Dünya Ekonomik Forumu toplantısının açılışına enflasyon, faiz oranları ve tedarik zincirleri damgasını vurdu

Suudi Arabistan Maliye Bakanı Muhammed el-Cedan: Vizyon 2030 uluslararası yatırımcıların Suudi Arabistan ekonomisine olan güvenini artırdı

Riyad'da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) açılış oturumundan. (Şarku’l Avsat)
Riyad'da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) açılış oturumundan. (Şarku’l Avsat)
TT

Dünya Ekonomik Forumu toplantısının açılışına enflasyon, faiz oranları ve tedarik zincirleri damgasını vurdu

Riyad'da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) açılış oturumundan. (Şarku’l Avsat)
Riyad'da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) açılış oturumundan. (Şarku’l Avsat)

Riyad'da bugün (Pazar) düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu (WEF) toplantısının açılış oturumu, enflasyon, faiz oranları ve bazı ülkelerin karşılaştığı şoklar da dahil olmak üzere en önemli küresel ekonomik sorunlara odaklandı. Küresel tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve çeşitlendirilmesinin öneminin de vurgulandığı oturumda, tüm zorlukların üstesinden gelmek için olası çözümleri içeren konuşmalar gerçekleşti.

‘Ne tür bir büyümeye ihtiyacımız var?’ başlıklı açılış oturumuna Suudi Arabistan Maliye Bakanı Muhammed el-Cedan, Malezya Yatırım, Ticaret ve Sanayi Bakanı Tenku Abdulaziz ve Uluslararası Para Fonu (IMF) Genel Müdürü Kristalina Georgieva katıldı.

Suudi Arabistan Maliye Bakanı Muhammed el-Cedan, ekonomik planların ülkeler tarafından koşullara ve gelişmelere göre uyarlanması ve ayarlanması gerektiğini vurguladı. Suudi Arabistan’da işlerin iyi bir hızda ilerlediğini doğrulayan el-Cedan, yerel ve uluslararası yatırımcıların Suudi ekonomisine olan güvenini arttıran Vizyon 2030'un önemine dikkat çekti. Vizyon 2030'un özel sektörün rolünü de güçlendirdiğini ve bu vizyonun niceliksel büyümeden ziyade niteliksel büyümeye odaklandığını ifade eden el-Cedan şu ifadeleri kullandı: “Bizim için önemli olan petrol dışı ekonominin büyümesi ve özel sektörün rolünün güçlendirilmesi... İsteseydik günde 9,5 milyon varil yerine 10 milyon varil petrol üretebilir ve çok daha yüksek bir gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) büyümesi sağlayabilirdik.”

Şoklarla yüzleşmek

El-Cedan, son dört yılda dünyanın birçok şoka maruz kaldığını, bu nedenle Suudi Arabistan da dahil olmak üzere ileriye dönük plan yapan ülkelerin, bu şoklarla halen başa çıkabildiğini doğrulaması gerektiğini belirtti.

İnovasyon ve teknolojinin uygulanabilmesi için gerekli politika ve kaynakların sağlanması gerektiğine de değinen el-Cedan, bazı ülkelerin enerji üretimi için yeterli tesislere sahip olmadığına dikkat çekti.

IMF ile borç sürdürülebilirliği konusuna da değinen el-Cedan, ülkelerin borç yükü altında büyümeye odaklanamayacağını ve bütçelerin doğru yönde ve yeterli hızda ilerlemesini sağlarken işgücünü geliştirmelerine yardımcı olunması gerektiğini söyledi. El-Cedan ayrıca, tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesinin önemini vurguladı.

Faiz oranları

IMF Genel Müdürü Kristalina Georgieva, faiz oranlarının küresel büyüme beklentilerini olumsuz etkilediğini söyledi ve dünyayı daha fazla iş birliğine, finansal güvenlik marjlarını yeniden inşa etmeye ve enflasyonu düşürmeye öncelik vermeye çağırdı.

Koronavirüs krizinin dünyaya yaklaşık 3,3 trilyon dolara mal olduğunu ve acil önceliklerin enflasyon hedeflerine ulaşmak ve finansal güvenlik marjlarını yeniden inşa etmeye odaklanmak olduğunu belirten Georgieva, temel ihtiyaç maddelerinin tek bir kaynağa dayanmasının ekonomik büyüme için felaket olduğunu açıkladı.

Georgieva, geçtiğimiz on yılda büyümenin yüzde 3 olduğunu ve gelişmekte olan ekonomilerde büyümeyi artırmak için gereken üretkenlik eksikliği nedeniyle önümüzdeki on yılda çok daha düşük olacağını açıkladı. Georgieva ayrıca, pandemi ve Ukrayna'daki savaşın küresel tedarik zincirleri için tek bir kaynağa güvenmenin ‘felaket’ olduğunu gösterdiğini vurguladı.

Georgieva, “Geçtiğimiz yıllarda yaşanan çok sayıda şoka rağmen, 2024 yılı için büyüme tahminimizi biraz yükselttik. Geçen yıl Ekim ayında yüzde 2,9 olan büyüme tahminimiz şimdi yüzde 3,2. Bu tahminin gücü ve dayanıklılığının iyi performans gösteren az sayıda ülkeden kaynaklandığının farkındayız” şeklinde konuştu.

Malezya Yatırım, Ticaret ve Sanayi Bakanı Tenku Abdulaziz, son dört yılda Güneydoğu Asya'daki akışların arttığını ve Koronavirüs pandemisi sırasında tedarik zincirlerinin sürdürülebilirliğinin bozulmasından endişe edildiğini belirtti.

Güneydoğu Asya ülkelerine gelince, Abdulaziz, bu ülkelerin pozisyonlarında son derece tarafsız olduklarını ve tedarik zincirlerini güçlendirmek isteyen birçok kuruluşu ve şirketi kendilerine çektiklerini vurguladı. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin (ASEAN) yüzde 45 oranında büyüme kaydettiğini ve bunun bir sonraki aşamada da devam etmesinin beklendiğini belirten Abdulaziz, Çin'in ASEAN'daki en büyük ülke olduğunu ve Kuala Lumpur ile Pekin arasındaki ticari hacmin önemli olduğunu kaydetti.



Veliaht Prens Muhammed bin Selman ve Sudani bölgesel gelişmeleri görüştü

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Irak Başbakanı Muhammed el-Sudani (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Irak Başbakanı Muhammed el-Sudani (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
TT

Veliaht Prens Muhammed bin Selman ve Sudani bölgesel gelişmeleri görüştü

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Irak Başbakanı Muhammed el-Sudani (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Irak Başbakanı Muhammed el-Sudani (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman, bugün (Çarşamba) Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde bölgedeki gelişmeleri ve bunların bölgesel ile uluslararası güvenliğe etkilerini ele aldı.

Irak Başbakanlığı Basın Ofisi’nden yapılan açıklamada, iki liderin savaşın durdurulması ve tüm krizlere askeri yöntemlerden uzak, barışçıl çözümler bulunması için ortak çalışma ve koordinasyonun önemini vurguladığı belirtildi. Açıklamada, askeri seçeneğin bölgesel ve uluslararası barışı tehdit ettiği ifade edildi.

Açıklamaya göre Sudani, Irak’ın bölge halklarının güvenliğini olumsuz etkileyen savaşın sona erdirilmesi için tüm çabaları göstermeye kararlı olduğunu belirtti. Sudani ayrıca Irak’ın herhangi bir ülkeye yönelik saldırılar için bir çıkış noktası olarak kullanılmasını reddettiğini, aynı şekilde Irak topraklarının hedef alınmasını da kabul etmediğini vurguladı.

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ise Irak’ın savaşın etkilerini sınırlamak ve gerilimin yayılmasını önlemek amacıyla bölge ülkeleriyle yürüttüğü yoğun diplomatik çabaları takdir etti. Veliaht Pren Selman’ın, bu girişimlerin bölgenin ve dünyanın güvenlik ile istikrarının korunmasına katkı sağladığını ifade ettiği aktarıldı.


Körfez savunma sistemleri, savaşın başlangıcından bu yana 783 balistik füze ve 2 bin 350 insansız hava aracını önledi

Katar Silahlı Kuvvetleri, İran füzelerini önlemek için Doha semalarına önleyici füzeler fırlattı. (DPA)
Katar Silahlı Kuvvetleri, İran füzelerini önlemek için Doha semalarına önleyici füzeler fırlattı. (DPA)
TT

Körfez savunma sistemleri, savaşın başlangıcından bu yana 783 balistik füze ve 2 bin 350 insansız hava aracını önledi

Katar Silahlı Kuvvetleri, İran füzelerini önlemek için Doha semalarına önleyici füzeler fırlattı. (DPA)
Katar Silahlı Kuvvetleri, İran füzelerini önlemek için Doha semalarına önleyici füzeler fırlattı. (DPA)

Körfez ülkelerinin hava savunma sistemleri, İran kaynaklı füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarını etkili bir şekilde püskürtmeye devam ediyor. Suudi Arabistan, saldırıların başlamasından bu yana 25 füze ve 151 İHA’yı etkisiz hale getirdiğini duyurdu. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise 270 füze ve bin 475 İHA’yı engellediğini açıkladı. Kuveyt, 239 füze ve 456 İHA’yı imha ederken, Katar 143 füze ve 78 İHA’ya karşı koydu. Bahreyn’de hava savunma sistemleri 106 füze ve 177 İHA’yı durdurdu. Öte yandan Umman, 13 İHA’ya karşı başarılı bir müdahalede bulundu.

Suudi Arabistan

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki bugün erken saatlerde açıklamada bulunarak, Riyad’ın 80 kilometre güneydoğusundaki el-Harc vilayetinde yer alan Prens Sultan Hava Üssü’ne yönlendirilen 6 balistik füzeyi ve ülkenin doğu bölgesine doğru atılan bir füzeyi etkisiz hale getirdiklerini duyurdu.

7uk89
Umman Sultanlığı’ndaki Duqm Limanı (QNA)

El-Maliki, aynı zamanda erken saatlerde doğu bölgesinde 8 İHA’nın imha edildiğini, er-Rub’ul Hali Çölü üzerinden Şeybe petrol sahasına yönelen 7 İHA’nın, el-Harc’in doğusunda 5 İHA’nın ve Hafar el-Batin’in kuzeydoğusunda 2 İHA’nın etkisiz hale getirildiğini açıkladı.

Umman

Umman’da bir güvenlik kaynağı, ülkenin kuzeyinde Duqm açıklarında bir İHA’nın düşürüldüğünü ve başka bir İHA’nın denize düştüğünü, herhangi bir can kaybı veya maddi zarar yaşanmadığını bildirdi.

d
Hürmüz Boğazı yakınlarında füzeyle vurulmadan hemen önce bir savaş gemisi (AFP)

Umman yönetimi, saldırıları kınadığını ve ülke güvenliği ile sakinlerinin emniyetini sağlamak amacıyla tüm önlemleri aldığını vurguladı.

Birleşik Arap Emirlikleri

BAE Savunma Bakanlığı, hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı füze ve İHA saldırılarını etkisiz hale getirdiğini açıkladı. Bakanlık, X platformunda yayımlanan açıklamasında, “BAE hava savunma sistemleri şu anda İran’dan gelen füze ve İHA saldırılarıyla mücadele ediyor” ifadesini kullandı. Açıklamada, ülke genelinde duyulan patlama seslerinin balistik füze savunma sistemleri ve savaş uçaklarının İHA’ları engellemesinden kaynaklandığı belirtildi.

6k8
Manama’nın Seef bölgesinde bir insansız hava aracı saldırısının yol açtığı hasarın boyutu (AFP)

Dubai’de ise resmi medya ofisi, Dubai Uluslararası Havalimanı çevresinde iki İHA’nın düşmesi sonucu dört kişinin yaralandığını duyurdu. Açıklamada, iki Ganalı ve bir Bangladeşlinin hafif yaralandığı, bir Hint vatandaşının ise orta derecede yaralandığı bildirildi. Yetkililer, hava trafiğinin normal şekilde devam ettiğini teyit etti.

Öte yandan İngiliz Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu bu sabah, BAE’nin Rasu’l Hayme kenti kuzeybatısında 25 deniz mili uzaklıkta bir olay bildirimi aldığını açıkladı.

Kurum, bir konteyner gemisinin kaptanının gemiye muhtemelen bilinmeyen bir mermi isabet ettiğini rapor ettiğini, hasarın boyutunun henüz bilinmediğini ancak soruşturmanın devam ettiğini ve tüm mürettebatın güvende olduğunu duyurdu.

Bahreyn

Bahreyn yetkilileri, ülke genelinde dört ayrı patlama sesi duyulduğunu açıkladı. Bahreyn İçişleri Bakanlığı, X platformunda yayımladığı açıklamada, vatandaşlara sakin olmalarını ve patlamaların duyulduğu bölgelerde güvenli alanlara yönelmelerini tavsiye etti.

Bahreyn Sivil Havacılık Otoritesi ise Bahreyn Uluslararası Havalimanı’ndan bazı uçakların alternatif havalimanlarına güvenli şekilde nakledilmesini koordine ettiklerini duyurdu.

Katar

Katar Savunma Bakanlığı bugün X platformu üzerinden yaptığı açıklamada, Katar Silahlı Kuvvetleri’nin bir füze saldırısını püskürttüğünü duyurdu. İçişleri Bakanlığı ise güvenlik tehdidinin yüksek olduğunu belirterek, vatandaşları evlerinde kalmaya, dışarı çıkmamaya ve pencereler ile açık alanlardan uzak durmaya çağırdı.

Kuveyt

Kuveyt Ulusal Muhafızları, sorumluluk alanlarındaki görev bölgelerinde 8 İHA düşürdüğünü duyurdu.

Ulusal Muhafızlar Sözcüsü Albay Cedan Fadıl Cedan yaptığı basın açıklamasında, bu adımın güvenliği güçlendirme, kritik bölgeleri koruma ve olası tehditlere karşı önlem alma çerçevesinde atıldığını belirtti.

fvrbthy87kj
Kuveyt, el-Cehre yakınlarındaki Ali es-Salem Üssü’nün fotoğrafı (Reuters)

Albay, Ulusal Muhafızlar’ın, ordu, polis ve itfaiye güçleri ile koordineli şekilde her türlü tehdide karşı hazır olduğunu ve Kuveyt’in güvenliğini, egemenliğini ve ulusal çıkarlarını korumak için kararlılıkla hareket ettiklerini vurguladı.

Öte yandan Kuwait Airways, el-Kaysume’den Suudi Arabistan üzerinden Mısır, Ürdün, Türkiye ve Hindistan’a uçuşların yeniden başlatıldığını açıkladı.


Suudi Arabistan’da ‘Yapay Zekâ Yılı’... Veri ekonomisi için güçlü bir itici güç

TT

Suudi Arabistan’da ‘Yapay Zekâ Yılı’... Veri ekonomisi için güçlü bir itici güç

Suudi Arabistan’da ‘Yapay Zekâ Yılı’... Veri ekonomisi için güçlü bir itici güç

Dijital ekonomiye doğru yarışın hız kazanması ve dünyanın algoritmaların yön verdiği yeni bir aşamaya girmesiyle birlikte Suudi Arabistan, gelişmiş teknolojilerin geleceğinde etkili bir aktör olma konumunu güçlendirmeye yöneliyor. Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu’nun 2026 yılını ‘Yapay Zekâ Yılı’ ilan etmesi, krallığın önümüzdeki dönemde kalkınma politikalarının merkezine yapay zekâyı yerleştiren stratejik yaklaşımını yansıtıyor.

Suudi Arabistan Veri ve Yapay Zekâ Kurumu (SDAIA) Başkanı Dr. Abdullah el-Gamdi, kararın yayımlanmasının ardından yaptığı açıklamada, bu adımın Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın vizyonunu yansıttığını belirtti. El-Gamdi, söz konusu vizyonun Suudi Arabistan’ın gelişmiş teknolojiler alanındaki küresel konumunu güçlendirmeyi hedeflediğini ifade etti.

El-Gamdi, Yapay Zekâ Yılı’nın Suudi Arabistan’ın bu teknolojileri insanlığın hizmetine sunma konusundaki bilimsel, kültürel ve insani sorumluluğa olan bağlılığını da ortaya koyduğunu söyledi. Yapay zekânın dünyanın her yerinde insanlar için daha iyi bir gerçeklik oluşturacak etkili bir araç haline getirilmesinin amaçlandığını vurgulayan el-Gamdi, yıl boyunca yapılacak ulusal etkinliklerin Suudi Arabistan’ın gelişmiş teknolojiler alanında uluslararası bir merkez ve yapay zekâya ilişkin küresel karar alma süreçlerinde etkili bir ülke olduğunu göstereceğini dile getirdi.

El-Gamdi’ye göre yapay zekâ, günümüzde küresel ekonominin en önemli itici güçlerinden biri haline geldi. Gelişmiş ülkeler, ekonomik büyümeyi desteklemek ve yaşam kalitesini artırmak için yapay zekâdan yararlanıyor. Bu kapsamda sağlık, eğitim, ulaşım, enerji ve güvenlik gibi hayati sektörlerin geliştirilmesinin yanı sıra inovasyonun hızlandırılması ve rekabet gücünün artırılması hedefleniyor.

Entegre ulusal sistem

Son yıllarda SDAIA veri ve yapay zekâ alanında entegre bir ulusal ekosistem oluşturmak için çalışmalar yürüttü. Bu kapsamda dijital altyapının geliştirilmesi, Ulusal Veri ve Yapay Zekâ Stratejisi’nin hayata geçirilmesi, ilgili düzenleyici çerçevelerinin oluşturulması ve farklı sektörlerde yapay zekâ teknolojilerinin benimsenmesini destekleyen ulusal programlar ve platformların başlatılması sağlandı.

Söz konusu girişimler, Suudi Arabistan’ın veri ve yapay zekâ ile ilgili çeşitli uluslararası endekslerde üst sıralarda yer almasına katkı sağladı. Aynı zamanda kamu, özel ve sivil toplum sektörlerinde akıllı teknolojilerin kullanımının genişlemesiyle hizmetlerin verimliliğinin artırılması, inovasyonun güçlendirilmesi ve dijital ekonominin teşvik edilmesi hedefleniyor.

İnsan kaynağının geliştirilmesi alanında ise SDAIA, yalnızca bir yıl içinde bir milyondan fazla Suudi vatandaşı yapay zekâ teknolojileri konusunda eğitti. Bu adım, krallığın geleceğin teknolojileriyle çalışabilecek ve dijital dönüşüme liderlik edebilecek bir nesil yetiştirme yönündeki yaklaşımını yansıtıyor.

Yatırımlar açısından bakıldığında, Suudi Arabistan’da yapay zekâ sektörü hızlı bir büyüme sergiliyor. Şarku’l Avsat’ın SPA’dan aktardığına göre, hükümetin yapay zekâ ve yeni ortaya çıkan teknolojilere yaptığı harcamalar 2024 yılında, 2023’e kıyasla yüzde 56,25 oranında arttı.

Geçen yıl bu alanda faaliyet gösteren Suudi şirketlerin aldığı toplam finansman yaklaşık 9,1 milyar dolara ulaştı ve bu rakam 70 yatırım anlaşması aracılığıyla sağlandı. Ülkede veri ve yapay zekâ sektöründe faaliyet gösteren şirket sayısının ise 664’ü aştığı belirtiliyor.

Teknik altyapı

Suudi Arabistan, bununla eş zamanlı olarak teknoloji altyapısını da önemli ölçüde genişletti. 2023 ile 2024 yılları arasında veri merkezlerinin kapasitesi yüzde 42,4 oranında artarken, yapay zekâ uygulamalarını desteklemek amacıyla ileri teknoloji projeleri hayata geçirildi ve küresel ölçekte veri merkezleri geliştirildi.

grtrtgr

Suudi Arabistan’ın çalışmaları yalnızca ülke içinde kalmadı, uluslararası alana da uzandı. Krallık, Birleşmiş Milletler’in (BM) sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu şekilde yapay zekânın sorumlu kullanımını destekleyen girişimlere katkı sağladı. Bu kapsamda, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (UNESCO) himayesinde Riyad’da Uluslararası Yapay Zekâ Araştırmaları ve Etik Merkezi (ICAIRE) kuruldu.

Çözüm geliştirme ve yönetimi

Yapay zekâ ekosisteminin güçlendirilmesi kapsamında Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Mayıs 2025’te Kamu Yatırım Fonu’na (PIF) bağlı HUMAIN adlı şirketin kurulduğunu duyurdu. Şirket, yapay zekâ çözümleri ve teknolojilerinin geliştirilmesi ile yönetilmesini ve sektör ekosistemine yatırım yapılmasını hedefliyor.

Şirket, gelişmiş yapay zekâ modelleri üzerinde çalışıyor. Bunlar arasında Arapça dilinde geliştirilen önde gelen büyük dil modellerinden biri de yer alıyor. Ayrıca yeni nesil veri merkezleri ve bulut bilişim altyapısının geliştirilmesi üzerinde de çalışmalar yürütülüyor. Bu adımların yerel kapasiteyi güçlendirmesi ve bölgesel ölçekte dijital ekonomi için yeni fırsatlar yaratması bekleniyor.

PIF ve portföyündeki şirketler de yatırımlar ve uluslararası ortaklıklar yoluyla yapay zekâ ekosistemini destekliyor. Bu süreçte Suudi Arabistan’ın üç kıta arasında yer alan stratejik coğrafi konumu gibi avantajlardan yararlanılıyor. Söz konusu konum, küresel veri ağları arasında bağlantının kolaylaştırılmasını ve büyük veri miktarlarının hızlı şekilde işlenmesini mümkün kılıyor.

Ayrıca ülkede ekonomik büyümenin hız kazanması ve modern teknolojilere ilgi duyan genç nüfus oranının yüksek olması da bu süreci destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Bu durum, yapay zekâ alanında kapasite geliştirme, araştırma ve inovasyon faaliyetlerinin güçlenmesine katkı sağlıyor.

Dünya genelinde ülkeler yapay zekâ alanındaki yetkinliklerini artırmaya yönelirken, Suudi Arabistan yatırım, altyapı, mevzuat ve insan kaynağının geliştirilmesini bir araya getiren bütüncül bir ekosistem üzerine strateji kuruyor. 2026’nın Yapay Zekâ Yılı ilan edilmesiyle birlikte krallığın, geleceğin teknolojilerinin geliştirilmesi ve veri temelli ekonominin şekillendirilmesinde küresel bir merkez olma hedefini pekiştirdiği değerlendiriliyor.