Husilerin adım atmaması Yemen’de barış umudunu zayıflatıyor

Husilerin barışa hazır olmadıklarını bildirmeleri, Yemen sokağında hayal kırıklığına neden oldu

Sana'nın sokaklarından birinde gösteri yapan Husiler, grubun sloganlarını atıyor (AFP)
Sana'nın sokaklarından birinde gösteri yapan Husiler, grubun sloganlarını atıyor (AFP)
TT

Husilerin adım atmaması Yemen’de barış umudunu zayıflatıyor

Sana'nın sokaklarından birinde gösteri yapan Husiler, grubun sloganlarını atıyor (AFP)
Sana'nın sokaklarından birinde gösteri yapan Husiler, grubun sloganlarını atıyor (AFP)

Yemen'de Husi darbesinin ateşlediği çatışma dokuzuncu yılına giriyor. Darbecilerin barış düşüncesinden hala uzak olduğuna inanan Yemenliler, Husilerin kendi kontrolleri altındaki bölgelerde yardımlarla yaşayan milyonlarca insana karşı sorumluluk taşımadığını ifade ediyor. Bu insanlardan bazılarının açlık tehlikesiyle karşı karşıya biliniyor.
Yemenlilerin çoğu, Husi milislerin vaziyeti askeri açıdan kötüye sürüklemek istediğine inanıyor. Milis lideri Abdulmelik el-Husi, son konuşmasında, grubunun İran'ın bir maşası olduğunu, Yemenlilerin çektiği acılarla ilgilenmediğini doğruladı.
Hükümet çalışanı Ömer Abduh, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, bilhassa Suudi Arabistan ile İran arasındaki ilişkilerde kaydedilen yakınlığın ardından Aden halkının savaşı sona erdirerek barışı getirme çabalarını destekleyen tutumlar görmeyi dört gözle beklemiş olduklarını belirtiyor. Ancak milis lideri Abdulmelik el-Husi’nin son ifadelerine değinen Abduh, Husi’nin İran rejimine hizmet etmekle görevli olduğunu, kontrolü altındaki milyonlarca insanın acı çekmesiyle artık ilgilenmediğini ifade ediyor.
Milis liderinin grubun mezhepsel otoritesine karşı düzenlenen halk protestolarını bir savaş durumu düzeyinde ele alma tehdidine değinen Abdu, bu tehdidin milislerin çıkardıkları savaşın Yemen’i ve Yemenlileri maruz bıraktığı yıkımdan habersiz olduklarına, savaşmaya kararlı olduklarına dair kanıt olduğunu söylüyor.
Yemenlilerin yaşadığı hayal kırıklığından bahseden insan hakları aktivisti Abdunnasır Muhammed, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, milis liderinin savaş için dini meşruiyete sahip olduğunu söylediği ve Yemenlileri İran füzeleri ve insansız hava araçlarıyla tehdit ettiği açıklamalarına değiniyor. Bu ifadelerin Husi’nin herhangi bir sorumluluğu olmadığını, yalnızca kendisine biçilen rolü oynadığını gösterdiğini vurguluyor.
Başta milislerin kontrol ettikleri bölgelerde yaşayanlar olmak üzere Yemenlilerin çoğunun barışı sağlama çabalarına destek veren sorumlu tutumlar görmek istediklerini hatırlatan Muhammed, mübarek Ramazan ayında yeni bir ateşkes anlaşmasının açıklanmasını istediklerini ifade ediyor. Bu kapsamda yedi yıl önce kesilen maaşlarının yeniden ödenmesini, şehirler arası yolların açılmasını, Sana Havalimanı’ndan ticari uçuşların artmasını bekleyen Yemenlilerin, ancak Husi’nin açıklamaları karşısında şok olduklarını vurguluyor.
İnsan hakları aktivisti; Husi’nin bu açıklamalarının, öncesinde Taiz valisinin konvoyuna yapılan saldırının, Marib'in güneyindeki Harib’de ve Taiz’in batısında hükümet güçlerinin mevzilerinin hedef alındığı askeri gerilimin barış seçeneğinin hala çok uzakta olduğunu, milislerin barış sürecine boyun eğmek için net direktifler almadıklarını gösterdiğini de ekliyor.
Emekli çalışan Hekim Salim, zulmün ve açlığın pençesinde yaşayan milyonlarca Yemenlinin durumuna üzüldüğünü vurguluyor. Husilerin savaş düşüncesiyle yaşadıklarını, halkı meşru hükümete ve Arap Koalisyonu’na şantaj yapmak için bir kart olarak kullandığını belirten Salim, milis liderlerinin halka karşı sorumluluklarını yerine getirmediklerini, bunun yerine tüm devlet gelirlerine el koyarak insanları ek vergilere tabi tuttuklarını vurguluyor.
Herhangi bir barış anlaşmasının bu yağmaya son vereceğine, milislerin devlet gelirlerini bankaya aktarmakla yükümlü hale geleceğine inandığını dile getiren Salim, bunun yerine her türlü barış çabasını engellemekle, çatışmayı yenilemekle uğraştıklarını söylüyor.
Aden'de bir dükkan sahibi olan Cemal Abdulvehhab, Husi liderliğinin İran'ın bir aracı olmadığı, dolayısıyla Suudi Arabistan ile İran arasındaki anlaşmanın kendi tutumunu etkilemeyeceği konusunda iç ve dış kamuoyunu kandırmaya çalıştığını belirtiyor. Ancak milis liderliğinin çatışmayı durdurmanın hem kendi alt grupları arasında hem de onunla ittifak kuran kabile liderleri açısından büyük bir çatışmayı tetikleyeceğinin farkında olduğunu, bu kesimlerin kendilerinin payına düşeni almak isteyeceklerini söyleyen Abdulvehhab, bu sebeple bu sorunlardan kaçınmaya çalıştıklarını ifade ediyor.
Suudi Arabistan ile İran arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden başladığına ilişkin açıklamaların ardından Yemen sokağında bir iyimserlik hali oluşmuştu. Ayrıca bu gelişme, Yemen'de yeni bir ateşkes anlaşmasının imzalanmasına ilişkin tartışmalarda önemli ilerleme kaydedildiğinden söz edildiği bir vakitte kaydedilmişti. Böyle bir anlaşmanın milis kontrolündeki bölgelerde çalışanların maaşlarının ödenmesi, iller arasındaki yolların açılması ve Sana Havalimanı’ndan ticari uçuşların yenilenmesini garanti edeceği düşünülmüştü. Ancak Marib, Taiz’in batısı ve ed-Dali’de askeri gerilimi artıran, kendi kontrolleri altındaki bölgelerde Yemen Havayolları’nın hesaplarını donduran milisler, böylece barışın tesisine yönelik her türlü çabayı engellemeye çalıştıklarını, bir yıllık sakinliğin ardından askeri gerilimi yeniden artırmak istediklerini gösteriyor.



Yemen hükümeti, havalimanları ve sınır kapılarının güvenliğini sağlamak amacıyla acil durum planlarını devreye soktu

Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
TT

Yemen hükümeti, havalimanları ve sınır kapılarının güvenliğini sağlamak amacıyla acil durum planlarını devreye soktu

Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)

Yemen'de hız kazanan askeri gelişmeler, hükümeti kritik tesislerde güvenlik önlemlerini artırmaya yöneltti. Hükümet, havalimanları ve kara sınır kapılarında acil durum planlarını devreye alırken, Husilerin artırdığı gerilim nedeniyle yerinden edilenlerin sayısı 347 bini aştı. Birleşmiş Milletler (BM) ise geçen ağustos ayından beri sivil kayıpların 300'ü geçtiği uyarısında bulundu.

Hükümetin aldığı önlemler, çatışmaların ulaşım, deniz taşımacılığı ve tedarik sektörlerine sıçramasına ilişkin endişeleri yansıtıyor. Bu kaygılar, uluslararası ticaretin en önemli deniz geçiş noktalarından biri olan Babülmendeb Boğazı'na yönelik tehditlerin artmasıyla daha da belirginleşiyor.

Bu kapsamda Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, havalimanları ve kara sınır kapılarında hazırlık ve teyakkuz seviyesinin yükseltilmesi, acil durum planlarının uygulanması, güvenlik ve denetim önlemlerinin sıkılaştırılması talimatını verdi. Ayrıca hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi ve kritik tesislerin güvenliğinin sağlanması amacıyla yerel yönetimler ve güvenlik birimleriyle koordinasyonun artırılmasını istedi.

Husiler, Aden Uluslararası Havalimanı'nı birçok kez füzelerle hedef aldı (Yemen hükümeti medyası).
Husiler, Aden Uluslararası Havalimanı'nı birçok kez füzelerle hedef aldı (Yemen hükümeti medyası).

Talimatlar, Bakan el-Ömeri'nin Sivil Havacılık ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Kara Ulaşımını Düzenleme Genel Müdürlüğü, havalimanları ve kara sınır kapılarının yöneticileriyle gerçekleştirdiği toplantıda alındı. Toplantıda acil durum planları, uygulamaya yönelik tedbirler ve bakanlığa bağlı kurumların hazırlık düzeyi ele alındı.

El-Ömeri, mevcut dönemin çabaların artırılmasını, koordinasyonun güçlendirilmesini ve hazırlık seviyesinin yükseltilmesini zorunlu kıldığını belirtti. Babülmendeb Boğazı'ndaki gelişmelere ve boğazın uluslararası deniz taşımacılığı ile ticaret açısından stratejik önemine dikkat çekti.

Deniz yollarına ve uluslararası deniz taşımacılığına yönelik herhangi bir tehdidin sonuçlarının yalnızca Yemen'le sınırlı kalmayacağını, küresel ticaret akışını da etkileyeceğini ifade eden el-Ömeri, deniz güvenliğinin korunmasının ortak sorumluluk olduğunu vurguladı. Bu kapsamda uluslararası toplumun, Yemen hükümeti ve Yemen'e farklı koşullarda desteğini sürdüren Suudi Arabistan ile ciddi ve etkili bir koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, acil durum planlarının devreye alınmasına ilişkin toplantıda (Yemen hükümeti medyası).
Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, acil durum planlarının devreye alınmasına ilişkin toplantıda (Yemen hükümeti medyası).

El-Ömeri, "Husi projesi altında Yemen'in geleceği yok" ifadesini kullanarak, aşırılıkçı olarak nitelendirdiği gruba karşı mücadele çağrısında bulundu. Husilerin Yemen toplumuna yabancı mezhepsel ve ideolojik bir projeyi temsil ettiğini, İran'ın da bu projeye destek verdiğini öne sürdü.

Ulaştırma Bakanı, Babülmendeb Boğazı ve kritik bölgelerdeki gelişmeler karşısında siyasi liderliğin talimatlarına uyulması, gelişmelerin yakından takip edilmesi ve tesislerin güvenliğiyle hizmetlerin sürekliliğinin sağlanması gerektiğini vurguladı.

Yerinden edilme dalgası büyüyor

Hükümetin güvenlik önlemlerine paralel olarak çatışmaların insani sonuçları da ağırlaşıyor. Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Yemen'de yerinden edilenlerin sayısının 347 bini aştığını bildirdi. Bu kişilerin 14 bin 196'sının raporlama döneminin son üç gününde yerinden edildiği kaydedildi.

Örgüt, 8-14 Kasım tarihleri arasında 3 bin 130 aileden oluşan 18 bin 780 kişinin yerinden edildiğini tespit etti. Bu veriler, çatışma bölgelerinden ve güvenlik geriliminin yaşandığı alanlardan kaçışın sürdüğünü gösteriyor.

Yerinden edilenleri en fazla kabul eden vilayet 143 bin 130 kişiyle Taiz oldu. Bu sayı, kayıt altına alınan toplam yerinden edilme vakalarının yüzde 41'ini oluşturuyor. Taiz'i 91 bin 314 kişiyle Lahic (yüzde 26) ve 70 bin 404 kişiyle Aden (yüzde 20) izledi.

Husilerin artırdığı gerilim, 10 haftada 347 binden fazla Yemenlinin yerinden edilmesine yol açtı (Yerel medya).
Husilerin artırdığı gerilim, 10 haftada 347 binden fazla Yemenlinin yerinden edilmesine yol açtı (Yerel medya).

Diğer yerinden edilme vakalarının vilayetlere göre dağılımı ise şöyle gerçekleşti:

Ebyen: 16 bin 218 kişi

Hudeyde: 7 bin 782 kişi

Şebve: 5 bin 830 kişi

Marib: 3 bin 564 kişi

Hadramut: 3 bin 558 kişi

El-Mehra: 3 bin 96 kişi

Dali: 2 bin 425 kişi

Artan insani ihtiyaçlar karşısında BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), örgüt ve ortaklarının bütün zorluklara rağmen 270 binden fazla yerinden edilmiş kişiye acil yardım ulaştırdığını açıkladı. Bu rakam, toplam yerinden edilenlerin yaklaşık üçte ikisine karşılık geliyor. Ayrıca 202 binden fazla kişiye acil nakdi yardım sağlandı.

Sağlık alanındaki müdahaleler kapsamında 103 binden fazla yerinden edilmiş kişiye ulaşıldı. 7 Kasım'da başlatılan kızamık ve kızamıkçık aşılama kampanyasında ise 600 binden fazla çocuk aşılandı.

Sivil kayıplar artıyor

İnsan hakları alanında BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, geçen ağustos ayının başından bu yana 70'ten fazlası hayatını kaybeden 300'den fazla sivilin öldüğünü veya yaralandığını belgeledi.

Husiler tarafından kuşatma altında tutulan Taiz kentinde gaz tüplerini doldurmak için sıra bekleyen Yemenliler (AFP).
Husiler tarafından kuşatma altında tutulan Taiz kentinde gaz tüplerini doldurmak için sıra bekleyen Yemenliler (AFP).

Şarku’l Avsat'ın BM İnsan Hakları Ofisi’nden aktardığına göre, çocuklar toplam sivil kayıpların üçte birinden fazlasını, hayatını kaybedenlerin ise yaklaşık yarısını oluşturuyor. Açıklamada, duyurulan rakamların yalnızca BM tarafından doğrulanabilen vakaları kapsaması nedeniyle gerçek can kaybının çok daha yüksek olabileceği uyarısında bulunuldu.

Ortaya çıkan veriler, çatışmaların devam ettiği ve yerinden edilme dalgasının genişlediği bir dönemde insani sonuçları yeniden gündemin merkezine getiriyor. Yemen hükümeti ise kritik tesisleri korumak, ulaşım, deniz taşımacılığı ile ticaret akışına yönelik olası riskleri kontrol altına almak için önlemlerini artırmaya çalışıyor.


Irak'ta Hizbullah Tugayları ile askerî çatışma ihtimali

Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
TT

Irak'ta Hizbullah Tugayları ile askerî çatışma ihtimali

Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)

Irak hükümetinin Sözcüsü Haydar el- Abbudi dün yaptığı açıklamada, Silahlı Kuvvetler Başkomutanı ve Başbakan Ali Zeydi'nin silahlı kuvvetlere Curf es-Sahr bölgesine girme talimatı verdiğini bildirdi. Ubeydi, Hizbullah Tugayları'nın bölgeden çekilmesi için bir süre tanındığını belirtirken, üst düzey bir soruşturma komisyonunun petrol boru hatlarında usulsüzlükler tespit ettiğini, bölgede rafineriler, depolar ve tankerlerin bulunduğunu açıkladı.

Irak Haber Ajansı'na (INA) konuşan Ubeydi, “Silahlı grubun bölgeden ayrılması için bir süre belirlendi. Bu süre çok uzak değil” dedi. Fransız Haber Ajansı'na (AFP) konuşan bir güvenlik kaynağı ise tanınan sürenin cuma günü sona ereceğini bildirdi.

Şarku'l Avsat'a konuşan gelişmeleri takip eden kaynaklar, silahlı grubun kendisine itibarını koruyacak bir formül sunulmasına rağmen bölgeden çekilmeyi reddetmesi halinde güvenlik güçleri ile Curf es-Sahr'da konuşlu grup arasında silahlı çatışma yaşanabileceği ihtimalini dışlamadı.

Öte yandan, silahlı gruplara yakın bir kaynak Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, “Hükümet güçlerinin harekete geçmesi ve Curf es-Sahr'ın çevresinde yeniden konuşlanması nedeniyle olası bir çatışma son derece tehlikeli olacaktır. Ancak iki taraf arasında çatışma çıkmasını önlemek amacıyla Koordinasyon Çerçevesi güçleri içinde geniş çaplı girişimler yürütülüyor” ifadelerini kullandı.


Batı Şeria’da yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadın hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı

İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
TT

Batı Şeria’da yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadın hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı

İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)

Filistin resmî televizyonunda bugün yer alan haberde, işgal altındaki Batı Şeria’nın Eriha kentinin batısında bulunan ed-Deyuk et-Tahta beldesinde İsrailli yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadının hayatını kaybettiğini, 10 kişinin ise yaralandığını bildirdi.

Şarku’l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre Eriha Devlet Hastanesi Acil Servis Müdürü Yahya Mufreh yaptığı açıklamada, yaşlı kadının başından vurularak hayatını kaybettiğini söyledi.

İsrail ordusu ise daha önce Eriha bölgesinde bir saldırı girişiminde bulunulduğuna ilişkin ilk ihbarı soruşturduğunu açıklamıştı. Ordu, olay yerine asker sevk edildiğini ve bölgede kontrol noktaları oluşturulduğunu belirterek, bildirilen olayın ayrıntılarının incelendiğini kaydetti.

Son şiddet olayları, bölgede artan gerilimin ortasında yaşandı. Kasım ayının başında Eriha bölgesinde Filistinlilere ait evlere yerleşen bir grup İsrailli yerleşimci, bazı Filistinli sakinlerin mülklerine erişimini engellemiş ve yerleşimcilerin yeni saldırılar düzenleyebileceğine ilişkin endişelere yol açmıştı.