Suudi Arabistan Krallığı, 2023 yılı boyunca birçok bölgesel ve uluslararası zirve ve toplantıya ev sahipliği yapmasının yanı sıra farklı krizlerin ve zorlukları görüşüldüğü üst düzey bölgesel ve uluslararası siyasi ve diplomatik adımlara tanık oldu.
Gözlemciler bunu Suudi jeopolitik vizyonunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirirken, Riyad bölgede ve dünyada birçok krizle profesyonellik ve hızla mücadele etti. Geçtiğimiz nisan ayında aniden patlak veren Sudan krizi nedeniyle binlerce sivili ve diplomatı tahliye etmişti.
Suudi Arabistan Krallığı ve İran İslam Cumhuriyeti mart ayında sürpriz bir adımla, aralarındaki diplomatik ilişkilerin yeniden başladığını ve iki ülkenin büyükelçilik ve temsilciliklerinin Çin arabuluculuğunda yeniden açıldığını duyurdu.
Yılın geri kalan aylarında ise Suudi Arabistan birçok önemli uluslararası zirveye ve toplantıya sahne oldu. Temmuz ayında Suudi-Japon zirvesi, Cidde'de Suudi-Türk zirvesi ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri ile beş Orta Asya ülkesi (C5) zirvesinin yanı sıra Kızıldeniz'deki kıyı şehrinin istişari bir Körfez zirvesine ev sahipliği yaptı.
Suudi Arabistan ağustos ayında, yaklaşık 40 ülkeden ulusal güvenlik danışmanlarının katılımıyla Ukrayna kriziyle ilgili Cidde toplantısına ve ardından ekim ayında Körfez İşbirliği Konseyi ile ASEAN arasında tarihi bir zirveye tanık oldu.
Filistin topraklarındaki duruma ilişkin gelişmeler ve İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki saldırganlığını durdurmak yanıt olarak kasım ayında Riyad'da olağanüstü bir Arap-İslam zirvesi düzenlendi. Ayrıca bir Suudi-Afrika zirvesi de düzenlendi. Yıl, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad'ı ziyaretinin ardından Suudi-Rusya zirvesiyle sona erdi.
Suudi Arabistan -İran ilişkilerinin dönüşü
Suudi Arabistan Krallığı ve İran İslam Cumhuriyeti 10 Mart’ta, Çin'in arabuluculuğundaki görüşmelerin ardından aralarındaki diplomatik ilişkilerin yeniden başladığını ve iki ülkenin büyükelçilik ve temsilciliklerinin 60 gün içinde yeniden açılacağını duyurdu.
Üçlü ortak açıklamada, üç ülkenin devletlerin egemenliklerine saygı duyma ve iç işlerine karışmama vurgusu yer aldı. Daha sonra İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Gazze için düzenlenen olağanüstü Arap-İslam zirvesine katılmak üzere geçtiğimiz kasım ayında ilk kez Suudi Arabistan’ı ziyaret etti.
Suudi Arabistan binlerce kişiyi tahliye etti
Suudi Arabistan geçtiğimiz nisan ayında Sudan’da aniden patlak veren kriz sonrası uluslararası alanda büyük övgü alan bir girişimle deniz filosunu harekete geçirdi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında Nisan ayı ortasında başlayan ve en büyük başarılı tahliyelerden biri olarak tanımlanan çatışmaların başlamasından bu yana 184'ü Suudi olmak üzere 100 ülkeden 5 binden fazla kişinin tahliye edildiğini duyurdu.
Körfez ve Orta Asya Zirvesi
Stratejik ve siyasi diyalogun sürdürülmesi bağlamında, geçtiğimiz temmuz ayında Cidde şehri (batı Suudi Arabistan), Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ve beş Orta Asya ülkesinin (C5) liderlerinin zirvesine tanık oldu. İki taraf arasındaki stratejik ve siyasi diyaloğun güçlendirilmesi, siyasi ve güvenlik diyalogu, ekonomik ve yatırım işbirliği ve halklar arasındaki iletişimin geliştirilmesi dahil olmak üzere çeşitli alanlarda yeni ufuklara yönelik ortaklığın güçlendirilmesinin önemini vurgulandı.
Cidde'de Ukrayna kriziyle ilgili toplantı
Ağustos ayında Cidde şehri, Bakanlar Kurulu üyesi ve Suudi Ulusal Güvenlik Danışmanı Musaid el-Ayban başkanlığında ve yaklaşık 30 ülkeden ulusal güvenlik danışmanlarının katılımıyla Ukrayna kriziyle ilgili barış görüşmelerine ev sahipliği yaptı.
Körfez Zirvesi ve ASEAN
KİK i e ASEAN arasındaki ilki olan tarihi zirvede, 16 Körfez ve Asya ülkesinin liderleri geçtiğimiz ekim ayında Riyad'da bir araya geldi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Zirveden net bir yol haritası çizmek ve ortak çıkarlara hizmet edecek çeşitli alanlarda iş birliği ve ortaklığı geliştirmek amacıyla 2024-2028 dönemi için ortak eylem planı başlatıldı.
Suudi-Afrika zirvesi
Aktif Suudi politikasının devamı olarak geçtiğimiz kasım ayında Riyad, bir Suudi-Afrika zirvesine ev sahipliği yaptı. Sonuç olarak iki taraf, iş birliği, ortaklık ve kalkınma ilişkilerinin geliştirilmesini ve her iki tarafın ülkeleri ve halkları için sürdürülebilir bir gelecek çizen kıtasal entegrasyonun temellerinin atılmasını vurguladı.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakan Muhammed bin Selman, Suudi-Afrika Zirvesi'nin açılışında kıta ülkelerinde on yıl içinde değeri bir milyar doları aşan kalkınma projeleri ve programlarının başlatılması için Afrika'da Kral Selman bin Abdulaziz’in kalkınma girişiminin başlatılmasına işaret etti.
Olağanüstü Arap-İslam zirvesi
İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırısının ardından durumun ciddiyeti göz önüne alındığında; Suudi Arabistan, kasım ayında Riyad'da olağanüstü bir Arap-İslam zirvesi yapılması çağrısında bulundu. Beşin üzerinde ülkenin katıldığı zirveye, başta İsrail'in Gazze'ye uyguladığı ablukayı kırmak, Gazze Şeridi'ndeki savaşı durdurma ve işgali sona erdirme vurgusu yapmak olmak üzere çok sayıda olağanüstü karar çıktı.
Karayip ülkeleriyle Suudi zirvesi
Kasım ayında Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad ortaklığı geliştirmek ve iki taraf arasında özellikle ekonomi, yatırım, ticaret, turizm ve diğer alanlarda iş birliği için yeni ufuklar açmak amacıyla Karayipler Topluluğu (CARICOM) ile ilk Suudi zirvesine ev sahipliği yaptı.
Zirve sonrası yapılan ortak açıklamada, karşılıklı çıkarlar ve dostane ilişkiler vurgulanırken, ortak çıkarları ilgilendiren konularda görüş alışverişinde bulunuldu. Ayrıca, ortak vizyon ve Birleşmiş Milletler Tüzüğü'nde yer alan değerler temelinde, iki dinamik bölge arasındaki iş birliği yoluyla büyüme fırsatlarından yararlanmak için ortaklıklarını genişletmenin ve geliştirmenin yolları görüşüldü.
Suudi-Rusya zirvesi
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2023 yılı sona ermeden Suudi Arabistan Krallığı'na önemli bir ziyarette bulunarak, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Salman ile bir araya geldi. Görüşmede iki ülkenin Ortadoğu'nun ve dünyanın çıkarları ve üzerinde çalışılan dosyalar üzerinde yoğunlaşan kapsamlı konular ele alındı.
Suudi Arabistan ve Rusya, Filistin topraklarındaki askeri operasyonların durdurulması gerektiğini vurgularken, iki devletli çözüme ilişkin uluslararası kararların uygulanması dışında Filistin'de güvenlik ve istikrarın sağlanmasının mümkün olmadığını aktardı. Gazze'de yaşanan insani felaketten derin kaygı duyduklarını ifade eden liderler, iki ülke arasında savunma ve güvenlik iş birliğini güçlendirmeye yönelik anlaşmaya vurgu yaptı.
İki ülke tarafından yapılan ortak açıklamada, tarafların petrol ve gaz alanlarındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve ‘tüm katılımcı ülkelerin, üreticilerin ve tüketicilerin çıkarlarına hizmet edecek ve OPEC'in büyümesini destekleyecek şekilde OPEC anlaşmasına uyması gerektiği’ konusunda mutabakata varıldı.
