. Batılı raporlara göre bu süreç, medya ve siyasi baskı faaliyetleriyle birlikte yürütüldü.

2011... Devrimle yüzleşme

Şubat 2011’de Libya’da başlayan protestolar ve ardından patlak veren savaşla birlikte, Seyfülislam Kaddafi’nin söylemi de değişti. ‘Reform’ vurgulu çizgiden açık bir meydan okuma diline geçen Kaddafi, rejimi savunan ve muhaliflerini tehdit eden açıklamalarla kamuoyunun karşısına çıktı. Bu tablo, birçok gözlemciye göre, onu sistem içinde ‘yumuşak bir alternatif’ olarak konumlandıran imajın sona erdiği kırılma noktası oldu. Bu gelişmelerin ortasında, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) 27 Haziran 2011’de Seyfülislam Kaddafi hakkında insanlığa karşı suçlar kapsamında tutuklama kararı çıkardı.

sdf8o98
Seyfülislam Kaddafi, 19 Kasım 2011'de Libya'nın Zintan kentinde bir uçakta otururken (Reuters)

Trablus’un düşmesi ve Muammer Kaddafi’nin öldürülmesinin ardından, Kasım 2011’de Seyfülislam Kaddafi’nin yakalandığı açıklandı. Böylece, uzun süreli tutukluluk ve kamuoyundan uzak bir dönemle tanımlanan yeni bir sürece girildi.

Trablus’taki bir mahkeme, 2015 yılında, Seyfülislam Kaddafi’yi gıyabında kurşuna dizilerek idam cezasına çarptırdı. Yaklaşık 30 Kaddafi dönemi yetkilisiyle birlikte yargılandığı davada, babasının iktidarına karşı ayaklanma sırasında göstericilerin öldürülmesi de dahil olmak üzere savaş suçlarından hüküm giydi. Ancak söz konusu karar daha sonra iptal edildi.

Kayboluş ve ardından 'siyasi geri dönüş'

Seyfülislam Kaddafi’nin 2017 yılında bir af yasası kapsamında serbest bırakıldığı duyuruldu. Bu tarihten sonra kamuoyundaki görünürlüğü sınırlı kalan Kaddafi, 2021’de başkanlık seçimleri için adaylık başvurusunda bulunarak yeniden gündeme geldi. Gür sakalı ve geleneksel kıyafetleriyle verdiği görüntü, eski rejim yanlılarının toplumsal tabanının bir kesimiyle uzlaşma mesajı olarak yorumlanırken, yıllar süren bölünmenin ardından merkezi devlet fikrini yeniden canlandırma çabasına da işaret etti.

Ancak bu geri dönüş, hukuki ve siyasi engellere takıldı. Libya içindeki önceki yargılamalar ve verilen hükümler ile UCM’nin tutuklama kararının yürürlükte olması, Seyfülislam Kaddafi’nin adaylığını tartışmalı bir mesele haline getirdi.

Öldürülmesi

3 Şubat 2026’da Libya’nın resmi haber ajansı, Seyfülislam Kaddafi’nin öldürüldüğünü duyurdu. Seyfülislam’ın siyasi ekibinin başkanı Abdullah Osman, Libya el-Ahrar televizyon kanalına yaptığı açıklamada, 53 yaşındaki Seyfülislam Kaddafi’nin evinde dört kişilik bir grup tarafından öldürüldüğünü söyledi. Osman, “Dört silahlı kişi Seyfülislam’ın ikametgâhına girdi, güvenlik kameralarını devre dışı bıraktıktan sonra kendisini öldürdü” ifadesini kullandı.


Almanya, "güvenlik gerekçeleriyle" Kuzey Irak'taki asker sayısını azaltıyor

Alman askerleri (DPA)
Alman askerleri (DPA)
TT

Almanya, "güvenlik gerekçeleriyle" Kuzey Irak'taki asker sayısını azaltıyor

Alman askerleri (DPA)
Alman askerleri (DPA)

Alman Silahlı Kuvvetleri, Ortadoğu'daki gerginliğin tırmanmasıyla birlikte "güvenlik gerekçeleriyle" Kuzey Irak'ta konuşlandırılan asker sayısını azaltacağını duyurdu.

Alman ordusunun operasyon komuta merkezi, artan bölgesel gerginlikleri gerekçe göstererek dün, görev için varlığı gerekli olmayan personelin geçici olarak Kürdistan Bölgesi'nin başkenti Erbil'den çekileceğiniaçıkladı.

Askeri bir sözcü, yeniden konuşlandırılacak asker sayısını veya bölgede kalacak gücün büyüklüğünü belirtmekten kaçındı.

Şarku’l Avsat’ın Alman Der Spiegel dergisinden aktardığına göre bu adım, Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında potansiyel bir askeri gerilimin artması riskine yanıt olarak atıldı.

Dergi, Washington ve Tahran arasındaki devam eden ve artan gerilimler nedeniyle bu adımın gerekli olduğunu belirten bir parlamento brifingine atıfta bulunarak, Almanya'nın Kuzey Irak'taki askeri varlığını önemli ölçüde azaltmayı planladığını bildirdi.

Ortak Operasyonlar Komutanlığı ise bu adımı ihtiyati bir önlem olarak nitelendirerek, kalan personelle temel görevlerini yerine getirmeye devam edeceğini vurguladı.

Kararın, sahadaki çok uluslu ortaklarla yakın bir koordinasyon içinde alındığını belirten yetkili, Alman askerlerinin güvenliğinin en büyük öncelik olduğunu vurguladı.

Almanya, DEAŞ'ın yeniden ortaya çıkmasını önlemek amacıyla Irak güçlerine eğitim de dahil olmak üzere Irak'ı desteklemek için uluslararası bir misyona katılıyor.

Misyon Erbil'e odaklanmış durumda, ancak Der Spiegel'in haberine göre son zamanlarda yaklaşık 300 Alman askeri ülke genelinde, çoğunlukla Ürdün'de konuşlandırıldı.


CENTCOM, bir hafta içinde Suriye'deki DEAŞ hedeflerine karşı 5 hava saldırısı düzenlediğini duyurdu

ABD'ye ait bir Apache helikopteri, 14 Ağustos 2024'te gerçek mühimmatla yapılan eğitim tatbikatı sırasında (Reuters)
ABD'ye ait bir Apache helikopteri, 14 Ağustos 2024'te gerçek mühimmatla yapılan eğitim tatbikatı sırasında (Reuters)
TT

CENTCOM, bir hafta içinde Suriye'deki DEAŞ hedeflerine karşı 5 hava saldırısı düzenlediğini duyurdu

ABD'ye ait bir Apache helikopteri, 14 Ağustos 2024'te gerçek mühimmatla yapılan eğitim tatbikatı sırasında (Reuters)
ABD'ye ait bir Apache helikopteri, 14 Ağustos 2024'te gerçek mühimmatla yapılan eğitim tatbikatı sırasında (Reuters)

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada, güçlerinin 27 Ocak ile 2 Şubat tarihleri ​​arasında Suriye'deki DEAŞ hedeflerine karşı 5 hava saldırısı düzenlediğini duyurdu. X platformu üzerinden dün yayınlanan açıklamada CENTCOM, DEAŞ’ın iletişim merkezlerini ve silah depolarını tespit edip imha ettiğini belirtti.

CENTCOM Başkanı Brad Cooper, “Bu saldırılar, DEAŞ’ın Suriye'de yeniden güçlenmesini önleme kararlılığımızın altını çiziyor… ABD'nin, bölgenin ve tüm dünyanın güven içinde yaşayabilmesi için DEAŞ’ın kalıcı olarak yenilgiye uğratılmasını sağlamak üzere Küresel Koalisyon ile koordineli olarak çalışıyoruz” dedi.  

CENTCOM açıklamasında, askeri operasyonlarının son iki ayda 50'den fazla DEAŞ üyesinin öldürülmesi veya yakalanmasıyla sonuçlandığı vurgulandı.