Gökbilimciler uzay kirliliğinde tehlike çanlarının çaldığı uyarısında bulundu

Atmosfer dışındaki çöpler tehlike oluşturuyor. (Reuters)

Gezegenimizin yörüngesinde artan uyduların yarattığı uzay kirliliği, teleskoplarla gözlem ve izleme yapmayı engelliyor. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre bu durum, gökbilimcilerin uzayı izlemesini yakın zamanda imkansız hale getireceği ifade ediliyor.
ABD merkezli uzay şirketi SpaceX’in, 2019'da binlerce uydudan oluşan ‘takımyıldız sistemini’ uzaya göndermeye başlamasından bu yana, yörüngedeki uyduların sayısı iki kattan fazla arttı. Söz konusu sistem, iletişim ve internet hizmetlerinde yüksek kalite sağlamayı amaçlıyor.
Alçak yörüngedeki (yeryüzünden iki bin km yükseklik)) çok sayıda uydunun yarattığı yoğun trafik, uydular arası çarpışma riskini artırıyor. Olası bir çarpışmada daha küçük parçalara bölünmüş enkazlar meydana geliyor. Bu da yörüngedeki atığın yaydığı ışık kirliliği miktarını da artırıyor.
Şarku’l Avsat’ın ‘Nature Astronomy’ dergisinden aktardığı çalışma, yörüngede meydana gelebilecek olası kazanın astronomi için ‘korkunç’ sonuçları olduğunu gösteriyor.
Gökbilimciler, ilk kez, kirlilik nedeniyle gözlemlerdeki etkinliğinin azalmasını ölçmeye ve bu durumun olası sonuçlarını ortaya koymaya çalıştı.
Uydular, güneş ışığını yansıtarak ışık kirliliğinin etkilerini de arttırıyor. SpaceX'in de aralarında bulunduğu bir grup şirket, bu sorunu azaltmak için cihazlarından yayılan ışığı azaltmaya çalışıyor. Bununla birlikte enkaz parçalarından kaynaklanan kirlilik daha büyük bir sorun teşkil ediyor.  Zira teleskoplar, çok küçük boyutlardaki parçaları izleyemiyor.
Çalışmanın araştırmacılarından olan Utah Amerikan Üniversitesi'nden John Barentine, teleskopların gözleme kabiliyetinin, yörüngedeki ışık kirliliği tarafından engellendiğini ve enkazdan yansıyan ışığın gökyüzünü aydınlatmaya devam ettiğini söyledi.
Bu durum, Şili'de yapımı devam eden dev teleskop ‘Vera C. Rubin’ gibi bilimsel projelere büyük zarar veriyor. Geceleri gökyüzündeki ışık kirliliğinin önümüzdeki 10 yılda yüzde 7,5 artması bekleniyor. Barentine, bu durumun ‘programın misyonunu bir yıl uzatacağını ve bunun da yaklaşık 21,8 milyon dolarlık ek bir maliyeti olacağını’ söyledi. Ayrıca ‘iklimsel olanlar da dahil olmak üzere diğer faktörler sonucunda, halihazırda kaybedilen zaman ve paradan çok daha fazlasına mal olacağını’ vurguladı.
Nature Astronomy'de yayınlanan başka bir çalışmada ise mevcut ışık kirliliği ölçümleri kesin şekilde tahmin edilemediği için sonucun daha kötü olabileceği kaydedildi.