Mısır’da yaygınlaşan sözlü boşanmaya karşı yasal önlemler alınıyor

Mısır Cumhurbaşkanı Sisi, Kadınlar Günü’nde boşanmanın belgelenmesi çağrısında bulundu (Mısır Cumhurbaşkanlığı)

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi'nin sözlü boşanmanın belgelenmesi gerektiğine ilişkin açıklaması, dini görüşlerin toplumsal boyutlar ve gereksinimlerle çakışmasına dair tartışmayı yeniden gündeme getirdi.
Mısır Cumhurbaşkanı Sisi, Mısır ailesine dair etkinlikte yaptığı açıklamada, “Hükümet şu an sözlü boşanmayı ortadan kaldırmak için bir aile yasası taslağı üzerinde çalışıyor. Aileyi ve çocukları korumayı amaçlayan yeni kanun, 140'tan fazla madde içeriyor. Objektif bir şekilde çıkarılması nedeniyle hakkında kapsamlı bir toplumsal tartışma yapılacak.
Zirâ herhangi bir yasanın uygulanması için toplumun vicdanına uyumu, özümsenmesi ve kabulü için zaman gerekir. Evliliğin mahkemeler nezdinde güvenilir olması ve kadın haklarının korunması için başlangıçta belge gerektirmesi gibi” açıklamalarında bulundu.
Sisi, 2017’de Polis Günü kutlamalarındaki açıklamalarında ise son dönemde yaşanan yüksek boşanma oranları ardından sözlü boşanma davalarını düzenleyen bir yasa çıkarılması çağrısında bulunmuştu. O dönemde yaptığı açıklamada, “Kamusal Mobilizasyon ve İstatistik Merkezi Ajansı (CAPMAS) verilerine bakıldığında, evli çiftlerin yüzde 40'ı evliliğin ilk beş yılında boşanıyor” ifadelerini kullanmıştı. Bu hususta kaydedilen tartışmalara Aralık 2022’de Ezher eş-Şerif kurumu son vermiş, “Boşanan kişi, boşanma gerçekleşir gerçekleşmez eşi ve çocuklarının haklarının korunması için boşanmayı belgelendirme girişiminde bulunmalıdır. Yöneticilerin de belgelemeyi reddeden veya geciktiren herkes için caydırıcı bir cezayı garanti eden bir yasa çıkarma yönünde gerekli önlemleri alma hususunda yasal hakkı vardır” ifadelerine başvurmuştu.
Mısır Cumhurbaşkanı, yeni yasanın çıkarılmasıyla sözlü boşanmanın dikkate alınmayacağını belirtti. Sosyal medyada boşanmanın belgelenmesini reddeden erkeklerin buna sevk edilmesi yönünde bir mekanizmanın olup olmadığını sorgulayan Mısırlılar ise kadının yasal ve dini statüsü hakkındaki soruları gündeme getirdi. 
Boşanma konusu, fıkıh açısından alimler arasında farklılıkların ön plana çıktığı toplumsal meselelerden biri sayılıyor. Felsefe Bölümü’nden Prof. Dr. Amine Nasir, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, “Hukuki uyuşmazlık, sözlü boşanmanın yasallığı ile bunu belgeleme zorunluluğu arasındaki ayrımdan kaynaklanmakta. Evlilik yasal bir antlaşmadır. Kutsallığı ve statüsü vardır. Bu nedenle boşanmanın belgelenmesi, evlilik kurumunun kutsallığının ihlalinin önlenmesi gerekir. Boşanmanın belgelenmesi hususu, bazı erkeklerin öfke anlarında sözlü boşanmaya sebebiyet vermelerini önleyecek, ailenin istikrarını sağlayacaktır” açıklamalarında bulundu.
CAPMAS verilerine bakıldığında, 2020'de yaklaşık 222 bin, 2021'de ise yaklaşık 245 bin 777 boşanma vakası görüldü. Ağustos ayında yayınlanan rapora göre 2020’de yaklaşık 876 bin, 2021’de ise 880 bin resmi nikah akdi kaydedildi. Rapora göre Mısır'da her iki dakikada 1, saatte 25 boşanma vakası yaşanıyor.
Ayn Şems Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Samia Hadar, boşanmanın belgelenmesinin toplumsal bir gereklilik olduğunu söylüyor. Şarku’l Avsat’a konuşan Hadar, “Sözlü boşanma aileyi parçalıyor. Birçok kadın sözlü olarak boşanıyor ve bunu kanıtlayamıyor. Boşanmanın belgelenmesi aile varlığını ve kadın haklarını koruyacak toplumsal bir gerekliliktir” vurgusunda bulundu.