Kuveyt Emiri'nin göreve başladıktan sonra ilk durağı neden iki kere Suudi Arabistan oluyor?

İki ülke, "Durra Sahası" gibi Kuveyt sokaklarını meşgul eden konuların ortasında, bölgedeki büyük güvenlik geriliminin ışığında ikili görüşmelerde bulunuyor

(Independent Arabia)
(Independent Arabia)
TT

Kuveyt Emiri'nin göreve başladıktan sonra ilk durağı neden iki kere Suudi Arabistan oluyor?

(Independent Arabia)
(Independent Arabia)

Mahmud Garsan 

Kuveyt prenslerinin iktidara gelirken ziyaret ettiği ülkelerin başında Suudi Arabistan geliyor.

Aralık 2023'te tahta geçtikten sonra ilk yurt dışı hedefi olarak Riyad'ı seçen mevcut Emir Meşal el-Ahmed el-Cabir es-Sabah da bu geleneği sürdürdü.

Ziyaret, bölgede tanık olunan birçok güvenlik ve jeopolitik gerginlik ve zorluğun ortasında, iki komşu ülke arasındaki derin ilişkilerin gerçekliğini gösteriyor.

İki ülke arasındaki ilişkiler

Kuveyt'in Riyad Büyükelçisi Sabah es-Sabah, ülkesinin Emiri'nin Körfez'deki büyük komşusuna doğru attığı adımların, "İki ülke arasındaki ilişkilerin resmi ve halk düzeyindeki ilişkilerin seviyesini yansıttığına" inanıyor.

Ona göre bu adımlar, "Uluslararası ilişkilerin boyutlarını aşarak kardeşlik ve ortak kader bağlarına" dayanıyor.

KUNA'nın haberine göre bu durum, "Bölgesel ve uluslararası konularda ülkelerin politik tutumlarının uyumlu hale gelmesine yol açtı, amaçları bölgede ve dünyada, barışı ve istikrarı" desteklemek olarak aktarıldı. 

Siyasi analist Mübarek el-Ati, "Kuveyt Emiri'nin ziyareti, Suudi Arabistan'ı stratejik derinlik, tüm uluslararası ve Arap İslam meselelerinde aktif, anahtar bir ülke olarak gördüğünü gösteriyor" dedi.

Mübarek göre, "İki ülke köklü ilişkilere sahip ve bu ilişkiler resmi devletler arası ilişkilerin boyutlarını aşarak kardeşlik ve dostluk kavramlarına dayanıyor. Akrabalık bağları, komşuluk ilişkileri, tarih ve ortak kader gibi unsurlar da iki ülkeyi birbirine bağlıyor. Suudi Arabistan, Kuveyt prenslerinin tahta çıkmasının hemen ardından ziyaret edecekleri ilk ülkelerden biri olarak görülüyor ve bu ziyaretler tarihsel kardeşlik ilişkilerini pekiştirmek, dayanışmayı derinşleştirmek ve ortak kaderi güçlendirmek için yapılıyor." 

Güvenlik dosyaları

Es-Sabah'ın Riyad ziyareti, Gazze'deki savaş ve Kızıldeniz'deki gerginlik gibi bölgede artan güvenlik sorunlarıyla aynı zamana denk geldi.

İşte bu nedenle Kuveyt Üniversitesi'nde siyasi ve akademik bilimler uzmanı olan Hayle el-Mukeymi, Independent Arabia'ya, Ülkesinin Emiri'nin Suudi Arabistan'a ziyareti, "ilk varış noktası Riyad olduğundan, Veliaht Prens iken başlattığı yaklaşımı pekiştirip tamamlıyor" sözleriyle değerlendirdi.

Ayrıca Mukeymi, "Özellikle tankerlerin ve deniz yollarının güvenliği konusunda Kızıldeniz ihtilafının Körfez bölgesine yayılmasından duyulan endişenin ortasında, başta bölgesel ve stratejik güvenlik sorunları olmak üzere özel ilgi görüyor" dedi.

"Durra Petrol Sahası'nın şu anda iki taraf arasındaki ilişkinin dosyaları arasında en önemli konu olarak kabul edildiğini" vurgulayan Mukeymi, "Kuveytliler, Suudi Arabistan'ın İranlılarla diyalog kanallarını açma rolüne büyük umut bağlıyor.

Mukeymi, "Kuveyt, doğalgaz ihtiyacını Suudi Arabistan'dan ithal ederken, anlaşmazlıklardan dolayı bu bolluğu kullanamıyor. Suudi Arabistan'ın Çin'in arabuluculuğunda İran'la yapacağı anlaşmanın meyve vermesi ve bu alanın kullanılmasına olumlu yansıması gerektiğine inanıyoruz" dedi.

El-Ati ise, "Gazze savaşının yansımaları ve Kızıldeniz'de yaşanan olayların etkisiyle gerilimin artmasıyla birlikte bölgeye yapılan ziyarette genel olarak "Körfez güvenliğinin" ana konu olarak ele alındığına" dikkat çekti.

Kuveyt Emiri'nin Suudi yönetimiyle buluştuğunda, "Kuveyt'in temel dış politikalarına bağlılığını teyit etmek istediği kesindir. Arap Körfez sisteminin birlik ve istikrarının desteklenmesi, dost ve kardeş ülkelerle tarihi ittifakların desteklenmesi de dahil olmak üzere, Riyad ile iyi ilişkiler, Kuveyt için en önemli öncelik olarak görülen bir ilişkidir" diye ifade etti.

İki ülke arasında ticaret alışverişi

Resmi istatistikler, 2021 yılında Suudi Arabistan ile Kuveyt arasındaki ticaret hacminin 6 milyar 993 milyon riyale (1,86 milyar dolar), ihracatın değerinin ise 5 milyar 384 milyon riyale (1,44 milyar dolar) ulaştığını gösteriyor.

İthalatın değeri 1 milyar 609 milyon riyale (430 milyon dolar) ulaşırken, Suudi Arabistan ve Kuveyt tarafı ticaretin seviyesini en yüksek seviyelere çıkarmayı hedefliyor.

Al-Mukeymi ekonomiyle ilgili yorum yaparak, "İki komşu ülke arasındaki ekonomik kalkınma vizyonlarının, yakın ve iddialı olduğunu ve aynı yönde ilerlediğini" söyleyerek "İki ülkenin de enerji alanındaki yatırımlara büyük pay ayırdığını, ayrıca stratejik ortakların ve gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi konusunda da Suudi-Kuveyt uzlaşmasını gördüklerini" söyledi.  

Suudi-Kuveyt Konseyi

Temmuz 2018'de kuruluş tutanakları imzalanan Suudi-Kuveyt Koordinasyon Konseyi, yakın ilişkilerin tercüme edilerek entegrasyona kavuşturulmasını hedefliyor.

"Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi"nin hedefleri doğrultusunda iki ülke arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi ve sürdürülmesi için çalışan ortak bir vizyon entegre ekonomik sistemin güçlendirilmesi, mevcut kaynakların en iyi şekilde kullanılmasına yönelik yenilikçi çözümler bulmak, iki ülkeyi birbirinden ayıran güçlü yönlere dayalı etkin ve entegre bir eğitim sistemi oluşturmak, ülkeler arasında "siyasi, güvenlik ve askeri" alanlarda işbirliği ve entegrasyonu artırılması.

İşbirliği ve ortaklık fırsatlarının etkin bir şekilde uygulanmasının sağlanması ve iki ülkenin ekonomi, insani gelişme, siyasi ve askeri güvenlik entegrasyonu gibi çeşitli alanlardaki konumunun öne çıkarılması.

İki ülke arasındaki ilişkilerin tarihi

İki ülkenin kurucu babalarının ortaya koyduğu temeller, Suudi-Kuveyt siyasi yaklaşımının şekillenmesinde en büyük etkiye sahip oldu.

Suudi-Kuveyt ilişkileri, İmam Abdurrahman el-Faysal es-Suud ve oğlu Kral Abdülaziz es-Suud'un Kuveyt'te misafir olduğu 1891 yılına kadar uzanan büyük tarihi derinliğiyle öne çıkıyordu.

Kral Abdülaziz'in 1902'de Riyad'ı yeniden ele geçirmesinden önce kavramları, coğrafyanın bir araya getirdiği iki komşu arasındaki uluslararası ilişkilerin boyutlarını aşarak ortak kader anlayışına ulaşmıştı.

İmam Abdul Rahman el-Faysal ile kardeşi Şeyh Mübarek Sabah es-Sabah arasındaki güçlü ilişkiler, Suudi-Kuveyt ilişkilerine güç ve kuvvet kattı.

Özellikle Suudi Arabistan'ın, babasının Kuveyt'le kardeşlik ilişkilerini güçlendirme yaklaşımını sürdüren Kral Abdülaziz es-Suud tarafından birleştirilmesinden sonra bu ilişkiyi politik, ekonomik ve kültürel olarak geliştirmeye, bunu çeşitli iş birliği türleri ile karakterize etmeye çalıştı.

Suudi Arabistan'ın, Kuveyt'in 1990 yılında eski Irak rejimi tarafından işgali sırasındaki tutumu, iki ülke arasındaki yakın ittifakın sağlamlığını gösteren bir başka adımdı.

Bu adım, Riyad'ı ve uluslararası toplumun büyük bir kısmını işgalciye karşı harekete geçirmişti.

Büyük bir uluslararası, Arap ve İslam koalisyonuna liderlik etti.

Yorucu çabaların ardından Saddam'ı Kuveyt'ten kovmayı başardı; Suudi Arabistan şehirleri ise büyük komşularında cinayet ve yerinden edilmeden güvenli bir sığınak bulan Kuveyt halkına ev sahipliği yaptı.

Independent Arabia - Independent Türkçe



Muhammed bin Selman ve Zelenskiy bölgesel gelişmeleri ve Ukrayna krizini görüştüler

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cidde'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesi sırasında (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cidde'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesi sırasında (SPA)
TT

Muhammed bin Selman ve Zelenskiy bölgesel gelişmeleri ve Ukrayna krizini görüştüler

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cidde'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesi sırasında (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cidde'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesi sırasında (SPA)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bin Abdulaziz, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile Ortadoğu'daki askeri gerilim ve Ukrayna krizindeki son gelişmeler de dahil olmak üzere bölgesel ve uluslararası gelişmeler hakkında görüştü.

Suudi Arabistan Basın Ajansı'nda (SPA) bu sabahı yer alan habere göre Veliaht Prens Muhammed bin Selman ve Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Cidde'deki görüşmelerinde iki ülke arasındaki ikili ilişkileri gözden geçirdiler.

Görüşmeye Suudi Arabistan tarafından Devlet Bakanı, Bakanlar Kurulu Üyesi ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Dr. Musaid el-Ayban; Çevre, Su ve Tarım Bakanı Mühendis Abdulrahman el-Fadli; Genel İstihbarat Başkanı Halid el-Humeydan ve Ukrayna Büyükelçisi Muhammed el-Bereke katıldı.7

fdvfd
Cidde'deki toplantıya katılan Suudi yetkililer (SPA)

Ukrayna tarafından ayrıca Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rustem Omerov; Cumhurbaşkanlığı İdaresi Birinci Genelkurmay Başkan Yardımcısı Serhiy Kyslytsya; Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanı Korgeneral Andriy Hanatov; Suudi Arabistan Büyükelçisi Anatoliy Petrenko ve Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Başkan Yardımcısı David Aloyan hazır bulundu.

Şarku’l Avsat’ın SPA’dan aktardığına göre Zelenskiy, dün akşam Cidde'ye (Suudi Arabistan'ın batısı) geldi ve Kral Abdulaziz Uluslararası Havalimanı'nda Mekke Bölgesi Vali Yardımcısı Prens Suud bin Mişel bin Abdulaziz; Cidde Belediye Başkanı Salih el-Turki; her iki ülkenin büyükelçileri ve bir dizi diğer yetkili tarafından karşılandı.

vfevf
Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’nin Perşembe günü Cidde’ye varışı sırasında (Mekke Bölgesi Emirliği)

Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, uçağı Cidde'ye indikten sonra resmi X sosyal medya hesabından şunları yazdı: "Suudi Arabistan'a ulaştım. Önemli görüşmeler planlandı." Sözlerine şöyle devam etti: "Desteğiniz için teşekkür ederiz ve güvenliği sağlamak için bizimle çalışmaya hazır olanları destekliyoruz."

Zelenskiy, bu ayın başlarında Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile yaptığı telefon görüşmesinde, İran'ın Suudi Arabistan'a yönelik açık saldırılarını kınadığını, Kiev'in Riyad ile dayanışma içinde olduğunu ve topraklarını korumak için alınan her türlü önlemi desteklediğini ifade etmişti.


Körfez ülkeleri, yapılacak her türlü görüşmeye dahil edilmekte ısrar ediyor

El-Budeyvi'ye göre, İran savaş sırasında füzelerinin %85'ini Körfez ülkelerine fırlattı (Körfez İşbirliği Konseyi)
El-Budeyvi'ye göre, İran savaş sırasında füzelerinin %85'ini Körfez ülkelerine fırlattı (Körfez İşbirliği Konseyi)
TT

Körfez ülkeleri, yapılacak her türlü görüşmeye dahil edilmekte ısrar ediyor

El-Budeyvi'ye göre, İran savaş sırasında füzelerinin %85'ini Körfez ülkelerine fırlattı (Körfez İşbirliği Konseyi)
El-Budeyvi'ye göre, İran savaş sırasında füzelerinin %85'ini Körfez ülkelerine fırlattı (Körfez İşbirliği Konseyi)

Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan mevcut krizi çözmeye yönelik her türlü görüşme veya anlaşmaya Körfez ülkelerinin de dahil edilmesi gerektiğinin altını çizerek, "Bu krizden sonra Ortadoğu haritasını değiştirmeyi amaçlayan her türlü bölgesel çerçeve, girişim veya düzenleme kesinlikle reddedilmektedir" uyarısında bulundu.

Dün Riyad'da bir dizi Arap ve yabancı büyükelçiye verdiği brifingde el-Budeyvi, dünyanın dört bir yanındaki ortak ve dost ülkelere, İran'dan Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerine yönelik saldırılarını derhal ve koşulsuz olarak durdurmasını talep eden mesaj göndermeleri çağrısında bulundu.

Kuveyt, İran'la bağlantılı bir hücrenin tutuklandığını duyururken, Bahreyn de Tahran için casusluk yapmakla suçlanan kişilerin yargıya sevk edildiğini açıkladı.

Körfez savunmaları İran saldırılarına karşı koymaya devam etti; Suudi Arabistan savunması dün Doğu Bölgesi'nde 37 insansız hava aracını imha etti.


Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı engelini kıtalararası lojistik sistemiyle aşıyor

Araçlar Suudi Arabistan ile Bahreyn’i birbirine bağlayan Kral Fahd Köprüsü’nden geçiş işlemlerini tamamlıyor (SPA)
Araçlar Suudi Arabistan ile Bahreyn’i birbirine bağlayan Kral Fahd Köprüsü’nden geçiş işlemlerini tamamlıyor (SPA)
TT

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı engelini kıtalararası lojistik sistemiyle aşıyor

Araçlar Suudi Arabistan ile Bahreyn’i birbirine bağlayan Kral Fahd Köprüsü’nden geçiş işlemlerini tamamlıyor (SPA)
Araçlar Suudi Arabistan ile Bahreyn’i birbirine bağlayan Kral Fahd Köprüsü’nden geçiş işlemlerini tamamlıyor (SPA)

Küresel tedarik zincirlerinin benzeri görülmemiş sınavlarla karşı karşıya kaldığı, dünyanın en kritik geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı’nda aksamalara neden olduğu bir dönemde, Suudi Arabistan, ticaretin kesintisiz akışını garanti altına alan ve ülkenin lojistik altyapısını bir “can damarı” hâline getiren üstün bir ulaşım sistemini ortaya koydu. 2021 yılında Veliaht Prens Muhammed bin Selman tarafından başlatılan Ulusal Taşımacılık ve Lojistik Stratejisi sayesinde Riyad, kıtaları birbirine bağlayan bir altyapı mühendisliğini hayata geçirerek mevcut jeopolitik zorlukları pratik bir başarıya dönüştürdü; kriz yönetimi ve acil tahliye operasyonlarında yüzde 97’nin üzerinde başarı oranı sağladı.

Sistemin ilk temelleri, Suudi Arabistan’ı üç kıtayı birbirine bağlayan küresel bir merkez hâline getirmek amacıyla atıldı. Uluslararası büyük şirketlerle ortaklaşa geliştirilen lojistik bölgeler ve hava, kara ve deniz taşımacılığında hızlandırılmış ihracat ve tedarik prosedürleri sayesinde hükümet, mal, hizmet ve enerji akışının kesintisiz olmasını güvence altına aldı; böylece ülke altyapı geliştiriciliğinden, küresel ekonomik istikrarın güvence altına alınmasında kilit aktöre dönüştü.

Hava ulaşımında hazırlık

Bu hazır durum yalnızca ticari alanla sınırlı kalmadı; insani kriz yönetiminde de etkinlik sağlandı. Şarku’l Avsat’a konuşan Lojistik uzmanı Hassan Al Halil, “Hava taşımacılığı artık acil durum müdahalelerinin temel motoru haline geldi; hızlı tahliye operasyonlarının yüzde 70-80’ini hava yolu taşımacılığı oluşturuyor. 500-2000 kişilik büyük tahliyeler ise deniz taşımacılığı ile gerçekleştiriliyor. Müdahale süresi 24-72 saat arasında değişiyor, bu da gelişmiş operasyonel hazır olmayı gösteriyor” dedi.

Al Halil, operasyonların sıkı sağlık kontrolleri ve yolculuk sırasında verilen bakım ile entegre bir kurumsal koordinasyon içinde yürütüldüğünü vurguladı. Ancak yoğun hava yolları ve uçuş sürelerindeki yüzde 20-30 artış, uluslararası sistem farklılıkları ve kriz bölgelerindeki altyapı yetersizlikleri nedeniyle etkinlik yüzde 40’a düşebiliyor. Yine de Suudi Arabistan, operasyonel esnekliği ve acil durum planları sayesinde başarı oranını yüzde 97’nin üzerinde tutuyor; sistem sadece kriz yönetimi için değil, aynı zamanda mal, hizmet ve enerji akışının sürdürülebilirliği için stratejik bir model oluşturuyor.

Yanbu Limanı ve deniz taşımacılığı

Hava taşımacılığı kadar deniz taşımacılığı da jeopolitik alternatif olarak öne çıktı. Kızıldeniz limanları, özellikle Yanbu Limanı, Hürmüz Boğazı’ndan geçen yüklerin yönlendirilmesinde stratejik bir şerit hâline geldi. Doğu-Batı Petrol Boru Hattı ile entegre çalışmaları sayesinde Suudi Arabistan, ihracatını gergin bölgelere kaydırmadan sürdürebiliyor.

Yanbu Güney ve Kuzey terminallerinden günlük ortalama 4,4 milyon varil ham petrol ihraç edilirken, bu rakamı 5 milyon varile çıkarmayı hedefliyor. Limanların etkinliği, nakliye maliyetlerini yüzde 58 oranında düşürdü ve rüzgar türbinleri gibi büyük hacimli kargoların hızlı sevkiyatına imkan sağladı.

İhracat rotalarının çeşitlendirilmesi

Al Halil, ihracat rotalarının akıllıca çeşitlendirilmesinin tıkanma noktalarına maruz kalmayı yüzde 40 oranında azalttığını belirtti. Bu sayede küresel nakliye maliyetlerindeki yüzde 50’lik artış ve jeopolitik risk sigorta primleri minimize edildi. Gemi gecikmelerindeki 3-10 günlük artışa rağmen Suudi limanlarının verimliliği ve geçici muafiyetler, duraklama sürelerini yüzde 25 oranında düşürdü ve nakliye fiyatlarının dalgalanmasını azalttı.

gvfrvfre
Suudi Arabistan Demiryolları’na ait bir yolcu treni (SPA)

Kara ve demiryolu taşımacılığı

Suudi Arabistan, kara taşımacılığıyla bölgesel bir dağıtım merkezi hâline geldi; 500 binin üzerindeki kamyon filosu ve SAR tren hattının günlük 2 bin 500 konteyner taşıma kapasitesiyle Körfez ülkelerine mal sevkiyatı gerçekleştiriliyor. Bu entegrasyon, sadece ticari akışı değil, bölgesel bağları da güçlendiriyor; örneğin Kuveytli vatandaşlar Riyad’dan kara yolu ile taşınırken, Irak’tan Arar Havalimanı’na uçuşlar ile yolcu hareketi destekleniyor.

Körfez’de deniz bağlantıları

Suudi limanları, Körfez’de alternatif bir stratejik deniz bağlantısı olarak öne çıkıyor. Suudi Limanlar İdaresi (Mawani), Dammam-Şarika arasında çok modlu taşımacılığı sağlayan bir köprü kurarken, Bahreyn ile Kral Abdulaziz Limanı ve Halife Bin Selman Limanı arasındaki Gulf Shuttle hizmeti, yılda 105 milyon ton kapasiteye sahip liman altyapısı üzerinden ticari akışı hızlandırıyor.

Ayrıca SAR tren hattı, Doğu Bölgesi limanlarını sınır kapısına bağlayarak Ürdün ve kuzey ülkeleri ile ticaret akışını güçlendirdi.

Yolcu taşımacılığı ve insanî destek

Sistem, insani ve bölgesel boyutlarda da etkili. Kuveytli vatandaşların kara yoluyla taşınması ve Irak’tan Arar Havalimanı’na uçuşlar, yüzde 97’yi aşan operasyonel başarı oranıyla gerçekleştiriliyor.

Akıllı kriz yönetimi ve maliyet azaltımı

Yetkililer, gemilere geçici muafiyetler tanıyarak duraklama sürelerini yüzde 25 oranında azaltıp maliyetleri düşürdü. Deniz taşımacılığı maliyetleri yüzde 8-18 düşerken, nakliye fiyatlarındaki dalgalanmalar yüzde 10-20 arasında azaldı.

Bölgesel gıda güvenliği

Aynı zamanda sınır kapıları, özellikle Ebu Samra, Katar’a mal akışını güvence altına alarak bölgesel gıda güvenliğine katkı sağladı. 25’ten fazla ülkeden tedarik çeşitlendirmesi ve bazı ürünlerde 12 aylık stratejik stoklar, yüzde 95’in üzerinde bulunabilirlik sağladı.

Shuttle taşımacılığı ve demiryolu Lojistiği

Lojistik ve tedarik zinciri uzmanı Naşmi Al Harbi, demiryolu bağlantılarının artık tamamlayıcı değil, stratejik bir can damarı olduğunu vurguladı. Şubat 2026’da Riyad-Doha hızlı tren projesi onaylanarak yolculuk süresi iki saate düşürüldü ve KİK ülkeleri arasında temel mal akışı kesintisiz hâle geldi.

Shuttle taşımacılığı, yüksek frekanslı küçük gemilerle limanlar arasında hızlı transfer sağlayarak maliyet yapısını ve tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdi. DHL ve Maersk’in Riyad’daki lojistik yatırımları, Suudi Arabistan’ın uluslararası şirketler için güvenli bir lojistik merkez hâline gelmesini pekiştirdi. Ülke, Dünya Bankası Lojistik Performans Endeksi’nde 17 basamak yükselerek 38. sıraya ulaştı.

Sonuç

Tüm bu adımlar, Suudi Arabistan’ın yalnızca geçici bir kriz yönetimi yapmadığını, aynı zamanda küresel ticaret haritasında stratejik konumunu güçlendirdiğini gösteriyor. Limanların entegrasyonu, altyapı gelişimi ve operasyonel esneklik sayesinde ülke, ticaret ve enerji akışlarını etkin bir şekilde yönlendirebilen kıtaları bağlayan bir lojistik merkezi hâline geldi.