Bathiliy, seçimler hazırlanan Libya’da silahlı oluşumları kontrol altına almayı başarabilecek mi?

Politikacılar, güvenlik ve ordu toplantısını ‘çıkmazdan kurtulmak’ için bir adım olarak nitelendirdi.

BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy. (BM misyonu)

Libya’da geçen pazar günü başkent Trablus’ta gerçekleşen ve ordu komutanlığı ve ülkenin batısı ve doğusundaki askeri ve güvenlik birimlerinin komutanları da dahil geçici Ulusal Birlik Hükümeti’nin temsilcilerini içeren güvenlik toplantısının ardından bir iyimserlik hâkim. Toplantıda, seçimler için güvenli ortam oluşturma konusunda ‘muhalifleri’ bir diyalog masasında bir araya getirme çabalarının başarısından dolayı övgüde bulunulan Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy de yer aldı.
Ancak Bathiliy, bu övgülere rağmen iki konseye yönelik ‘seçim sürecini düzenleyen anayasal çerçevenin oluşturulmasında yavaşlık’ suçlamasını yinelediği son açıklamaları nedeniyle Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi üyelerinden halen eleştiri alıyor. Bu durum, Bathiliy’nin Libya seçimlerine hazırlanırken silahlı oluşumları kontrol altına alma becerisi hakkında soru işaretlerine yol açtı. Politikacılar ise Trablus’taki güvenlik ve ordu toplantısını ‘çıkmazdan çıkmak için gerçekçi bir adım’ olarak değerlendirdi.
Libya Temsilciler Meclisi üyesi Salih Afhimah, Bathiliy’nin açıklamalarını ‘2021’in sonunda yapılması planlanan seçimlerde olduğu gibi, yalnızca silah taşıyan güçlerin seçimleri kolaylaştırabileceğini veya engelleyebileceğini ilan etmekten kaçınma girişimi’ olarak nitelendirdi. Şarku’l Avsat’a konuşan Afhimah şunları söyledi:
“Bathiliy, parlamentoyu iktidara tutunmuş gibi göstermekle yetiniyor ve gerçek şu ki, parlamento denklemin taraflarından biri. Ayrıca herkes gibi içinde bulunulan tablonun sorumluluğunu taşıyor.”  
Bathiliy, geçen hafta kendisiyle yapılan birçok röportajda Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi’nin tam bir yıl boyunca seçim yasaları üzerinde anlaşma sağlayamadığını hatırlattı. BM Temsilcisi ayrıca, “Yasalar üzerinde anlaşmaya varamazlarsa, alternatif bir prosedür değerlendirilecektir” ifadelerini kullandı.
Afhimah’in duruma dair değerlendirmesi ise şöyle oldu:
“Bathiliy, ülkenin silahlı kuvvetlerinin desteğini seferber etmeyi ve seçimlerin yapılması ve güvence altına alınması konusunda konumlarını birleştirmeyi başarırsa doğru yolda olacaktır. Seçim yarışının başladığını duyurmaya çok yaklaştı. Bu başarı, Temsilciler Meclisi ve Yüksek Konsey üyelerinin defalarca sorunun siyasi değil güvenlik olduğunu söylediklerini ispatlayacak olan bir şeydir.”
Seçim hakkını güvence altına almak için güvenlik ve askeri yolları hazırlamaya odaklanırken Bathiliy’nin karşılaşabileceği engellere, özellikle de ülkede silahlı kuvvetlerin başta cumhurbaşkanlığı seçimleri olmak üzere seçim sonuçlarının kabulü için yeterli güvence bulma ikilemine dikkat çekerek, “Çünkü mesele sadece kampanya döneminde veya seçim gününde güvenli bir ortam sağlamak değil” dedi.
Afhimah sözlerini şöyle sürdürdü:
“Parlamento, Bathiliy ile sakince ilgileniyor. Geçen yıl meclis, seçim kanunu hazırlama görevini üstlenmişti ve şu an bu kanunlar hususunda uzlaşı sağlamak için Yüksek Konsey ile 6+6 ortak komitesi var. Ancak bu komite çalışmalarında başarısız olursa, o zaman parlamentonun seçenekleri olacaktır ki bu herkesi şaşırtabilir.”
Devlet Yüksek Konseyi üyesi Muhammed Muazzib ise Bathiliy’nin ‘Temsilciler Meclisi ve Yüksek Konsey tarafından onaylanıp üzerinde anlaşmaya varılsa bile silahlı kuvvetlerin, artık herhangi bir yasayı engelleyebilecekleri’ şeklindeki söylemleri görmezden geldiğini dile getirdi. Muazzib, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Bathiliy’nin son konuşmalarının çoğunun, ‘herkesin bir günah keçisi olarak sorumluluğu meclis ve Yüksek Konsey’e yüklemesi için’ girişiminin başarısız olduğunu erkenden ilan etme tavrına daha yakın göründüğünü söyledi. Muazzib konuya dair şu değerlendirmede bulundu:
“Seçimlerin yapılmasını destekleyen uluslararası bir ivme var. Ancak Bathiliy, seçimlerin yapılması girişimi konusunda Batı ülkelerinden güçlü bir destek görmedi. Bu ülkeler arasındaki anlaşmazlık, bunu yapıp yapmamakla ilgili değil, daha çok bunu başarmanın yolları ve araçları etrafında dönüyor.”
Muhammed Muazzib, Bathiliy’nin silahlı kuvvetlerle düzenlediği güvenlik toplantılarının ‘savaşlar ve bölünmelerin bıraktığı yaygın kutuplaşma durumunu ele alma’ yeteneğini küçümsediği açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bu toplantılar, yakın zamanda ilan edilen ve Libya'nın güneyini koruyacak ve güvenliğini sağlayacak ortak kuvvetlerin oluşumuna kıyasla seçim sürecine odaklanmıyordu. Asıl sorun, yasaların uygulanmasında, özellikle de cumhurbaşkanlığı seçimlerinde herhangi bir adayın dışlanmasına ilişkin hükümler içeriyorsa ortaya çıkacaktır.”
Siyasi Diyalog Forumu üyelerinden Ahmed eş-Şarkasi’nin Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklama da şöyle oldu:
“Trablus toplantısı, çıkmaza son vermek ve dünkü muhalifler arasında güven inşa etmek için bir adımdır. Özellikle ayrıntılara kademeli olarak dahil olan bu sürecin patlama olasılığı hakkındaki şüpheler ortasında, bunun inşa edilip edilemeyeceğine dair yargılarda bulunmak için henüz çok erken.”