Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman bin Abdulaziz, yaptığı açıklamada, “Dünyanın bugün karşı karşıya olduğu zorlukların, bölgemizde güvenlik ve istikrarı sağlamak için ülkelerimiz arasındaki iş birliğini güçlendirmeye yönelik her türlü çabayı gerektirdiğini” vurguladı.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi, Orta Asya ülkeleri (Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan, Kırgızistan, Kazakistan) ile Cidde'de düzenlenen Körfez zirvesinin açılışında şunları söyledi: “Mekke ve Medine’nin Hizmetkârı Kral Selman adına, sizi ikinci ülkenizde ağırlamaktan memnuniyet duyuyorum. Kadim tarihi bağlara sahip ülkelerimizin yararına olan bu ilk zirvemizde Rabbimizden bize başarılar nasip etmesini niyaz ediyorum.”
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, “Bugünkü zirvemiz, tarihi mirasımız, yeteneklerimiz, insan kaynaklarımız ve ülkelerimizin yaklaşık 2,3 trilyon dolara ulaşan gayri safi yurt içi hasılasına (GSYİH) katkıda bulunan ekonomik büyümemize dayalı umut verici bir başlangıç yapmak için söz konusu bağların bir uzantısı olarak geliyor. Yeni ufuklar açmak, mevcut fırsatlardan yararlanmak, her alanda ortak iş birliği için birlikte çalışmak için sabırsızlanıyoruz” ifadelerini kullandı.
Muhammed bin Selman, devletlerin egemenliğine, bağımsızlığına ve değerlerine saygı gösterilmesinin ve iç işlerine karışılmamanın önemini vurgulayarak, enerji güvenliğini ve küresel gıda tedarik zincirlerini etkileyen her şeyle yüzleşmek için ortak çabaları yoğunlaştırma gereğini vurguladı.
Şarku’l Avsat muhabirinin aktardığına göre Selman, sözlerini şöyle sürdürdü: “Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ile Orta Asya ülkeleri arasında 2023 ila 2027 yılları arasını kapsayan ortak eylem planının kabul edilmesini tebrik ediyoruz. Ülkelerimizdeki siyasi ve güvenlik diyaloğu, ekonomik ve yatırım iş birliği, halklar arasındaki iletişimin güçlendirilmesi ve iş sektörleri arasında etkili ortaklıklar kurulması dahil olmak üzere, her türlü yolu görüşmeye devam edeceğimizi teyit etmek için ilişkilerimizi daha yakın iş birliğine doğru itelim.”
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Orta Asya ülkelerinin Riyad'ın Expo 2030’a ev sahipliği yapma adaylığını desteklediklerini açıklamasını takdirle karşıladı ve bunun “ülkelerimiz arasındaki ilişkinin gücünü ve bölgemiz için daha iyi bir gelecek arzusunu yansıttığına” işaret etti. Selman ayrıca zirve tarafından yayınlanan nihai bildiri ve kararların kabul edildiğini duyurdu.
Zirveye gelişinde zirveye katılan liderler ve heyet başkanları tarafından karşılanan Veliaht Prens Muhammed bin Selman, bu vesileyle onlarla hatıra fotoğrafı çektirdi.
Selman Körfez ve Orta Asya Zirvesi’nin başlamasından önce, Riyad'da düzenlenen 43. Körfez Zirvesi'nden sekiz ay sonra gelen KİK ülkeleri liderlerinin on sekizinci istişare toplantısına başkanlık etti ve entegrasyonun güçlendirilmesi ve ortak Körfez iş birliği konularını ele aldı.
Orta Asya ile ilişkiler geliştiriliyor
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Tokayev, Körfez Arap ülkeleriyle güçlü ilişkiler, tarihi bağlar, ortak manevi değerler ve dostluk bağları göz önüne alındığında zirvenin özel bir karaktere sahip olduğunu vurguladı. Tokayev, liderlere hitaben yaptığı konuşmada, Orta Asya ülkelerinin en önemli ortakları arasında yer alan Körfez ülkelerinin sahip olduğu büyük siyasi etki dikkate alındığında, ülkesinin Cidde zirvesine olağanüstü önem verdiğini açıkça belirtti.
“Orta Asya ülkelerinin ekonomik potansiyeli ile Körfez ülkelerinin muazzam kabiliyetlerinin, ilişkileri ve iş birliğini daha üst seviyelere taşıyacağına şüphe yok” diyen Kazakistan Cumhurbaşkanı, mevcut rakamların iki bölgedeki mevcut yetenekleri yansıtmadığına işaret ederek, ticari ve ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi ve yatırım iş birliğinin etkinleştirilmesinin önemine değindi.
Körfez ülkeleriyle enerji, petrol ve gaz alanlarında iş birliği imkanlarına işaret eden Tokayev, “Petrol ve gaz kaynakları bakımından Arap Yarımadası'ndan sonra dünyanın en büyük ikinci bölgesiyiz. OPEC+ ile kapsamlı iş birliğini derinleştirmeye ve ülkelerinizdeki büyük enerji şirketleriyle iş birliğine hazırız” ifadelerini kullandı.
Yeni yapı taşı
Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Meşal es-Sabah, Körfez ve Orta Asya ülkeleri liderlerinin ilk toplantısının ‘yeni bir yapı taşı’ ve ‘iki taraf arasındaki ilişkiler yolunda büyük bir katkı’ olduğunu ifade ederek çeşitli alanlarda daha geniş ve daha kapsamlı iş birliğine yönelik ortak arzuyu vurguladı. Toplantının 2022'de Karma Bakanlar Konseyi'nde onaylananlar ve 2023-2027 ortak eylem planının kabulü yoluyla aramızdaki stratejik ortaklık ilişkilerinin güçlendirilmesine ve sağlamlaştırılmasına katkıda bulunacağına dair umut olduğunu belirten es-Sabah, “Siyasi, ekonomik, kültürel ve ticari alanlarda daha fazla iş birliğini dört gözle bekliyoruz” dedi.
Kuveyt Veliaht Prensi sözlerine şöyle devam etti: “Körfez ülkeleri, mevcut koşulların bölgesel düzeyde daha fazla çalışma ve çaba koordinasyonu gerektirdiğine ve bunun da bölgemizdeki zorluklara Körfez ülkeleri ile Orta Asya ülkeleri arasındaki iş birliği yoluyla göğüs germeyi zorunlu kıldığına dair kesin bir inanç ve kanaate sahip.”
Tarihi zirve
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Cidde görüşmesini ‘tarihi bir zirve’ olarak nitelendirdi ve ‘iki bölge arasındaki ortaklıkları güçlendirmeye yönelik ortak yolda önemli bir kilometre taşı’ olarak değerlendirdi. Liderlere hitaben yaptığı konuşmada, “Zirvenin düzenlenmesi, siyasi diyaloğu ve çok taraflı ekonomik, kültürel ve sosyal iş birliğini geliştirmek için büyük fırsatlara işaret ediyor” diyen Caparov, “ülkelerimiz arasındaki iş birliğini genişletmek için karşılıklı üst düzey ikili ziyaretlere devam etmenin çok önemli olduğunu” belirtti.
Caparov, Orta Asya'nın bugün yeni ekonomik fırsatlara sahip geniş bir coğrafi alana sahip gelişen bir bölge olduğunu vurgulayarak, bölgesel entegrasyonun ülkesinin gelecek vizyonunda önemli bir unsur olduğuna dikkat çekti. Ülkesinin terör, aşırıcılık ve organize suçla mücadelede birleştirici çabalar hedefine bağlı olduğunu vurgulayan Caparov, kendi ifadesiyle gündemin merkezinde yer alan ekonomik ve yatırım iş birliğine de değindi.
“Halkımızın yararına değerlendirilebilecek çok büyük fırsatlar var. Orta Asya ticaret ve lojistik hizmetlerinde güçlü bir potansiyele sahip” ifadelerini kullanan Caparov, enerji, ulaşım, sağlık, eğitim ve yenilik alanlarında bölgesel faaliyetleri teşvik etmek için aktif olarak çalışmayı önerdi.
Uluslararası İlişkiler ve İşbirliğinden Sorumlu Başbakan Yardımcısı ve Umman Sultanı'nın Özel Temsilcisi Esad bin Tarık Âl Said ise, iki bölge ülkelerinin sahip olduğu büyük potansiyel ve kaynakları değerlendirdi.
Esad bin Tarık, Körfez ülkeleri ile Orta Asya ülkelerini ortak çıkarlar ve kaygılar açısından bir araya getiren şeyin, güvenlik, istikrar ve barışın tesisi için çeşitli uluslararası forumlarda daha fazla iletişim ve kolektif koordinasyon gerektirdiğini ifade etti.
Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman yaptığı konuşmada, Orta Asya ülkelerinin Körfez ülkeleri ile ortak tarihsel ilişkilere sahip olduğunu belirterek, ülkesinin KİK ülkeleri ile ilişkileri güçlendirmeyi benimsediğini ve bu ilişkilerin geleceğine yönelik olumlu bir vizyona sahip olduğunu belirtti.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın Cidde'deki görüşmesinden (SPA)
